ଦେଶର ନ୍ୟାୟିକ ବ୍ୟବସ୍ଥାରେ ମାମଲା ଫଇସଲା ହେବାରେ ଘଟୁଥିବା ଦୀର୍ଘ ବିଳମ୍ବ ଏବଂ ଜଣେ ସାଧାରଣ ନାଗରିକଙ୍କ ଜୀବନ ଉପରେ ଏହାର ପ୍ରଭାବକୁ ନେଇ ପୁଣି ଏକ ହୃଦୟସ୍ପର୍ଶୀ ତଥା ଚର୍ଚ୍ଚିତ ରାୟ ସାମ୍ନାକୁ ଆସିଛି। ମାତ୍ର ୨୦ ଟଙ୍କା ଲାଞ୍ଚ ନେବା ଅଭିଯୋଗରେ ଦୀର୍ଘ ତିନି ଦଶନ୍ଧି ଧରି କୋର୍ଟ କଚେରୀର ଚକ୍କର କାଟୁଥିବା ଦୁଇଜଣ ତଳିଆ ସରକାରୀ କର୍ମଚାରୀଙ୍କୁ ସୁପ୍ରିମ୍ କୋର୍ଟ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ନିର୍ଦ୍ଦୋଷରେ ଖଲାସ କରିଛନ୍ତି। ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଅଦାଲତ ନିଜ ରାୟରେ ସ୍ପଷ୍ଟ କରିଛନ୍ତି ଯେ ଲାଞ୍ଚ ଦାବି ଏବଂ ତାହା ଗ୍ରହଣ କରିବାର କୌଣସି ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଓ ଠୋସ୍ ପ୍ରମାଣ ନଥାଇ କେବଳ ସନ୍ଦେହ ଆଧାରରେ କାହାକୁ ଦଣ୍ଡିତ କରାଯାଇପାରିବ ନାହିଁ।
କ’ଣ ଥିଲା ୩୦ ବର୍ଷ ପୁରୁଣା ଘଟଣା?
ଏହି ମାମଲାଟି ୧୯୯୬ ମସିହାର। ଦୁଇଜଣ ସରକାରୀ କର୍ମଚାରୀ— ଜଣେ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ବିଭାଗର କର୍ମଚାରୀ (ମ୍ୟାଲେରିଆ ସର୍ଭେଲାନ୍ସ ଇନ୍ସପେକ୍ଟର) ଏବଂ ଅନ୍ୟ ଜଣେ ପିଅନଙ୍କ ବିରୋଧରେ ମାତ୍ର ୨୦ ଟଙ୍କା ଲାଞ୍ଚ ନେଇଥିବା ନେଇ ଦୁର୍ନୀତି ନିବାରଣ ଆଇନ ଅଧୀନରେ ମାମଲା ରୁଜୁ ହୋଇଥିଲା।
- ଅଭିଯୋଗର ପୃଷ୍ଠଭୂମି : ଏକ ସରକାରୀ ପ୍ରମାଣପତ୍ର ବା ଡକ୍ୟୁମେଣ୍ଟ ପ୍ରଦାନ କରିବା ବାବଦରେ ଅଭିଯୋଗକାରୀଙ୍କଠାରୁ ୨୦ ଟଙ୍କା ଲାଞ୍ଚ ନିଆଯାଇଥିବା ଦର୍ଶାଇ ଭିଜିଲାନ୍ସ ବିଭାଗ ଟ୍ରାପ୍ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିଥିଲା।
- ନିମ୍ନ ଅଦାଲତଙ୍କ ରାୟ : ଟ୍ରାଏଲ୍ କୋର୍ଟ ଉଭୟ କର୍ମଚାରୀଙ୍କୁ ଦୋଷୀ ସାବ୍ୟସ୍ତ କରି କାରାଦଣ୍ଡ ଓ ଜରିମାନା ଶୁଣାଇଥିଲେ।
- ହାଇକୋର୍ଟଙ୍କ ଦ୍ୱାରସ୍ଥ : ନିମ୍ନ ଅଦାଲତଙ୍କ ରାୟ ବିରୋଧରେ ଅଭିଯୁକ୍ତମାନେ ହାଇକୋର୍ଟରେ ଆବେଦନ କରିଥିଲେ ମଧ୍ୟ ସେଠାରେ ସେମାନଙ୍କ ଆବେଦନ ଖାରଜ ହୋଇଯାଇଥିଲା ଏବଂ ଦଣ୍ଡାଦେଶ ବଳବତ୍ତର ରହିଥିଲା।
