ଓଡ଼ିଶାର ଖଣିଜ ସମ୍ପଦ ଦୀର୍ଘ ଦିନ ଧରି ରାଜନୀତି, ପ୍ରଶାସନ ଓ କର୍ପୋରେଟ୍ ସ୍ୱାର୍ଥର ଏକ ଜଟିଳ ଜାଲରେ ଆବଦ୍ଧ। ଏହି ଜାଲ ଭିତରେ କେବଳ ପାହାଡ଼ ଓ ଜଙ୍ଗଲ ନୁହେଁ—ରାଜ୍ୟର ରାଜସ୍ୱ, ପରିବେଶ ଓ ଗଣତନ୍ତ୍ରୀୟ ଆସ୍ଥା ମଧ୍ୟ ଧୋଇଯାଉଛି । ଏହି ପରିପ୍ରେକ୍ଷିତରେ ବୁଧବାର ଓଡ଼ିଶା ହାଇକୋର୍ଟ ଦ୍ୱାରା ଓଡ଼ିଶା ସରକାରଙ୍କୁ ଜାରି ହୋଇଥିବା ନୋଟିସ୍ କେବଳ ଏକ ଆଇନଗତ ପ୍ରକ୍ରିୟା ନୁହେଁ—ଏହା ଏକ ରାଜନୈତିକ ଓ ପ୍ରଶାସନିକ ସତର୍କବାଣୀ । ଅବୈଧ ଖଣି କାର୍ଯ୍ୟକଳାପ ଉପରେ Central Bureau of Investigation (CBI) ତଦନ୍ତ ଦାବିକୁ ନେଇ ହାଇକୋର୍ଟର ଏହି ହସ୍ତକ୍ଷେପ ରାଜ୍ୟରେ ଚାଲିଥିବା ଅନେକ ଅସ୍ୱସ୍ଥ ପ୍ରଶ୍ନକୁ ପୁଣି ଥରେ ମଞ୍ଚକୁ ଆଣିଛି।
ମାମଲାର ପୃଷ୍ଠଭୂମି: PIL ଓ ଆଦାଲତର ହସ୍ତକ୍ଷେପ
ଏହି ମାମଲା ଆସିଛି ଏକ ଜନସ୍ୱାର୍ଥ ମାମଲା (PIL) ମାଧ୍ୟମରେ, ଯାହା ଦାଖଲ କରିଛନ୍ତି ଶ୍ରବଣ କୁମାର ଦେବ। ଏହି ଆବେଦନର ଶୁଣାଣି କରି ହରିଶ ଟଣ୍ଡନ ଓ ଏମ୍.ଏସ୍. ରମଣଙ୍କୁ ନେଇ ଗଠିତ ଡିଭିଜନ ବେଞ୍ଚ ରାଜ୍ୟ ସରକାରଙ୍କୁ ଦୁଇ ସପ୍ତାହ ମଧ୍ୟରେ ବିସ୍ତୃତ ଉତ୍ତର ଦାଖଲ କରିବାକୁ କହିଛନ୍ତି। କୋର୍ଟ କେବଳ ସରକାରଙ୍କୁ “କାହିଁକି CBI ତଦନ୍ତ ହେବା ଉଚିତ ନୁହେଁ” ବୋଲି ପଚାରିନାହାନ୍ତି; ସେମାନେ ରାଜ୍ୟବ୍ୟାପୀ ଅବୈଧ ଖଣି କାରବାରର ସାମଗ୍ରିକ ଚିତ୍ର ମଧ୍ୟ ଚାହିଁଛନ୍ତି—କେଉଁଠି କେଉଁ ପଦକ୍ଷେପ ନିଆଯାଇଛି, କେଉଁ ବ୍ୟକ୍ତି ବା ସଂସ୍ଥା ବିରୁଦ୍ଧରେ କ’ଣ କାର୍ଯ୍ୟାନୁଷ୍ଠାନ ହୋଇଛି।
ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଓ ରାଜ୍ୟ ସରକାରର ନିଷ୍କ୍ରିୟତା
ଆବେଦନକାରୀଙ୍କ ଅଭିଯୋଗର ମୂଳ ଆଧାର ହେଉଛି—୨୦୧୭ ମସିହାରେ ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟ ଯେଉଁ ସ୍ପଷ୍ଟ ନିର୍ଦ୍ଦେଶାବଳୀ ଜାରି କରିଥିଲେ ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଓଡ଼ିଶା ସରକାର କଡ଼ାକଡ଼ି କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ କରିନାହାନ୍ତି। ଅବୈଧ ଖଣି କାର୍ଯ୍ୟକଳାପରେ ଜଡିତ ବଡ଼ ଲିଜ୍ଧାରୀ, ଠିକାଦାର ଓ ସେମାନଙ୍କୁ ସୁରକ୍ଷା ଦେଉଥିବା ପ୍ରଶାସନିକ ମହଳ—ସମସ୍ତଙ୍କ ବିରୁଦ୍ଧରେ ଯେଉଁ କଠୋର କାର୍ଯ୍ୟାନୁଷ୍ଠାନ ହେବା ଥିଲା, ସେଥିରେ ଆଶାନୁରୂପ ଗତି ଦେଖାଯାଇନାହିଁ।
ଏହି ନିଷ୍କ୍ରିୟତା ହିଁ ଆଜି ହାଇକୋର୍ଟର ହସ୍ତକ୍ଷେପକୁ ଆମନ୍ତ୍ରଣ ଦେଇଛି। ଲିଜ୍ ଉଲଂଘନ ଓ ରାଜସ୍ୱ କ୍ଷତି PILରେ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବରେ ଅଭିଯୋଗ କରାଯାଇଛି । ଅନେକ ଲିଜ୍ଧାରୀ ଅନୁମୋଦିତ ସୀମାଠାରୁ ଅଧିକ ଖଣି କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଛନ୍ତି । ଅନୁମୋଦିତ ପରିମାଣଠାରୁ ଅଧିକ ଖଣିଜ ଉତ୍ତୋଳନ ହେଉଛି । ତଥାପି ସେମାନଙ୍କ ବିରୁଦ୍ଧରେ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଦଣ୍ଡାତ୍ମକ କାର୍ଯ୍ୟାନୁଷ୍ଠାନ ଦେଖାଯାଇନାହିଁ । ଏହାର ସିଧା ପ୍ରଭାବ ପଡ଼ୁଛି ରାଜ୍ୟ ରାଜକୋଷ ଉପରେ। କୋଟି କୋଟି ଟଙ୍କାର ରାଜସ୍ୱ କ୍ଷତି—କେବଳ ଆର୍ଥିକ ଆଙ୍କଡା ନୁହେଁ, ଏହା ଜନସାଧାରଣଙ୍କ ଅଧିକାର ଉପରେ ଏକ ଆଘାତ।
CBI ତଦନ୍ତ ଦାବି: କାହିଁକି ଏହା ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ?
