କେବଳ ପାଠ୍ୟପୁସ୍ତକ ପଢ଼ାଇବା କିମ୍ବା ଚାରିକାନ୍ଥ ଭିତରେ ଶିକ୍ଷାଦାନ କରିବା ପ୍ରକୃତ ଗୁରୁତ୍ୱର ପରିଚୟ ନୁହେଁ, ବରଂ ଅନ୍ଧକାର ମଧ୍ୟରୁ ଆଲୋକର ବାଟ କଢ଼ାଇ ନେବା ହିଁ ଶିକ୍ଷକତାର ମୂଳ ଲକ୍ଷ୍ୟ। ଆଜି ପବିତ୍ର ଗୁରୁ ଦିବସରେ ଓଡ଼ିଶାରୁ ସାମ୍ନାକୁ ଆସିଛି ଏଭଳି କିଛି ନିଃସ୍ୱାର୍ଥପର ଶିକ୍ଷକ ଓ ଶିକ୍ଷାବିତ୍ଙ୍କ ପ୍ରେରଣାଦାୟୀ କାହାଣୀ, ଯେଉଁମାନେ ଶାରୀରିକ ଅକ୍ଷମତା, ଦାରିଦ୍ର୍ୟ ଏବଂ ପ୍ରତିକୂଳ ପରିସ୍ଥିତିକୁ ହରାଇ ଶହ ଶହ ଗରିବ ଓ ଅବହେଳିତ ଶିଶୁଙ୍କ ଜୀବନରେ ଶିକ୍ଷାର ଆଲୋକ ବର୍ତ୍ତିକା ଜାଳିପାରିଛନ୍ତି। ଗଞ୍ଜାମର ଦୃଷ୍ଟିହୀନ ଶିକ୍ଷକ କୈଳାସ ଚନ୍ଦ୍ର ସାହୁଙ୍କଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ଭଦ୍ରକର ଦିନମଜୁରିଆ ପିଲାଙ୍କ ପାଇଁ ମାଗଣା ସ୍କୁଲ ଚଳାଉଥିବା ଅବସରପ୍ରାପ୍ତ ଅଧ୍ୟାପିକା ରାଧାରାଣୀ ମହାପାତ୍ରଙ୍କ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ— ସମସ୍ତେ ପ୍ରମାଣ କରିଛନ୍ତି ଯେ ନିଷ୍ଠା ଓ ସମର୍ପଣ ଆଗରେ କୌଣସି ପ୍ରତିବନ୍ଧକ ଠିଆ ହୋଇପାରେ ନାହିଁ।
/odishatv/media/media_files/2026/09/05/teachers-day-special-2026-09-05-08-35-24.jpeg)
ଜନ୍ମରୁ ଦୃଷ୍ଟିହୀନ, ତଥାପି ବ୍ରେଲ୍ ବହି ଓ ଗୀତ ମାଧ୍ୟମରେ ଦେଉଛନ୍ତି ଜ୍ଞାନର ଆଲୋକ
ଖୋର୍ଦ୍ଧା ଜିଲ୍ଲା ରାଜସୁନାଖଳା ନିକଟସ୍ଥ ଗୁଡ଼ିଆଳି ଗ୍ରାମର କୈଳାସ ଚନ୍ଦ୍ର ସାହୁ ଜନ୍ମରୁ ଦୃଷ୍ଟିହୀନ ଥିଲେ। ମାତ୍ର ଅନ୍ଧତ୍ୱକୁ ସେ କେବେ ବି ନିଜ ଦୁର୍ବଳତା ବୋଲି ଭାବିନଥିଲେ। ଚରମ ଆର୍ଥିକ ଅଭାବ ଅନଟନ ସତ୍ତ୍ୱେ ସେ ଉଚ୍ଚଶିକ୍ଷା ହାସଲ କରିଥିଲେ ଏବଂ ୨୦୧୧ ମସିହାରେ ଗଞ୍ଜାମ ଜିଲ୍ଲା ଜଗନ୍ନାଥପ୍ରସାଦ ବ୍ଲକ୍ ଅଧୀନ କୁଡୁତାଇ ଉଚ୍ଚ ପ୍ରାଥମିକ ବିଦ୍ୟାଳୟରେ ଶିକ୍ଷା ସହାୟକ ଭାବେ କାର୍ଯ୍ୟ ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ।
ଅଭିନବ ଶିକ୍ଷାଦାନ ଶୈଳୀ :
