ମୋଦୀ ସରକାରଙ୍କ ଆଗରେ ୩୬୦ ସାଂସଦଙ୍କ ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜ – ସୀମା ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ ବିଲ୍ ଏବଂ ରାଜନୈତିକ ସମୀକରଣ I ରାଜନୈତିକ କରିଡରରେ ଏବେ ଗୋଟିଏ ବଡ଼ ଚର୍ଚ୍ଚା ଜୋର ଧରିଛି—କ’ଣ ମୋଦୀ ସରକାର ସଂସଦରେ ସୀମା ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ ବା ଡିଲିମିଟେସନ୍ ବିଲ୍ ଆଣିବାକୁ ଯାଉଛନ୍ତି? ଆଉ ଏହାକୁ ପାସ୍ କରାଇବା ପାଇଁ କ’ଣ ସରକାରଙ୍କ ପାଖରେ ୩୬୦ ଜଣ ସାଂସଦଙ୍କ ସମର୍ଥନ ଏକାଠି ହୋଇସାରିଛି?
ଗତ ଏପ୍ରିଲ ମାସରେ ଯେତେବେଳେ ଏହି ବିଲ୍ ଆସିଥିଲା, ସେତେବେଳେ ସରକାର ଆବଶ୍ୟକୀୟ ଦୁଇ-ତୃତୀୟାଂଶ ବହୁମତ ହାସଲ କରିବାରେ ବିଫଳ ହୋଇଥିଲେ ଏବଂ ବିଲ୍ଟି ମାତ୍ର ୫୪ ଭୋଟ୍ରେ ପରାସ୍ତ ହୋଇଥିଲା। କିନ୍ତୁ ବର୍ତ୍ତମାନ ରାଜଧାନୀରେ ଏଭଳି କିଛି ଗୁପ୍ତ ବୈଠକ ଓ ଆକଳନ ଚାଲିଛି, ଯାହା ରାଜନୈତିକ ସମୀକରଣକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବଦଳାଇ ଦେଇପାରେ।
ସାଧାରଣତଃ ଆମେ ଯାହାକୁ ‘ସୀମା ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ ବିଲ୍’ ବୋଲି କହୁଛୁ, ତାହା ପ୍ରକୃତରେ ତିନିଟି ପ୍ରମୁଖ ବିଲ୍ର ଏକ ପ୍ୟାକେଜ୍। ଏଥିରେ ମୁଖ୍ୟତଃ ଦୁଇଟି ଜିନିଷ ରହିଛି—ପ୍ରଥମଟି ହେଉଛି ଲୋକସଭା ଆସନ ସଂଖ୍ୟାକୁ ସର୍ବାଧିକ ୫୫୦ ରୁ ବୃଦ୍ଧି କରି ୮୫୦କୁ ନେବା, ଏବଂ ଦ୍ୱିତୀୟଟି ହେଉଛି ସଂସଦ ଏବଂ ରାଜ୍ୟ ବିଧାନସଭାଗୁଡ଼ିକରେ ମହିଳାମାନଙ୍କ ପାଇଁ ୩୩% ସଂରକ୍ଷଣ ସୁନିଶ୍ଚିତ କରିବା।
