ଧରାବତରଣ କରିବେ ଜଗତଜନନୀ ମା’ ଦୁର୍ଗା। ଶରତ ଋତୁର ଆଗମନ ପୂର୍ବରୁ ରାଜ୍ୟର ଯମଜ ସହର କଟକ ଏବଂ ଭୁବନେଶ୍ୱରରେ ଉତ୍ସବର ମାହୋଲ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଛି। ପ୍ରାୟ ୧୪୫ ବର୍ଷରୁ ଊର୍ଦ୍ଧ୍ୱ ପୁରୁଣା ଅର୍ଥାତ୍ ୧୮୮୧ ମସିହାରୁ ଚାଲିଆସୁଥିବା ଐତିହାସିକ ପରମ୍ପରାକୁ ବଜାୟ ରଖି ଭାଇଚାରାର ସହର କଟକ ଓ ରାଜଧାନୀ ଭୁବନେଶ୍ୱରର ବିଭିନ୍ନ ପୂଜା କମିଟି ପକ୍ଷରୁ ଚଳିତ ବର୍ଷର ଶାରଦୀୟ ଦୁର୍ଗାପୂଜା ପାଇଁ ବିଧିବଦ୍ଧ ଭାବେ ପ୍ରସ୍ତୁତି ଆରମ୍ଭ ହୋଇଯାଇଛି। ଶୁଭ ଜନ୍ମାଷ୍ଟମୀ ତିଥିରେ ବିଧି ଅନୁଯାୟୀ ମୃଣ୍ମୟୀ ମୂର୍ତ୍ତି ନିର୍ମାଣ ପାଇଁ ‘ଖଡ଼ି ଛୁଆଁ’ ଓ ‘ମାଟି ଅନୁକୂଳ’ ପର୍ବ ସମ୍ପନ୍ନ ହେବା ପରେ କାରିଗରମାନେ ମା’ଙ୍କ ଆରାଧନା ସହ ପ୍ରତିମା ଗଠନ କାର୍ଯ୍ୟ ଆରମ୍ଭ କରିଛନ୍ତି।
୧୮୮୧ର ଐତିହ୍ୟ ଓ ମଙ୍ଗଳାବାଗ ପୂଜା କମିଟିର ଇତିହାସ
କଟକ ସହରର ଶାରଦୀୟ ଦୁର୍ଗାପୂଜାର ଇତିହାସ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରାଚୀନ ଓ ବୈଭବଶାଳୀ। ଷୋଡ଼ଶ ଶତାବ୍ଦୀରେ ଶ୍ରୀଚୈତନ୍ୟ ଦେବଙ୍କ କଟକ ଆଗମନ ସମୟରୁ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିବା ପୂଜା ପରମ୍ପରା ସହ ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ ବିଭିନ୍ନ ସାହି ଓ ବଜାର ଯୋଡ଼ି ହୋଇଥିଲେ।
୧୮୮୧ରୁ ଆରମ୍ଭ :
କଟକର ଅନ୍ୟତମ ପ୍ରମୁଖ ପୀଠ ମଙ୍ଗଳାବାଗ ପୂଜା କମିଟି ୧୮୮୧ ମସିହାରେ ପ୍ରଥମେ ମହାଦେବଙ୍କ ପୂଜାରୁ ଏହି ଧାର୍ମିକ ପରମ୍ପରାର ମୂଳଦୁଆ ପକାଇଥିଲା। ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ ୧୯୪୮ରୁ ଏଠାରେ ଦୁର୍ଗାପୂଜା ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା ଏବଂ ୧୯୫୦ ଦଶକରେ ସୁନା ଓ ରୂପା ମେଢ଼ର ଅଭୂତପୂର୍ବ ଶୈଳୀ ପ୍ରଚଳନ କରାଯାଇଥିଲା।
ପିଢ଼ି ପରେ ପିଢ଼ି ଅତୁଟ ବିଶ୍ୱାସ :
