୨୦୨୬ର ନିର୍ବାଚନୀ ଫଳାଫଳ ଭାରତୀୟ ରାଜନୀତିକୁ ଏକ ନୂଆ ଦିଗ ଦେଖାଇଦେଇଛି। ଏହି ଫଳାଫଳ କେବଳ କିଏ ଜିତିଲା ଓ କିଏ ହାରିଲା ସେଥିରେ ସୀମିତ ନୁହେଁ। ଏହା ଭାରତର ସାମାଜିକ ଓ ରାଜନୀତିକ ମନୋଭାବର ଏକ ବଡ଼ ପରିବର୍ତ୍ତନର ସଙ୍କେତ। ବିଶେଷକରି ଦଳିତ, ଆଦିବାସୀ ଓ ବନବାସୀ ସମାଜର ଭୋଟିଂ ପ୍ୟାଟର୍ନ ଏଥର ରାଜନୀତିର ପୁରୁଣା ସମୀକରଣକୁ ଭାଙ୍ଗିଦେଇଛି। ଯେଉଁ ସମୁଦାୟମାନଙ୍କୁ ଦଶକ ଦରି କେବଳ “ଭୋଟ ବ୍ୟାଙ୍କ” ଭାବରେ ଦେଖାଯାଉଥିଲା, ସେମାନେ ଏବେ ନିଜ ରାଜନୀତିକ ଶକ୍ତିକୁ ନୂଆ ଭାବରେ ପ୍ରକାଶ କରୁଛନ୍ତି।
ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗର ଫଳାଫଳ ଏହି ପରିବର୍ତ୍ତନର ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ଉଦାହରଣ। ବଙ୍ଗଳାର ୧୬ଟି ଆଦିବାସୀ ଆରକ୍ଷିତ ଆସନରୁ ଗୋଟିଏ ମଧ୍ୟ ତୃଣମୂଳ କଂଗ୍ରେସ ବଞ୍ଚାଇ ପାରିଲା ନାହିଁ। ସବୁ ଆସନ ଭାଜପା ଦଖଲ କରିଲା। ଏହା କେବଳ ନିର୍ବାଚନୀ ପରାଜୟ ନୁହେଁ, ଏହା ମମତା ବାନାର୍ଜୀଙ୍କ ରାଜନୀତିକ ଆଧାର ଉପରେ ଏକ ବଡ଼ ଝଟକା। କାରଣ ଦୀର୍ଘଦିନ ଧରି ତୃଣମୂଳ ନିଜକୁ ଗରିବ, ଦଳିତ ଓ ଆଦିବାସୀଙ୍କ ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ସ୍ୱର ଭାବରେ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରୁଥିଲା। କିନ୍ତୁ ୨୦୨୬ର ଜନାଦେଶ ଦେଖାଇଦେଲା ଯେ ଏହି ସମାଜର ଏକ ବଡ଼ ଅଂଶ ଏବେ ନୂଆ ରାଜନୀତିକ ବିକଳ୍ପକୁ ବାଛୁଛି।
ଅସମରେ ମଧ୍ୟ ଏହି ଚିତ୍ର ଦେଖାଗଲା। ଏସସି ଓ ଏସଟି ଆରକ୍ଷିତ ଆସନରେ ଏନଡିଏର ଅସାଧାରଣ ପ୍ରଦର୍ଶନ ସ୍ପଷ୍ଟ କରିଦେଲା ଯେ ଉତ୍ତରପୂର୍ବର ଆଦିବାସୀ ଓ ବନବାସୀ ସମାଜର ଏକ ବଡ଼ ଅଂଶ ଭାଜପା ଉପରେ ଭରସା କରୁଛି। ଡିଲିମିଟେସନ ପରେ ଯେଉଁଠାରେ ଏସଟି ଆସନ ବଢ଼ିଲା, ସେଠାରେ ଭାଜପା ନିଜ ସଂଗଠନକୁ ଆଉ ଶକ୍ତିଶାଳୀ କଲା। ଏହା ଦେଖାଏ ଯେ ଏହି ସଫଳତା କେବଳ ଏକ ଭାବନାତ୍ମକ ଲହରୀ ନୁହେଁ, ବରଂ ଏକ ଦୀର୍ଘମିଆଦି ରାଜନୀତିକ ଯୋଜନାର ପରିଣାମ।