ବିଗତ ୧୫ ବର୍ଷ ଧରି ସେ ସେହି ଗୋଟିଏ ବିଦ୍ୟାଳୟରେ ନିଷ୍ଠାର ସହ ପିଲାଙ୍କୁ ପାଠ ପଢ଼ାଇ ଆସୁଛନ୍ତି। ବ୍ରେଲ୍ ପୁସ୍ତକ ସାହାଯ୍ୟରେ ପଢ଼ିବା ସହ ଗୀତ, ନାଚ ଏବଂ ମଜାଦାର କାର୍ଯ୍ୟକଳାପ ମାଧ୍ୟମରେ ସେ କଠିନ ବିଷୟଗୁଡ଼ିକୁ ସହଜରେ ବୁଝାଇଥାନ୍ତି।
ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀଙ୍କ ପ୍ରିୟ ‘କୈଳାସ ସାର୍’ :
ସ୍କୁଲର ଛାତ୍ରୀ ସୋନାଲି ବେହେରା କୁହନ୍ତି,”ସାର୍ ଦେଖିପାରନ୍ତି ନାହିଁ ସତ, କିନ୍ତୁ ତାଙ୍କ ପାଠ ପଢ଼ାଇବା ଶୈଳୀରେ କୌଣସି ଅଭାବ ନଥାଏ। ତାଙ୍କ ସ୍ନେହ ଓ ମାର୍ଗଦର୍ଶନ ଯୋଗୁଁ ଆମେ ପରୀକ୍ଷାରେ ଭଲ ନମ୍ବର ରଖି ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ ହେଉଛୁ।”
କୈଳାସ ସାର୍ କୁହନ୍ତି, ପିଲାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ରହିବା ଏବଂ ସେମାନଙ୍କୁ ସମାଜରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ କରାଇବା ହିଁ ତାଙ୍କ ଜୀବନର ଏକମାତ୍ର ଲକ୍ଷ୍ୟ।
ଭଦ୍ରକର ଆଦିବାସୀ ବସ୍ତିରେ ମାଗଣା ପାଠଶାଳା: ଶ୍ରମିକଙ୍କ ପିଲାଙ୍କୁ ଗଢୁଛନ୍ତି ଗୁରୁମାନେ
ଭଦ୍ରକ ଜିଲ୍ଲାର ଚାରିଘରିଆ ଆଦିବାସୀ ବସ୍ତିରେ ଅନ୍ୟ ଏକ ହୃଦୟସ୍ପର୍ଶୀ ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ। ମୟୂରଭଞ୍ଜ ଏବଂ କେନ୍ଦୁଝରରୁ ବିସ୍ଥାପିତ ହୋଇ ଆସିଥିବା ଦିନମଜୁରିଆ ଶ୍ରମିକମାନଙ୍କ ପିଲାଙ୍କ ପାଇଁ ଏଠାରେ ଚାଲିଛି ଏକ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ବିଦ୍ୟାଳୟ।
1. ୨୦୦୯ରୁ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା ଯାତ୍ରା : ମାତ୍ର ଜଣେ ଶିଶୁକୁ ନେଇ ଅବସରପ୍ରାପ୍ତ ଅଧ୍ୟାପିକା ରାଧାରାଣୀ ମହାପାତ୍ର ଏବଂ କିଛି ଉତ୍ସର୍ଗୀକୃତ ଯୁବ ସମାଜସେବୀ ମିଶି ଏହି ମାଗଣା ଶିକ୍ଷାଦାନ କେନ୍ଦ୍ର ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ।
