ରାଜନୀତିରେ କୁହାଯାଏ, “ଯଦି ଦିଲ୍ଲୀରେ ଛିଙ୍କ ହୁଏ, ତେବେ ପଡ଼ୋଶୀ ଦେଶମାନଙ୍କୁ ଥଣ୍ଡା ଧରେ।” କିନ୍ତୁ ବର୍ତ୍ତମାନର ସ୍ଥିତି କିଛି ଭିନ୍ନ। ଯଦି ଭାରତର ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗ କିମ୍ବା କେନ୍ଦ୍ରରେ ଭାରତୀୟ ଜନତା ପାର୍ଟି (BJP) ନିଜର ସ୍ଥିତି ଅଧିକ ସୁଦୃଢ଼ କରେ, ତେବେ ଢାକାର ରାଜନୈତିକ ଗଳିରେ କାହିଁକି ଏକ ଅଜଣା ଆତଙ୍କ ଖେଳିଯାଉଛି? ବର୍ତ୍ତମାନ ସମୟର ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ପ୍ରଶ୍ନ – ଯଦି ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗରେ ବିଜେପି କ୍ଷମତାକୁ ଆସେ, ତେବେ ପଡ଼ୋଶୀ ଦେଶ ବାଂଲାଦେଶ ଉପରେ ଏହାର କି ପ୍ରଭାବ ପଡ଼ିବ? କାହିଁକି ବାଂଲାଦେଶର ରାଜନୈତିକ ମହଲରେ ଏବେ ଏକ ଅଜଣା ଭୟ ଖେଳିଯାଇଛି? ବାଂଲାଦେଶ ସଂସଦରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ସାଧାରଣ ଚା’ ଦୋକାନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଗୋଟିଏ ପ୍ରସଙ୍ଗକୁ ନେଇ ଚର୍ଚ୍ଚା – “କ’ଣ ହେବ ଭାରତ ସହ ସମ୍ପର୍କ? କ’ଣ ପୁଣିଥରେ ଲକ୍ଷ ଲକ୍ଷ ଶରଣାର୍ଥୀଙ୍କ ସ୍ରୋତ ବାଂଲାଦେଶ ମୁହାଁ ହେବ?”
୧. ଭୌଗୋଳିକ ଚକ୍ରବ୍ୟୁହ ଓ ବାଂଲାଦେଶର ସ୍ଥିତି
ବାଂଲାଦେଶ ଏକ ଏମିତି ଦେଶ, ଯାହାର ଭୌଗୋଳିକ ସୀମା ତିନିପଟୁ ଭାରତ ଦ୍ୱାରା ଆବଦ୍ଧ। ବିଶେଷ କରି ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗ, ଆସାମ, ମେଘାଳୟ ଏବଂ ତ୍ରିପୁରା ସହ ଏହାର ହଜାର ହଜାର କିଲୋମିଟରର ସୀମା ରହିଛି। ଭାରତର ଏହି ରାଜ୍ୟଗୁଡ଼ିକରେ ହେଉଥିବା ଯେକୌଣସି ରାଜନୈତିକ ପରିବର୍ତ୍ତନର ସିଧାସଳଖ ପ୍ରଭାବ ବାଂଲାଦେଶ ଉପରେ ପଡ଼ିଥାଏ। ଭିଡିଓରୁ ସ୍ପଷ୍ଟ ଜଣାପଡ଼ୁଛି ଯେ, ବାଂଲାଦେଶୀ ନେତାମାନେ ବର୍ତ୍ତମାନ ଏକ “ଆଞ୍ଚଳିକ ବାସ୍ତବତା” ମଧ୍ୟରେ ନିଜକୁ ଅସହାୟ ମନେ କରୁଛନ୍ତି। ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଭାରତରେ ବିଜେପିର ଶକ୍ତି ବୃଦ୍ଧି ହେଉଛି ଏକ “ଡିପ୍ଲୋମାଟିକ୍ ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜ”।