ଏପ୍ରିଲ ମାସରେ ମୋଦୀ ସରକାର ଏହି ବିଲ୍ ଆଗତ କରିବା ପାଇଁ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଅଧିବେଶନ ଡକାଇଥିଲେ। ସରକାରଙ୍କ ଯୁକ୍ତି ଥିଲା ଯେ, ୨୦୨୯ ନିର୍ବାଚନ ସୁଦ୍ଧା ମହିଳା ସଂରକ୍ଷଣ ଆଇନକୁ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ କରିବାକୁ ହେଲେ ଏହି ସୀମା ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଜରୁରୀ।
କିନ୍ତୁ ସେତେବେଳେ ବିରୋଧୀ ଦଳଗୁଡ଼ିକ ଏକାଠି ହୋଇଯାଇଥିଲେ। ସେମାନଙ୍କ ଯୁକ୍ତି ଥିଲା ଯେ ମହିଳା ସଂରକ୍ଷଣ ଆଳରେ ବିଜେପି ଏହାର ନିଜସ୍ୱ ରାଜନୈତିକ ଏଜେଣ୍ଡା ଲାଗୁ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛି। ବିଶେଷ କରି, ଯେଉଁ ରାଜ୍ୟଗୁଡ଼ିକରେ ଜନସଂଖ୍ୟା ଅଧିକ ଅର୍ଥାତ୍ ହିନ୍ଦୀ ଭାଷାଭାଷୀ ରାଜ୍ୟଗୁଡ଼ିକ ଯାହାକୁ ବିଜେପିର ଗଡ଼ କୁହାଯାଏ, ସେଠାରେ ଆସନ ସଂଖ୍ୟା ବହୁମାତ୍ରାରେ ବଢ଼ିବ। ଅନ୍ୟପକ୍ଷରେ, ଯେଉଁ ଦକ୍ଷିଣ ଭାରତର ରାଜ୍ୟଗୁଡ଼ିକ ଜନସଂଖ୍ୟା ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିବାରେ ସଫଳ ହୋଇଛନ୍ତି, ସେମାନେ କ୍ଷତିଗ୍ରସ୍ତ ହେବେ।
ଏକ ସାମ୍ବିଧାନିକ ସଂଶୋଧନ ବିଲ୍ ପାସ୍ କରିବା ପାଇଁ ସଂସଦର ଉଭୟ ଗୃହରେ ‘ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ବହୁମତ’ ବା ଟୁ-ଥାର୍ଡ଼ ସମର୍ଥନ ଆବଶ୍ୟକ ହୋଇଥାଏ। ଅର୍ଥାତ୍, ସେତେବେଳେ ଉପସ୍ଥିତ ଏବଂ ଭୋଟ ଦେଉଥିବା ସଦସ୍ୟଙ୍କ କମରେ ଦୁଇ-ତୃତୀୟାଂଶ ସମର୍ଥନ ଲୋଡ଼ାଥିଲା। ଏପ୍ରିଲରେ ୫୨୮ ଜଣ ସାଂସଦ ଭୋଟ ଦେଇଥିଲେ, ଯେଉଁଥିପାଇଁ ୩୫୨ ଭୋଟ୍ ଆବଶ୍ୟକ ଥିଲା। କିନ୍ତୁ ବିଲ୍ ସପକ୍ଷରେ ମାତ୍ର ୨୯୮ଟି ଏବଂ ବିପକ୍ଷରେ ୨୩୦ଟି ଭୋଟ୍ ପଡ଼ିଥିଲା। ଫଳସ୍ୱରୂପ, ବିଲ୍ଟି ୫୪ ଭୋଟ୍ର ବ୍ୟବଧାନରେ ପରାସ୍ତ ହୋଇଥିଲା।
ଏବେ ପ୍ରଶ୍ନ ହେଉଛି—ଏପ୍ରିଲ ପରଠାରୁ ଆଜି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସ୍ଥିତି କିପରି ବଦଳିଛି? କ’ଣ ସରକାରଙ୍କ ସଂଖ୍ୟା ବୃଦ୍ଧି ପାଇଛି?
