ବିଗତ ପ୍ରାୟ ସାଢ଼େ ଚାରି ବର୍ଷ ଧରି ସାରା ବିଶ୍ୱକୁ ଦୋହଲାଇ ଦେଇଥିବା ରୁଷ ଏବଂ ୟୁକ୍ରେନ ମହାଯୁଦ୍ଧକୁ ନେଇ ଏବେ ସାରା ଦୁନିଆରେ ଏକ ବଡ଼ ଚାଞ୍ଚଲ୍ୟକର ଖବର ସାମ୍ନାକୁ ଆସିଛି। ଆପଣ ହୁଏତ ଜାଣି ନଥିବେ, କିନ୍ତୁ ବିଶ୍ୱ ଏକଦା ଏକ ଭୟଙ୍କର ପରମାଣୁ ମହାବିପତ୍ତିର ଅତି ନିକଟତର ହୋଇଯାଇଥିଲା। ଆଉ ସେହି ମହାବିନାଶରୁ ସାରା ପୃଥିବୀକୁ କେହି ରକ୍ଷା କରିଛି, ତେବେ ସେ ହେଉଛନ୍ତି ଭାରତର ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ନରେନ୍ଦ୍ର ମୋଦୀ। ଏହା କୌଣସି ସାଧାରଣ ଦାବି ନୁହେଁ, ବରଂ ୟୁକ୍ରେନର ପଡ଼ୋଶୀ ଦେଶ ପୋଲାଣ୍ଡର ଉପ-ବୈଦେଶିକ ମନ୍ତ୍ରୀ ନୂଆଦିଲ୍ଲୀରେ ଏକ ବଡ଼ ବୟାନ ଦେଇ ଏହି ସତ୍ୟ ପ୍ରକାଶ କରିଛନ୍ତି।
କେମିତି ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ମୋଦୀ ନିଜର ଦୂରଦୃଷ୍ଟି ଏବଂ ଦୃଢ଼ କୂଟନୀତି ବଳରେ ଋଷର ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ବ୍ଲାଦିମିର ପୁଟିନଙ୍କୁ ପରମାଣୁ ଆକ୍ରମଣ କରିବାରୁ ରୋକିଥିଲେ? କାହିଁକି ଆଜି ସମଗ୍ର ୟୁରୋପ ଭାରତ ଆଡ଼କୁ ଆଶାର ଆଖିରେ ଚାହିଁଛି? ଏବଂ କାହିଁକି ବିଶ୍ୱ ସ୍ୱୀକାର କରୁଛି ଯେ, ଯଦି ଦୁନିଆରେ କେହି ଏହି ବିନାଶକାରୀ ଯୁଦ୍ଧକୁ ବନ୍ଦ କରିପାରିବ, ତେବେ ସେ କେବଳ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ନରେନ୍ଦ୍ର ମୋଦୀ।
ପୋଲାଣ୍ଡ ମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କ ବଡ଼ ଖୁଲାସା: ୨୦୨୨ର ସେହି ଭୟଙ୍କର ସମୟ
ଘଟଣାଟି ହେଉଛି ନୂଆଦିଲ୍ଲୀରେ ଆୟୋଜିତ ଭାରତ-ପୋଲାଣ୍ଡ ମିଳିତ ଅର୍ଥନୈତିକ କମିଶନ ବୈଠକ ସମୟର। ଏହା ପରେ ପୋଲାଣ୍ଡର ଉପ-ବୈଦେଶିକ ମନ୍ତ୍ରୀ ତଥା ରାଷ୍ଟ୍ର ମନ୍ତ୍ରୀ ବ୍ଲାଦିସ୍କାଭ ଟେଓଫିଲ୍ ବାର୍ଟୋଶେଭସ୍କି (Władysław Teofil Bartoszewski) ଗଣମାଧ୍ୟମକୁ ସମ୍ବୋଧିତ କରି ଏକ ଚାଞ୍ଚଲ୍ୟକର ଖବର ଦେଇଛନ୍ତି। ସେ କହିଛନ୍ତି ଯେ, ୨୦୨୨ ମସିହାର ଶେଷ ଆଡ଼କୁ ଯେତେବେଳେ ଋଷ-ୟୁକ୍ରେନ ଯୁଦ୍ଧ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଭୟଙ୍କର ରୂପ ଧାରଣ କରିଥିଲା, ସେତେବେଳେ ଋଷର ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ବ୍ଲାଦିମିର ପୁଟିନ ୟୁକ୍ରେନ ଉପରେ ‘ଟାକ୍ଟିକାଲ ନ୍ୟୁକ୍ଲିୟର ଓ୍ୱେପନ’ ବା ସୀମିତ ଦୂରଗାମୀ ପରମାଣୁ ଅସ୍ତ୍ର ପ୍ରୟୋଗ କରିବା ପାଇଁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରସ୍ତୁତି କରିସାରିଥିଲେ।
