ଭାରତୀୟ ରାଜନୀତିରେ ୨୦୦୮ ମସିହାରେ ସ୍ୱାକ୍ଷର ହୋଇଥିବା Congress–China Memorandum of Understanding (MOU) ପୁଣିଥରେ ରାଜନୀତିକ ଚର୍ଚ୍ଚାର କେନ୍ଦ୍ରବିନ୍ଦୁକୁ ଆସିଛି। କଂଗ୍ରେସ ଦଳ ଓ ଚୀନ୍ର କମ୍ୟୁନିଷ୍ଟ ପାର୍ଟି (CPC) ମଧ୍ୟରେ ହୋଇଥିବା ଏହି ଚୁକ୍ତିକୁ ନେଇ ବର୍ଷ ଧରି ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠୁଥିବା ବେଳେ ଆଜି ମଧ୍ୟ ଅନେକ ଦିଗ ସ୍ପଷ୍ଟ ହୋଇନାହିଁ।
ବିଶେଷକରି ଜାତୀୟ ସୁରକ୍ଷା, କୂଟନୀତି ଓ ଭାରତର ଆର୍ଥିକ ନୀତି ସହ ଏହାର ସମ୍ଭାବ୍ୟ ସଂଯୋଗକୁ ନେଇ ରାଜନୀତିକ ତର୍କ ଚାଲିଛି।
୨୦୦୮ରେ ବେଜିଂରେ ହୋଇଥିଲା ଚୁକ୍ତି
୭ ଅଗଷ୍ଟ ୨୦୦୮ରେ, Beijing Olympics ଆରମ୍ଭ ହେବାର ଠିକ୍ ଗୋଟିଏ ଦିନ ପୂର୍ବରୁ, ଚୀନ୍ର “Great Hall of the People” ଭିତରେ କଂଗ୍ରେସ ଓ CPC ମଧ୍ୟରେ ଏକ MOU ସ୍ୱାକ୍ଷର ହୋଇଥିଲା।
ଏହି ଚୁକ୍ତିରେ ଭାରତ ପକ୍ଷରୁ ରାହୁଲ ଗାନ୍ଧୀ ଏବଂ ଚୀନ୍ ପକ୍ଷରୁ CPC ର International Department ମୁଖ୍ୟ ୱାଙ୍ଗ ଜିଆରୋଇ ସ୍ୱାକ୍ଷର କରିଥିଲେ।
ସେହି ସମୟରେ ସୋନିଆ ଗାନ୍ଧୀ ଓ ବର୍ତ୍ତମାନର ଚୀନ୍ ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଶି ଜିନପିଙ୍ଗ ମଧ୍ୟ ଉପସ୍ଥିତ ଥିବା କଥା ଉଲ୍ଲେଖ କରାଯାଏ।
ଏହା କୌଣସି ସରକାରୀ ଭାରତ–ଚୀନ୍ ଚୁକ୍ତି ନୁହେଁ, ବରଂ ଦୁଇଟି ରାଜନୈତିକ ଦଳ ମଧ୍ୟରେ ହୋଇଥିବା ବୁଝାପଡ଼ା ଥିଲା। ଏହି କାରଣରୁ ଏହାକୁ ନେଇ ବିବାଦ ଅଧିକ ବଢ଼ିଥିଲା।
କାହିଁକି ଉଠୁଛି ପ୍ରଶ୍ନ?
ରାଜନୀତିକ ବିଶ୍ଳେଷକମାନଙ୍କ କହିବା ଅନୁସାରେ, ଭାରତ ଭଳି ଲୋକତାନ୍ତ୍ରିକ ଦେଶରେ ଯଦି କୌଣସି ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ସ୍ତରର ବୁଝାପଡ଼ା ହୁଏ, ବିଶେଷକରି ଯଦି ତାହା କୂଟନୀତି କିମ୍ବା ଜାତୀୟ ସୁରକ୍ଷା ସହ ଜଡ଼ିତ ଥାଏ, ତେବେ ସେଥିରେ ସରକାରୀ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଓ ସଂସଦୀୟ ଚର୍ଚ୍ଚା ଥିବା ଉଚିତ୍।
ସମାଲୋଚକମାନେ ପଚାରୁଛନ୍ତି —
- ଏହି MOU ବିଷୟରେ ସଂସଦକୁ କାହିଁକି ଜଣାଯାଇନଥିଲା?