ସବୁଠାରୁ ଆକର୍ଷଣୀୟ ଘଟଣା ହେଉଛି ମଥୁଆ ସମାଜର ରାଜନୀତିକ ଭୂମିକା। ଏକ ସମୟରେ ଯେଉଁ ସମାଜ ତୃଣମୂଳର ଭୋଟ ବ୍ୟାଙ୍କ ଭାବେ ଦେଖାଯାଉଥିଲା, ସେମାନେ ଏଥର ବଡ଼ ପରିମାଣରେ ଭାଜପାକୁ ସମର୍ଥନ କରିଲେ। ସୀମାନ୍ତ ଅଞ୍ଚଳରେ ନାଗରିକତା ଓ ପରିଚୟର ପ୍ରଶ୍ନ ଏହି ସମାଜକୁ ପ୍ରଭାବିତ କରିଛି। ମଥୁଆ ସମୁଦାୟ ଅନୁଭବ କଲେ ଯେ ତାଙ୍କର ସାମାଜିକ ଓ ଧାର୍ମିକ ପରିଚୟକୁ ଏକ ନୂଆ ରାଜନୀତିକ ସ୍ୱୀକୃତି ମିଳୁଛି। ଫଳରେ ଦଳିତ ଭୋଟର ବଡ଼ ଅଂଶ ଭାଜପା ପକ୍ଷକୁ ଯାଇଥିବା ଦେଖାଗଲା।
ଦକ୍ଷିଣ ଭାରତରେ ମଧ୍ୟ ପରିବର୍ତ୍ତନର ଆଭାସ ମିଳୁଛି। ତାମିଲନାଡୁ ପରି ରାଜ୍ୟରେ, ଯେଉଁଠାରେ ଦ୍ରାବିଡ଼ ରାଜନୀତି ଦଶକ ଦରି ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ଥିଲା, ସେଠାରେ ଏନଡିଏର ସହଯୋଗୀ ଦଳମାନଙ୍କର ଏସସି ଆସନରେ ଉନ୍ନତ ପ୍ରଦର୍ଶନ ଏକ ନୂଆ ସଙ୍କେତ ଦେଉଛି। ଏହାର ଅର୍ଥ ହେଉଛି ଭାରତର ରାଜନୀତି ଆଉ କେବଳ ପାରମ୍ପରିକ ଜାତି ଓ ଅଞ୍ଚଳ ଆଧାରିତ ନାରାରେ ସୀମିତ ନୁହେଁ। ଲୋକମାନେ ଏବେ ନୂଆ ରାଜନୀତିକ ଭାଷା ଖୋଜୁଛନ୍ତି।
ଏହି ନିର୍ବାଚନୀ ପରିଣାମ ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ଝଟକା ଦେଇଛି ଏକ ପୁରୁଣା ରାଜନୀତିକ ନାରେଟିଭକୁ। ଦୀର୍ଘଦିନ ଧରି ବିରୋଧୀ ଦଳମାନେ ଏହି ଧାରଣା ସୃଷ୍ଟି କରୁଥିଲେ ଯେ ଭାଜପା ଦଳିତ ଓ ଆଦିବାସୀ ବିରୋଧୀ। କିନ୍ତୁ ନିର୍ବାଚନୀ ଫଳାଫଳ ଦେଖାଇଦେଲା ଯେ ଏହି ସମୁଦାୟମାନଙ୍କର ଏକ ବଡ଼ ଅଂଶ ସେହି ଧାରଣାକୁ ଗ୍ରହଣ କରୁନାହାଁନ୍ତି। ବିପରୀତରେ ସେମାନେ ନିଜକୁ ଜାତୀୟ ରାଜନୀତିର କେନ୍ଦ୍ରରେ ଦେଖିବାକୁ ଚାହୁଁଛନ୍ତି।
ଏହି ପରିବର୍ତ୍ତନ ପଛରେ ତିନୋଟି ମୁଖ୍ୟ କାରଣ ଦେଖାଯାଉଛି।
