କାହିଁକି ଓଡ଼ିଶାର ଚାନ୍ଦିପୁର ଭାରତର ସାମରିକ ଶକ୍ତିର କେନ୍ଦ୍ରବିନ୍ଦୁ?
ଓଡ଼ିଶାର ବାଲେଶ୍ୱର ଜିଲ୍ଲା ନିକଟରେ ଅବସ୍ଥିତ ଚାନ୍ଦିପୁର ଆଜି କେବଳ ଏକ ପର୍ଯ୍ୟଟନ ସ୍ଥଳୀ ନୁହେଁ, ବରଂ ଭାରତର ସାମରିକ ଓ ପ୍ରତିରକ୍ଷା ଶକ୍ତିର ଏକ ପ୍ରମୁଖ କେନ୍ଦ୍ର ଭାବେ ପରିଚିତ। ଭାରତର ଅଧିକାଂଶ ଆଧୁନିକ କ୍ଷେପଣାସ୍ତ୍ର ପରୀକ୍ଷଣ ସହ ଏହି ସ୍ଥାନର ନାମ ଜଡ଼ିତ ଥିବାରୁ ଚାନ୍ଦିପୁର ଆଜି ବିଶ୍ୱର ଅନେକ ଦେଶର ନଜରରେ ରହିଛି।
ବିଶେଷ କରି ଭାରତର ମିସାଇଲ୍ ପ୍ରୋଗ୍ରାମ, ଇଣ୍ଟିଗ୍ରେଟେଡ୍ ଟେଷ୍ଟ ରେଞ୍ଜ (ITR) ଏବଂ ଡକ୍ଟର ଏପିଜେ ଅବଦୁଲ କଲାମ ଦ୍ୱୀପ ସହ ଏହାର ସମ୍ପର୍କ ଚାନ୍ଦିପୁରକୁ ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ମହତ୍ୱ ଦେଇଛି।
ଚାନ୍ଦିପୁରର ପ୍ରାକୃତିକ ବିଶେଷତ୍ୱ
ଚାନ୍ଦିପୁର ବେଳାଭୂମିର ସବୁଠାରୁ ଅଲଗା ବିଶେଷତ୍ୱ ହେଉଛି ଏଠାରେ ଭଟ୍ଟା ସମୟରେ ସମୁଦ୍ର ପ୍ରାୟ ୫ କିଲୋମିଟର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପଛକୁ ଘୁଞ୍ଚିଯାଏ। ଏହି ବିରଳ ପ୍ରାକୃତିକ ଘଟଣା କାରଣରୁ ଚାନ୍ଦିପୁରକୁ “Hide and Seek Beach” ବୋଲି ମଧ୍ୟ କୁହାଯାଏ।
ଭଟ୍ଟା ସମୟରେ ବିସ୍ତୃତ ବାଲୁକା ଅଞ୍ଚଳ ସୃଷ୍ଟି ହେବାରୁ ଏହା କ୍ଷେପଣାସ୍ତ୍ର ପରୀକ୍ଷଣ ପାଇଁ ଏକ ଆଦର୍ଶ ପରିବେଶ ଦେଇଥାଏ। ବୈଜ୍ଞାନିକମାନଙ୍କ ମତରେ, ପୃଥିବୀରେ ଏପରି ପ୍ରାକୃତିକ ସ୍ଥିତି ଥିବା ସ୍ଥାନ ଖୁବ କମ୍ ଅଛି।
ଭାରତର ମିସାଇଲ୍ ପ୍ରୋଗ୍ରାମର ମୁଖ୍ୟ କେନ୍ଦ୍ର
୧୯୮୦ ଦଶକରେ ଭାରତ ନିଜସ୍ୱ କ୍ଷେପଣାସ୍ତ୍ର ବିକାଶ ପାଇଁ ‘ଇଣ୍ଟିଗ୍ରେଟେଡ୍ ଗାଇଡେଡ୍ ମିସାଇଲ୍ ଡେଭଲପମେଣ୍ଟ ପ୍ରୋଗ୍ରାମ’ (IGMDP) ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲା। ସେତେବେଳେ ଏକ ସୁରକ୍ଷିତ ଏବଂ ବୈଜ୍ଞାନିକ ଦୃଷ୍ଟିରୁ ଉପଯୁକ୍ତ ପରୀକ୍ଷଣ ସ୍ଥଳୀର ଆବଶ୍ୟକତା ଥିଲା।
ଏହି ପରିପ୍ରେକ୍ଷୀରେ ଚାନ୍ଦିପୁରକୁ ବଛାଯାଇଥିଲା ଏବଂ ଏଠାରେ ସ୍ଥାପିତ ହୋଇଥିଲା ‘ଇଣ୍ଟିଗ୍ରେଟେଡ୍ ଟେଷ୍ଟ ରେଞ୍ଜ’ (ITR)। ଏଠାରୁ ଭାରତର ପ୍ରଥମ ସ୍ୱଦେଶୀ ମିସାଇଲ୍ ‘ପୃଥିବୀ’ର ସଫଳ ପରୀକ୍ଷଣ ହୋଇଥିଲା।
ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ ଅଗ୍ନି, ଆକାଶ, ନାଗ, ବ୍ରହ୍ମୋସ୍ ଭଳି ଅନେକ ଆଧୁନିକ କ୍ଷେପଣାସ୍ତ୍ରର ପରୀକ୍ଷଣ ଏହି ଅଞ୍ଚଳରୁ କରାଯାଇଛି।
କଲାମ ଦ୍ୱୀପର ରଣନୀତିକ ଗୁରୁତ୍ୱ
ଚାନ୍ଦିପୁର ନିକଟରେ ବଙ୍ଗୋପସାଗର ମଧ୍ୟରେ ଅବସ୍ଥିତ ଡକ୍ଟର ଏପିଜେ ଅବଦୁଲ କଲାମ ଦ୍ୱୀପ, ଯାହା ପୂର୍ବରୁ ହୁଇଲର ଦ୍ୱୀପ ଭାବେ ପରିଚିତ ଥିଲା, ଭାରତର ସବୁଠାରୁ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ମିସାଇଲ୍ ପରୀକ୍ଷଣ କେନ୍ଦ୍ର ମଧ୍ୟରୁ ଗୋଟିଏ।
