ଇରାନ ଏବଂ ଆମେରିକା ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ଅଚଳାବସ୍ଥାର ସମାଧାନ ପାଇଁ ଏକ ଡ୍ରାଫ୍ଟ ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ଚୁକ୍ତିନାମା (MoU) ହୋଇଛି । ଉଭୟ ରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଆନୁଷ୍ଠାନିକ ସ୍ୱାକ୍ଷର ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ହୋଇନାହିଁ । ଉଭୟ ପକ୍ଷ ଇରାନ ଉପରେ ଲାଗୁ ହୋଇଥିବା ପ୍ରତିବନ୍ଧକ ଉଠାଇବା ସମେତ ଅନେକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରସଙ୍ଗକୁ ନେଇ ଏକ ୧୪-ସୂତ୍ରୀ ଡ୍ରାଫ୍ଟ ଚୁକ୍ତିନାମା ଉପରେ ସହମତ ହୋଇଛନ୍ତି । ତଥାପି, ଭୂ-ରାଜନୈତିକ ବିଶେଷଜ୍ଞ ବ୍ରହ୍ମା ଚେଲାନି ଉଲ୍ଲେଖ କରିଛନ୍ତି ଯେ ହର୍ମୁଜ୍ ପ୍ରଣାଳୀ ଖୋଲିବା ଦ୍ୱାରା ଭାରତ ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଏସୀୟ ରାଷ୍ଟ୍ରଗୁଡ଼ିକ ପାଇଁ ଆଶ୍ୱସ୍ତି ମିଳିବ, କିନ୍ତୁ ଏହି ଚୁକ୍ତିନାମାକୁ “ଶାନ୍ତି ଚୁକ୍ତିନାମା” ଭାବରେ ନାମିତ କରିବା ଭୁଲ ହେବ । ଏହା ବ୍ୟତୀତ, ଟ୍ରମ୍ପଙ୍କ ନିଷ୍ପତ୍ତି ସମ୍ପର୍କରେ ଆମେରିକା ଭିତରେ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠିବାର ସମ୍ଭାବନା ଅଛି : ଏହି ସଂଘର୍ଷ ମାଧ୍ୟମରେ ସେ ପ୍ରକୃତରେ କ’ଣ ହାସଲ କଲେ ?
ଏହାକୁ ଶାନ୍ତି ଚୁକ୍ତିନାମା ବୋଲି କହିବା ଜଲ୍ଦି ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେବା ହେବ : ବ୍ରହ୍ମା ଚେଲାନି
The text of the U.S.-Iran memorandum of understanding has not yet been released, but it is far too early to call it a peace deal. The most contentious issues — from Iran’s enriched uranium stockpile to the scope and sequencing of U.S. sanctions relief — have been deferred to…
— Dr. Brahma Chellaney (@Chellaney) June 15, 2026
X ରେ ଏକ ପୋଷ୍ଟରେ, ବ୍ରହ୍ମା ଚେଲାନି କହିଛନ୍ତି, “ଆମେରିକା ଏବଂ ଇରାନ ମଧ୍ୟରେ ଚୁକ୍ତିନାମାର ଡ୍ରାଫ୍ଟ (ବୁଝାମଣାପତ୍ର) ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରକାଶିତ ହୋଇନାହିଁ, କିନ୍ତୁ ଏହାକୁ ଶାନ୍ତି ଚୁକ୍ତିନାମା ବୋଲି କହିବା ଅକାଳ । ଇରାନର ସମୃଦ୍ଧ ୟୁରାନିୟମ ଭଣ୍ଡାର ଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ଆମେରିକାର କଟକଣାକୁ କୋହଳ କରିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବହୁ ବିବାଦୀୟ ପ୍ରସଙ୍ଗଗୁଡ଼ିକୁ ଭବିଷ୍ୟତ ଆଲୋଚନା ପାଇଁ ସ୍ଥଗିତ ରଖାଯାଇଛି । ଏହି ଆଲୋଚନା ୬୦ଦିନର ସମୟସୀମା ମଧ୍ୟରେ ସମାପ୍ତ ହେବାକୁ ଯାଉଛି ଯାହା ଅବାସ୍ତବ ମନେହୁଏ ।”
ଭାରତକୁ ଆଶ୍ୱସ୍ତି ଦେବ ହରମୁଜ୍ ଖୋଲିବା
ଭୌଗୋଳିକ ରାଜନୈତିକ ବିଶେଷଜ୍ଞ ଆହୁରି ମଧ୍ୟ କହିଛନ୍ତି, “ତଥାପି, ଆମେରିକାର ନୌସେନା ଅବରୋଧ ଉଠାଇବା ଭାରତ ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଏସୀୟ ଅର୍ଥନୀତିକୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆବଶ୍ୟକୀୟ ଆଶ୍ୱସ୍ତି ପ୍ରଦାନ କରିବ, କାରଣ ସେମାନେ ହରମୁଜ୍ ପ୍ରଣାଳୀ ବନ୍ଦ ହେବା ଯୋଗୁଁ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଅସୁବିଧାର ସମ୍ମୁଖୀନ ହୋଇଥିଲେ।”
ଇରାନ ବିବାଦରୁ କ’ଣ ଲାଭ ହେଲା ?