ପ୍ରଥମ କାରଣ ହେଉଛି “ସମ୍ମାନର ରାଜନୀତି”। ବୋଡୋ ସମାଜର ଉଦାହରଣ ଏହାକୁ ସ୍ପଷ୍ଟ କରେ। ଦଶକ ଧରି ସେମାନେ ନିଜକୁ ଅବହେଳିତ ଭାବରେ ଅନୁଭବ କରୁଥିଲେ। କିନ୍ତୁ ଯେତେବେଳେ ସେମାନଙ୍କର ଭାଷା, ସଂସ୍କୃତି ଓ ପରିଚୟକୁ ଜାତୀୟ ମଞ୍ଚରେ ସ୍ୱୀକୃତି ମିଳିଲା, ସେମାନଙ୍କର ରାଜନୀତିକ ଆଚରଣ ମଧ୍ୟ ବଦଳିଗଲା। ଏହା ପ୍ରମାଣ କରେ ଯେ କେବଳ ଅର୍ଥନୈତିକ ଯୋଜନା ନୁହେଁ, ସାମାଜିକ ସମ୍ମାନ ମଧ୍ୟ ଭୋଟରଙ୍କ ନିଷ୍ପତ୍ତିକୁ ପ୍ରଭାବିତ କରେ।
ଦ୍ୱିତୀୟ କାରଣ ହେଉଛି କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ନେତୃତ୍ୱର ସକ୍ରିୟ ଭୂମିକା। ଅସମରେ ବୋଡୋ ସମାଜର ବଡ଼ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ହେଉ କିମ୍ବା ଆଦିବାସୀ ଅଞ୍ଚଳରେ ସରକାରୀ ପଦକ୍ଷେପ, ସେଥିରେ ଏକ ସନ୍ଦେଶ ଦିଆଗଲା ଯେ ଏହି ସମାଜମାନେ କେବଳ ଭୋଟ ବ୍ୟାଙ୍କ ନୁହେଁ, ସେମାନେ ଜାତୀୟ ରାଜନୀତିର ଅଂଶ। ଏହି ଭାବନାତ୍ମକ ସଂଯୋଗ ଭାଜପା ପାଇଁ ରାଜନୀତିକ ଲାଭରେ ପରିଣତ ହେଲା।
ତୃତୀୟ ଓ ସବୁଠାରୁ ଗଭୀର କାରଣ ହେଉଛି ଦ୍ରୌପଦୀ ମୁର୍ମୁଙ୍କ ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ପଦରେ ପହଞ୍ଚିବା। ଏକ ଆଦିବାସୀ ମହିଳାଙ୍କ ଦେଶର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ସଂବିଧାନିକ ପଦରେ ପହଞ୍ଚିବା ଆଦିବାସୀ ସମାଜ ପାଇଁ ଏକ ଭାବନାତ୍ମକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ଥିଲା। ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗରେ ତାଙ୍କ ସହ ଜଡିତ ଘଟଣା ଓ ରାଜନୀତିକ ଦୂରତା ଆଦିବାସୀ ସମାଜର ମନରେ ପ୍ରଭାବ ପକାଇଥିଲା। ଜଙ୍ଗଲମହଳର ଫଳାଫଳ ଦେଖାଇଦେଲା ଯେ ଲୋକମାନେ ଏହି ସମସ୍ତ ଘଟଣାକୁ ମନେ ରଖିଥିଲେ।
