ଦେଶରେ ବୃଦ୍ଧି ପାଉଥିବା ସାଇବର୍ ଅପରାଧ, ଅନ୍ଲାଇନ୍ ଜାଲିଆତି ଏବଂ ସାଇବର୍ ଠକେଇ ବିରୋଧରେ କେନ୍ଦ୍ର ଗୃହ ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟ ଏବଂ ‘ଇଣ୍ଡିଆନ୍ ସାଇବର୍ କ୍ରାଇମ୍ କୋଅର୍ଡିନେସନ୍ ସେଣ୍ଟର୍’ (I4C) ର ମିଳିତ ଉଦ୍ୟମରେ ଏକ ବଡ଼ ସଫଳତା ମିଳିଛି। ଗତ ୫ ବର୍ଷ ମଧ୍ୟରେ ସରକାରୀ ଏଜେନ୍ସିଗୁଡ଼ିକର କଠୋର ପଦକ୍ଷେପ, ତ୍ୱରିତ କାର୍ଯ୍ୟାନୁଷ୍ଠାନ ଏବଂ ସୁଦୃଢ଼ ବୈଷୟିକ ପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟା ଯୋଗୁଁ ସାଇବର୍ ଠକମାନଙ୍କ କବଳରୁ ଦେଶର ସାଧାରଣ ଜନତାଙ୍କ ପ୍ରାୟ ୧୧,୧୫୮ କୋଟି ଟଙ୍କାର ସଞ୍ଚିତ ବିରାଟ ଅର୍ଥ ରାଶି ବୁଡ଼ିଯିବାରୁ ରକ୍ଷା ପାଇପାରିଛି। ଏହି ସଫଳତା ଦେଶରେ ଚାଲିଥିବା ‘ଡିଜିଟାଲ୍ ଇଣ୍ଡିଆ’ ଅଭିଯାନକୁ ଅଧିକ ସୁରକ୍ଷିତ ଓ ବିଶ୍ୱସନୀୟ କରିବାରେ ଏକ ମାଇଲଖୁଣ୍ଟ ସାବ୍ୟସ୍ତ ହୋଇଛି।
I4C ଏବଂ ୧୯୩୦ ହେଲ୍ପଲାଇନ୍ର ସଫଳତା
ସାଇବର୍ ଅପରାଧକୁ ରୋକିବା ପାଇଁ ଗୃହ ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ I4C କ୍ରମାଗତ ଭାବେ ବ୍ୟାଙ୍କ, ପୋଲିସ, ଆର୍ଥିକ ପ୍ରତିଷ୍ଠାନ ଏବଂ ସୋସିଆଲ ମିଡିଆ ପ୍ଲାଟଫର୍ମଗୁଡ଼ିକ ସହିତ ସମନ୍ୱୟ ରକ୍ଷା କରି କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଛି। ଜାତୀୟ ସାଇବର୍ କ୍ରାଇମ୍ ହେଲ୍ପଲାଇନ୍ ନମ୍ବର ‘୧୯୩୦’ ଏବଂ ସାଇବର୍ କ୍ରାଇମ୍ ପୋର୍ଟାଲ୍ (cybercrime.gov.in) ମାଧ୍ୟମରେ ମିଳୁଥିବା ଅଭିଯୋଗଗୁଡ଼ିକ ଉପରେ ସଙ୍ଗେ ସଙ୍ଗେ କାର୍ଯ୍ୟାନୁଷ୍ଠାନ ଗ୍ରହଣ କରାଯାଉଛି।
