ରାଜନୀତିରେ କ୍ଷମତା ହରାଇବା ପରେ ସବୁଠୁ ବଡ଼ ଶତ୍ରୁ ବାହାରେ ନ ଥାନ୍ତି, ବରଂ ଦଳ ଭିତରେ ହିଁ ଥାଆନ୍ତି। ଓଡ଼ିଶା ରାଜନୀତିର ଦୀର୍ଘ ୨୪ ବର୍ଷର ଏକଛତ୍ରବାଦୀ ଶାସନର ଅନ୍ତ ପରେ ବିଜୁ ଜନତା ଦଳ (ବିଜେଡି) ଏବେ ଏହି ସତ୍ୟର ସମ୍ମୁଖୀନ। ୨୦୨୪ ନିର୍ବାଚନରେ ବିପର୍ଯ୍ୟୟ ପରେ ନବୀନ ପଟ୍ଟନାୟକଙ୍କ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦଳକୁ ଏବେ ତାଙ୍କ ବାପା ବିଜୁ ପଟ୍ଟନାୟକଙ୍କ ‘ଜନତା ଦଳ’ର ସେହି ପୁରୁଣା ଅତୃପ୍ତ ଭୂତ ଗୋଡ଼ାଇବାରେ ଲାଗିଛି। ୧୯୯୫ ମସିହାରେ ଯେଉଁ ଅନ୍ତଃକନ୍ଦଳ ଓ ଗୋଷ୍ଠୀ ବିବାଦ ଯୋଗୁଁ ବିଜୁ ପଟ୍ଟନାୟକଙ୍କ ଭଳି ଜନନାୟକ କ୍ଷମତାଚ୍ୟୁତ ହୋଇଥିଲେ, ଠିକ୍ ସେହିପରି ଏକ ଭୟ ଏବେ ନବୀନଙ୍କୁ ୨୦୨୬ର ରାଜ୍ୟସଭା ନିର୍ବାଚନରେ ପରାଜୟର ଆଶଙ୍କା ଜଳଜଳ କରି ଦେଖାଉଛି।
ଓଡ଼ିଶାର ରାଜନୀତିରେ ଇତିହାସ ବାରମ୍ବାର ଫେରିଆସେ। ଦଳ ବଦଳିଯାଏ, ମୁହଁ ବଦଳିଯାଏ, କିନ୍ତୁ ଶକ୍ତି ସଂଘର୍ଷର କାହାଣୀ ସମାନ ଥାଏ। ଆଜି ରାଜ୍ୟର ପ୍ରମୁଖ ବିପକ୍ଷ ଦଳ ହୋଇପଡ଼ିଥିବା ବିଜୁ ଜନତା ଦଳ (BJD) ମଧ୍ୟରେ ଯେଉଁ ଅନ୍ତର୍ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ ଦେଖାଯାଉଛି, ସେଥିରେ ଅନେକ ରାଜନୀତିକ ପର୍ଯ୍ୟବେକ୍ଷକଙ୍କୁ ମନେ ପକାଉଛି ୧୯୯୫ର ସେଇ ଅସ୍ଥିର ସମୟକୁ—ଯେତେବେଳେ ଜନତା ଦଳ ଗୋଷ୍ଠୀ କନ୍ଦଳ ଯୋଗୁ ଶକ୍ତି ହରାଇଥିଲା।
ଆଜି ପ୍ରଶ୍ନ ହେଉଛି—
ବିଜୁ ପଟ୍ଟନାୟକଙ୍କ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥିବା ରାଜନୀତିକ ପରମ୍ପରା କି ଆଜି ତାଙ୍କ ପୁଅଙ୍କ ଦଳକୁ ଭୂତ ହୋଇ ଗୋଡ଼ାଉଛି?
କ’ଣ ରହିଛି ସେ ଭୟ ଆଜିର ପଲଟିକାଲ ଭାଗବତରେ ଆଲୋଚନା କରିବା ନବୀନଙ୍କୁ ଗୋଡ଼ାଉଛି ବିଜୁଙ୍କ ଭୂତ!
