ସମଗ୍ର ବିଶ୍ୱର ନଜର ଆଜି ୟୁକ୍ରେନ, ଇସ୍ରାଏଲ ଓ ଇରାନ୍ ଉପରେ ରହିଛି। କିନ୍ତୁ ଏସବୁ କୋଳାହଳ ଭିତରେ, ଆମେରିକା ଓ ସାଉଦୀ ଆରବ ମଧ୍ୟରେ ଏପରି ଗୋଟିଏ ଗୁପ୍ତ ପରମାଣୁ ଚୁକ୍ତି (Nuclear Deal) ହେବାକୁ ଯାଉଛି, ଯାହା ବିଶ୍ୱ ରାଜନୀତିର ଭୂଗୋଳ ବଦଳାଇ ଦେଇପାରେ।
ଆମେରିକାର ଗଣମାଧ୍ୟମ ସିଏନ୍ଏନ୍ (CNN) ର ରିପୋର୍ଟ ଅନୁଯାୟୀ, ଡୋନାଲ୍ଡ ଟ୍ରମ୍ପଙ୍କ ପ୍ରଶାସନ ସାଉଦୀ ଆରବକୁ ନିଜ ମାଟିରେ ୟୁରେନିୟମ୍ ସମୃଦ୍ଧି (Uranium Enrichment) କରିବାକୁ ଅନୁମତି ଦେବାକୁ ରାଜି ହୋଇଛି! ତାହା ପୁଣି ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ପରମାଣୁ ଶକ୍ତି ଏଜେନ୍ସି (IAEA) ର କଠୋର ପ୍ରତିବନ୍ଧକ ଓ ଯାଞ୍ଚ ନିୟମକୁ ଏଡ଼ାଇ।
୧-ଟ୍ରମ୍ପ-ସାଉଦୀ ସୁପର ଡିଲ୍: ସାଉଦୀ ଆରବ କରିବ ୟୁରେନିୟମ୍ ସମୃଦ୍ଧି? ଆମେରିକାର ସଙ୍କଟ ଓ ମଧ୍ୟପ୍ରାଚ୍ୟର ଚିନ୍ତା!
୨-ସାଉଦୀ ହାତରେ ପରମାଣୁ ବୋମା? ଇରାନ୍, ଇସ୍ରାଏଲ୍ ଓ ପାକିସ୍ତାନର ‘ଗୁପ୍ତ ଖେଳ’ ପଛର ଅସଲ ସଚ୍ଚ!
୩-ନିଷ୍ଠା କୌଶଳ ବିଶେଷ ବିଶ୍ଲେଷଣ: ଟ୍ରମ୍ପଙ୍କ ୧ ଟ୍ରିଲିୟନ୍ ଡଲାର ଡିଲ୍ ଓ ସାଉଦୀ ଆରବର ପରମାଣୁ ସ୍ୱପ୍ନ
ଆପଣ ଭାବୁଥିବେ— ଏଥିରେ ନୂଆ କ’ଣ ଅଛି?
ସାଉଦୀ ଆରବ ପାଖରେ ତ ବିଶ୍ୱର ସବୁଠାରୁ ଅଧିକ ତେଲ ଅଛି, ସେମାନଙ୍କର ପରମାଣୁ ଶକ୍ତିର ଆବଶ୍ୟକତା କ’ଣ? ଆଉ ଆମେରିକା କାହିଁକି ଇସ୍ରାଏଲ୍ର ପ୍ରତିବାଦ ସତ୍ତ୍ୱେ ସାଉଦୀକୁ ଏହି ବିପଜ୍ଜନକ ଅନୁମତି ଦେବାକୁ ଯାଉଛି?
ଏହା କେବଳ ଶକ୍ତି (Energy) ର କାହାଣୀ ନୁହେଁ, ଏହା ହେଉଛି ଇରାନ୍କୁ ଡରାଇବା, ଇସ୍ରାଏଲ୍କୁ ସାଙ୍ଗରେ ରଖିବା, ଆଉ ୧ ଟ୍ରିଲିୟନ୍ ଡଲାରର ପାଣି ପରି ପଇସା ରୋଜଗାର କରିବାର ଗୋଟିଏ ବଡ଼ ଗୋଟିଚାଳନା!