- Cabinet Committee on Security କିମ୍ବା Ministry of External Affairs କୁ ଏହାର ଅଂଶ କରାଯାଇଥିଲା କି?
- ଆଜି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହି MOU ର ପୂର୍ଣ୍ଣ ଲେଖା ସାର୍ବଜନୀନ କାହିଁକି ହୋଇନାହିଁ?
ଏହି ପ୍ରଶ୍ନଗୁଡ଼ିକୁ ନେଇ ରାଜନୀତିକ ତର୍କ ଚାଲିଆସୁଛି।
ସୋନିଆ ଗାନ୍ଧୀଙ୍କ ୨୦୧୧ର ମତାମତ
୨୦୧୧ ମସିହାରେ ସୋନିଆ ଗାନ୍ଧୀ ଚୀନ୍ର ସରକାରୀ ସମ୍ବାଦ ସଂସ୍ଥା Xinhua କୁ ଦେଇଥିବା ଏକ ସାକ୍ଷାତକାରରେ କହିଥିଲେ ଯେ ଏହି MOU ମାଧ୍ୟମରେ କଂଗ୍ରେସ ଓ CPC ଆଞ୍ଚଳିକ ଏବଂ ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ପ୍ରସଙ୍ଗରେ ପରସ୍ପର ସହ ପରାମର୍ଶ ପାଇଁ ଏକ framework ତିଆରି କରିଥିଲେ।
ଏହି ବକ୍ତବ୍ୟ ପରେ ବିରୋଧୀ ଦଳମାନେ ଅଧିକ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠାଇଥିଲେ। ସେମାନଙ୍କ ମତରେ, ଭାରତର ଏକ ରାଜନୈତିକ ଦଳ କିପରି ଚୀନ୍ର ଶାସକ କମ୍ୟୁନିଷ୍ଟ ପାର୍ଟି ସହ ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ପ୍ରସଙ୍ଗରେ ପରାମର୍ଶ କରିପାରେ?
Galwan ପରେ ବଢ଼ିଲା ବିବାଦ
୨୦୨୦ରେ Galwan Valley ରେ ଭାରତ–ଚୀନ୍ ସେନା ମଧ୍ୟରେ ହୋଇଥିବା ରକ୍ତକ୍ଷୟୀ ସଂଘର୍ଷ ପରେ ଏହି MOU ପୁଣି ଚର୍ଚ୍ଚାକୁ ଆସିଥିଲା।
ସେହି ସମୟରେ BJP ସଭାପତି ଜେ.ପି. ନଡ୍ଡା କଂଗ୍ରେସକୁ ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜ କରି କହିଥିଲେ ଯେ ଯଦି ଦଳର କିଛି ଲୁଚାଇବା ନାହିଁ, ତେବେ MOU ର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଦଲିଲ୍ ସାର୍ବଜନୀନ କରାଯାଉ।
ତେବେ କଂଗ୍ରେସ ପକ୍ଷରୁ ଏହାକୁ ସାଧାରଣ ରାଜନୈତିକ ସମ୍ପର୍କ ବୋଲି ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଥିଲା।
ଆର୍ଥିକ ଦୃଷ୍ଟିରୁ ମଧ୍ୟ ଉଠୁଛି ପ୍ରଶ୍ନ
ସମାଲୋଚକମାନେ କହୁଛନ୍ତି ଯେ ୨୦୦୮ ପରେ ଭାରତର ଚୀନ୍ ସହ trade deficit ଦ୍ରୁତ ଭାବରେ ବଢ଼ିଥିଲା।
ଭାରତୀୟ ବଜାରରେ Chinese products ର ପ୍ରଭାବ ବଢ଼ିଥିବା ବେଳେ ଛୋଟ ଶିଳ୍ପଗୁଡ଼ିକ ଚାପରେ ପଡ଼ିଥିବା ଅଭିଯୋଗ ଆସୁଥିଲା। Mobile phones, electronics, machinery ଓ chemicals ଭଳି ଖାତରେ “Made in China” ପ୍ରଭାବ ଦ୍ରୁତ ବଢ଼ିଥିଲା।
କିଛି ଲୋକ ଏହାକୁ ଗ୍ଲୋବାଲାଇଜେସନ୍ ଓ ମାର୍କେଟ୍ dynamics ର ସ୍ୱାଭାବିକ ପରିଣାମ ବୋଲି କହୁଥିବା ବେଳେ ଅନ୍ୟମାନେ ଏହାକୁ policy failure ବୋଲି ଦେଖୁଛନ୍ତି।