2. ଦରମା ବିନା ପାଠ ପଢ଼ାନ୍ତି ଶିକ୍ଷକ : ଆଜି ଏଠାରେ ପ୍ରଥମରୁ ନବମ ଶ୍ରେଣୀ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରାୟ ୫୦ ଜଣ ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀ ମାଗଣାରେ ଶିକ୍ଷା ଗ୍ରହଣ କରୁଛନ୍ତି। ଶିକ୍ଷକମାନେ କୌଣସି ଦରମା ନେଉନାହାନ୍ତି କିମ୍ବା ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀଙ୍କଠାରୁ ଗୋଟିଏ ବି ଟଙ୍କା ଫି’ ନିଆଯାଉନାହିଁ।
3. କେବଳ ବହି ନୁହେଁ, ଶିଖାଉଛନ୍ତି ଜୀବନ ବଞ୍ଚିବାର କଳା : ଓଡ଼ିଆ ଓ ଇଂରାଜୀ ଭଳି ବିଷୟ ସହିତ ପିଲାମାନଙ୍କୁ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ, ପରିଷ୍କାର-ପରିଚ୍ଛନ୍ନତା ଏବଂ ନୈତିକ ମୂଲ୍ୟବୋଧ ବିଷୟରେ ଶିକ୍ଷା ଦିଆଯାଉଛି।
ଉକ୍ତ ସ୍କୁଲର ଛାତ୍ରୀ ପୂଜା ବିରୁଆ କହିଛନ୍ତି,”ମୋ ବାପାମା’ ଦିନମଜୁରିଆ ଭାବେ କାମ କରନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ମୁଁ ବଡ଼ ହୋଇ ପୋଲିସ ଅଫିସର ହେବାକୁ ସ୍ୱପ୍ନ ଦେଖୁଛି।” ଅଭିଭାବକ ଗୀତାରାଣୀ ବିରୁଆ କହିଛନ୍ତି ଯେ, ସେମାନେ ନିଜେ ଯେଉଁ କଷ୍ଟ ପାଇଛନ୍ତି, ତାହା ଯେପରି ପିଲାମାନଙ୍କୁ ଭୋଗିବାକୁ ନପଡ଼େ, ସେଥିପାଇଁ ଏହି ଶିକ୍ଷକମାନେ ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଭଗବାନ ସାଜିଛନ୍ତି।
ଜୀବିକା ନୁହେଁ, ଶିକ୍ଷା ହେଉଛି ସମାଜ ରୂପାନ୍ତରର ମହାନ୍ ଅସ୍ତ୍ର
ବ୍ୟବସାୟୀକରଣ ହୋଇପଡ଼ିଥିବା ଆଜିର ଶିକ୍ଷା ବ୍ୟବସ୍ଥାରେ ଏହି ଆଦର୍ଶ ଶିକ୍ଷକମାନେ ଏକ ବିରାଟ ଆଲୋକବର୍ତ୍ତିକା ସଦୃଶ। ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଶିକ୍ଷକତା କେବଳ ଏକ ଚାକିରି କିମ୍ବା ରୋଜଗାରର ମାଧ୍ୟମ ନୁହେଁ, ବରଂ ମଣିଷ ତିଆରିର ଏକ ମହାନ୍ ବ୍ରତ। ସେମାନଙ୍କର ଅକ୍ଳାନ୍ତ ପରିଶ୍ରମ ଓ ତ୍ୟାଗ ଯୋଗୁଁ ଆଜି ବସ୍ତି ଓ ଗ୍ରାମାଞ୍ଚଳର ଅସହାୟ ଶିଶୁମାନେ ମଧ୍ୟ ନୂଆ ଭବିଷ୍ୟତ ଗଢ଼ିବାର ସାହସ ପାଉଛନ୍ତି।
ପବିତ୍ର ଗୁରୁ ଦିବସର ଏହି ଶୁଭ ଅବସରରେ ଏଭଳି ନିଃସ୍ୱାର୍ଥପର, ତ୍ୟାଗୀ ତଥା ଦିବ୍ୟାଙ୍ଗ ଗୁରୁମାନଙ୍କ ସେବା ଓ ନିଷ୍ଠାକୁ ସମଗ୍ର ରାଜ୍ୟ ତଥା ଦେଶବାସୀ କୃତଜ୍ଞତାର ସହ ନତମସ୍ତକ।