ୟୁରେନିୟମ୍ ସମୃଦ୍ଧି (Enrichment) କ’ଣ?
ଏହି ପରମାଣୁ ଡିଲ୍କୁ ବୁଝିବା ପୂର୍ବରୁ, ଆମକୁ ଗୋଟିଏ ବୈଜ୍ଞାନିକ ସତ୍ୟ ବୁଝିବାକୁ ପଡ଼ିବ। ୟୁରେନିୟମ୍ ସମୃଦ୍ଧି ବା Uranium Enrichment କ’ଣ?
ସାଧାରଣତଃ ଖଣିରୁ ଯେଉଁ କଞ୍ଚା ୟୁରେନିୟମ୍ (Pitchblende) ବାହାରେ, ସେଥିରୁ ସୀଧାସଳଖ ବୋମା କିମ୍ବା ବିଦ୍ୟୁତ୍ ତିଆରି ହୋଇପାରେ ନାହିଁ। କଞ୍ଚା ୟୁରେନିୟମ୍ରେ “Uranium-238” ଅଧିକ ଥାଏ ଏବଂ ମାତ୍ର ୦.୭% ଆକ୍ଟିଭ୍ “Uranium-235” ଥାଏ।
ଯଦି ଆପଣ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଉତ୍ପାଦନ କିମ୍ବା ପରମାଣୁ ରିଆକ୍ଟର ଚଲାଇବାକୁ ଚାହୁଁଛନ୍ତି, ତେବେ ଆପଣଙ୍କୁ 3% ରୁ 5% ସମୃଦ୍ଧ (Enriched) ୟୁରେନିୟମ୍ ଦରକାର।
କିନ୍ତୁ ଯଦି ଆପଣଙ୍କୁ ପରମାଣୁ ବୋମା (Nuclear Bomb) ବନାଇବାର ଅଛି, ତେବେ ସେହି ୟୁରେନିୟମ୍କୁ 90% ରୁ ଅଧିକ ସମୃଦ୍ଧ କରିବାକୁ ପଡ଼ିବ!
ଏହି ସମୃଦ୍ଧି ପ୍ରକ୍ରିୟା ପାଇଁ ହଜାର ହଜାର ସେଣ୍ଟ୍ରିଫ୍ୟୁଜ୍ (Centrifuge) ମେସିନ୍ ଦରକାର। ଯେଉଁ ଦେଶ ପାଖରେ ୟୁରେନିୟମ୍ ସମୃଦ୍ଧି କରିବାର ପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟା (Technology) ଆସିଗଲା, ସେମାନେ ଆଜି ବିଦ୍ୟୁତ୍ ତିଆରି କରିବେ, ଆଉ କାଲି ଚାହିଁଲେ ସେହି ମେସିନ୍ରେ ୯୦% ସମୃଦ୍ଧି କରି ପରମାଣୁ ବୋମା ବନାଇଦେବେ!
ଏହି କାରଣରୁ ବିଶ୍ୱର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦେଶଗୁଡ଼ିକ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଦେଶକୁ ନିଜ ମାଟିରେ ୟୁରେନିୟମ୍ Enrichment କରିବାକୁ ଦିଅନ୍ତି ନାହିଁ। ଇରାନ୍ ଆଜି ୬୦% ସମୃଦ୍ଧି କରିସାରିଛି, ସେଥିପାଇଁ ଆମେରିକା ଓ ଇସ୍ରାଏଲ୍ ଇରାନ୍ ଉପରେ କଟକଣା ଓ ବିମାନ ଆକ୍ରମଣ କରୁଛନ୍ତି। କିନ୍ତୁ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟର କଥା— ଯେଉଁ ଅନୁମତି ପାଇଁ ଇରାନ୍ ବୋମା-ଗୋଳା ଖାଉଛି, ସେହି ଅନୁମତି ଆମେରିକା ସାଉଦୀ ଆରବକୁ ଥାଳିରେ ସଜାଇ ଦେବାକୁ ଯାଉଛି!