ଜୟରାମ ରମେଶ ଓ industrial policy ନେଇ ଚର୍ଚ୍ଚା
ସେହି ସମୟରେ ପରିବେଶ ମନ୍ତ୍ରୀ ଥିବା ଜୟରାମ ରମେଶଙ୍କ ନୀତିକୁ ନେଇ ମଧ୍ୟ ରାଜନୀତିକ ଚର୍ଚ୍ଚା ହୋଇଥାଏ।
କେତେକ ଶିଳ୍ପ ପ୍ରକଳ୍ପକୁ ପରିବେଶ ନାମରେ ଅଟକାଯାଇଥିବାରୁ ସମାଲୋଚକମାନେ କହୁଛନ୍ତି ଯେ ଏହା ଭାରତର manufacturing growth କୁ ପ୍ରଭାବିତ କରିଥିଲା।
ତେବେ ଅନ୍ୟପଟେ ପରିବେଶବିଦ୍ମାନେ କହୁଛନ୍ତି ଯେ sustainable development ପାଇଁ ସେହି ପଦକ୍ଷେପ ଆବଶ୍ୟକ ଥିଲା।
“Make in India” କାହିଁକି ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ?
ବର୍ତ୍ତମାନ ସରକାର “Make in India” ଓ self-reliance ଉପରେ ଜୋର ଦେଉଛନ୍ତି। Mobile manufacturing ଠାରୁ semiconductor ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଭାରତକୁ ଉତ୍ପାଦନ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ କରିବାର ଚେଷ୍ଟା ଚାଲିଛି।
ବିଶ୍ଳେଷକମାନଙ୍କ ମତରେ, ଯଦି manufacturing push ଅଧିକ ପୂର୍ବରୁ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥାନ୍ତା, ତେବେ ଭାରତ ଆଜି ଆଉ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଆର୍ଥିକ ସ୍ଥିତିରେ ରହିପାରୁଥାନ୍ତା।
transparency କୁ ନେଇ ମୁଖ୍ୟ ପ୍ରଶ୍ନ
ସମଗ୍ର ବିବାଦର କେନ୍ଦ୍ରରେ ରହିଛି transparency ର ପ୍ରଶ୍ନ।
ବିରୋଧୀ ଦଳ ଓ ସମାଲୋଚକମାନଙ୍କ ମତରେ, ଯଦି ଏହି MOU କେବଳ ସାଧାରଣ ରାଜନୈତିକ understanding ଥିଲା, ତେବେ ଏହାର ପୂର୍ଣ୍ଣ ଦଲିଲ୍ ସାର୍ବଜନୀନ କରିବାରେ ଅସୁବିଧା କାହିଁକି?
ଅନ୍ୟପଟେ କଂଗ୍ରେସ ପକ୍ଷରୁ ଏହାକୁ ସାଧାରଣ inter-party engagement ବୋଲି ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଥାଏ।
ଉପସଂହାର
୨୦୦୮ର Congress–CPC MOU ଆଜି ମଧ୍ୟ ଭାରତୀୟ ରାଜନୀତିରେ ଏକ ବଡ଼ ଚର୍ଚ୍ଚାର ବିଷୟ ହୋଇରହିଛି।
ଏହା କେବଳ ଏକ ରାଜନୈତିକ understanding ଥିଲା କି, ନା ଏହାର ପ୍ରଭାବ ଭାରତର foreign policy, economy ଓ strategic thinking ଉପରେ ପଡ଼ିଥିଲା — ସେଥିକୁ ନେଇ ରାଜନୀତିକ ତର୍କ ଚାଲିଛି।
ତଥାପି ଗୋଟିଏ କଥା ସ୍ପଷ୍ଟ — ଲୋକତନ୍ତ୍ରରେ transparency ଓ accountability କୁ ନେଇ ଉଠୁଥିବା ପ୍ରଶ୍ନ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରାଜନୀତିରେ ଚର୍ଚ୍ଚାର ବିଷୟ ହୋଇ ରହିବ।
AlsoRead; https://purvapaksa.com/test-or-corruption/