ବାଂଲାଦେଶର ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ଭୟ ହେଉଛି ‘ଅନୁପ୍ରବେଶକାରୀ’ ଏବଂ ‘ଶରଣାର୍ଥୀ’। ବିଗତ କିଛି ବର୍ଷ ଧରି ଭାରତରେ NRC (National Register of Citizens) ଏବଂ CAA (Citizenship Amendment Act) କୁ ନେଇ ଚର୍ଚ୍ଚା ଜୋର ଧରିଛି। ଭାରତୀୟ ଜନତା ପାର୍ଟିର ନୀତି ଅନୁଯାୟୀ, ଅବୈଧ ଅନୁପ୍ରବେଶକାରୀଙ୍କୁ ଚିହ୍ନଟ କରିବା ଏବଂ ସେମାନଙ୍କୁ ଦେଶରୁ ବାହାର କରିବା ଏକ ମୁଖ୍ୟ ପ୍ରସଙ୍ଗ। ବାଂଲାଦେଶର ଆଶଙ୍କା ହେଉଛି, ଯଦି ଭାରତର ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରାନ୍ତରୁ ଲକ୍ଷ ଲକ୍ଷ ଲୋକଙ୍କୁ “ବିଦେଶୀ” ଘୋଷଣା କରାଯାଏ, ତେବେ ସେମାନଙ୍କର ଗନ୍ତବ୍ୟ ସ୍ଥଳ ବାଂଲାଦେଶ ହିଁ ହେବ।
• ରୋହିଙ୍ଗ୍ୟା ସମସ୍ୟା: ବାଂଲାଦେଶ ପୂର୍ବରୁ ଲକ୍ଷ ଲକ୍ଷ ରୋହିଙ୍ଗ୍ୟା ଶରଣାର୍ଥୀଙ୍କ ବୋଝ ସହୁଛି।
• ନୂଆ ଲହରର ଆଶଙ୍କା: ଯଦି ଭାରତରୁ ଶରଣାର୍ଥୀଙ୍କ ସ୍ରୋତ ଆସେ, ତେବେ ବାଂଲାଦେଶର ଅର୍ଥନୀତି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭୁଶୁଡ଼ି ପଡ଼ିବ।
• ସାମ୍ପ୍ରଦାୟିକ ସ୍ଥିତି: ଏହି ପ୍ରସଙ୍ଗ ବାଂଲାଦେଶରେ ସାମ୍ପ୍ରଦାୟିକ ଉତ୍ତେଜନା ମଧ୍ୟ ସୃଷ୍ଟି କରିପାରେ।
ପୂର୍ବରୁ ମିଆଁମାରରୁ ଆସିଥିବା ପ୍ରାୟ ୧୧ ଲକ୍ଷ ରୋହିଙ୍ଗ୍ୟା ଶରଣାର୍ଥୀଙ୍କୁ ନେଇ ବାଂଲାଦେଶ ଏବେ ଏକ ବଡ଼ ଅର୍ଥନୈତିକ ଓ ସୁରକ୍ଷା ଜନିତ ସଙ୍କଟ ଦେଇ ଗତି କରୁଛି। ଏଭଳି ସ୍ଥିତିରେ ଯଦି ଭାରତ ପାର୍ଶ୍ୱରୁ ଶରଣାର୍ଥୀଙ୍କ ଆଉ ଏକ ଲହର ଆସେ, ତେବେ ବାଂଲାଦେଶର ଅର୍ଥନୀତି ତାସ ଘର ଭଳି ଭୁଶୁଡ଼ି ପଡ଼ିବାର ଭୟ ରହିଛି।
ଭିଡିଓରେ ଆମେ ଦେଖିଲେ ଯେ, ବାଂଲାଦେଶର ସଂସଦରେ ଏହି ପ୍ରସଙ୍ଗ ଉଠାଯାଉଛି ଯେ “ଆମକୁ ଏକତାବଦ୍ଧ ରହିବାକୁ ହେବ”। କାହିଁକି ଏହି ଏକତାର ଆହ୍ୱାନ ଦିଆଯାଉଛି?