ଯେତେବେଳେ ରାଜ୍ୟ ପ୍ରଶାସନ ଓ ସ୍ଥାନୀୟ ଏଜେନ୍ସିମାନଙ୍କ ଉପରେ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠେ, ସେତେବେଳେ CBI ତଦନ୍ତ ଦାବି ଅଧିକ ଗୁରୁତ୍ୱ ନେଇଥାଏ। CBI ତଦନ୍ତର ଅର୍ଥ—ତଦନ୍ତ ରାଜନୈତିକ ଚାପରୁ ମୁକ୍ତ ହେବ । ବଡ଼ ନାଁ, ବଡ଼ ପଦବୀ ଥିଲେ ବି ଆଇନରୁ ରହାତି ମିଳିବ ନାହିଁ । ପ୍ରଶାସନିକ ଦାୟିତ୍ୱ ଓ ରାଜନୈତିକ ସଂରକ୍ଷଣର ସଂଯୋଗ ଖୋଲା ହୋଇପାରିବ । ଏହି କାରଣରୁ ଏହାକୁ “ବିଭୁତିଙ୍କ ମୁଣ୍ଡରେ ସିବିଆଇ ଖଣ୍ଡା” ବୋଲି କୁହାଯାଉଛି—ଏହା କେବଳ ଗୋଟିଏ ବ୍ୟକ୍ତି ନୁହେଁ, ସମଗ୍ର ବ୍ୟବସ୍ଥା ପାଇଁ ଏକ ଭୟଙ୍କର ସଙ୍କେତ। ଫେବୃଆରୀ ୧୦: ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ତାରିଖ ।ହାଇକୋର୍ଟ ଏହି ମାମଲାର ପରବର୍ତ୍ତୀ ଶୁଣାଣି ଫେବୃଆରୀ ୧୦ ତାରିଖରେ ଧାର୍ଯ୍ୟ କରିଛନ୍ତି। ଏହି ଦିନ ରାଜ୍ୟ ସରକାରଙ୍କ ଉତ୍ତର ଉପରେ ନିର୍ଭର କରିବ—
CBI ତଦନ୍ତର ରାସ୍ତା ଖୋଲିବ କି?
ନା କେବଳ ଆଶ୍ୱାସନରେ ମାମଲା ଆଗକୁ ବଢ଼ିବ? ନିଷ୍କର୍ଷ: ଆଇନର ଖଣ୍ଡା ଓ ରାଜନୀତିର ପରୀକ୍ଷା । ଅବୈଧ ଖଣି କାର୍ଯ୍ୟକଳାପ ଓଡ଼ିଶା ପାଇଁ ନୂଆ କଥା ନୁହେଁ। କିନ୍ତୁ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଥର ଯେତେବେଳେ ଆଦାଲତ ହସ୍ତକ୍ଷେପ କରନ୍ତି, ସେତେବେଳେ ଗଣତନ୍ତ୍ର ନିଜକୁ ସଂରକ୍ଷା କରିବାର ଚେଷ୍ଟା କରେ। ଏହି ମାମଲାରେ ହାଇକୋର୍ଟର ନୋଟିସ୍—ସେହି ଚେଷ୍ଟାର ଏକ ପ୍ରତୀକ। ଏବେ ପ୍ରଶ୍ନ ଏହା ନୁହେଁ—CBI ତଦନ୍ତ ହେବ କି ନାହିଁ। ପ୍ରଶ୍ନ ହେଉଛି—ରାଜ୍ୟ ସରକାର ଓ ପ୍ରଶାସନ ଆଇନର ଏହି ଖଣ୍ଡା ସାମ୍ନାରେ କେତେ ଦୂର ସତ୍ୟ ସ୍ୱୀକାର କରିବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ? ଓଡ଼ିଶାର ଖଣିଜ ସମ୍ପଦ ଯଦି ଲୁଟ୍ର ପ୍ରତୀକ ହୋଇରହିବ, ତେବେ ଏହା କେବଳ ପାହାଡ଼ ନୁହେଁ—ରାଜ୍ୟର ଭବିଷ୍ୟତ ଭାଙ୍ଗିବ। ଏହି ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ଆଦାଲତର ଭୂମିକା ସ୍ପଷ୍ଟ—ଆଇନ ସମାନ, ଖଣ୍ଡା ସମାନ, ଦୟା କାହା ପାଇଁ ନୁହେଁ।
also read https://purvapaksa.com/politically-foolish-bobby/
