ଭାରତୀୟ ବାୟୁସେନାର ଶକ୍ତି ବୃଦ୍ଧି ଏବଂ ଆଗାମୀ ପିଢ଼ିର ଯୁଦ୍ଧବିମାନ ପାଇଁ ଇଞ୍ଜିନ ପ୍ରସ୍ତୁତି କ୍ଷେତ୍ରରେ ଏକ ବଡ଼ ରଣନୈତିକ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଦେଖିବାକୁ ମିଳୁଛି। ଦେଶର ପ୍ରତିରକ୍ଷା କ୍ଷେତ୍ରକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଆତ୍ମନିର୍ଭର କରିବା ଏବଂ କୌଣସି ଏକ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଦେଶ ଉପରେ ଅତ୍ୟଧିକ ନିର୍ଭରଶୀଳତାକୁ କମାଇବା ପାଇଁ ଭାରତ ଏବେ ଆମେରିକା ବଦଳରେ ୟୁରୋପୀୟ କମ୍ପାନୀଗୁଡ଼ିକ ଆଡ଼କୁ ନିଜର ଆଭିମୁଖ୍ୟ ବଦଳାଉଛି। ବିଶେଷ କରି ଭାରତର ପଞ୍ଚମ ପିଢ଼ିର ଅତ୍ୟାଧୁନିକ ଷ୍ଟେଲ୍ଥ ଯୁଦ୍ଧବିମାନ ‘AMCA’ (Advanced Medium Combat Aircraft) ପାଇଁ ୧୧୦ କିଲୋନ୍ୟୁଟନ୍ କ୍ଷମତା ସମ୍ପନ୍ନ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଇଞ୍ଜିନର ମିଳିତ ବିକାଶ ପାଇଁ ଦୁଇ ପ୍ରମୁଖ ୟୁରୋପୀୟ ପ୍ରତିରକ୍ଷା ସଂସ୍ଥା ଫ୍ରାନ୍ସର ‘ସାଫ୍ରାନ୍’ ଏବଂ ବ୍ରିଟେନର ‘ରୋଲ୍ସ ରୟେସ୍’ ମଧ୍ୟରେ ଜୋରଦାର ପ୍ରତିଯୋଗିତା ଆରମ୍ଭ ହୋଇଯାଇଛି।
ଆମେରିକୀୟ ଇଞ୍ଜିନକୁ ନେଇ କାହିଁକି ବଢ଼ୁଛି ଚିନ୍ତା ?
ଭାରତର ହାଲୁକା ଯୁଦ୍ଧବିମାନ ‘ତେଜସ’ ର ବିଭିନ୍ନ ଭାରିଏଣ୍ଟ ପାଇଁ ଆମେରିକାର ‘ଜେନେରାଲ୍ ଇଲେକ୍ଟ୍ରିକ୍’ କମ୍ପାନୀର F404 ଏବଂ F414 ଇଞ୍ଜିନ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଉଛି। କିନ୍ତୁ ବିଗତ ଦିନରେ ଆମେରିକା ପକ୍ଷରୁ ଏହି ଇଞ୍ଜିନଗୁଡ଼ିକର ଯୋଗାଣରେ ବ୍ୟାପକ ବିଳମ୍ବ ଘଟିଛି, ଯାହା ଭାରତୀୟ ବାୟୁସେନାର ଯୋଜନାକୁ ପ୍ରଭାବିତ କରିଛି। ଏହା ସହିତ ଆମେରିକାର କଠୋର ଆଇନ ‘ITAR’ (International Traffic in Arms Regulations) କାରଣରୁ ପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟାର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହସ୍ତାନ୍ତର କ୍ଷେତ୍ରରେ ଅନେକ ପ୍ରତିବନ୍ଧକ ରହିଛି। ଭବିଷ୍ୟତରେ ଯଦି କୌଣସି ଭୂ-ରାଜନୈତିକ ସଙ୍କଟ ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ, ତେବେ ଆମେରିକା ପକ୍ଷରୁ ପ୍ରତିବନ୍ଧକ ଲଗାଯିବାର ଆଶଙ୍କାକୁ ଏଡ଼ାଇ ଦିଆଯାଇନପାରେ। ସେଥିପାଇଁ ଭାରତ ନିଜର ବାୟୁସେନା ଶକ୍ତିକୁ ସୁରକ୍ଷିତ ରଖିବା ପାଇଁ ୟୁରୋପୀୟ ବିକଳ୍ପ ଖୋଜୁଛି।