ଯଦି ସେହି ସମୟରେ ପରମାଣୁ ବୋମା ବିସ୍ଫୋରଣ ହୋଇଥାନ୍ତା, ତେବେ କେବଳ ୟୁକ୍ରେନ ନୁହେଁ, ବରଂ ପୂରା ୟୁରୋପ ସମେତ ସାରା ବିଶ୍ୱ ଏକ ମହାବିନାଶ ଆଡ଼କୁ ଟାଣି ହୋଇଯାଇଥାନ୍ତା। ମାତ୍ର ସେହି ଜଟିଳ ପରିସ୍ଥିତିରେ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ନରେନ୍ଦ୍ର ମୋଦୀ ହସ୍ତକ୍ଷେପ କରିଥିଲେ। ପୋଲାଣ୍ଡ ମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କ କହିବା ଅନୁସାରେ, ପିଏମ ମୋଦୀ ଋଷ ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ପୁଟିନଙ୍କ ସହ ସ୍ପଷ୍ଟ ଆଲୋଚନା କରିଥିଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କୁ ଏହି ଆତ୍ମଘାତୀ ନିଷ୍ପତ୍ତିରୁ ନିବୃତ୍ତ କରିଥିଲେ। ଭାରତର ଏହି ଦୃଢ଼ ଆଭିମୁଖ୍ୟ ଯୋଗୁଁ ହିଁ ପୁଟିନ ନିଜର ପରମାଣୁ ଆକ୍ରମଣ ଯୋଜନାକୁ ବନ୍ଦ କରିବାକୁ ବାଧ୍ୟ ହୋଇଥିଲେ।
ପୁଟିନଙ୍କ ଉପରେ କେବଳ ମୋଦୀଙ୍କର ହିଁ ପ୍ରଭାବ ରହିଛି
ଏଠାରେ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠୁଛି, ଯେଉଁ ପୁଟିନ ଆମେରିକା ବା ନାଟୋ (NATO) ଭଳି ମହାଶକ୍ତିକୁ ଡରନ୍ତି ନାହିଁ, ସେ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ମୋଦୀଙ୍କ କଥା କାହିଁକି ଶୁଣିଲେ? ପୋଲାଣ୍ଡର ବୈଦେଶିକ ମନ୍ତ୍ରୀ ଏହାର ବହୁତ ସୁନ୍ଦର ବିଶ୍ଳେଷଣ କରିଛନ୍ତି। ସେ କହିଛନ୍ତି, “ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ନରେନ୍ଦ୍ର ମୋଦୀ ହେଉଛନ୍ତି ବିଶ୍ୱର ଜଣେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସମ୍ମାନଜନକ ଏବଂ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ଜନନାୟକ। ସୋଭିଏତ ସଂଘ ସମୟରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ଆଜିର ଋଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ଭାରତ ସହିତ ସେମାନଙ୍କର ସମ୍ପର୍କ ସଦାସର୍ବଦା ଅତି ନିବିଡ଼ ଓ ପୁରୁଣା ରହିଆସିଛି। ଭାରତକୁ ଋଷ କେବେହେଲେ ନିଜର ଶତ୍ରୁ ଭାବେ ଦେଖେ ନାହିଁ।”