ଐତିହାସିକ ପୃଷ୍ଠଭୂମି: ୧୯୯୫ର ସେହି ଅଭିଶପ୍ତ ଗୋଷ୍ଠୀ କନ୍ଦଳ
ବିଜେଡିର ବର୍ତ୍ତମାନର ସଙ୍କଟକୁ ବୁଝିବା ପାଇଁ ଆମକୁ ୩୦ ବର୍ଷ ପଛକୁ ଫେରିଯିବାକୁ ହେବ। ୧୯୯୦ ମସିହାରେ ଓଡ଼ିଶାରେ କଂଗ୍ରେସ ବିରୋଧୀ ଏକ ବିରାଟ ଲହର ଯୋଗୁଁ ବିଜୁ ପଟ୍ଟନାୟକଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ଜନତା ଦଳ ଅଦ୍ଭୁତପୂର୍ବ ସଂଖ୍ୟାଗରିଷ୍ଠତା ହାସଲ କରିଥିଲା। ବିଜୁ ପଟ୍ଟନାୟକ ଦୀର୍ଘ ୨୭ ବର୍ଷ ପରେ ପୁଣିଥରେ ରାଜ୍ୟର ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ଆସନରେ ବସିଲେ। କିନ୍ତୁ କ୍ଷମତାର ଶୀର୍ଷରେ ପହଞ୍ଚିବା ମାତ୍ରେ, ଦଳ ଭିତରେ କିଏ ବଡ଼ ବୋଲି ଏକ ଶକ୍ତି ଲଢ଼େଇ (Power Struggle) ଆରମ୍ଭ ହେଲା।
ସେତେବେଳେ ସରକାରରେ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ମନ୍ତ୍ରୀ ଥିବା ବିଜୟ ମହାପାତ୍ର ଏବଂ କେନ୍ଦ୍ରମନ୍ତ୍ରୀ ତଥା ସାଂସଦ ଶ୍ରୀକାନ୍ତ ଜେନାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଇଗୋ ଲଢ଼େଇ (Ego Battle) ଏପରି ଉଗ୍ର ରୂପ ନେଲା ଯେ ତାହା ବିଜୁ ବାବୁଙ୍କୁ ଦୁର୍ବଳ କରିଦେଲା। ଅଭିଯୋଗ ହୁଏ ଯେ, ୧୯୯୫ ନିର୍ବାଚନରେ ବିଜୟ ମହାପାତ୍ର ଦଳର ଅଧିକାରୀଙ୍କ ନୀତି ବିରୋଧରେ ଯାଇ ୫୦ରୁ ଅଧିକ ଆସନରେ ବିଦ୍ରୋହୀ ପ୍ରାର୍ଥୀ ଛିଡ଼ା କରାଇଥିଲେ। ସେତେବେଳେ ଦଳର ବହୁ ବରିଷ୍ଠ ନେତା ବିଜୟଙ୍କ ସମର୍ଥନରେ ଥିବାବେଳେ ମାତ୍ର ହାତଗଣତି କେଇଜଣ ଶ୍ରୀକାନ୍ତଙ୍କ ପଛରେ ଥିଲେ। ଏହି ଗୋଷ୍ଠୀ କନ୍ଦଳର ପରିଣାମ ସ୍ୱରୂପ, ବିଜୁ ପଟ୍ଟନାୟକଙ୍କ ଭଳି ମହାମେରୁ ରାଜନେତା ନିର୍ବାଚନରେ ପରାଜିତ ହେଲେ ଏବଂ ଓଡ଼ିଶାରେ ଜନତା ଦଳ ଶାସନର ଅନ୍ତ ହେଲା।
୧୯୯୭ରେ ବିଜୁ ବାବୁଙ୍କ ଦେହାନ୍ତ ପରେ ବିଜୟ ମହାପାତ୍ରଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ଜନତା ଦଳ ଭାଙ୍ଗିଗଲା ଏବଂ ‘ବିଜୁ ଜନତା ଦଳ’ର ଗଠନ ହେଲା। ନବୀନ ପଟ୍ଟନାୟକଙ୍କୁ ଆବାହକ କରାଗଲା। ପରେ ବିଜୟ ମହାପାତ୍ର କିପରି ରଚନାତ୍ମକ ଭାବେ ଦଳରୁ ବିଦା ହେଲେ, ତାହା ଓଡ଼ିଶା ଇତିହାସର ଏକ କଳା ଅଧ୍ୟାୟ।
୨୦୧୨ ପରବର୍ତ୍ତୀ ବିଜେଡି: ବବି ଦାସ ବନାମ ପାଣ୍ଡିଆନ