ଆସନ୍ତୁ ତଥ୍ୟ ଉପରେ ନଜର ପକାଇବା:
• ଲୋକସଭାରେ ଏନଡିଏ ସ୍ଥିତି: ୨୦୨୪ ନିର୍ବାଚନରେ ବିଜେପି ନିଜସ୍ୱ ଭାବରେ ୨୪୦ଟି ଆସନ ଜିତିଥିଲା। ଟିଡିପିର ୧୬, ଜେଡିୟୁର ୧୨, ଶିବସେନା (ସିନ୍ଦେ) ର ୭, ଏଲଜେପିର ୫ ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସହଯୋଗୀଙ୍କୁ ମିଶାଇ ଏହି ସଂଖ୍ୟା ୨୯୨ ଥିଲା। ଏହାପରେ ଜୁନ୍ ମାସରେ ବିଭିନ୍ନ ଦଳରୁ ସାଂସଦମାନେ ଏନଡିଏକୁ ସମର୍ଥନ ଜଣାଇବା ଏବଂ କିଛି ଉପନିର୍ବାଚନ ଜିତିବା ପରେ ଲୋକସଭାରେ ଏନଡିଏର ସଂଖ୍ୟା ୩୧୨ ରୁ ବୃଦ୍ଧି ପାଇ ବର୍ତ୍ତମାନ ପ୍ରାୟ ୩୧୯-୩୨୦ ରେ ପହଞ୍ଚିଛି। ବର୍ତ୍ତମାନ ଲୋକସଭାରେ ୩ଟି ଆସନ ଖାଲି ଅଛି। ସର୍ବାଧିକ ୫୪୦ ଜଣ ସାଂସଦ ଭୋଟ ଦେବେ। ସେହି ହିସାବରେ ଦୁଇ-ତୃତୀୟାଂଶ ଅର୍ଥାତ୍ ୩୬୦ ଭୋଟ୍ ପାଇଁ ଏନଡିଏ ଏବେ ବି ପ୍ରାୟ ୪୦ ଟି ଭୋଟ୍ ପଛରେ ଅଛି।
• ରାଜ୍ୟସଭାରେ ଏନଡିଏ ସ୍ଥିତି: ୨୪୫ ସଦସ୍ୟ ବିଶିଷ୍ଟ ରାଜ୍ୟସଭାରେ ବିଭିନ୍ନ ଦଳର ଦଳବଦଳ ଏବଂ ଉପନିର୍ବାଚନ ପରେ ବର୍ତ୍ତମାନ ଏନଡିଏର ସଦସ୍ୟ ସଂଖ୍ୟା ୧୫୪ ରେ ପହଞ୍ଚିଛି। ଏଠାରେ ଦୁଇ-ତୃତୀୟାଂଶ ବହୁମତ ପାଇଁ ୧୬୩ ଭୋଟ୍ ଆବଶ୍ୟକ। ଅର୍ଥାତ୍ ରାଜ୍ୟସଭାରେ ସରକାର ମାତ୍ର ୯ଟି ଭୋଟ୍ ପଛରେ ଅଛନ୍ତି।
ଅର୍ଥାତ୍, ଉଭୟ ଗୃହକୁ ମିଶାଇଲେ ସରକାରଙ୍କୁ ଦୁଇ-ତୃତୀୟାଂଶ ବହୁମତ ଅଙ୍କରେ ପହଞ୍ଚିବା ପାଇଁ ପ୍ରାୟ ୪୮ ଜଣ ଅଧିକ ସାଂସଦଙ୍କ ସମର୍ଥନ ଦରକାର। ତେବେ ଏହି ୪୮ ଜଣଙ୍କୁ ସରକାର କିପରି ହାସଲ କରିବେ? ଏଠାରେ ଆସୁଛି ପ୍ରକୃତ ରାଜନୈତିକ ଖେଳ।

ବିଜେପିର ବରିଷ୍ଠ ରଣନୀତିକାରମାନେ ଗଣମାଧ୍ୟମକୁ ଦେଇଥିବା ସୂଚନା ଅନୁସାରେ, ଏହି ବ୍ୟବଧାନକୁ ପୂରଣ କରିବା ପାଇଁ ଛୋଟ ଏବଂ ଆଞ୍ଚଳିକ ଦଳଗୁଡ଼ିକର ସହାୟତା ନିଆଯାଉଛି।
୧. ଲୋକସଭାରେ ଆଞ୍ଚଳିକ ଦଳ ଓ ବିରୋଧୀଙ୍କ ଭୂମିକା:
• ଡିଏମକେ (DMK): ତାମିଲନାଡ଼ୁର ଶାସକ ଦଳ ଡିଏମକେର ଲୋକସଭାରେ ୨୨ ଜଣ ସାଂସଦ ଅଛନ୍ତି। ବିଜେପି ସୂତ୍ର କହୁଛି ଯେ, ରାଜ୍ୟଗୁଡ଼ିକରେ ଲୋକସଭା ଆସନ ସଂଖ୍ୟାରେ ୫୦% ବୃଦ୍ଧି ପାଇଁ ଡିଏମକେ ସରକାରଙ୍କଠାରୁ ଏକ ଲିଖିତ ପ୍ରତିଶ୍ରୁତି ଚାହୁଁଛି। ଯଦି ଡିଏମକେ ସିଧାସଳଖ ସମର୍ଥନ ନ କରେ, ତେବେ ଭୋଟିଂ ସମୟରେ ଗୃହରୁ ଅନୁପସ୍ଥିତ ରହି ମଧ୍ୟ (Abstain) ସରକାରଙ୍କ ପଥ ପରିଷ୍କାର କରିପାରେ।
