ଜଳବାୟୁ ପରିବର୍ତ୍ତନ କେବଳ ବହିପତ୍ର କିମ୍ବା ବଡ଼ ବଡ଼ ଭାଷଣରେ ସୀମିତ ନାହିଁ, ଏହାର ଭୟଙ୍କର ରୂପ ଏବେ ଆମ ଓଡ଼ିଶାରେ ଦେଖିବାକୁ ମିଳିଛି। ଗଞ୍ଜାମ ଜିଲ୍ଲାର ଉପକୂଳବର୍ତ୍ତୀ ଗାଁ ‘ପୋଡ଼ମ୍ପେଟା’ ଆଜି ଏକ ଭୂତ ଗ୍ରାମ ବା Ghost Village ପାଲଟିଛି। ସମୁଦ୍ରର କରାଳ ରୂପ ଏବଂ କ୍ରମାଗତ ଉପକୂଳ କ୍ଷୟ (Coastal Erosion) ଯୋଗୁଁ ଲୋକେ ନିଜ ଭିଟାମାଟି ଛାଡ଼ି ପଳାଇବାକୁ ବାଧ୍ୟ ହୋଇଛନ୍ତି।
ଆପଣମାନେ ଅନେକ ସମୟରେ ବହିପତ୍ରରେ ପଢ଼ିଥିବେ କିମ୍ବା ଟିଭିରେ ବଡ଼ ବଡ଼ ନେତାମାନଙ୍କ ଠାରୁ ଶୁଣିଥିବେ— “ଜଳବାୟୁ ପରିବର୍ତ୍ତନ” ବା “Climate Change”। ଆମକୁ ଲାଗେ ଏହା ହେଉଛି ଭବିଷ୍ୟତର ଏକ ବିପଦ, ଯାହା ବୋଧହୁଏ ଆମ ଜୀବନକାଳ ମଧ୍ୟରେ ଆମକୁ ଦେଖିବାକୁ ମିଳିବ ନାହିଁ। କିନ୍ତୁ ଆଜି ଆମେ ଆପଣଙ୍କୁ ଓଡ଼ିଶାର ଏମିତି ଏକ ସ୍ଥାନକୁ ନେଇଯିବୁ, ଯେଉଁଠି କ୍ଲାଇମେଟ୍ ଚେଞ୍ଜ୍ର ସେହି ଭୟଙ୍କର କାହାଣୀ କେବଳ ଏକ ଚେତାବନୀ ନୁହେଁ, ବରଂ ଏକ ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଓ କ୍ରୁର ବାସ୍ତବତା ପାଲଟି ସାରିଛି।
ଆମେ କହୁଛୁ ଓଡ଼ିଶାର ଗଞ୍ଜାମ ଜିଲ୍ଲାରେ ଥିବା ଉପକୂଳବର୍ତ୍ତୀ ଗାଁ “ପୋଡ଼ମ୍ପେଟା” ବିଷୟରେ। ଏହା ଏମିତି ଏକ ଗାଁ, ଯାହାକୁ ଆଜି ସରକାରୀ ଭାଷାରେ ହେଉ କିମ୍ବା ସ୍ଥାନୀୟ ଲୋକଙ୍କ ଭାଷାରେ— ଏକ “ଭୂତ ଗ୍ରାମ” ବା “Ghost Village” ବୋଲି କୁହାଯାଉଛି।
ଏହି ଚିତ୍ରକୁ ଟିକେ ଭଲ ଭାବରେ ଦେଖନ୍ତୁ। ଏଇ କିଛି ବର୍ଷ ପୂର୍ବ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏଠାରେ ପିଲାମାନଙ୍କର ହସକାନ୍ଦ ଶୁଣାଯାଉଥିଲା, ପରିବାରମାନେ ବାସ କରୁଥିଲେ, ମତ୍ସ୍ୟଜୀବୀମାନେ ସମୁଦ୍ରରୁ ଫେରି ନିଜ ଘରେ ଆନନ୍ଦ ଉଲ୍ଲାସରେ ସମୟ କାଟୁଥିଲେ। କିନ୍ତୁ ଆଜି ଏଠାରେ କେବଳ ପଡ଼ି ରହିଛି କିଛି ଅଧାଭଙ୍ଗା କୋଠା, ବାଲିଚରରେ ପୋତି ହୋଇଯାଇଥିବା ଘରର କାନ୍ଥ, ଆଉ ଏକ ଅଜଣା ନୀରବତା। ସମୁଦ୍ରର ଜଳସ୍ତର ବୃଦ୍ଧି ଏବଂ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ଉପକୂଳ କ୍ଷୟ (Coastal Erosion) ଗୋଟିଏ ସମୃଦ୍ଧ ଗାଁକୁ ମାନଚିତ୍ରରୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ରୂପେ ପୋଛି ଦେଇଛି।