ଯେତେବେଳେ କୌଣସି ନାଗରିକ ସାଇବର୍ ଠକେଇର ଶିକାର ହୋଇ ତୁରନ୍ତ ୧୯୩୦ ନମ୍ବରରେ ସୂଚନା ଦିଅନ୍ତି, ସେତେବେଳେ ସିଷ୍ଟମ୍ ସହାୟତାରେ ସନ୍ଦିଗ୍ଧ ବ୍ୟାଙ୍କ ଆକାଉଣ୍ଟଗୁଡ଼ିକୁ ତୁରନ୍ତ ଫ୍ରିଜ୍ କରିଦିଆଯାଏ। ଏହି ‘ଗୋଲ୍ଡେନ୍ ଆୱାର’ କାର୍ଯ୍ୟାନୁଷ୍ଠାନ ଯୋଗୁଁ ଠକମାନେ ଟଙ୍କା ଉଠାଇବା କିମ୍ବା ଅନ୍ୟତ୍ର ସ୍ଥାନାନ୍ତର କରିବା ପୂର୍ବରୁ ହିଁ ଅର୍ଥ ସୁରକ୍ଷିତ ହୋଇପାରୁଛି।
ସୁରକ୍ଷା ଏଜେନ୍ସିଗୁଡ଼ିକର କଠୋର ପଦକ୍ଷେପ: ଲକ୍ଷ ଲକ୍ଷ ଆକାଉଣ୍ଟ ଓ ସିମ୍ ବ୍ଲକ୍
ଠକେଇର ଚେରକୁ ନଷ୍ଟ କରିବା ପାଇଁ ସରକାରୀ ଏଜେନ୍ସିଗୁଡ଼ିକ ଅଭିଯୁକ୍ତଙ୍କ ଭିତ୍ତିଭୂମି ଉପରେ ସିଧାସଳଖ ଆକ୍ରମଣ କରିଛନ୍ତି। ପ୍ରାପ୍ତ ତଥ୍ୟ ଅନୁସାରେ, ଗତ କିଛି ବର୍ଷ ମଧ୍ୟରେ:
- ସିମ୍ କାର୍ଡ ବ୍ଲକ୍ : ଜାଲ୍ କାଗଜପତ୍ର ଏବଂ ଅପରାଧିକ କାର୍ଯ୍ୟକଳାପରେ ବ୍ୟବହୃତ ପ୍ରାୟ ଲକ୍ଷ ଲକ୍ଷ ସନ୍ଦିଗ୍ଧ ମୋବାଇଲ୍ ସିମ୍ କାର୍ଡକୁ ଟେଲିକମ୍ ବିଭାଗ ସହାୟତାରେ ନିଷିଦ୍ଧ କରାଯାଇଛି।
- ଆକାଉଣ୍ଟ ଫ୍ରିଜ୍ : ସାଇବର୍ ଠକେଇ ଓ ମନି ଲଣ୍ଡରିଂ ପାଇଁ ବ୍ୟବହୃତ ହେଉଥିବା ହଜାର ହଜାର ବ୍ୟାଙ୍କ ଆକାଉଣ୍ଟକୁ ଚିହ୍ନଟ କରାଯାଇ ସେଗୁଡ଼ିକୁ ବ୍ଲକ୍ କରାଯାଇଛି।
- ମୋବାଇଲ୍ ଆପ୍ ଓ ଓ୍ବେବସାଇଟ୍ ନିଷେଧ : ଅବୈଧ ଲୋନ୍ ଆପ୍, ଜୁଆ ଆପ୍ ଏବଂ ଫିସିଂ ଲିଙ୍କ୍ ପ୍ରସାରଣ କରୁଥିବା ହଜାର ହଜାର ଓ୍ବେବସାଇଟ୍କୁ ବିଜ୍ଞପ୍ତି ଜାରି କରି ସସପେଣ୍ଡ୍ କରାଯାଇଛି।
ଡିଜିଟାଲ୍ ଆରେଷ୍ଟ, ଲୋନ୍ ଆପ୍ ଓ ସେୟାର ମାର୍କେଟ୍ ଠକେଇ ବିରୋଧରେ କଡ଼ା ନଜର
ସାମ୍ପ୍ରତିକ ସମୟରେ ‘ଡିଜିଟାଲ୍ ଆରେଷ୍ଟ’ , ପାର୍ଟ-ଟାଇମ୍ ଚାକିରି ନାଁରେ ଠକେଇ, ନକଲି ସେୟାର ମାର୍କେଟ୍ ଇନ୍ଭେଷ୍ଟମେଣ୍ଟ୍ ଏବଂ ଆପ୍ରୋଭାଲ୍ ନଥିବା ଲୋନ୍ ଆପ୍ ମାଧ୍ୟମରେ ନିରୀହ ଲୋକଙ୍କୁ ଜାଲରେ ଫସାଯାଉଛି। କେନ୍ଦ୍ର ସରକାରଙ୍କ ଗୃହ ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟ, ସିବିଆଇ ଏବଂ ରାଜ୍ୟ ପୋଲିସଗୁଡ଼ିକର ମିଳିତ ‘ଅପରେସନ୍ ଚକ୍ର’ ଭଳି ମିଶନ ମାଧ୍ୟମରେ ଦେଶବ୍ୟାପୀ ଏକାଧିକ ସାଇବର୍ ଅପରାଧୀ ଗ୍ରୁପ୍କୁ ବଷ୍ଟଡ୍ କରାଯାଇଛି।