ବ୍ରହ୍ମା ଚେଲାନି ଆହୁରି ମନ୍ତବ୍ୟ ଦେଇଛନ୍ତି, “ଆକ୍ରମଣାତ୍ମକ ସଂଘର୍ଷ ଆରମ୍ଭ କରି ପ୍ରକୃତରେ କ’ଣ ହାସଲ କରାଯାଇଛି ସେ ବିଷୟରେ ଟ୍ରମ୍ପଙ୍କୁ ଘରେ ଯାଞ୍ଚର ସମ୍ମୁଖୀନ ହେବାକୁ ପଡ଼ିପାରେ । ପ୍ରକୃତରେ, ଏହି ସଂଘର୍ଷ ଆମେରିକାର ଶକ୍ତିକୁ ଦୁର୍ବଳ କରିଛି, ସେ ଯେଉଁ ଧର୍ମତାନ୍ତ୍ରିକ ଶାସନକୁ ଭାଙ୍ଗିବାକୁ ଚାହୁଁଥିଲେ ତାହାକୁ ଆହୁରି ମଜବୁତ କରିଛି, ଏବଂ ବିଦେଶରେ ଆମେରିକାର ବିଶ୍ୱସନୀୟତା ଏବଂ ସ୍ଥିତିକୁ ଆହୁରି କ୍ଷୁର୍ଣ୍ଣ କରିଛି ।”
“ଆମେରିକାର ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଡୋନାଲ୍ଡ ଟ୍ରମ୍ପ ଏକ ଆକ୍ରମଣାତ୍ମକ ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ କରି ପ୍ରକୃତରେ କ’ଣ ହାସଲ କରିଛନ୍ତି ସେ ବିଷୟରେ ଘରେ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠିପାରେ । ଏହି ମୁକାବିଲା ଆମେରିକୀୟ ଶକ୍ତିକୁ ଦୁର୍ବଳ କରିଛି, ସେମାନେ ଯେଉଁ ଧାର୍ମିକ ଶାସନକୁ ଭାଙ୍ଗିବାକୁ ଚାହୁଁଥିଲେ ତାହାକୁ ମଜବୁତ କରିଛି ଏବଂ ବିଦେଶରେ ଆମେରିକାର ବିଶ୍ୱସନୀୟତା ଏବଂ ସ୍ଥିତିକୁ ଆହୁରି କ୍ଷୁର୍ଣ୍ଣ କରିଛି ।”
ବ୍ରହ୍ମା ଚେଲାନି, ଭୂରାଜନୈତିକ ବିଶେଷଜ୍ଞ
ଆମେରିକା ଏବଂ ଇରାନ ମଧ୍ୟରେ ଚୁକ୍ତିର ମୁଖ୍ୟ ଶୀର୍ଷକ କ’ଣ?
