ଭାରତୀୟ ରାଜନୀତିର ଚେସ୍ ବୋର୍ଡରେ ଏବେ ଏମିତି କିଛି ଚାଲ୍ ଚାଲାଯାଇଛି, ଯାହାର ପ୍ରଭାବ କେବଳ ପାଟନା କିମ୍ବା ଦିଲ୍ଲୀରେ ସୀମିତ ନାହିଁ, ବରଂ ଏହା ବାଂଲାଦେଶ ସୀମା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବ୍ୟାପିଛି। ବିହାରରେ ସତ୍ତା ପରିବର୍ତ୍ତନ ଏକ ସ୍ୱାଭାବିକ ପ୍ରକ୍ରିୟା ପରି ମନେ ହେଉଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଏହା ପଛରେ ଥିବା ରଣନୈତିକ ନିଯୁକ୍ତି ଏବଂ ପଦକ୍ଷେପ ଗୁଡ଼ିକ ଏକ ବଡ଼ ସଙ୍କେତ ଦେଉଛି। ସବୁଠୁ ବଡ଼ ଚର୍ଚ୍ଚାର ବିଷୟ ହେଉଛି— ଆରିଫ୍ ମହମ୍ମଦ ଖାନଙ୍କୁ ବିହାର ରାଜ୍ୟପାଳ ପଦରୁ ହଟାଇବା ଏବଂ ତାଙ୍କ ସ୍ଥାନରେ ଜଣେ ପ୍ରତିରକ୍ଷା ବିଶେଷଜ୍ଞଙ୍କୁ ନିଯୁକ୍ତି ଦେବା।
୧. ଆରିଫ୍ ମହମ୍ମଦ ଖାନ: ଏକ ‘ମିଶନ୍’ର ସଫଳ ସମାପ୍ତି?
ଆରିଫ୍ ମହମ୍ମଦ ଖାନ କେବଳ ଜଣେ ରାଜ୍ୟପାଳ ନ ଥିଲେ, ସେ ଥିଲେ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ନରେନ୍ଦ୍ର ମୋଦୀଙ୍କ ଜଣେ ବିଶ୍ୱସ୍ତ ‘ଟ୍ରବଲ୍ ସୁଟର’। କେରଳରୁ ତାଙ୍କୁ ବିହାର ପଠାଯିବା ପଛରେ ଏକ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଲକ୍ଷ୍ୟ ଥିଲା। ସେହି ଲକ୍ଷ୍ୟଟି ହେଉଛି— ନୀତିଶ କୁମାରଙ୍କୁ ରାଜ୍ୟସଭାକୁ ଯିବା ପାଇଁ ମାନସିକ ସ୍ତରରେ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବା ଏବଂ ବିଜେପି ପାଇଁ ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ଗାଦି ପ୍ରଶସ୍ତ କରିବା।
ବିଶେଷଜ୍ଞଙ୍କ ମତରେ, ଆରିଫ୍ ମହମ୍ମଦ ଖାନ ନିଜର ବୁଦ୍ଧିମତା ଏବଂ ନୀତିଶ କୁମାରଙ୍କ ସହ ଥିବା ପୁରୁଣା ସମ୍ପର୍କର ସଦୁପଯୋଗ କରି ଏହି ମିଶନ୍କୁ ସଫଳ କରିଛନ୍ତି। ନୀତିଶ କୁମାର ରାଜ୍ୟସଭା ପାଇଁ ନାମାଙ୍କନ ଭରିବା ପରେ ହିଁ ଆରିଫ୍ଙ୍କୁ ବିହାରରୁ ଅବ୍ୟାହତି ଦିଆଯିବା ପ୍ରମାଣ କରୁଛି ଯେ, ସେଠାରେ ତାଙ୍କର କାମ ଶେଷ ହୋଇଛି। କିନ୍ତୁ ଏବେ ତାଙ୍କୁ ବାଂଲାଦେଶରେ ଭାରତର ପରବର୍ତ୍ତୀ ‘ହାଇ କମିଶନର’ ଭାବେ ନିଯୁକ୍ତି ଦେବା ନେଇ ଯେଉଁ ଚର୍ଚ୍ଚା ଚାଲିଛି, ତାହା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ। ବାଂଲାଦେଶର ସାମ୍ପ୍ରତିକ ଅସ୍ଥିରତା ମଧ୍ୟରେ ଜଣେ ଅଭିଜ୍ଞ ରାଜନେତାଙ୍କୁ ସେଠାକୁ ପଠାଇବା ଦ୍ୱାରା ଭାରତ ନିଜର ବୈଦେଶିକ ନୀତିକୁ ଆହୁରି ମଜବୁତ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛି।