ସୁପ୍ରିମ୍ କୋର୍ଟଙ୍କ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ନିରୀକ୍ଷଣ
ହାଇକୋର୍ଟଙ୍କ ରାୟକୁ ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜ କରି ଶେଷରେ ଏହି କର୍ମଚାରୀମାନେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ନ୍ୟାୟାଳୟଙ୍କ ଦ୍ୱାରସ୍ଥ ହୋଇଥିଲେ। ସୁପ୍ରିମ୍ କୋର୍ଟର ଖଣ୍ଡପୀଠ ସମସ୍ତ ସାକ୍ଷ୍ୟ ପ୍ରମାଣ ଓ ନଥିପତ୍ରର ପୁଙ୍ଖାନୁପୁଙ୍ଖ ଯାଞ୍ଚ କରିବା ପରେ ପ୍ରକାଶ କରିଥିଲେ ଯେ:
- 1. ଲାଞ୍ଚ ଦାବିର ପ୍ରମାଣ ଅଭାବ : ଦୁର୍ନୀତି ନିବାରଣ ଆଇନ ଅନୁଯାୟୀ କୌଣସି ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କୁ ଦୋଷୀ ସାବ୍ୟସ୍ତ କରିବା ପାଇଁ ଲାଞ୍ଚର ‘ସ୍ପଷ୍ଟ ଦାବି’ ଏବଂ ‘ସ୍ୱଇଚ୍ଛାରେ ଗ୍ରହଣ’ ହେବା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଅପରିହାର୍ଯ୍ୟ। ଏହି ମାମଲାରେ ଅଭିଯୁକ୍ତମାନେ ନିଜେ ଟଙ୍କା ଦାବି କରିଥିବାର କୌଣସି ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ସାକ୍ଷ୍ୟ ମିଳିନଥିଲା।
- 2. ଅଭିଯୋଗକାରୀଙ୍କ ବୟାନରେ ବିସଙ୍ଗତି : ତଦନ୍ତ ସମୟରେ ଅଭିଯୋଗକାରୀ ଏବଂ ସାକ୍ଷୀମାନଙ୍କ ବୟାନରେ ବ୍ୟାପକ ତାଳମେଳ ଅଭାବ ରହିଥିଲା।
- 3. ଟଙ୍କା ମିଳିବା ମାତ୍ରେ ଦୋଷୀ ପ୍ରମାଣିତ ହୁଏନାହିଁ : କୋର୍ଟ ସ୍ପଷ୍ଟ କରିଛନ୍ତି ଯେ କେବଳ ପକେଟ୍ କିମ୍ବା ଟେବୁଲ୍ରୁ ଟଙ୍କା ଜବତ ହେବା ମାତ୍ରେ ତାହା ଲାଞ୍ଚ ବୋଲି ପ୍ରମାଣିତ ହୁଏ ନାହିଁ, ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେହି ଟଙ୍କା କେଉଁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଦିଆଯାଇଥିଲା ତାହା ନିଃସନ୍ଦେହ ଭାବେ ପ୍ରମାଣିତ ନହୋଇଛି।
ଏହି ସମସ୍ତ ତ୍ରୁଟିକୁ ଦର୍ଶାଇ ସୁପ୍ରିମ୍ କୋର୍ଟ ଉଭୟ କର୍ମଚାରୀଙ୍କୁ ସମସ୍ତ ଅଭିଯୋଗରୁ ମୁକ୍ତ କରିବା ସହ ନିମ୍ନ ଅଦାଲତଙ୍କ ଦଣ୍ଡାଦେଶକୁ ରଦ୍ଦ କରିଛନ୍ତି।
)
୩୦ ବର୍ଷର ଦୀର୍ଘ ଆଇନଗତ ଲଢ଼େଇ ଏବଂ ହୃଦୟବିଦାରକ ସ୍ଥିତି