ଇରାନର ଉପ-ବୈଦେଶିକ ମନ୍ତ୍ରୀ, କାଜେମ୍ ଘାରିବାବାଦି କହିଛନ୍ତି ଯେ ପ୍ରସ୍ତାବିତ ଢାଞ୍ଚା ଅନୁଯାୟୀ ୬୦ଦିନ ମଧ୍ୟରେ ବିସ୍ତୃତ ଆଲୋଚନା ହେବ । ଏହି ଆଲୋଚନାରେ ଇରାନ ଉପରେ ଲାଗୁ ହୋଇଥିବା ପ୍ରାଥମିକ ଏବଂ ଦ୍ୱିତୀୟ କଟକଣା ଉଠାଇବା ବିଷୟରେ ଆଲୋଚନା କରାଯିବ । ଏହା ସହିତ, ଜାତିସଂଘ ସୁରକ୍ଷା ପରିଷଦ ଏବଂ ଅନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ପରମାଣୁ ଶକ୍ତି ଏଜେନ୍ସି (IAEA) ବୋର୍ଡ ଅଫ୍ ଗଭର୍ଣ୍ଣର୍ସ ସହିତ ଜଡିତ ପ୍ରସ୍ତାବଗୁଡ଼ିକ ବିଚାର କରାଯିବ । ଆମେରିକା ଏବଂ ଇରାନ ମଧ୍ୟରେ ଶାନ୍ତି ଚୁକ୍ତିର ୧୪ଟି ମୁଖ୍ୟ ପଏଣ୍ଟ :
- ଇରାନ ଏବଂ ଆମେରିକା ସଂଘର୍ଷରେ ସାମିଲ ଥିବା ସେମାନଙ୍କର ସମ୍ପୃକ୍ତ ସହଯୋଗୀଙ୍କ ସହିତ ଲେବାନନ ସମେତ ସମସ୍ତ ମୋର୍ଚ୍ଚାରେ ଶତ୍ରୁତାର ତୁରନ୍ତ ଏବଂ ସ୍ଥାୟୀ ଅନ୍ତ ଘୋଷଣା କରି ଏକ ବୁଝାମଣାପତ୍ର (MoU) ସ୍ୱାକ୍ଷର କରିବେ।
- ଉଭୟ ପକ୍ଷ ପରସ୍ପର ବିରୁଦ୍ଧରେ ଶତ୍ରୁତା ପୁନଃ ଆରମ୍ଭ ନକରିବା ଏବଂ ଧମକ ପ୍ରଦାନ କିମ୍ବା ବଳ ପ୍ରୟୋଗ କରିବାରୁ ନିବୃତ୍ତ ରହିବାକୁ ପ୍ରତିଜ୍ଞା କରିବେ । ଚୂଡ଼ାନ୍ତ ଚୁକ୍ତିନାମା ସଂଘର୍ଷ ଏବଂ ସମସ୍ତ ସମ୍ପର୍କିତ ଶତ୍ରୁତାର ସ୍ଥାୟୀ ବନ୍ଦକୁ ନିଶ୍ଚିତ କରିବ।
- ଇରାନ ଏବଂ ଆମେରିକା ପରସ୍ପରର ସାର୍ବଭୌମତ୍ୱ ଏବଂ କ୍ଷେତ୍ରୀୟ ଅଖଣ୍ଡତାକୁ ସମ୍ମାନ ଦେବେ ଏବଂ ପରସ୍ପରର ଆଭ୍ୟନ୍ତରୀଣ ବ୍ୟାପାରରେ ହସ୍ତକ୍ଷେପ କରିବେ ନାହିଁ।
- ଉଭୟ ପକ୍ଷ ଆଲୋଚନା ଆରମ୍ଭ କରିବେ ଏବଂ ୬୦ ଦିନ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ଚୂଡ଼ାନ୍ତ ଚୁକ୍ତିନାମାରେ ପହଞ୍ଚିବାକୁ ଲକ୍ଷ୍ୟ ରଖିବେ । ଯଦି ଉଭୟ ପକ୍ଷ ରାଜି ହୁଅନ୍ତି ତେବେ ଏହି ସମୟସୀମା ବୃଦ୍ଧି କରାଯାଇପାରେ।
- ବୁଝାମଣାପତ୍ର ସ୍ୱାକ୍ଷର କରିବା ପରେ ତୁରନ୍ତ, ଆମେରିକା ଏହାର ନୌସେନା ଅବରୋଧ ଉଠାଇବା ଆରମ୍ଭ କରିବ ଏବଂ ସର୍ବାଧିକ ୩୦ ଦିନ ମଧ୍ୟରେ ଜାହାଜ ଚଳାଚଳକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସ୍ୱାଭାବିକ କ୍ଷମତାକୁ ଫେରାଇ ଆଣିବ । ଚୂଡ଼ାନ୍ତ ଚୁକ୍ତିନାମାରେ ପହଞ୍ଚିବାର ୩୦ଦିନ ମଧ୍ୟରେ ଆମେରିକା ପାରସ୍ୟ ଉପସାଗର ଅଞ୍ଚଳରୁ ଏହାର ସାମରିକ ବାହିନୀ ପ୍ରତ୍ୟାହାର କରିବାକୁ ମଧ୍ୟ ପ୍ରତିଜ୍ଞା କରିବ ।