ବାର୍ଟୋଶେଭସ୍କି ଆହୁରି ମଧ୍ୟ କହିଛନ୍ତି ଯେ, ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ପୁଟିନ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ମୋଦୀଙ୍କ ପ୍ରତି ଅପାର ସମ୍ମାନ ରଖନ୍ତି ଏବଂ ମୋଦୀ ଯାହା କୁହନ୍ତି, ପୁଟିନ ତାହାକୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଗମ୍ଭୀରତାର ସହ ବିଚାର କରନ୍ତି। ବିଶ୍ୱରେ ଏମିତି ଖୁବ୍ କମ୍ ନେତା ଅଛନ୍ତି, ଯେଉଁମାନେ ପୁଟିନଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ଠିଆ ହୋଇ ସତ୍ୟ କହିପାରିବେ ଏବଂ ତାଙ୍କ ଉପରେ ପ୍ରଭାବ ପକାଇପାରିବେ। ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ମୋଦୀ ସେହି ଅଳ୍ପ କେତେଜଣଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସର୍ବୋପରି। ତେଣୁ, ଆଜି ସାରା ୟୁରୋପ ଅନୁଭବ କରୁଛି ଯେ ଋଷ ଉପରେ କୂଟନୈତିକ ଚାପ ପକାଇ ଯୁଦ୍ଧ ବନ୍ଦ କରିବାର କ୍ଷମତା କେବଳ ଭାରତ ପାଖରେ ହିଁ ଅଛି।
“ଏହା ଯୁଦ୍ଧର ଯୁଗ ନୁହେଁ” — ମୋଦୀଙ୍କର ସେହି ଐତିହାସିକ ବାର୍ତ୍ତା
ଆପଣମାନଙ୍କର ମନେଥିବ, ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେବାର କିଛି ମାସ ପରେ ଅର୍ଥାତ୍ ୨୦୨୨ ସେପ୍ଟେମ୍ବର ମସିହାରେ ଉଜବେକିସ୍ତାନର ସମରକନ୍ଦଠାରେ ଆୟୋଜିତ ଏସସିଓ (SCO) ସମ୍ମିଳନୀରେ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ମୋଦୀ ଏବଂ ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ପୁଟିନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ଦ୍ୱିପାକ୍ଷିକ ବୈଠକ ହୋଇଥିଲା। ସେହି ବୈଠକରେ ବିଶ୍ୱ ଗଣମାଧ୍ୟମ ସାମ୍ନାରେ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ମୋଦୀ ସେହି ଐତିହାସିକ ବାକ୍ୟ କହିଥିଲେ, ଯାହା ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ ଜି-୨୦ ଘୋଷଣାନାମାର ମୁଖ୍ୟ ଆଧାର ସାଜିଥିଲା। ମୋଦୀ ପୁଟିନଙ୍କ ଆଖିରେ ଆଖି ମିଶାଇ କହିଥିଲେ— “ଆଜିର ଯୁଗ ଯୁଦ୍ଧର ଯୁଗ ନୁହେଁ (Today’s era is not of war)।”