• ସମାଜବାଦୀ ପାର୍ଟି (SP): ଏସପିର ୩୭ ଜଣ ସାଂସଦ ଅଛନ୍ତି। ଉତ୍ତର ପ୍ରଦେଶର ଜଣେ ବିଜେପି ସାଂସଦଙ୍କ ମତରେ, ୟୁପିରେ ଆଗକୁ ବିଧାନସଭା ନିର୍ବାଚନ ଥିବାରୁ ଏବଂ ସୀମା ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ ଦ୍ୱାରା ୟୁପି ସର୍ବାଧିକ ଲାଭବାନ ହେବାକୁ ଥିବାରୁ, ଏସପି ସିଧାସଳଖ ଏହାକୁ ବିରୋଧ କରିବା କଷ୍ଟକର ହୋଇପଡ଼ିବ।
• ଝାମୁମୋ (JMM) ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ: ଝାଡ଼ଖଣ୍ଡ ମୁକ୍ତି ମୋର୍ଚ୍ଚାର ସାଂସଦମାନେ ମଧ୍ୟ ଗୁପ୍ତ ଭାବରେ ଯୋଗାଯୋଗରେ ଅଛନ୍ତି। ଗତଥର ଯେପରି ୧୨ ଜଣ ସାଂସଦ ଭୋଟିଂ ସମୟରେ ଅନୁପସ୍ଥିତ ଥିଲେ, ଏଥର ମଧ୍ୟ ସେହି ରଣନୀତି ଆପଣାଯାଇପାରେ।
୨. ରାଜ୍ୟସଭାରେ BJD ଏବଂ YSR କଂଗ୍ରେସର ଗୁରୁତ୍ୱ: ରାଜ୍ୟସଭାରେ ସରକାରଙ୍କୁ ମାତ୍ର ୯ଟି ଭୋଟ୍ ଆବଶ୍ୟକ ଥିବାରୁ, ଏଠାରେ ଚାରି ଜଣ YSR କଂଗ୍ରେସ ସାଂସଦ ଏବଂ ପାଞ୍ଚ ଜଣ ବିଜୁ ଜନତା ଦଳ (BJD) ର ସାଂସଦଙ୍କ ଭୂମିକା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇପଡ଼ିଛି। BJD ଏବଂ YSR କଂଗ୍ରେସ ଉଭୟେ NDA କିମ୍ବା INDIA ବ୍ଲକ୍ କାହାରି ଅଂଶ ନୁହଁନ୍ତି। ଯଦି ଏହି ଦୁଇଟି ଦଳ ସଂସଦରେ ସରକାରଙ୍କୁ ସମର୍ଥନ କରନ୍ତି, ତେବେ ରାଜ୍ୟସଭାରେ ବିଲ୍ ପାସ୍ ହେବା ନେଇ କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ରହିବ ନାହିଁ।
ବରିଷ୍ଠ ସାମ୍ବାଦିକା ନୀରଜା ଚୌଧୁରୀ ମଧ୍ୟ ମତ ଦେଇଛନ୍ତି ଯେ, ଅନେକ ଆଞ୍ଚଳିକ ଦଳ ସରକାରଙ୍କ ସହ ସିଧାସଳଖ ମେଣ୍ଟ ନ କଲେ ମଧ୍ୟ, ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ବିଲ୍ ସମୟରେ ନୀରବ ସମର୍ଥନ ଦେଇପାରନ୍ତି।