- ଇରାନ ପାରସ୍ୟ ଉପସାଗର ଏବଂ ଓମାନ ସାଗର ମଧ୍ୟରେ ବାଣିଜ୍ୟିକ ପରିବହନ ପୁନଃ ଆରମ୍ଭ କରିବା ପାଇଁ ତୁରନ୍ତ ପଦକ୍ଷେପ ନେବ। ଏହା ୩୦ଦିନ ମଧ୍ୟରେ ଯୁଦ୍ଧ-ପୂର୍ବ ସ୍ତରକୁ ଜାହାଜ ପରିବହନ ପରିମାଣ ବୃଦ୍ଧି କରିବ, ଯାନ୍ତ୍ରିକ ବାଧା ଏବଂ ଖଣି ସଫା କରିବାର ଆବଶ୍ୟକତାକୁ ଧ୍ୟାନରେ ରଖି।
- ଆମେରିକା ଏବଂ ଏହାର ଆଞ୍ଚଳିକ ଅଂଶୀଦାରମାନେ ଇରାନ ପାଇଁ ଏକ ପୁନଃନିର୍ମାଣ ଏବଂ ଆର୍ଥିକ ବିକାଶ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ଆରମ୍ଭ କରିବେ, ଯାହା ଅତି କମରେ ୩୦୦ବିଲିୟନ ଆମେରିକୀୟ ଡଲାର ପାଣ୍ଠି ଦ୍ୱାରା ସମର୍ଥିତ । ଏହି କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମର ଯନ୍ତ୍ରପାତି ଚୂଡ଼ାନ୍ତ ଚୁକ୍ତିନାମାରେ ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରାଯିବ ।
- ଆମେରିକା ଏକ ରାଜି ହୋଇଥିବା ସମୟସୀମା ମଧ୍ୟରେ ଏବଂ ପାରସ୍ପରିକ ସହମତିରେ ଇରାନ ବିରୁଦ୍ଧରେ ସମସ୍ତ ପ୍ରତିବନ୍ଧକ ଉଠାଇବାକୁ ରାଜି ହେବ । ଏହି ସମୟ ମଧ୍ୟରେ ପରମାଣୁ ପ୍ରସଙ୍ଗ ଆଲୋଚନାର ଏକ ପୃଥକ ବିଷୟ ହେବ । ଅର୍ଥନୈତିକ ପୁନଃନିର୍ମାଣ ଏବଂ ବିକାଶ ସମ୍ପର୍କରେ ମଧ୍ୟ ଆଲୋଚନା ହେବ, ଏବଂ ଏଗୁଡ଼ିକ ପାଇଁ ଯନ୍ତ୍ରପାତି ଚୂଡ଼ାନ୍ତ ହେବ । ଏହା ସହିତ, ପାରସ୍ପରିକ ପ୍ରତିବଦ୍ଧତାର କାର୍ଯ୍ୟାନ୍ୱୟନ ଉପରେ ନଜର ରଖିବା ପାଇଁ ଏକ ବ୍ୟବହାରିକ ବ୍ୟବସ୍ଥା ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରାଯିବ ।
- ଇରାନ ପରମାଣୁ ଅସ୍ତ୍ର ବିକାଶ ନକରିବା ପାଇଁ ତାର ପ୍ରତିବଦ୍ଧତାକୁ ପୁନଃନିର୍ଦ୍ଦେଶ କରିବ । ଉଭୟ ପକ୍ଷ ଇରାନର ୟୁରାନିୟମ ସମୃଦ୍ଧି କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମର ଭବିଷ୍ୟତ, ଏହାର ସମୃଦ୍ଧ ପରମାଣୁ ସାମଗ୍ରୀର ଭଣ୍ଡାର ଏବଂ ଏହାର ପରମାଣୁ ଶକ୍ତି ଆବଶ୍ୟକତା ସମେତ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପରମାଣୁ ପ୍ରସଙ୍ଗ ଉପରେ ଆଲୋଚନା କରିବେ । ଚୂଡ଼ାନ୍ତ ଚୁକ୍ତିନାମାରେ ଏକ ସହଯୋଗ ଢାଞ୍ଚା ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ କରାଯିବ ।
- ଏକ ଚୂଡ଼ାନ୍ତ ଚୁକ୍ତିନାମା ଅପେକ୍ଷାରେ, ଇରାନ ତାର ପରମାଣୁ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମର ବର୍ତ୍ତମାନର ସ୍ଥିତି ବଜାୟ ରଖିବ, ଯେତେବେଳେ ଆମେରିକା ଏହି ଅଞ୍ଚଳରେ ଅଧିକ ପ୍ରତିବନ୍ଧକ ଲଗାଇବା କିମ୍ବା ସାମରିକ ଉପସ୍ଥିତି ବୃଦ୍ଧି କରିବାରୁ ବିରତ ରହିବ।