ୟସାଉଦୀ ଆରବର ପରମାଣୁ ସ୍ୱପ୍ନ ଓ ପାକିସ୍ତାନ କନେକ୍ସନ୍
ସାଉଦୀ ଆରବର ଏହି ପରମାଣୁ ସ୍ୱପ୍ନ ଆଜିର ନୁହେଁ। ଏହା ପଛରେ ଦଶନ୍ଧି ଦଶନ୍ଧିର ଗୁପ୍ତ ଇତିହାସ ରହିଛି।
୧୯୮୮ରେ ସାଉଦୀ ଆରବ ପରମାଣୁ ଅପ୍ରସାରଣ ସନ୍ଧି (NPT) ରେ ସ୍ୱାକ୍ଷର କରିଥିଲା ଏବଂ କହିଥିଲା ଯେ ସେ କେବେ ପରମାଣୁ ଅସ୍ତ୍ର ନେବନାହିଁ। କିନ୍ତୁ ୧୯୯୯ ମସିହାରେ, ସାଉଦୀର ପ୍ରତିରକ୍ଷା ମନ୍ତ୍ରୀ ପ୍ରିନ୍ସ ସୁଲତାନ୍ ପାକିସ୍ତାନର ‘କହୁଟା’ (Kahuta) ସେଣ୍ଟ୍ରାଲ୍ ନ୍ୟୁକ୍ଲିୟର୍ ପ୍ଲାଣ୍ଟ ଗସ୍ତ କରିଥିଲେ। ସେତେବେଳେ ପାକିସ୍ତାନର ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ନୱାଜ ଶରୀଫ ଓ ପରମାଣୁ ବିଜ୍ଞାନୀ ଏ.କ୍ୟୁ. ଖାନ୍ ସାଉଦୀ ମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କୁ ସମସ୍ତ ପରମାଣୁ ପ୍ରଯୁକ୍ତି ଦେଖାଇଥିଲେ।
ଅଭିଯୋଗ ହୁଏ ଯେ, ସାଉଦୀ ଆରବ ପାକିସ୍ତାନକୁ ଆର୍ଥିକ ସହାୟତା ଦେଇ ବଦଳରେ ପରମାଣୁ ପ୍ରଯୁକ୍ତି କିମ୍ବା ସଙ୍କଟ ସମୟରେ ପ୍ରସ୍ତୁତ ପରମାଣୁ ବୋମା ପାଇବାର ଏକ ଗୁପ୍ତ ବୁଝାମଣା କରିଥିଲା! କିନ୍ତୁ ସାଉଦୀ ବୁଝିପାରିଥିଲା ଯେ ପାକିସ୍ତାନ ଉପରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭରସା କରାଯାଇପାରିବ ନାହିଁ।
ସାଉଦୀ ଆରବର ଯୁବ ରାଜକୁମାର ମହମ୍ମଦ ବିନ୍ ସଲମାନ୍ (MBS) ନିଜର ‘Vision 2030’ ନେଇ ଆଗେଇ ଚାଲିଛନ୍ତି। ସାଉଦୀର ସମୁଦ୍ର ପାଣିକୁ ପିଇବା ଉପଯୋଗୀ କରିବା (Desalination Plants) ଏବଂ ଆଗାମୀ ସମୟର AI ଡାଟା ସେଣ୍ଟରଗୁଡ଼ିକୁ ଚଲାଇବା ପାଇଁ ପ୍ରଚୁର ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଦରକାର। ସାଉଦୀ ଚାହୁଁନାହିଁ ଯେ ସେ ନିଜର ମୂଲ୍ୟବାନ ଖଣିଜ ତେଲକୁ ଜାଳି ବିଦ୍ୟୁତ୍ ତିଆରି କରୁ।
ତେଣୁ ସାଉଦୀ ଚାହୁଁଛି ନିଜର ପରମାଣୁ ରିଆକ୍ଟର। କିନ୍ତୁ ଏହାର ପ୍ରକୃତ କାରଣ କେବଳ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ନୁହେଁ— ଏହାର ପ୍ରକୃତ କାରଣ ହେଉଛି ଇରାନ୍ର ଭୟ! ସାଉଦୀ ରାଜକୁମାର MBS ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବେ କହିସାରିଛନ୍ତି ଯେ— “ଯଦି ସିଆ-ବହୁଳ ଇରାନ୍ ପରମାଣୁ ବୋମା ବନାଇବ, ତେବେ ସୁନ୍ନୀ-ବହୁଳ ସାଉଦୀ ଆରବ ମଧ୍ୟ ଖୁବ୍ଶୀଘ୍ର ପରମାଣୁ ବୋମା ବନାଇବ।”