ଏହି ଦ୍ୱୀପ ସହ ଭାରତର ପୂର୍ବତନ ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଓ “ମିସାଇଲ୍ ମ୍ୟାନ୍” A. P. J. Abdul Kalamଙ୍କ ଗଭୀର ସମ୍ପର୍କ ରହିଛି। ଅଗ୍ନି ସିରିଜ୍ର ଦୀର୍ଘ ପରିସର ବିଶିଷ୍ଟ ମିସାଇଲ୍ଗୁଡ଼ିକର ପରୀକ୍ଷଣ ଏଠାରୁ କରାଯାଇଥାଏ।
ବିଶେଷ କରି ଅଗ୍ନି-୫ ମିସାଇଲ୍, ଯାହାର ରେଞ୍ଜ ପ୍ରାୟ ୫୦୦୦ କିଲୋମିଟରରୁ ଅଧିକ, ଏହି ଦ୍ୱୀପରୁ ପରୀକ୍ଷା କରାଯାଇଥିଲା। ସାମରିକ ବିଶ୍ଳେଷକମାନଙ୍କ ମତରେ, ଏହା ଭାରତର ରଣନୀତିକ ଶକ୍ତିକୁ ବହୁତ ମଜବୁତ କରିଛି।
ବୈଜ୍ଞାନିକ ଓ ଭୌଗୋଳିକ ସୁବିଧା
ଚାନ୍ଦିପୁରକୁ ମିସାଇଲ୍ ପରୀକ୍ଷଣ ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ କରିଥିବା ମୁଖ୍ୟ କାରଣଗୁଡ଼ିକ ହେଲା:
- ଅତ୍ୟାଧୁନିକ ଟ୍ରାକିଂ ରାଡାର୍ ଏବଂ ଟେଲିମେଟ୍ରି ସିଷ୍ଟମ୍
- ଭୂକମ୍ପ ପ୍ରବଣତା କମ୍ ଥିବା ସ୍ଥିର ଭୌଗୋଳିକ ଅଞ୍ଚଳ
- ଶତ୍ରୁ ଦେଶମାନଙ୍କ ସୀମାଠାରୁ ଯଥେଷ୍ଟ ଦୂରତା
- ଅଗଭୀର ସମୁଦ୍ର କାରଣରୁ ପରୀକ୍ଷଣ ପରେ ଅବଶେଷ ସଂଗ୍ରହର ସୁବିଧା
ବୈଜ୍ଞାନିକମାନଙ୍କ କହିବା ଅନୁସାରେ, ଏହି ସମସ୍ତ ଦିଗ ଚାନ୍ଦିପୁରକୁ ବିଶ୍ୱସ୍ତରୀୟ ପରୀକ୍ଷଣ କେନ୍ଦ୍ରର ମର୍ଯ୍ୟାଦା ଦେଇଛି।
ଗ୍ରାମବାସୀଙ୍କ ତ୍ୟାଗ ମଧ୍ୟ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ
ପ୍ରତିରକ୍ଷା ପରୀକ୍ଷଣ ସମୟରେ ଚାନ୍ଦିପୁର ଏବଂ ଆଖପାଖ ଅଞ୍ଚଳର ଅନେକ ଗ୍ରାମବାସୀଙ୍କୁ ସାମୟିକ ଭାବେ ନିଜ ଘର ଛାଡ଼ି ସୁରକ୍ଷିତ ସ୍ଥାନକୁ ଯିବାକୁ ପଡ଼େ।
ସ୍ଥାନୀୟ ଲୋକମାନେ ଦେଶର ସୁରକ୍ଷା ଏବଂ ପ୍ରତିରକ୍ଷା ଉନ୍ନତି ପାଇଁ ଏହି ଅସୁବିଧାକୁ ସହଯୋଗର ସହ ଗ୍ରହଣ କରୁଥିବା କଥା ପ୍ରଶାସନ ପକ୍ଷରୁ ଅନେକ ସମୟରେ କୁହାଯାଇଛି।
ଭାରତର ପ୍ରତିରକ୍ଷା ଶକ୍ତିର ମେରୁଦଣ୍ଡ
ବର୍ତ୍ତମାନ ଭାରତ ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ସ୍ତରରେ ଏକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ସାମରିକ ଦେଶ ଭାବେ ଉଭୁ କରୁଥିବାବେଳେ, ଚାନ୍ଦିପୁର ଓ କଲାମ ଦ୍ୱୀପର ଭୂମିକାକୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଗୁରୁତ୍ୱର ସହ ଦେଖାଯାଉଛି।
ପ୍ରତିରକ୍ଷା ବିଶେଷଜ୍ଞମାନଙ୍କ ମତରେ, ଓଡ଼ିଶାର ଏହି ଦୁଇଟି ସ୍ଥାନ ଆଜି ଭାରତର ମିସାଇଲ୍ କ୍ଷମତା ଓ ରଣନୀତିକ ସୁରକ୍ଷାର ମୁଖ୍ୟ ଆଧାର ଭାବେ ପରିଚିତ।
AlsoRead; https://purvapaksa.com/police-raid-illegal-sand-mining-over-20-trucks-seized/