- ଆମେରିକାର ଟ୍ରେଜେରୀ ବିଭାଗ ଇରାନକୁ ଅଶୋଧିତ ତୈଳ, ପେଟ୍ରୋକେମିକାଲ୍ ଉତ୍ପାଦ ଏବଂ ସମ୍ବନ୍ଧିତ ଡେରିଭେଟିଭ୍ସ ରପ୍ତାନି କରିବାକୁ ଅନୁମତି ଦେବା ପାଇଁ ପ୍ରତିବନ୍ଧକରୁ ମୁକ୍ତି ଦେବାକୁ ପ୍ରତିଶ୍ରୁତି ଦେବ। ଏହି ପରିସର ବୁଝାମଣାପତ୍ର ସ୍ୱାକ୍ଷରିତ ହେବା ପରଠାରୁ ପ୍ରତିବନ୍ଧକ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରତ୍ୟାହାର ନହେବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସମସ୍ତ ସମ୍ପୃକ୍ତ ସେବା – ଯେପରିକି ଆର୍ଥିକ କାରବାର, ବୀମା ଏବଂ ପରିବହନ -କୁ କଭର କରିବ।
- ଚୂଡ଼ାନ୍ତ ଚୁକ୍ତିନାମା ଆଡକୁ ଅଗ୍ରଗତି ଉପରେ ନିର୍ଭର କରି, ଆମେରିକା ଧୀରେ ଧୀରେ ଇରାନର ଫ୍ରିଜ୍ ହୋଇଥିବା ପାଣ୍ଠି ଏବଂ ସମ୍ପତ୍ତିକୁ ମୁକ୍ତ କରିବ, ଯାହା ସେମାନଙ୍କର ପୂର୍ଣ୍ଣ ବ୍ୟବହାରକୁ ସକ୍ଷମ କରିବ। ଏହି ପାଣ୍ଠିଗୁଡ଼ିକ ଇରାନର କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ବ୍ୟାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମନୋନୀତ ଚୂଡ଼ାନ୍ତ ହିତାଧିକାରୀଙ୍କୁ ପେମେଣ୍ଟ କରିବା ପାଇଁ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଇପାରେ। ଏହି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରକ୍ରିୟାକୁ ସହଜ କରିବା ପାଇଁ ଆମେରିକା ସମସ୍ତ ଆବଶ୍ୟକୀୟ ଲାଇସେନ୍ସ ଏବଂ ଅନୁମୋଦନ ପ୍ରଦାନ କରିବ। ଇରାନ ଏବଂ ଆମେରିକା ମିଳିତ ଭାବରେ ଚୂଡ଼ାନ୍ତ ଚୁକ୍ତିନାମା କାର୍ଯ୍ୟକାରୀତା ଉପରେ ନଜର ରଖିବା ଏବଂ ଯାଞ୍ଚ କରିବା ପାଇଁ ଏକ ବ୍ୟବସ୍ଥା ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିବେ।
- ଏମଓୟୁ ସ୍ୱାକ୍ଷର ଏବଂ ଆମେରିକାର ପ୍ରତିବନ୍ଧକ ପ୍ରତ୍ୟାହାର (ପଏଣ୍ଟ ୪), ହରମୁଜ୍ ପ୍ରଣାଳୀର ପୁନଃଖୋଲିବା (ପଏଣ୍ଟ ୫), ଇରାନ ତୈଳ ରପ୍ତାନିର ଅନୁମୋଦନ (ପଏଣ୍ଟ ୧୦), ଏବଂ ଫ୍ରିଜ୍ ହୋଇଥିବା ଇରାନ ସମ୍ପତ୍ତିର ମୁକ୍ତ (ପଏଣ୍ଟ ୧୧) ସମ୍ପର୍କରେ କାର୍ଯ୍ୟାନ୍ୱୟନ ଆରମ୍ଭ ହେବା ପରେ, ଉଭୟ ପକ୍ଷ କେବଳ ଅବଶିଷ୍ଟ ପ୍ରସଙ୍ଗଗୁଡ଼ିକ ଉପରେ ଧ୍ୟାନ ଦେଇ ଚୂଡ଼ାନ୍ତ ଚୁକ୍ତିନାମା ଉପରେ ଆଲୋଚନା ଆରମ୍ଭ କରିବେ।
- ଚୂଡ଼ାନ୍ତ ଚୁକ୍ତିନାମାକୁ ଆଇନଗତ ଭାବରେ ବାଧ୍ୟତାମୂଳକ ଜାତିସଂଘ ସୁରକ୍ଷା ପରିଷଦ ପ୍ରସ୍ତାବ ମାଧ୍ୟମରେ ଅନୁମୋଦନ କରାଯିବ।