ଜନତା ଦଳ ଭଳି ବିଜେଡି ମଧ୍ୟ ଦୀର୍ଘ ବର୍ଷ ଧରି ଗୋଷ୍ଠୀ କନ୍ଦଳରୁ ମୁକ୍ତ ଥିଲା, ଯେଉଁଥିରେ ପ୍ୟାରୀମୋହନ ମହାପାତ୍ରଙ୍କ ଭୂମିକା ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲା। କିନ୍ତୁ ୨୦୧୨ରେ ପ୍ୟାରୀଙ୍କୁ ବିଦା କରିବା ପରେ ଦଳରେ ନୂଆ ଶକ୍ତି କେନ୍ଦ୍ର ଗଢ଼ି ଉଠିଲା। ଏହି ସମୟରେ ଦୁଇଜଣ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ପ୍ରଭାବ ବଢ଼ିବାରେ ଲାଗିଲା। ଜଣେ ହେଲେ ପ୍ରଣବପ୍ରକାଶ ଦାସ ଓରଫ ବବି ଦାସ, ଯିଏ ଦଳର ସାଂଗଠନିକ କାର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ଭାଳୁଥିଲେ, ଏବଂ ଅନ୍ୟ ଜଣକ ହେଲେ ନବୀନଙ୍କ ଏକାନ୍ତ ବିଶ୍ୱସ୍ତ ଆଇଏଏସ୍ ସେବକ ଭୈରବ କାର୍ତ୍ତିକେୟନ (VK) ପାଣ୍ଡିଆନ। ୨୦୨୪ର ପରାଜୟ ପରେ ଏବେ ଦଳର ନେତୃତ୍ୱ କାହା ହାତକୁ ଯିବ, ସେ ନେଇ ଏହି ଦୁଇଜଣଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ଆରପାର ଲଢ଼େଇ ଚାଲିଛି।
ଦଳ ଭିତରେ ଶକ୍ତି ସମୀକରଣ: ‘ଉଡ଼ା ପକ୍ଷୀ’ ବନାମ ‘ମାଟିର ନେତା’
ବର୍ତ୍ତମାନର ସ୍ଥିତି ୧୯୯୫ର ସେହି ଅଭିଶପ୍ତ ଦିନଗୁଡ଼ିକୁ ମନେପକାଇ ଦେଉଛି। ବବି ଦାସଙ୍କ କ୍ୟାମ୍ପ୍ରେ ଦଳର ବହୁ ବରିଷ୍ଠ, ମାଟିର ନେତା ଏବଂ ଜନସମର୍ଥନ ଥିବା ସଦସ୍ୟମାନେ ରହିଛନ୍ତି। ଅପରପକ୍ଷରେ, ଭିକେ ପାଣ୍ଡିଆନଙ୍କ କ୍ୟାମ୍ପରେ କେବଳ କେତେକ ‘ଉଡ଼ା ପକ୍ଷୀ’ ସଦୃଶ କିଛି ପାର୍ଟ-ଟାଇମ୍ ନେତା ରହିଛନ୍ତି, ଯେଉଁମାନଙ୍କର ନାହିଁ ଜନସମର୍ଥନ ନା ଅଛି ଦଳୀୟ ଅନୁଭୂତି।
ଦଳରେ ଏହି ଅରାଜକତାର ସ୍ପଷ୍ଟ ଚିତ୍ର ଦେଖିବାକୁ ମିଳିଲା ଯେତେବେଳେ ଦଳର ପୂର୍ବତନ ସାଂସଦ ରବି ଜେନା ଗତ ବୁଧବାର ଦିନ ଦଳରୁ ଇସ୍ତଫା ଦେଲେ। ବିଚିତ୍ର କଥା ହେଉଛି, ତାଙ୍କୁ କେହି ବିରୋଧ କରୁ ନାହାନ୍ତି। ଏପରିକି ଦଳର ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ରାଜ୍ୟସଭା ସାଂସଦ ମାନସ ମଙ୍ଗରାଜ, ଦେବାଶୀଷ ସାମନ୍ତ କିମ୍ବା ସସ୍ମିତ ପାତ୍ର, ଏପରିକି ବିଜେଡି ମିଡିଆ ସେଲ— କେହି ବି ଏହି ଇସ୍ତଫା ଉପରେ ପାଟି ଫିଟାଉ ନାହାନ୍ତି। ଏହା ପ୍ରମାଣ କରୁଛି ଯେ, ବରିଷ୍ଠ ନେତାମାନେ ଏବେ ଦଳୀୟ କାର୍ଯ୍ୟାଳୟ (ଶଙ୍ଖ ଭବନ) ଅପେକ୍ଷା ନିଜର ଭବିଷ୍ୟତକୁ ନେଇ ଅଧିକ ଚିନ୍ତିତ।
ନବୀନଙ୍କ ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ: ପାଣ୍ଡିଆନଙ୍କ ସମର୍ଥକଙ୍କୁ ପ୍ରାର୍ଥୀ ଓ ପରାଜୟର ଭୟ