ଗଞ୍ଜାମ ଜିଲ୍ଲାର ଛତ୍ରପୁର ବ୍ଲକ୍ ଅନ୍ତର୍ଗତ ଏହି ପୋଡ଼ମ୍ପେଟା ଗାଁଟି ଦିନେ ଋଷିକୁଲ୍ୟା ନଦୀ ଏବଂ ବଙ୍ଗୋପସାଗରର ମିଳନ ସ୍ଥଳ, ଅର୍ଥାତ୍ ମୁହାଣ ନିକଟରେ ଅବସ୍ଥିତ ଥିଲା। ଏହି ସ୍ଥାନଟି ବିଶ୍ୱପ୍ରସିଦ୍ଧ ଓଲିଭ୍ ରିଡ୍ଲେ (Olive Ridley) କାଉଡ଼ିମାନଙ୍କର ଅଣ୍ଡାଦାନ ସ୍ଥଳୀ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଜଣାଶୁଣା। ଗାଁର ମୁଖ୍ୟ ଜୀବିକା ଥିଲା ମାଛ ଧରିବା। ସମୁଦ୍ର ଦିନେ ଏହି ଗ୍ରାମବାସୀଙ୍କ ପାଇଁ ପାଳନକର୍ତ୍ତା ଥିଲା, ହେଲେ ସେହି ସମୁଦ୍ର କେତେବେଳେ ଯେ ସେମାନଙ୍କର ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ଶତ୍ରୁ ପାଲଟିଗଲା, ତାହା କେହି ବୁଝିପାରିଲେ ନାହିଁ।
ଗତ ଦୁଇ ଦଶନ୍ଧି ମଧ୍ୟରେ, ବିଶେଷ କରି ‘ଫାଇଲିନ୍’, ‘ତିତ୍ଲି’, ଏବଂ ‘ଫନି’ ଭଳି ଭୟଙ୍କର ସାମୁଦ୍ରିକ ବାତ୍ୟା ପରେ, ବଙ୍ଗୋପସାଗରର ଆଚରଣ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବଦଳିଗଲା। ସମୁଦ୍ରର ଗର୍ଜନ ଧୀରେ ଧୀରେ ଗାଁର ଦାଣ୍ଡ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଶୁଣାଗଲା। ସମୁଦ୍ର କୂଳ ଲାଙ୍ଘି ଗାଁ ଭିତରକୁ ପଶିବାକୁ ଲାଗିଲା। ପ୍ରତିବର୍ଷ ଜୁଆର ସମୟରେ ସମୁଦ୍ରର ବଡ଼ ବଡ଼ ଢେଉ ଆସି ଗାଁର ଧାଡ଼ି ଧାଡ଼ି ଘରକୁ ନିଜ ଗର୍ଭକୁ ଟାଣି ନେବାକୁ ଲାଗିଲା।
ସ୍ଥାନୀୟ ବୟସ୍କ ଲୋକମାନେ କୁହନ୍ତି, ଦିନେ ସମୁଦ୍ର ସେମାନଙ୍କ ଘରଠାରୁ ପ୍ରାୟ ଏକ ରୁ ଦୁଇ କିଲୋମିଟର ଦୂରରେ ଥିଲା। ହେଲେ ଦେଖୁ ଦେଖୁ ସମୁଦ୍ର ପ୍ରତିବର୍ଷ କିଛି ମିଟର ଲେଖାଏଁ ଗାଁ ଆଡକୁ ଆଗେଇ ଆସିଲା। ଘର ପରେ ଘର, ଗାଁର ଦାଣ୍ଡ, ପୂଜା ମଣ୍ଡପ, ଏପରିକି ଗାଁର ସ୍କୁଲ ଘର ମଧ୍ୟ ସମୁଦ୍ରର ଜଳରାଶି ମଧ୍ୟରେ ବିଲୀନ ହୋଇଗଲା। ପ୍ରକୃତିର ଏହି ଆକ୍ରମଣ ଆଗରେ ମଣିଷର ସମସ୍ତ ପ୍ରତିରୋଧ ହାର୍ ମାନିଲା।