୨. ସୟଦ ଅତା ହସନେନ: ବିହାରରେ ସାମରିକ ଅନୁଶାସନର ଆବଶ୍ୟକତା
ଆରିଫ୍ ମହମ୍ମଦ ଖାନଙ୍କ ପରେ ବିହାରର ୩୦ତମ ରାଜ୍ୟପାଳ ଭାବେ ରିଟାୟର୍ଡ ଲେଫ୍ଟନାଣ୍ଟ ଜେନେରାଲ ସୟଦ ଅତା ହସନେନଙ୍କ ନିଯୁକ୍ତି ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଚକିତ କରିଛି। ଜଣେ ସୈନ୍ୟ ଅଧିକାରୀଙ୍କୁ ରାଜ୍ୟପାଳ କରିବାର ଅର୍ଥ ହେଉଛି— ସରକାର ଏବେ ବିହାରରେ କଠୋର ପ୍ରଶାସନିକ ଶୃଙ୍ଖଳା ଚାହୁଁଛନ୍ତି।
ବିହାରର ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟଗୁଡ଼ିକରେ ବ୍ୟାପକ ଦୁର୍ନୀତି ଏବଂ ଶୈକ୍ଷିକ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଥିବା ଅରାଜକତାକୁ ଦୂର କରିବା ପାଇଁ ହସନେନ କାର୍ଯ୍ୟ ଆରମ୍ଭ କରିଦେଇଛନ୍ତି। କିନ୍ତୁ ଏହାର ଏକ ବଡ଼ ସାମରିକ ଦିଗ ମଧ୍ୟ ରହିଛି। ବିହାରର ସୀମାନ୍ତ ଅଞ୍ଚଳ ଏବଂ ‘ଚିକେନ୍ ନେକ୍’ (ସିଲିଗୁଡ଼ି କରିଡର) ର ସୁରକ୍ଷା ପାଇଁ ଜଣେ ପ୍ରତିରକ୍ଷା ବିଶେଷଜ୍ଞଙ୍କ ଉପସ୍ଥିତି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଜରୁରୀ। ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗରେ ପୂର୍ବରୁ ଆର.ଏନ୍. ରବିଙ୍କ ଭଳି ଜଣେ ଗୋଇନ୍ଦା ଅଧିକାରୀଙ୍କୁ ରାଜ୍ୟପାଳ କରାଯାଇଛି, ଏବେ ବିହାରରେ ହସନେନଙ୍କ ନିଯୁକ୍ତି ସୂଚାଉଛି ଯେ ସୀମାବର୍ତ୍ତୀ ଅଞ୍ଚଳରେ ଅନୁପ୍ରବେଶ ଏବଂ ଜନସଂଖ୍ୟା ପରିବର୍ତ୍ତନ (Demography change) କୁ ନେଇ କେନ୍ଦ୍ର ସରକାର ବେଶ୍ ଗମ୍ଭୀର ଅଛନ୍ତି।
୩. ‘ଚିକେନ୍ ନେକ୍’ ଓ ସୀମାଞ୍ଚଳ ରହସ୍ୟ
ଭାରତର ମାନଚିତ୍ରରେ ମାତ୍ର ୨୨ କିଲୋମିଟର ଓସାରର ସିଲିଗୁଡ଼ି କରିଡର ବା ‘ଚିକେନ୍ ନେକ୍’ ହେଉଛି ଅତ୍ୟନ୍ତ ସମ୍ବେଦନଶୀଳ। ଏହା ଉତ୍ତର-ପୂର୍ବ ଭାରତକୁ ବାକି ଦେଶ ସହ ଯୋଡ଼ିଥାଏ। ଚୀନ କିମ୍ବା ବାଂଲାଦେଶ ପଟୁ ଯଦି କୌଣସି ଅସ୍ଥିରତା ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ, ତେବେ ଭାରତ ପାଇଁ ଏକ ବଡ଼ ସଙ୍କଟ ଦେଖାଦେବ।