ଅପର ପକ୍ଷରେ ଦଳର ଅନେକ ନେତା ମୁକ୍ତ ଭାବେ ପାଣ୍ଡିଆନଙ୍କୁ ଦଳର ବିପର୍ଯ୍ୟୟ ପାଇଁ ଦାୟୀ କରୁଛନ୍ତି। ଦଳର ସଭାପତି ନବୀନ ପଟ୍ଟନାୟକ କିନ୍ତୁ ପାଣ୍ଡିଆନଙ୍କ ପ୍ରତି ଥିବା ତାଙ୍କର ଅନ୍ଧବିଶ୍ୱାସକୁ ଛାଡ଼ିପାରୁ ନାହାନ୍ତି। ପାଣ୍ଡିଆନଙ୍କ ସମର୍ଥକ କୁହାଯାଉଥିବା ସଂତୃପ୍ତ ମିଶ୍ର ଏବଂ ଡାକ୍ତର ଦତ୍ତେଶ୍ୱର ହୋତାଙ୍କୁ ପ୍ରାର୍ଥୀ କରିଥିବାରୁ, ଦଳରେ ହାରିବାର ଭୟ ଏବେ ଘାରିବାରେ ଲାଗିଛି। ବରିଷ୍ଠ ନେତାମାନେ ଭାବୁଛନ୍ତି ଯେ, ଯଦି ପରାଜୟ ପରେ ମଧ୍ୟ ପାଣ୍ଡିଆନ କ୍ୟାମ୍ପର ‘ପରଜୀବୀ’ ନେତାମାନେ ଟିକେଟ୍ ପାଇବେ, ତେବେ ମାଟିରେ ଲଢ଼ୁଥିବା ନେତାଙ୍କ ସ୍ଥାନ କେଉଁଠି? ଏହି ଅସନ୍ତୋଷ ଯୋଗୁଁ ୨୦୨୬ର ରାଜ୍ୟସଭା ନିର୍ବାଚନରେ ବିଜେଡି ପରାଜିତ ହେବାର ଏକ ବିରାଟ ଆଶଙ୍କା ଜଳଜଳ ହୋଇ ଦେଖାଯାଉଛି। ଏହାକୁ ହିଁ ଏବେ ବିଜେଡିକୁ ‘ଜନତା ଦଳ’ର ଅତୃପ୍ତ ଭୂତ ଗୋଡ଼ାଉଛି ବୋଲି ଓଡ଼ିଶା ରାଜନୈତିକ ମହଲରେ କୁହାଯାଉଛି।
ଇତିହାସ କୌଣସି ବି ଦୟା କରେନାହିଁ, ସେ କେବଳ ପୁନରାବୃତ୍ତି କରେ। ନବୀନ ପଟ୍ଟନାୟକ ଯେଉଁ ଇତିହାସରୁ ପାଠ ଶିଖି ଦଳ ଗଠନ କରିଥିଲେ, ଆଜି ସେହି ଇତିହାସ ତାଙ୍କୁ ଏବଂ ତାଙ୍କ ଦଳକୁ ପୁଣିଥରେ ଏକ କଠିନ ପରୀକ୍ଷା ଆଗରେ ଛିଡ଼ା କରାଇଛି। ଯଦି ନବୀନ ବାବୁ ତୁରନ୍ତ ଦଳର ମାଟିର ନେତା ଏବଂ ଜନଭାବନାକୁ ସମ୍ମାନ ଦେଇ ଗୋଷ୍ଠୀ କନ୍ଦଳର ସମାଧାନ ନକରନ୍ତି, ତେବେ ୨୦୨୬ର ପରାଜୟ ପରେ ବିଜେଡିର ଅବସ୍ଥା ମଧ୍ୟ ଜନତା ଦଳ ଭଳି ହେବାକୁ ଅଧିକ ଦିନ ଲାଗିବ ନାହିଁ।
“ଜନତା ଦଳର ଭୂତ” ଆଜି ବିଜେଡିକୁ ଗୋଡ଼ାଉଛି ବୋଲି ଯେଉଁ ଚର୍ଚ୍ଚା ହେଉଛି, ତାହା କେବଳ ଏକ ଉପମା ନୁହେଁ, ବରଂ ଓଡ଼ିଶା ରାଜନୀତିର ଏକ ଜ୍ୱଳନ୍ତ ସତ୍ୟ, ଯାହା ନବୀନଙ୍କ ୨୪ ବର୍ଷର କୃତିକୁ ଧୂଳିସାତ କରିଦେବାର କ୍ଷମତା ରଖେ।
ଖବରର ସଠିକ୍ ଏବଂ ନିରପେକ୍ଷ ବିଶ୍ଳେଷଣ ପାଇଁ ଆମ ଚ୍ୟାନେଲକୁ ଲାଇକ, ସେୟାର ଓ ସବସ୍କ୍ରାଇବ୍ କରନ୍ତୁ। ଧନ୍ୟବାଦ।”
AlsoRead; https://purvapaksa.com/kiren-rijijus-stern-rebuke-to-rahul-gandhi/
ରାହୁଲ ଗାନ୍ଧୀଙ୍କୁ କିରେନ ରିଜିଜୁଙ୍କ କଠୋର ଭର୍ତ୍ସନା || Kiren Rijiju’s stern rebuke to Rahul Gandhi