ବୈଜ୍ଞାନିକ ଓ ପ୍ରତିରକ୍ଷା ବିଶେଷଜ୍ଞମାନଙ୍କ ମତରେ, ପୋଡ଼ମ୍ପେଟାର ଏହି ଅବସ୍ଥା ପାଇଁ ସେହି ‘ଗ୍ଲୋବାଲ ୱାର୍ମିଂ’ ବା ପୃଥିବୀର ତାପମାତ୍ରା ବୃଦ୍ଧି ହିଁ ଦାୟୀ। ଯେତେବେଳେ ସମଗ୍ର ବିଶ୍ୱରେ ପ୍ରଦୂଷଣ ଯୋଗୁଁ ତାପମାତ୍ରା ବଢ଼ୁଛି, ମେରୁ ଅଞ୍ଚଳରେ ଥିବା ବରଫ ତରଳିବାରେ ଲାଗିଛି। ସେହି କାରଣରୁ ସମୁଦ୍ରର ଜଳସ୍ତର ଉପରକୁ ଉଠୁଛି।
ଓଡ଼ିଶାର ପ୍ରାୟ ୪୮୦ କିଲୋମିଟର ଦୀର୍ଘ ଉପକୂଳ ମଧ୍ୟରୁ ଏକ ବଡ଼ ଅଂଶ ଏବେ ଏହି ଉପକୂଳ କ୍ଷୟର ସାମ୍ନା କରୁଛି। ନ୍ୟାସନାଲ ସେଣ୍ଟର ଫର କୋଷ୍ଟାଲ ରିସର୍ଚ୍ଚ (NCCR) ର ଏକ ରିପୋର୍ଟ ଅନୁସାରେ, ଓଡ଼ିଶାର ପ୍ରାୟ ୨୮ ପ୍ରତିଶତ ଉପକୂଳ ଅଞ୍ଚଳ ଏବେ ଅତି ସମ୍ବେଦନଶୀଳ ସ୍ଥିତିରେ ଅଛି। ଗଞ୍ଜାମର ପୋଡ଼ମ୍ପେଟା ହେଉଛି ତାର ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ଉଦାହରଣ।
ପୋଡ଼ମ୍ପେଟା ଗାଁର ଲୋକମାନେ କୌଣସି ବଡ଼ କାରଖାନା ତିଆରି କରିନାହାନ୍ତି କିମ୍ବା ସେମାନେ ବିଶ୍ୱର ପ୍ରଦୂଷଣ ପାଇଁ ଦାୟୀ ନୁହନ୍ତି। ହେଲେ ବିକଶିତ ଦେଶ ଏବଂ ବଡ଼ ବଡ଼ ସହରରୁ ବାହାରୁଥିବା କାର୍ବନ ଗ୍ୟାସ୍ ଯୋଗୁଁ ଯେଉଁ ପରିବେଶ ପ୍ରଦୂଷଣ ହେଉଛି, ତାର ଶାସ୍ତି ଆଜି ଓଡ଼ିଶାର ଏହି ଗରିବ ମତ୍ସ୍ୟଜୀବୀମାନେ ଭୋଗୁଛନ୍ତି। ଏହାକୁ ହିଁ ପରିବେଶ ବିଜ୍ଞାନରେ “Environmental Injustice” ବା ପରିବେଶଗତ ଅନ୍ୟାୟ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ଯେତେବେଳେ ସମୁଦ୍ର ଗାଁର ପ୍ରାୟ ସବୁ ଘରକୁ ଗିଳିଦେଲା, ସେତେବେଳେ ଓଡ଼ିଶା ସରକାର ସେଠାକାର ଲୋକମାନଙ୍କୁ ବିସ୍ଥାପିତ କରି ଅନ୍ୟ ଏକ ସ୍ଥାନରେ ପୁନର୍ବାସ ଯୋଗାଇ ଦେଲେ। ଗାଁଠାରୁ କିଛି ଦୂରରେ ଜାତୀୟ ରାଜପଥ ନିକଟରେ “ନୂତନ ପୋଡ଼ମ୍ପେଟା” (New Podampeta) ଗଠନ କରାଗଲା। ସେଠାରେ ଲୋକଙ୍କୁ ପକ୍କା ଘର ମିଳିଲା, ପିଇବା ପାଣି ଓ ବିଜୁଳି ମଧ୍ୟ ମିଳିଲା।
Coastal erosion at Podampeta, now a ghost village in #Odisha‘s Ganjam district ….a story of climate change! pic.twitter.com/29hkyyJQ0G