କାରଣ, ବିଜେପିର ହିନ୍ଦୁତ୍ୱବାଦୀ ଛବି ଏବଂ ଦେଶ ପ୍ରଥମ ନୀତି ବାଂଲାଦେଶର କିଛି ଉଗ୍ରବାଦୀ ଶକ୍ତିଙ୍କୁ ପସନ୍ଦ ଆସୁନାହିଁ। ବିଜେପି ସରକାର ସୀମା ସୁରକ୍ଷାକୁ ନେଇ କଠୋର। ଯାହା ଫଳରେ ଅବୈଧ କାରବାର ଏବଂ ଅନୁପ୍ରବେଶ ଉପରେ ରୋକ୍ ଲାଗିଛି। ଏହା ସେହିମାନଙ୍କୁ କଷ୍ଟ ଦେଉଛି ଯେଉଁମାନେ ଭାରତ-ବାଂଲାଦେଶ ସୀମାର ଖୋଲା ସ୍ଥିତିର ଫାଇଦା ଉଠାଉଥିଲେ।
ସାମ୍ପ୍ରଦାୟିକ ସନ୍ତୁଳନ ଓ ରାଜନୈତିକ ଧ୍ରୁବୀକରଣ
ଭାରତରେ ବିଜେପିର “ଦେଶ ପ୍ରଥମ” ଏବଂ “ହିନ୍ଦୁତ୍ୱବାଦୀ” ରାଜନୀତିକୁ ବାଂଲାଦେଶର କିଛି ଉଗ୍ରବାଦୀ ଗୋଷ୍ଠୀ ଏବଂ ବିରୋଧୀ ଦଳମାନେ ଅସ୍ତ୍ର ଭାବେ ବ୍ୟବହାର କରୁଛନ୍ତି। ବାଂଲାଦେଶର ସଂସଦରେ ଏବେ ଏହି ଆହ୍ୱାନ ଦିଆଯାଉଛି ଯେ “ଆମକୁ ଏକତାବଦ୍ଧ ରହିବାକୁ ହେବ”। ଏହା କେବଳ ଏକତା ପାଇଁ ନୁହେଁ, ବରଂ ନିଜ ଦେଶର ଜନତାଙ୍କ ମନରେ “ଭାରତ ପ୍ରତି ଭୟ” ସୃଷ୍ଟି କରି ଭୋଟ୍ ହାତେଇବାର ଏକ ରଣନୀତି ମଧ୍ୟ ହୋଇପାରେ।
ବିଜେପି ସରକାର ଅଧୀନରେ ସୀମା ସୁରକ୍ଷା ବଳ (BSF) ଅଧିକ ସକ୍ରିୟ ହୋଇଛି। ଗୋ-ଚୋରା ଚାଲାଣ, ଡ୍ରଗ୍ସ କାରବାର ଏବଂ ଅବୈଧ ମାନବ ଚାଲାଣ ଉପରେ କଠୋର ରୋକ୍ ଲଗାଯାଇଛି। ଯେଉଁ ସିଣ୍ଡିକେଟ୍ ଏହି ଅବୈଧ ବ୍ୟବସାୟରୁ କୋଟି କୋଟି ଟଙ୍କା ରୋଜଗାର କରୁଥିଲେ, ସେମାନେ ଏବେ ଅସ୍ତବ୍ୟସ୍ତ। ସେଥିପାଇଁ ବାଂଲାଦେଶର ରାଜନୀତିରେ ବିଜେପି ବିରୋଧୀ ସ୍ୱର ଏତେ ଶାଣିତ ହେବାରେ ଲାଗିଛି।
ସମ୍ପର୍କର ସମୀକରଣ: ମୋଦୀ-ହସିନା ଯୁଗ ଏବଂ ଆଗକୁ କ’ଣ?
ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ନରେନ୍ଦ୍ର ମୋଦୀ ଏବଂ ଶେଖ ହସିନାଙ୍କ ସମୟରେ ଭାରତ-ବାଂଲାଦେଶ ସମ୍ପର୍କ ସବୁଠାରୁ ଶୀର୍ଷରେ ପହଞ୍ଚିଛି। ଛିଟ୍-ମହଲ (Enclaves) ସମସ୍ୟାର ସମାଧାନ ହେଉ କିମ୍ବା ରେଳ-ସଂଯୋଗର ବିସ୍ତାର, ଦୁଇ ଦେଶ ପରସ୍ପର ଉପରେ ନିର୍ଭରଶୀଳ। ବର୍ଷକୁ ପ୍ରାୟ ୧୪ ବିଲିୟନ ଡଲାରର ଦ୍ୱିପାକ୍ଷିକ ବାଣିଜ୍ୟ ଚାଲିଛି।
ତଥାପି, ବାଂଲାଦେଶୀ ରାଜନୀତିର ଏକ ବଡ଼ ଗୋଷ୍ଠୀ ଭାରତ-ବିରୋଧୀ ସ୍ୱର ଉଠାଇ ହିଁ ବଞ୍ଚିଛନ୍ତି। ସେମାନେ ଜାଣିଛନ୍ତି ଯେ, ଯଦି ଭାରତରେ ବିଜେପି ଅଧିକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହୁଏ, ତେବେ ସେମାନଙ୍କର “ଅନୁପ୍ରବେଶ” ଏଜେଣ୍ଡା ସଫଳ ହେବ ନାହିଁ। ଏହି ଛଟପଟାଣି କେବଳ ଦେଶ ପାଇଁ ଚିନ୍ତା ନୁହେଁ, ବରଂ ନିଜ ରାଜନୈତିକ ଅସ୍ତିତ୍ୱକୁ ବଞ୍ଚାଇବା ପାଇଁ ଏକ ଚେଷ୍ଟା।
ଏକ ନୂତନ ବିଶ୍ୱ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଓ ଭାରତର ଶକ୍ତି
ଭାରତର ଆଭ୍ୟନ୍ତରୀଣ ନିର୍ବାଚନକୁ ନେଇ ପଡ଼ୋଶୀ ଦେଶଗୁଡ଼ିକରେ ଏଭଳି ଚର୍ଚ୍ଚା ହେବା ପ୍ରମାଣ କରୁଛି ଯେ, ଆଜି ଭାରତ ଏକ ଗ୍ଲୋବାଲ ପାୱାରହାଉସ୍। ବାଂଲାଦେଶର ଏହି ସଂସଦୀୟ ଝଡ଼ ହୁଏତ ସାମୟିକ, କିନ୍ତୁ ଏହା ଭାରତର ସୀମା ନୀତିକୁ ଆହୁରି ମଜବୁତ କରିବା ପାଇଁ ଏକ ସଙ୍କେତ।
ଭାରତ କେବେବି ବାଂଲାଦେଶର କ୍ଷତି ଚାହିଁନାହିଁ, କିନ୍ତୁ ନିଜ ଦେଶର ସୁରକ୍ଷା ଓ ସମ୍ବଳ ଉପରେ ଆଞ୍ଚ ଆସିବାକୁ ମଧ୍ୟ ଦେବ ନାହିଁ। ବଙ୍ଗଳା ନିର୍ବାଚନ ହେଉ କିମ୍ବା ସାଧାରଣ ନିର୍ବାଚନ, ବିଜେପିର ରଣନୀତି ସ୍ପଷ୍ଟ – “ଜିରୋ ଟଲରାନ୍ସ ଟୁ ଇନଫିଲଟ୍ରେସନ”। ବାଂଲାଦେଶ ଯଦି ଜଣେ ଭଲ ବନ୍ଧୁ ଭାବେ ରହିବାକୁ ଚାହେଁ, ତେବେ ତାକୁ ଏହି ବାସ୍ତବତାକୁ ଗ୍ରହଣ କରିବାକୁ ହେବ।
ଭବିଷ୍ୟତରେ ଭାରତ-ବାଂଲାଦେଶ ସମ୍ପର୍କ କେଉଁ ମୋଡ଼ ନେବ, ତାହା କେବଳ ସମୟ କହିବ। କିନ୍ତୁ ଏତିକି ସୁନିଶ୍ଚିତ ଯେ, ଭାରତର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ନେତୃତ୍ୱକୁ ନେଇ ବାଂଲାଦେଶର ଯେଉଁ ଥରକୁଟି ଦେଖାଦେଇଛି, ତାହା ଦର୍ଶାଉଛି ଯେ ଭାରତ ଏବେ ରକ୍ଷାତ୍ମକ ନୁହେଁ, ବରଂ ନିଜର ସ୍ୱାର୍ଥ ରକ୍ଷା କରିବାରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସକ୍ଷମ।
AlsoRead;https://purvapaksa.com/raid-on-koida-iron-ore-mine-over-lease-violation-claim/