ଭାରତର ଏହି ଶାନ୍ତି ବାର୍ତ୍ତା ସେତେବେଳେ ସାରା ଦୁନିଆକୁ ଚକିତ କରିଦେଇଥିଲା। ଭାରତ କେବେ ବି କୌଣସି ଗୋଟିଏ ପକ୍ଷ ନେଇ ଯୁଦ୍ଧକୁ ଉସୁକାଇ ନାହିଁ। ବରଂ ଭାରତ ପ୍ରଥମ ଦିନରୁ ହିଁ କହିଆସିଛି ଯେ ବନ୍ଧୁକ ମୁନରେ କୌଣସି ସମସ୍ୟାର ସମାଧାନ ହୋଇପାରିବ ନାହିଁ, କେବଳ ଆଲୋଚନା ଏବଂ କୂଟନୀତି (Dialogue and Diplomacy) ମାଧ୍ୟମରେ ହିଁ ଶାନ୍ତି ଫେରିପାରିବ।
ଭାରତର ସ୍ୱାଧୀନ ବୈଦେଶିକ ନୀତି ଏବଂ ପୁଟିନଙ୍କ ସମର୍ଥନ
ଏଠାରେ ଆଉ ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ କଥା ଜାଣିବା ଆବଶ୍ୟକ। ଯଦିଓ ଆମେରିକା ଏବଂ ପାଶ୍ଚାତ୍ୟ ଦେଶଗୁଡ଼ିକ ଭାରତ ଉପରେ ବାରମ୍ବାର ଚାପ ପକାଇ ଆସୁଛନ୍ତି ଯେ ଭାରତ ଋଷ ଠାରୁ ଶସ୍ତା ତେଲ କିଣିବା ବନ୍ଦ କରୁ ଏବଂ ଋଷ ବିରୋଧରେ କଟକଣା ଲଗାଉ, କିନ୍ତୁ ଭାରତ ନିଜର ଜାତୀୟ ସ୍ୱାର୍ଥ ଏବଂ ସ୍ୱାଧୀନ ବୈଦେଶିକ ନୀତି (Independent Foreign Policy) ଉପରେ ସଦାବେଳେ ଦୃଢ଼ ରହିଛି। ଭାରତ କୌଣସି ପାଶ୍ଚାତ୍ୟ ଦେଶର ଚାପ ସାମ୍ନାରେ ମୁଣ୍ଡ ନୁଆଇଁ ନାହିଁ।
ଏପରିକି ନିକଟରେ ସେଣ୍ଟ ପିଟର୍ସବର୍ଗ ଇକୋନୋମିକ ଫୋରମରେ ଋଷର ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ବ୍ଲାଦିମିର ପୁଟିନ ନିଜେ ଭାରତର ଏହି ସ୍ୱାଧୀନ ନୀତିର ଭୂୟସୀ ପ୍ରଶଂସା କରିଥିଲେ। ପୁଟିନ ଆମେରିକାକୁ ଟାର୍ଗେଟ କରି କହିଥିଲେ ଯେ, “ଭାରତ ଭଳି ଏକ ମହାନ୍ ଦେଶ ଏବଂ ନରେନ୍ଦ୍ର ମୋଦୀଙ୍କ ଭଳି ନେତାଙ୍କ ଉପରେ ଚାପ ପକାଇବା ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ସମ୍ପର୍କ ପାଇଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ କ୍ଷତିକାରକ। ମୋଦୀ କେବଳ ନିଜ ଦେଶର ସ୍ୱାର୍ଥ ରକ୍ଷା କରିବା ପାଇଁ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନିଅନ୍ତି।” ଏଥିରୁ ସ୍ପଷ୍ଟ ଜଣାପଡ଼ୁଛି ଯେ ଭାରତ ଏବଂ ଋଷ ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ଆଶ୍ୱାସନା ଓ ବନ୍ଧୁତ୍ୱ କେତେ ଗଭୀର।
ୟୁକ୍ରେନ ସହ ମଧ୍ୟ ରହିଛି ସନ୍ତୁଳିତ ସମ୍ପର୍କ