ଏହି ରାୟ ଅଭିଯୁକ୍ତମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏକ ବଡ଼ ଆଇନଗତ ବିଜୟ ହୋଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଏହା ପଛର କରୁଣ ବାସ୍ତବତା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁଃଖଦାୟକ:
- ଚାକିରି ଓ ସାମାଜିକ ସମ୍ମାନ ହାନି : ୧୯୯୬ ମସିହାରେ ମାତ୍ର ୨୦ ଟଙ୍କା ପାଇଁ ଲାଗିଥିବା ଏହି ‘ଦୁର୍ନୀତିଗ୍ରସ୍ତ’ କଳଙ୍କ ଯୋଗୁଁ ଉଭୟ କର୍ମଚାରୀଙ୍କ ଚାକିରି ଜୀବନ ଛାରଖାର ହୋଇଯାଇଥିଲା। ସେମାନେ ନିଲମ୍ବନ, ପଦୋନ୍ନତିରୁ ବଞ୍ଚିତ ହେବା ସହ ସମାଜରେ ଘୋର ଲଜ୍ଜା ଓ ଅପମାନ ସହିଥିଲେ।
- ବାର୍ଦ୍ଧକ୍ୟରେ ନ୍ୟାୟ : ଆଜି ୩୦ ବର୍ଷ ପରେ ଯେତେବେଳେ ନ୍ୟାୟ ମିଳିଛି, ସେତେବେଳକୁ ସେମାନଙ୍କ ବୟସ ଗଡ଼ିଯାଇ ବାର୍ଦ୍ଧକ୍ୟରେ ପହଞ୍ଚିସାରିଛି। ଜୀବନର ସବୁଠାରୁ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ସମୟ କୋର୍ଟ କଚେରୀର ଫାଇଲ୍ ତଳେ ଚାପି ହୋଇ ରହିଗଲା।
ଦେଶର ନ୍ୟାୟ ପ୍ରଦାନ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଉପରେ ବଡ଼ ପ୍ରଶ୍ନବାଚୀ
ଏହି ଘଟଣା ଭାରତୀୟ ନ୍ୟାୟପାଳିକାରେ ବିଚାରାଧୀନ ମାମଲା ଏବଂ କ୍ଷୁଦ୍ର ମାମଲାରେ ବର୍ଷ ବର୍ଷ ବିତିଯିବା ପ୍ରସଙ୍ଗ ଉପରେ ଏକ ବଡ଼ ପ୍ରଶ୍ନବାଚୀ ସୃଷ୍ଟି କରିଛି। ସାଧାରଣତଃ କୁହାଯାଏ “Justice delayed is justice denied” (ବିଳମ୍ବିତ ନ୍ୟାୟ, ଅନ୍ୟାୟ ସଦୃଶ)।
ସର୍ବୋଚ୍ଚ ନ୍ୟାୟାଳୟଙ୍କ ଏହି ରାୟ ଏହା ସ୍ପଷ୍ଟ କରିଛି ଯେ ତଦନ୍ତକାରୀ ସଂସ୍ଥାଗୁଡ଼ିକ କୌଣସି ସରକାରୀ କର୍ମଚାରୀଙ୍କ ବିରୋଧରେ ତ୍ରୁଟିପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ମାମଲା ରୁଜୁ କରିବା ପୂର୍ବରୁ ସମସ୍ତ ନିୟମର ପାଳନ କରିବା ଉଚିତ୍। ୩୦ ବର୍ଷ ପରେ ନିର୍ଦ୍ଦୋଷ ପ୍ରମାଣିତ ହୋଇଥିବା ଏହି କର୍ମଚାରୀମାନେ ନିଜ ହଜିଯାଇଥିବା ସମ୍ମାନ ଫେରି ପାଇଛନ୍ତି ସତ, କିନ୍ତୁ ବିତିଯାଇଥିବା ତିନି ଦଶନ୍ଧିର ଯନ୍ତ୍ରଣାକୁ କୌଣସି ରାୟ କେବେ ଫେରାଇ ପାରିବ ନାହିଁ।