ଚୀନ୍, କାମ୍ବୋଡିଆ, ମ୍ୟାନ୍ମାର୍ ଏବଂ ଲାଓସ୍ ଭଳି ଦେଶରୁ ପରିଚାଳିତ ହେଉଥିବା ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ସାଇବର୍ ସିଣ୍ଡିକେଟ୍ଗୁଡ଼ିକ ଉପରେ ମଧ୍ୟ ଭାରତୀୟ ସୁରକ୍ଷା ଏଜେନ୍ସିଗୁଡ଼ିକ କଡ଼ା ନଜର ରଖିଛନ୍ତି। ନିକଟରେ ଅନେକ ଭାରତୀୟ ନାଗରିକଙ୍କୁ ସେହି ଦେଶଗୁଡ଼ିକର ସାଇବର୍ ସ୍କାମ୍ କ୍ୟାମ୍ପରୁ ଉଦ୍ଧାର କରାଯାଇ ଭାରତ ଅଣାଯାଇଛି।
ନାଗରିକଙ୍କ ପାଇଁ ସଚେତନତା ନିତାନ୍ତ ଜରୁରୀ
ସରକାରଙ୍କ ବୈଷୟିକ ଏବଂ ଆଇନଗତ କାର୍ଯ୍ୟାନୁଷ୍ଠାନ ସତ୍ତ୍ୱେ ସାଇବର୍ ସୁରକ୍ଷାର ପ୍ରଥମ କବଚ ହେଉଛି ‘ସଚେତନତା’। ସରକାରଙ୍କ ପକ୍ଷରୁ ବାରମ୍ବାର ନାଗରିକଙ୍କୁ ପରାମର୍ଶ ଦିଆଯାଉଛି ଯେ:
- ନିଜର OTP, PIN, ବ୍ୟାଙ୍କ ପାସୱାର୍ଡ କାହା ସହିତ ସେୟାର କରନ୍ତୁ ନାହିଁ।
- ଅଜଣା ନମ୍ବରରୁ ଆସୁଥିବା ଆପ୍ଡେଟ୍, ଲୋନ୍ କିମ୍ବା ଲାଭଦାୟକ ବିନିଯୋଗର ଲିଙ୍କ୍ ଉପରେ କ୍ଲିକ୍ କରନ୍ତୁ ନାହିଁ।
- ପୋଲିସ, ସିବିଆଇ କିମ୍ବା କଷ୍ଟମ୍ସ ଅଫିସର ନାଁରେ କଲ୍ କରି ଭୟଭୀତ କରାଗଲେ ତୁରନ୍ତ ସନ୍ଦେହ ପ୍ରକାଶ କରନ୍ତୁ, କାରଣ କୌଣସି ସରକାରୀ ଏଜେନ୍ସି ଭିଡିଓ କଲ୍ରେ ‘ଡିଜିଟାଲ୍ ଆରେଷ୍ଟ’ କରେ ନାହିଁ।
ଯଦି କୌଣସି ବ୍ୟକ୍ତି ସାଇବର୍ ଠକେଇର ଶିକାର ହୁଅନ୍ତି, ତେବେ ବିନା ଦ୍ୱିଧାରେ ତୁରନ୍ତ ୧୯୩୦ ନମ୍ବରରେ କଲ୍ କରିବାକୁ କିମ୍ବା ‘www.cybercrime.gov.in’ ପୋର୍ଟାଲରେ ଅଭିଯୋଗ ଦାଖଲ କରିବାକୁ ପରାମର୍ଶ ଦିଆଯାଇଛି। ୫ ବର୍ଷ ମଧ୍ୟରେ ୧୧,୧୫୮ କୋଟି ଟଙ୍କା ସୁରକ୍ଷିତ ରଖିବା ପ୍ରମାଣିତ କରୁଛି ଯେ, ଯଦି ନାଗରିକ ସଚେତନ ରହିବେ ଏବଂ ସମୟସୀମା ମଧ୍ୟରେ ଅଭିଯୋଗ କରିବେ, ତେବେ ସାଇବର୍ ଠକମାନଙ୍କୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ରୂପେ ପରାସ୍ତ କରାଯାଇପାରିବ।