ଏହାର ଅର୍ଥ ନୁହେଁ ଯେ ଭାରତ କେବଳ ଋଷ ସହ ଅଛି। ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ମୋଦୀ ନିଜେ ୟୁକ୍ରେନ ଗସ୍ତ କରି ସେଠାକାର ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ବୋଲୋଡିମିର ଜେଲେନସ୍କିଙ୍କୁ ଭେଟିଥିଲେ ଏବଂ ଯୁଦ୍ଧରେ ପ୍ରାଣ ହରାଇଥିବା ଶିଶୁମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଦୁଃଖ ପ୍ରକାଶ କରିଥିଲେ। ଜୀ-୭ (G7) ସମ୍ମିଳନୀ ଅବସରରେ ମଧ୍ୟ ମୋଦୀ ଏବଂ ଜେଲେନସ୍କିଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅନେକ ଆଲୋଚନା ହୋଇଛି। ଭାରତ ୟୁକ୍ରେନକୁ ମାନବୀୟ ସହାୟତା ଏବଂ ମେଡିକାଲ ସାମଗ୍ରୀ ମଧ୍ୟ ଯୋଗାଇ ଦେଇଛି। ଭାରତର ଏହି ନିରପେକ୍ଷ ଏବଂ ସନ୍ତୁଳିତ ଆଭିମୁଖ୍ୟ ଯୋଗୁଁ ହିଁ ଉଭୟ ଦେଶ ଭାରତକୁ ଜଣେ ବିଶ୍ୱାସଯୋଗ୍ୟ ମଧ୍ୟସ୍ଥି ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କରୁଛନ୍ତି।
ପୋଲାଣ୍ଡ ମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କ କହିବା ଅନୁସାରେ, କେବଳ ଭାରତ ନୁହେଁ, ବରଂ ଚୀନର ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଶି ଜିନପିଙ୍ଗ ମଧ୍ୟ ପରମାଣୁ ଆକ୍ରମଣର ବିରୋଧୀ। ମାତ୍ର ଚୀନ୍ ତୁଳନାରେ ଭାରତର ଭାବମୂର୍ତ୍ତି ବିଶ୍ୱ ଦରବାରରେ ଅଧିକ ସ୍ୱଚ୍ଛ ଏବଂ ଗ୍ରହଣୀୟ। ତେଣୁ ବିଶ୍ୱରେ ଶାନ୍ତି ଫେରାଇ ଆଣିବାରେ ଭାରତର ଭୂମିକା ସବୁଠାରୁ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ସାବ୍ୟସ୍ତ ହେବ।
ବିଶ୍ୱ ଗୁରୁ ଭୂମିକାରେ ଭାରତ
ପୋଲାଣ୍ଡର ଏହି ବଡ଼ ବୟାନ ପ୍ରମାଣ କରୁଛି ଯେ ଆଜିର ବଦଳୁଥିବା ଭୂ-ରାଜନୀତି ବା ଜିଓପଲିଟିକ୍ସରେ ଭାରତର ସ୍ଥାନ କେଉଁଠି ପହଞ୍ଚିଛି। ଯେଉଁ ସମୟରେ ବିଶ୍ୱର ବଡ଼ ବଡ଼ ସୁପରପାୱାର୍ କୁହାଯାଉଥିବା ଦେଶଗୁଡ଼ିକ ଯୁଦ୍ଧ ରୋକିବାରେ ବିଫଳ ହୋଇଛନ୍ତି, ସେହି ସମୟରେ ଭାରତ ବିଶ୍ୱ ପାଇଁ ଏକ ସଙ୍କଟମୋଚକ ସାଜିଛି। ପରମାଣୁ ମହାବିନାଶକୁ ରୋକିବା ଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ଯୁଦ୍ଧ ବନ୍ଦ କରିବା ପାଇଁ ଆଲୋଚନାର ପରିବେଶ ସୃଷ୍ଟି କରିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ଭାରତ ପ୍ରକୃତ ଅର୍ଥରେ ‘ବିଶ୍ୱବନ୍ଧୁ’ ଏବଂ ‘ବିଶ୍ୱଗୁରୁ’ର ଦାୟିତ୍ୱ ନିର୍ବାହ କରୁଛି।