ଅନ୍ୟପକ୍ଷରେ, କଂଗ୍ରେସ ଦଳ ଏହି ପ୍ରସଙ୍ଗରେ ସରକାରଙ୍କୁ ଘେରିବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଉଛି। କଂଗ୍ରେସ ଅଧ୍ୟକ୍ଷ ମଲ୍ଲିକାର୍ଜୁନ ଖଡଗେ ସ୍ପଷ୍ଟ କରିଛନ୍ତି ଯେ ଦଳ ମହିଳା ସଂରକ୍ଷଣକୁ ସମର୍ଥନ କରେ, କିନ୍ତୁ ସୀମା ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ ମାଧ୍ୟମରେ ଦକ୍ଷିଣ ଭାରତୀୟ ରାଜ୍ୟଗୁଡ଼ିକର ଅଧିକାର ଛିଡ଼ାଇ ନେବାକୁ ସେମାନେ ଦେବେ ନାହିଁ। କଂଗ୍ରେସର ଦାବି ହେଉଛି, ସୀମା ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ ନ କରି ମଧ୍ୟ ବର୍ତ୍ତମାନର ୫୪୩ ଆସନରେ ମହିଳା ସଂରକ୍ଷଣ ଲାଗୁ କରାଯାଉ।
ତଥାପି, ଗୃହମନ୍ତ୍ରୀ ଅମିତ ଶାହଙ୍କ ନିକଟରେ ଅନୌପଚାରିକ ଆଲୋଚନା ଏବଂ ଗଣମାଧ୍ୟମ ରିପୋର୍ଟରୁ ଏହା ସ୍ପଷ୍ଟ ଯେ ସରକାର ଏଥର କୌଣସି ସୁଯୋଗ ହାତଛାଡ଼ କରିବାକୁ ଚାହୁଁନାହାନ୍ତି। ସମ୍ବିଧାନର ଧାରା ୩୬୮ ଅନୁଯାୟୀ, ଏହି ସାମ୍ବିଧାନିକ ସଂଶୋଧନ ବିଲ୍ ଆଗତ କରିବା ପାଇଁ ରାଷ୍ଟ୍ରପତିଙ୍କ ପୂର୍ବ ଅନୁମତି ଆବଶ୍ୟକ ହୁଏ ନାହିଁ ଏବଂ ଏହାକୁ ସରକାରୀ ମନ୍ତ୍ରୀ କିମ୍ବା ସାଂସଦମାନେ ହଠାତ୍ ଅଧିବେଶନରେ ଆଗତ କରିପାରିବେ।
ଯଦି ଏହି ବିଲ୍ ପାସ୍ ହୋଇଯାଏ, ତେବେ ଭାରତୀୟ ରାଜନୀତିରେ ଏକ ବିରାଟ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଆସିବ। ଆସନ ସଂଖ୍ୟା ୫୫୦ ରୁ ବୃଦ୍ଧି ପାଇ ୮୫୦ ହେବା ପରେ, ହିନ୍ଦୀ ବେଲ୍ଟର ରାଜ୍ୟଗୁଡ଼ିକ (ଯଥା ଉତ୍ତର ପ୍ରଦେଶ, ବିହାର, ରାଜସ୍ଥାନ, ମଧ୍ୟପ୍ରଦେଶ) ସର୍ବାଧିକ ଲାଭବାନ ହେବେ।
ଗଣନା କହୁଛି ଯେ ଯଦି ୮୫୦ ଆସନର ଲୋକସଭା ହୁଏ, ତେବେ କେବଳ ଗାଈ-ପଟି ଅଞ୍ଚଳରୁ ବିଜେପି ଏକାକୀ ସରକାର ଗଢ଼ିବା ପାଇଁ ଆବଶ୍ୟକୀୟ ସଂଖ୍ୟା (୪୨୬) ର ପ୍ରାୟ ୭୦% ଆସନ କେବଳ ସେହି ରାଜ୍ୟଗୁଡ଼ିକରୁ ସୁରକ୍ଷିତ କରିନେବ। ଏହା ହିଁ କାରଣ ଯେ, ବିଜେପି ଏହି ବିଲ୍ ପାଇଁ ଏତେ ଜୋରଦାର ପ୍ରସ୍ତୁତି କରୁଛି।
ତେବେ, ଆଗାମୀ ସଂସଦ ଅଧିବେଶନରେ ମୋଦୀ ସରକାର ସେହି ଯାଦୁକରୀ ୩୬୦ ସଂଖ୍ୟାକୁଛୁଇଁ ପାରିବେ କି ନାହିଁ, ଏବଂ ବିରୋଧୀମାନେ ଏହାକୁ କିଭଳି ପ୍ରତିହତ କରିବେ, ତାହା ଉପରେ ସମସ୍ତଙ୍କ ନଜର ରହିଛି।
also read
https://purvapaksa.com/bjds-double-faced-policy/