ଟ୍ରମ୍ପଙ୍କ ‘୧ ଟ୍ରିଲିୟନ୍ ଡଲାର’ ଡିଲ୍ ଓ ଇସ୍ରାଏଲ୍ର ଧର୍ମସଙ୍କଟ
ଏବେ ଆସନ୍ତୁ ବର୍ତ୍ତମାନର ରାଜନୀତିକୁ। ଡୋନାଲ୍ଡ ଟ୍ରମ୍ପ ଯେତେବେଳେ ଆମେରିକାର ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ହେଲେ, ସେ ସାଉଦୀ ଆରବକୁ ନିଜର ପ୍ରଥମ ଗସ୍ତ ସ୍ଥଳ ଭାବେ ବାଛିଥିଲେ। ସାଉଦୀ ଆରବ ଆମେରିକାକୁ ୬୦୦ ବିଲିୟନ୍ରୁ ୧ ଟ୍ରିଲିୟନ୍ ଡଲାରର ବ୍ୟବସାୟିକ ଡିଲ୍ର ଅଫର୍ ଦେଇଛି।
ବଦଳରେ ସାଉଦୀ ଆରବ ଆମେରିକା ପାଖରୁ ଦୁଇଟି ଜିନିଷ ମାଗିଛି:
ଆମେରିକା ସହ ଭାରତ ପରି ଏକ Civil Nuclear Agreement (123 Agreement), ଯାହାଦ୍ୱାରା ସାଉଦୀ ନିଜ ମାଟିରେ ୟୁରେନିୟମ୍ ସମୃଦ୍ଧି କରିପାରିବ।
- ଆମେରିକାର ସବୁଠାରୁ ଆଧୁନିକ F-35 ଫାଇଟର ଜେଟ୍।
- କିନ୍ତୁ ଏହି ଡିଲ୍ ମଝିରେ ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ପ୍ରତିବନ୍ଧକ ହେଉଛି ଇସ୍ରାଏଲ୍!
ଇସ୍ରାଏଲ୍ କେବେବି ଚାହେଁନାହିଁ ଯେ ମଧ୍ୟପ୍ରାଚ୍ୟର କୌଣସି ମୁସଲିମ୍ ଦେଶ ପାଖରେ ପରମାଣୁ ପ୍ରଯୁକ୍ତି ରହୁ। ଆମେରିକା ଚାହୁଁଛି ସାଉଦୀ ଆରବ ଓ ଇସ୍ରାଏଲ୍ ମଧ୍ୟରେ କୌଣସି ମତେ ‘ଅବ୍ରାହମ୍ ଆକର୍ଡ’ (Abraham Accords) ସ୍ୱାକ୍ଷରିତ ହୋଇ ଶାନ୍ତି ପ୍ରତିଷ୍ଠା ହେଉ। କିନ୍ତୁ ସାଉଦୀ ସପ୍ତାର୍ଥ ରଖିଛି— ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପାଲେଷ୍ଟାଇନ୍ ପ୍ରସଙ୍ଗର ସମାଧାନ ହୋଇନାହିଁ, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେ ଇସ୍ରାଏଲ୍କୁ ସ୍ୱୀକୃତି ଦେବନାହିଁ।
ଅନ୍ୟପଟେ, ଆମେରିକା ଭୟ କରୁଛି ଯେ ଯଦି ସେ ସାଉଦୀକୁ ଏହି ପରମାଣୁ ଟେକ୍ନୋଲୋଜି ନଦିଏ, ତେବେ ସାଉଦୀ ଆରବ ଆମେରିକାକୁ ଛାଡ଼ି ଚୀନ୍ (China) କିମ୍ବା ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ପୁଟିନ୍ଙ୍କ ଫେଡେରେସନ୍ (Russia) ପାଖକୁ ଚାଲିଯିବ! ଯଦି ଚୀନ୍ ସାଉଦୀରେ ପରମାଣୁ ପ୍ଲାଣ୍ଟ ବନାଇଦିଏ, ତେବେ ମଧ୍ୟପ୍ରାଚ୍ୟରୁ ଆମେରିକାର ପ୍ରଭାବ ସଦାଦିନ ପାଇଁ ଶେଷ ହୋଇଯିବ।
ଭାରତ ଉପରେ ଏହାର ପ୍ରଭାବ କ’ଣ?