ଦୀର୍ଘ ଦଶନ୍ଧି ବିତିଯାଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଏହି ପରମ୍ପରାରେ ତିଳେ ହେଲେ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଆସିନାହିଁ। ପୂର୍ବପୁରୁଷଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିବା ବିଧିବିଧାନ, ବୈଦିକ ରୀତିନୀତି ଏବଂ ସାମାଜିକ ସଦ୍ଭାବନା ଆଜି ବି ସେହିଭଳି ଜୀବନ୍ତ ରହିଛି।
ମାଟି ଅନୁକୂଳ ଓ ଖଡ଼ି ଛୁଆଁ ବିଧି ସମ୍ପନ୍ନ
ପରମ୍ପରା ଅନୁଯାୟୀ, ଶ୍ରାବଣ ଶେଷ ଓ ଭାଦ୍ରବ ମାସର ପବିତ୍ର ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଜନ୍ମାଷ୍ଟମୀ ତିଥିରେ କଟକର ମହାନଦୀ ଓ କାଠଯୋଡ଼ି ପଠାରୁ ପବିତ୍ର ଗଙ୍ଗା ମୃତ୍ତିକା ସଂଗ୍ରହ କରାଯାଇ ମଣ୍ଡପକୁ ଅଣାଯାଇଥାଏ।
1. ବୈଦିକ ମନ୍ତ୍ରୋଚ୍ଚାରଣ : ପୁରୋହିତଙ୍କ ବୈଦିକ ମନ୍ତ୍ର, ଶଙ୍ଖ, ହୁଳହୁଳି ଏବଂ ଘଣ୍ଟ ବାଦ୍ୟ ମଧ୍ୟରେ ମାଟି ପୂଜା କରାଯାଇ ମା’ଙ୍କ ମୃଣ୍ମୟୀ ରୂପ ଗଢ଼ିବାକୁ ସଂକଳ୍ପ ନିଆଯାଏ।
2. କାରିଗରଙ୍କ ନିଷ୍ଠା : ବାଲୁବଜାର, ଚୌଧୁରୀ ବଜାର, ମଙ୍ଗଳାବାଗ, ଚାନ୍ଦିନୀ ଚୌକ, ରାଣୀହାଟ, ବାଦାମବାଡ଼ି ଏବଂ ସେଖ୍ ବଜାର ଭଳି ଐତିହାସିକ ପେଣ୍ଠସ୍ଥଳୀରେ ବଂଶାନୁକ୍ରମିକ ମୂର୍ତ୍ତି କାରିଗରମାନେ ବାଉଁଶ ଓ ନଡ଼ା କାଠିରେ ପ୍ରତିମାର ପ୍ରାଥମିକ କଙ୍କାଳ ତିଆରି କାର୍ଯ୍ୟ ଆରମ୍ଭ କରିଛନ୍ତି।
3. ଶୁଦ୍ଧତା ଓ ସଂଯମ : ମୂର୍ତ୍ତି ନିର୍ମାଣ କରୁଥିବା ଶିଳ୍ପୀମାନେ ନିଷ୍ଠାର ସହ ନିରାମିଷାଶୀ ରହି ପବିତ୍ର ଭାବରେ ପ୍ରତିମା ଗଠନ କରୁଥିବା ଦେଖିବାକୁ ମିଳୁଛି।
ରାଜଧାନୀ ଭୁବନେଶ୍ୱରରେ ତୋରଣ ଓ ଥିମ୍ର ପ୍ରତିଯୋଗିତା
ଅପରପକ୍ଷରେ, ରାଜଧାନୀ ଭୁବନେଶ୍ୱରରେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରସ୍ତୁତି ଜୋରଦାର ହୋଇଛି:
ସହିଦ ନଗର, ନୟାପଲ୍ଲୀ, ରସୁଲଗଡ଼, ଝାରପଡ଼ା, ବରମୁଣ୍ଡା ଏବଂ ଓଲ୍ଡ ଷ୍ଟେସନ ବଜାର ଭଳି ପ୍ରମୁଖ ପୂଜା କମିଟିଗୁଡ଼ିକ ବିଶାଳକାୟ ତୋରଣ ନିର୍ମାଣ ପାଇଁ ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗରୁ କୁଶଳୀ କାରିଗରଙ୍କୁ ନିୟୋଜିତ କରିଛନ୍ତି।