ସାଫ୍ରାନ୍ ବନାମ ରୋଲ୍ସ ରୟେସ୍
ଭାରତୀୟ ରଣନୀତିଜ୍ଞମାନେ ଏବେ ଫ୍ରାନ୍ସ ଓ ବ୍ରିଟେନର ଅଫରକୁ ଗମ୍ଭୀରତାର ସହ ବିଚାର କରୁଛନ୍ତି:
- ଫ୍ରାନ୍ସର ‘ସାଫ୍ରାନ୍’ : ସାଫ୍ରାନ୍ କମ୍ପାନୀ ଭାରତକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଟେକ୍ନୋଲୋଜି ହସ୍ତାନ୍ତର କରିବା ସହ ଭାରତରେ ହିଁ ଏହି ନୂତନ ଇଞ୍ଜିନର ଡିଜାଇନ୍, ବିକାଶ ଏବଂ ଉତ୍ପାଦନ ପାଇଁ ପ୍ରତିଶ୍ରୁତି ଦେଇଛି। ଫ୍ରାନ୍ସ ସବୁବେଳେ ଭାରତ ପାଇଁ ଏକ ଭରସାଯୋଗ୍ୟ ପ୍ରତିରକ୍ଷା ସହଯୋଗୀ ହୋଇ ରହିଆସିଛି ଏବଂ ‘ରାଫେଲ୍’ ଯୁଦ୍ଧବିମାନ କିଣିବା ପରେ ଦୁଇ ଦେଶର ସମ୍ପର୍କ ଆହୁରି ମଜବୁତ ହୋଇଛି।
- ବ୍ରିଟେନର ‘ରୋଲ୍ସ ରୟେସ୍’ : ଅନ୍ୟପଟେ ବ୍ରିଟେନର ପ୍ରସିଦ୍ଧ କମ୍ପାନୀ ରୋଲ୍ସ ରୟେସ୍ ମଧ୍ୟ ଭାରତକୁ ଏକ ଆକର୍ଷଣୀୟ ଅଫର ଦେଇଛି। ସେମାନେ ଭାରତକୁ କେବଳ ଇଞ୍ଜିନ ପ୍ରସ୍ତୁତି ନୁହେଁ, ବରଂ ଏହାର ‘ଆଇ.ପି ରାଇଟ୍ସ’ (Intellectual Property Rights) ଅର୍ଥାତ୍ ବୌଦ୍ଧିକ ସମ୍ପତ୍ତି ଅଧିକାର ମଧ୍ୟ ଭାରତ ସହ ଶେୟାର କରିବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ଥିବା କହିଛନ୍ତି। ଏହାଦ୍ୱାରା ଭାରତ ଭବିଷ୍ୟତରେ ସେହି ଇଞ୍ଜିନକୁ ଅନ୍ୟ ଦେଶକୁ ରପ୍ତାନି ମଧ୍ୟ କରିପାରିବ।
ଭାରତ ପାଇଁ ବଡ଼ ସୁଯୋଗ
ବିଶେଷଜ୍ଞଙ୍କ ଅନୁଯାୟୀ, ୟୁରୋପୀୟ କମ୍ପାନୀଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରେ ଚାଲିଥିବା ଏହି ଲଢ଼େଇ ଭାରତ ପାଇଁ ସବୁଠାରୁ ଲାଭଦାୟକ ସାବ୍ୟସ୍ତ ହେବ। ଭାରତ ଯେଉଁ କମ୍ପାନୀ ସହ ଚୁକ୍ତି କରିବ, ତାହା କେବଳ AMCA ଯୁଦ୍ଧବିମାନ ପାଇଁ ଇଞ୍ଜିନ ଯୋଗାଇବ ନାହିଁ, ବରଂ ଭାରତୀୟ ବୈଜ୍ଞାନିକ ଓ ପ୍ରତିରକ୍ଷା ପ୍ରତିଷ୍ଠାନ (DRDO) କୁ ନିଜସ୍ୱ ସ୍ୱଦେଶୀ ଫାଇଟର ଜେଟ୍ ଇଞ୍ଜିନ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବାର କ୍ଷମତା ପ୍ରଦାନ କରିବ। ଏହାଦ୍ୱାରା ଦେଶର ସାମରିକ ସାର୍ବଭୌମତ୍ୱ ଆହୁରି ସୁଦୃଢ଼ ହେବ।