ଏବେ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠୁଛି— ଏହି ସମଗ୍ର ପରମାଣୁ ଖେଳର ଭାରତ ଉପରେ କ’ଣ ପ୍ରଭାବ ପଡ଼ିବ?
ଭାରତ ପାଇଁ ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ସନ୍ତୋଷର କଥା ହେଉଛି ଯେ, ଭାରତ ୧୯୭୪ ଓ ୧୯୯୮ରେ ନିଜର ପରମାଣୁ ପରୀକ୍ଷଣ କରି ସ୍ୱାବଲମ୍ବୀ ହୋଇସାରିଛି। ୨୦୦୫ରେ ଡକ୍ଟର ମନମୋହନ ସିଂହ ଓ ଜର୍ଜ ଡବ୍ଲୁ ବୁଶ୍ଙ୍କ ସମୟରେ ଭାରତ-ଆମେରିକା ୧୨୩ ଚୁକ୍ତି ହୋଇସାରିଛି। ଆଜି ସାଉଦୀ ଆରବ ଯେଉଁ ଅଧିକାର ପାଇଁ ଆମେରିକା ଆଗରେ ଗୋଡ଼ତଳେ ପଡ଼ୁଛି, ଭାରତ ନିଜର ଆତ୍ମବଳରେ ତାହା ବହୁ ବର୍ଷ ପୂର୍ବରୁ ହାସଲ କରିସାରିଛି।
ତଥାପି, ଭାରତ ପାଇଁ ଚିନ୍ତାର ବିଷୟ ହେଉଛି— ଯଦି ସାଉଦୀ ଆରବ ଓ ପାକିସ୍ତାନର ସାମରିକ ସମ୍ପର୍କ ଅଧିକ ମଜବୁତ୍ ହୁଏ, ତେବେ ମଧ୍ୟପ୍ରାଚ୍ୟରେ ଭାରତର ଆଞ୍ଚଳିକ ସୁରକ୍ଷା ପ୍ରତି ସାମାନ୍ୟ ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇପାରେ। କିନ୍ତୁ ଭାରତର ସାଉଦୀ ଆରବ ସହ ମଧ୍ୟ ଉତ୍ତମ ବ୍ୟବସାୟିକ ଓ କୂଟନୈତିକ ସମ୍ପର୍କ ରହିଛି।
ଆମେରିକା ଆଜି ଗୋଟିଏ ନିଆଁ ସହ ଖେଳୁଛି। ଟଙ୍କା ରୋଜଗାର ଓ ଚୀନ୍କୁ ରୋକିବା ଚକ୍କରରେ, ଯଦି ସାଉଦୀ ଆରବକୁ ୟୁରେନିୟମ୍ ସମୃଦ୍ଧିର ଖୋଲା ଛାଡ଼ ମିଳିଯାଏ, ତେବେ ମଧ୍ୟପ୍ରାଚ୍ୟରେ ଏକ ବିପଜ୍ଜନକ ପରମାଣୁ ପ୍ରତିଯୋଗିତା (Nuclear Arms Race) ଆରମ୍ଭ ହୋଇଯିବ, ଯାହା ସମଗ୍ର ବିଶ୍ୱ ଶାନ୍ତି ପାଇଁ ଆଦୌ ଶୁଭଙ୍କର ନୁହେଁ।
https://purvapaksa.com/changes-in-check-in-process-international-travel-will-be-simpler/