ଭାରତର ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଐତିହାସିକ ମନ୍ଦିର, ରାଜପ୍ରାସାଦ ଏବଂ କଳାକୃତିର ପ୍ରତିରୂପ ପ୍ରଦର୍ଶନ କରିବା ପାଇଁ ଲକ୍ଷାଧିକ ଟଙ୍କାର ବଜେଟ୍ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରାଯାଇଛି। ସୁରକ୍ଷା ଓ ଶୃଙ୍ଖଳିତ ଦର୍ଶନ ପାଇଁ ବ୍ୟାପକ ବ୍ୟାରିକେଡ୍ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଆରମ୍ଭ ହୋଇଛି।
/odishatv/media/media_files/2026/09/05/pujaa-picsart-aiimageenhancer-2026-09-05-10-39-34.jpg)
ଚାନ୍ଦି ମେଢ଼ର ଚମକ ଓ ଭାଇଚାରାର ଅନନ୍ୟ ବାର୍ତ୍ତା
ସହସ୍ରାବ୍ଦୀର ସହର କଟକର ଦୁର୍ଗାପୂଜାର ମୁଖ୍ୟ ଆକର୍ଷଣ ହେଉଛି ‘ଚାନ୍ଦି ମେଢ଼’ ଏବଂ ସୁନା ଗହଣା। ଏଥର ମଧ୍ୟ ପ୍ରାୟ ୩୦ରୁ ଊର୍ଦ୍ଧ୍ୱ ମଣ୍ଡପରେ କୁଇଣ୍ଟାଲ କୁଇଣ୍ଟାଲ ରୂପା ଓ କିଲୋଗ୍ରାମ ସୁନାରେ ମା’ ଦୁର୍ଗା ସଜ୍ଜିତ ହେବେ। କଟକର ଏହି ଉତ୍ସବ କେବଳ ଏକ ଧାର୍ମିକ ପର୍ବ ନୁହେଁ, ବରଂ ହିନ୍ଦୁ-ମୁସଲମାନ ସମ୍ପ୍ରଦାୟର ମିଳିତ ଭାଇଚାରା ଓ ସଦ୍ଭାବନାର ପ୍ରତୀକ, ଯେଉଁଠି ମେଢ଼ ତିଆରିଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ପୂଜା ପରିଚାଳନା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସମସ୍ତ ବର୍ଗର ଲୋକେ ଏକାଠି ହୋଇଥାନ୍ତି।
ପୂଜା କମିଟି କର୍ମକର୍ତ୍ତାମାନେ ଜଣାଇଛନ୍ତି ଯେ କମିଶନରେଟ୍ ପୋଲିସ ଓ ପ୍ରଶାସନ ସହ ସମନ୍ୱୟ ରଖି ପୂଜାକୁ ଶାନ୍ତିଶୃଙ୍ଖଳା, ପରିବେଶ ଅନୁକୂଳ ତଥା ଆକର୍ଷଣୀୟ ଢଙ୍ଗରେ ପରିଚାଳନା କରିବାକୁ ସମସ୍ତ ଯୋଜନା ଚୂଡ଼ାନ୍ତ କରାଯାଉଛି। ୧୮୮୧ ମସିହାର ସେହି ପୁରୁଣା ଆବେଗ ଓ ପରମ୍ପରା ଆଜି ବି ଟ୍ୱିନ୍ ସିଟିର ପ୍ରତ୍ୟେକ ଗଳିକନ୍ଦିରେ ନୂତନ ଉତ୍ସାହ ଭରିଦେଇଛି।