— Sujit Bisoyi (@bisoyisujit87) July 3, 2026
ସରକାରୀ ସାହାଯ୍ୟ ତ ମିଳିଗଲା, କିନ୍ତୁ ସେହି ଲୋକମାନଙ୍କର ମନରୁ ସେମାନଙ୍କର ଜନ୍ମମାଟିର ସ୍ମୃତିକୁ କଣ କେହି ଫେରାଇ ଆଣିପାରିବ? ଜଣେ ମତ୍ସ୍ୟଜୀବୀ ପାଇଁ ସମୁଦ୍ର କୂଳରୁ ଦୂରେଇ ଯାଇ ଜାତୀୟ ରାଜପଥ କଡ଼ରେ ରହିବା କେତେ କଷ୍ଟକର, ତାହା କେବଳ ସେହିମାନେ ହିଁ ବୁଝିପାରିବେ। ସେମାନଙ୍କର ଜୀବିକା ବଦଳିଗଲା, ସେମାନଙ୍କର ସଂସ୍କୃତି ଓ ପରମ୍ପରା ଉପରେ ଆଘାତ ଲାଗିଲା।
ଆଜି ମଧ୍ୟ କିଛି ବୟସ୍କ ଲୋକ ସେହି ପୁରୁଣା ପୋଡ଼ମ୍ପେଟାର ଭଙ୍ଗା ପ୍ରାଚୀର ନିକଟକୁ ଆସି ବସନ୍ତି। ସେମାନେ ସମୁଦ୍ରକୁ ଚାହିଁ ରୁହନ୍ତି, ଯେଉଁଠି ଦିନେ ସେମାନଙ୍କର ପୈତୃକ ଘର ଥିଲା। ସେମାନଙ୍କ ଆଖିର ଲୁହ ସମୁଦ୍ରର ଲୁଣିଆ ପାଣିରେ ମିଶିଯାଏ। ଏହା କେବଳ ଏକ ସ୍ଥାନର ପରିବର୍ତ୍ତନ ନୁହେଁ, ଏହା ହେଉଛି କ୍ଲାଇମେଟ୍ ରିଫ୍ୟୁଜି (Climate Refugees) ବା ଜଳବାୟୁ ଶରଣାର୍ଥୀମାନଙ୍କର ଏକ ଅକୁହା ଯନ୍ତ୍ରଣା। ଓଡ଼ିଶାର କେନ୍ଦ୍ରାପଡ଼ା ଜିଲ୍ଲାର ସାତଭାୟା (Satabhaya) ଗାଁ ପରେ ଏବେ ଗଞ୍ଜାମର ପୋଡ଼ମ୍ପେଟା ଏହି ତାଲିକାରେ ଦ୍ୱିତୀୟ ବଡ଼ ନାଁ ପାଲଟିଛି।
ପୋଡ଼ମ୍ପେଟାର କାହାଣୀ କେବଳ ଗୋଟିଏ ଗାଁର କାହାଣୀ ନୁହେଁ। ଏହା ହେଉଛି ସମଗ୍ର ମାନବ ସମାଜ ପାଇଁ ପ୍ରକୃତିର ଏକ ବଡ଼ ଚେତାବନୀ। ଯଦି ଆମେ ଏବେ ମଧ୍ୟ ସଚେତନ ନହେବା, ଯଦି ପରିବେଶର ସୁରକ୍ଷା ପାଇଁ କଡ଼ା ପଦକ୍ଷେପ ନିଆନଯାଏ, ତେବେ ଆଗାମୀ ଦିନରେ ଓଡ଼ିଶାର ଆହୁରି ଅନେକ ଉପକୂଳବର୍ତ୍ତୀ ଗାଁ ଏବଂ ସହର ମଧ୍ୟ ଏମିତି ହିଁ ସମୁଦ୍ର ଗର୍ଭରେ ହଜିଯିବେ।
ପୋଡ଼ମ୍ପେଟା ଆଜି ଆମ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ମନେ ପକାଇ ଦେଉଛି ଯେ, ପ୍ରକୃତି ସହ ଖେଳିଲେ ପ୍ରକୃତି ଦିନେ ଏମିତି ହିଁ ପ୍ରତିଶୋଧ ନିଏ, ଯେଉଁଠି ମଣିଷ ନିଜର ସବୁଠାରୁ ପ୍ରିୟ ଭିଟାମାଟିକୁ ଛାଡ଼ି ଭୟରେ ପଳାଇବାକୁ ବାଧ୍ୟ ହୁଏ।
AlsoRead; https://purvapaksa.com/slave-competition/