ବିହାରର ସୀମାଞ୍ଚଳ ଜିଲ୍ଲା ଯଥା— ପୂର୍ଣ୍ଣିଆ, କିଶାନଗଞ୍ଜ, କଟିହାର ଏବଂ ଅରରିଆରେ ଅନୁପ୍ରବେଶ ମୁଦ୍ଦାକୁ ଗୃହମନ୍ତ୍ରୀ ଅମିତ ଶାହ ବାରମ୍ବାର ଉଠାଇଛନ୍ତି। ଗୁଜବ ଉଠୁଛି ଯେ ଏହି ଅଞ୍ଚଳକୁ ନେଇ ଏକ ନୂଆ କେନ୍ଦ୍ରଶାସିତ ଅଞ୍ଚଳ ଗଠନ ହୋଇପାରେ। ଯଦିଓ ସରକାର ଏହାକୁ ସରକାରୀ ସ୍ତରରେ ଅସ୍ୱୀକାର କରୁଛନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ସାମରିକ ପୃଷ୍ଠଭୂମିର ରାଜ୍ୟପାଳଙ୍କ ନିଯୁକ୍ତି ପରୋକ୍ଷରେ ଏହି ଅଞ୍ଚଳରେ ଏକ ବଡ଼ ରଣନୈତିକ ପରିବର୍ତ୍ତନର ସଙ୍କେତ ଦେଉଛି।
୪. ବିହାରରେ ବିଜେପିର ‘ଓବିସି’ କାର୍ଡ
ନୀତିଶ କୁମାରଙ୍କ ବିଦାୟ ପରେ ବିଜେପି ଏବେ ବିହାରରେ ନିଜର ଏକଛତ୍ରାବାଦ ଶାସନ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ। ସମ୍ରାଟ ଚୌଧୁରୀଙ୍କ ଭଳି ଜଣେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ କୁଶୱାହା (ଓବିସି) ନେତାଙ୍କୁ ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ କରିବା ପାଇଁ ଚର୍ଚ୍ଚା ଚାଲିଛି। ଏହା କେବଳ ରାଜ୍ୟ ଶାସନ ପାଇଁ ନୁହେଁ, ବରଂ ୨୦୨୯ ସାଧାରଣ ନିର୍ବାଚନ ପାଇଁ ଭୋଟ୍ ସମୀକରଣକୁ ସଜାଡ଼ିବା ପାଇଁ ବିଜେପିର ଏକ ମାଷ୍ଟରପ୍ଲାନ୍। ନୀତିଶ କୁମାରଙ୍କ ପୁଅ ନିଶାନ୍ତଙ୍କୁ ଉପ-ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ କରି ଜେଡିୟୁ କ୍ୟାଡରକୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ରଖିବା ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ବ୍ୟବସ୍ଥା ହୋଇଛି।
ନିଷ୍କର୍ଷ: ଏକ ନୂତନ ରାଜନୈତିକ ସକାଳ
ବିହାରରେ ହେଉଥିବା ଏହି ପରିବର୍ତ୍ତନ କେବଳ ମନ୍ତ୍ରୀମଣ୍ଡଳର ଅଦଳବଦଳ ନୁହେଁ, ବରଂ ଏହା ଭାରତର ସୁରକ୍ଷା ଏବଂ ଭୂ-ରାଜନୀତିର ଏକ ପ୍ରତିଫଳନ। ଆରିଫ୍ ମହମ୍ମଦ ଖାନଙ୍କୁ ବିଶ୍ୱ ସ୍ତରରେ ଏବଂ ସୟଦ ଅତା ହସନେନଙ୍କୁ ରାଜ୍ୟ ସ୍ତରରେ ବ୍ୟବହାର କରି ବିଜେପି ନିଜର ‘ରାଷ୍ଟ୍ର ପ୍ରଥମ’ ନୀତିକୁ ପୁଣି ଥରେ ପ୍ରମାଣିତ କରିଛି। ଆଗାମୀ କିଛି ଦିନ ମଧ୍ୟରେ ହେବାକୁ ଥିବା ବଡ଼ ଘୋଷଣା ଗୁଡ଼ିକ ଉପରେ ଏବେ ସମଗ୍ର ଦେଶର ନଜର ରହିଛି।
ଆରିଫ୍ ମହମ୍ମଦ ଖାନଙ୍କୁ ଯଦି ବାଂଲାଦେଶ ପଠାଯାଏ, ତେବେ ଏହା ଭାରତ-ବାଂଲାଦେଶ ସମ୍ପର୍କରେ ଏକ ନୂତନ ଅଧ୍ୟାୟ ଯୋଡ଼ିବ। ସେହିଭଳି ବିହାରର ନୂଆ ନେତୃତ୍ୱ କିପରି ସୀମାଞ୍ଚଳ ସୁରକ୍ଷା ଏବଂ ରାଜ୍ୟ ବିକାଶକୁ ସନ୍ତୁଳିତ କରୁଛି, ତାହା ସମୟ ହିଁ କହିବ।