ଏହି ପରିଣାମର ଅର୍ଥ ହେଉଛି ଭାରତର ରାଜନୀତିରେ ଏକ ନୂଆ ଅଧ୍ୟାୟ ଆରମ୍ଭ ହେଉଛି। ଦଳିତ ଓ ଆଦିବାସୀ ସମାଜ ଏବେ କେବଳ ଆରକ୍ଷଣ କିମ୍ବା ଭାବନାତ୍ମକ ନାରାରେ ପ୍ରଭାବିତ ହେଉନାହାଁନ୍ତି। ସେମାନେ ନିଜ ପରିଚୟ, ସମ୍ମାନ ଓ ଜାତୀୟ ଭାଗୀଦାରି ଚାହୁଁଛନ୍ତି। ଏହି ପରିବର୍ତ୍ତନ ପୁରୁଣା ରାଜନୀତିକ ଦଳମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏକ ବଡ଼ ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜ।
କଂଗ୍ରେସ, ଟିଏମସି କିମ୍ବା ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଅଞ୍ଚଳୀୟ ଦଳ ଦୀର୍ଘଦିନ ଧରି ଏହି ସମୁଦାୟମାନଙ୍କୁ ନିଜର ସ୍ଥାୟୀ ସମର୍ଥକ ଭାବରେ ଧରିନେଇଥିଲେ। କିନ୍ତୁ ୨୦୨୬ ଦେଖାଇଦେଲା ଯେ ଭୋଟର ଏବେ ଅଧିକ ସଚେତନ। ସେମାନେ କେବଳ ପୁରୁଣା ଭୟ କିମ୍ବା ପରିଚୟ ଆଧାରିତ ରାଜନୀତିକୁ ଗ୍ରହଣ କରୁନାହାଁନ୍ତି। ସେମାନେ ଦେଖୁଛନ୍ତି କିଏ ସେମାନଙ୍କୁ ପ୍ରତିନିଧିତ୍ୱ ଓ ସମ୍ମାନ ଦେଉଛି।
ତଥାପି ଏହି ପରିବର୍ତ୍ତନକୁ କେବଳ ଏକ ଦଳର ଜୟ ଭାବରେ ଦେଖିବା ଠିକ୍ ହେବ ନାହିଁ। ଏହା ଭାରତୀୟ ଲୋକତନ୍ତ୍ରର ଏକ ନୂଆ ପର୍ଯ୍ୟାୟ। ଦଶକ ଧରି ଉପେକ୍ଷିତ ସମୁଦାୟମାନେ ଏବେ ନିଜ ଶକ୍ତିକୁ ବୁଝୁଛନ୍ତି ଓ ନିଜର ରାଜନୀତିକ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନିଜେ ନେଉଛନ୍ତି। ଏହା ଭାରତୀୟ ଲୋକତନ୍ତ୍ର ପାଇଁ ଏକ ସକାରାତ୍ମକ ସଙ୍କେତ।
୨୦୨୬ର ଜନାଦେଶ ସ୍ପଷ୍ଟ କରିଦେଇଛି ଯେ ଭାରତର ରାଜନୀତି ଏବେ ନୂଆ ମାର୍ଗରେ ଚାଲୁଛି। ଏଠାରେ ଏବେ କେବଳ ଜାତି କିମ୍ବା ଧର୍ମର ପୁରୁଣା ନାରା ଚାଲିବ ନାହିଁ। ଲୋକମାନେ ସମ୍ମାନ, ବିକାଶ ଓ ଭାଗୀଦାରିର ରାଜନୀତି ଚାହୁଁଛନ୍ତି। ଏବଂ ସମ୍ଭବତଃ ଏହିଠାରୁ ଭାରତର ନୂଆ ରାଜନୀତିର ଆରମ୍ଭ ହେଉଛି।
AlsoRead; https://purvapaksa.com/satta-from-the-cinema-then-jai-lalita-now-trisha/
ସିନେମାରୁ ସତ୍ତା, ସେବେ ଜୟ ଲଳିତା ଏବେ ତ୍ରିଶା || Satta from the cinema, then Jai Lalita, now Trisha
