ଇତିହାସ ସାକ୍ଷୀ ଅଛି, ଯେତେବେଳେ କୌଣସି ଶାସନକୁ ଅହଙ୍କାର ହୋଇଯାଏ ଯେ ତାଙ୍କୁ କେହି ହଲାଇ ପାରିବେ ନାହିଁ, ଠିକ୍ ସେତିକିବେଳେ ହିଁ ତାଙ୍କର ପତନର ଘଣ୍ଟି ବାଜିବା ଆରମ୍ଭ ହୁଏ। ବଙ୍ଗଳାର ସେହି ଧଳା ଶାଢ଼ୀ ଏବଂ ହାୱାଇ ଚପଲ ପିନ୍ଧୁଥିବା ଜଣେ ସାଧାରଣ ମହିଳା, ଯାହାଙ୍କ ପାଖରେ ନା ବଡ଼ ବଂଶର ନାମ ଥିଲା, ନା କୌଣସି ରାଜନୈତିକ ସର୍ଟକଟ୍। କିନ୍ତୁ ତାଙ୍କ ପାଖରେ ଥିଲା ଏକ ଅଜେୟ ଜିଦ୍।
୩୪ ବର୍ଷର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବାମପନ୍ଥୀ ଦୁର୍ଗକୁ କିପରି ଧୂଳିସାତ୍ କଲେ ଏହି ମହିଳା? କିପରି ସେ ପଥପ୍ରାନ୍ତରୁ ଆସି ସଚିବାଳୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ନିଜର ରାଜପଥ ତିଆରି କଲେ? ଆଜିର ଏହି ବିଶେଷ ଆଲୋଚନାରେ ଆମେ ଜାଣିବା ମମତା ବାନାର୍ଜୀଙ୍କର ସେହି ଅକୁହା କାହାଣୀ, ସଂଘର୍ଷର କଥା ଏବଂ ୨୦୨୬ ନିର୍ବାଚନ ପୂର୍ବରୁ ବଦଳୁଥିବା ସମୀକରଣ।
କାଳୀଘାଟର ସେହି ଅନ୍ଧକାର ଗଳିରୁ ଉଦୟ
ମମତାଙ୍କ ରାଜନୀତିକୁ ବୁଝିବାକୁ ହେଲେ ଆମକୁ ୧୯୫୫ ମସିହାର କଲିକତାକୁ ଯିବାକୁ ହେବ। କାଳୀଘାଟର ଏକ ସାଧାରଣ ପରିବାରରେ ମମତାଙ୍କ ଜନ୍ମ। ପିତା ପ୍ରମଲେଶ୍ୱର ବାନାର୍ଜୀ ଜଣେ ସାଧାରଣ କଂଗ୍ରେସ କର୍ମୀ ଥିଲେ। ଘରେ ଅଭାବ ଥିଲା, କିନ୍ତୁ ସ୍ୱାଭିମାନର ଅଭାବ ନ ଥିଲା।
ମମତାଙ୍କ ଘରେ ବିଜୁଳି ନ ଥିଲା। ସେ ଲଣ୍ଠନ ଆଲୁଅରେ ଟିଣ ଛାତ ଉପରେ ବସି ପାଠ ପଢୁଥିଲେ। ମାତ୍ର ୧୭ ବର୍ଷ ବୟସରେ ସେ ନିଜ ପିତାଙ୍କୁ ହରାଇଲେ। ଘର ଚଳାଇବା ପାଇଁ ତାଙ୍କୁ ସକାଳ ୩ଟାରୁ ଉଠି ସବୁ କାମ ସାରି କଲେଜ ଯିବାକୁ ପଡୁଥିଲା। ଏହିଠାରୁ ହିଁ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲା ସେହି “ଅଗ୍ନିକନ୍ୟା” ଯିଏ ସିଷ୍ଟମ ସହ ଲଢ଼ିବାକୁ ଶିଖିଲା।
ଜେପିଙ୍କ ଗାଡ଼ି ବୋନେଟ୍ ଏବଂ ଜୟପ୍ରକାଶ ନାରାୟଣ
୧୯୭୫ ମସିହାର ଜରୁରୀକାଳୀନ ପରିସ୍ଥିତି। ଜୟପ୍ରକାଶ ନାରାୟଣ (JP) ଯେତେବେଳେ କଲିକତା ଆସିଲେ, ସେତେବେଳେ ଜଣେ ୨୦ ବର୍ଷର ଝିଅ ସମସ୍ତଙ୍କ ନିଦ ହଜାଇ ଦେଇଥିଲା। ସେ ଥିଲେ ମମତା। ଜେପିଙ୍କ ଗାଡ଼ି ସାମ୍ନାରେ ଶୋଇଯିବା ଏବଂ ଗାଡ଼ି ବୋନେଟ୍ ଉପରେ ଚଢ଼ି ବିରୋଧ ପ୍ରଦର୍ଶନ କରିବା ମମତାଙ୍କୁ ରାତାରାତି ଲାଇମଲାଇଟ୍କୁ ଆଣିଥିଲା। ଏହା କେବଳ ଏକ ବିରୋଧ ନ ଥିଲା, ଏହା ଥିଲା ତାଙ୍କର ଆଗାମୀ ରାଜନୈତିକ ଝଡ଼ର ଏକ ଟ୍ରେଲର୍।
ସୋମନାଥ ଚାଟାର୍ଜୀଙ୍କୁ ହରାଇ “ଜଏଣ୍ଟ କିଲର୍”
୧୯୮୪ ଲୋକସଭା ନିର୍ବାଚନ। ଯାଦବପୁର ଆସନରୁ ସିପିଏମ୍ର ଦିଗ୍ଗଜ ନେତା ସୋମନାଥ ଚାଟାର୍ଜୀ ଲଢୁଥିଲେ। ସେ ସମୟରେ ତାଙ୍କୁ ହରାଇବା ଅସମ୍ଭବ ମନେ ହେଉଥିଲା। ପ୍ରଣବ ମୁଖାର୍ଜୀ ଏବଂ ରାଜୀବ ଗାନ୍ଧୀ ଜଣେ ନୂଆ ଚେହେରା ଖୋଜୁଥିଲେ ଏବଂ ମମତାଙ୍କ ନାମ ସାମ୍ନାକୁ ଆସିଲା।
ମମତା କେବଳ ୨୦,୦୦୦ ଭୋଟ୍ରେ ଜିତିଲେ ନାହିଁ, ବରଂ ସେ ଭାରତର ସବୁଠାରୁ କନିଷ୍ଠ ସାଂସଦ ଭାବେ ଇତିହାସ ରଚିଲେ। ଲୋକେ ଦେଖିଲେ ଯେ ସାଧାରଣ ଧଳା ଶାଢ଼ୀ ଏବଂ ରବର ଚପଲ ପିନ୍ଧିଥିବା ଏହି ଝିଅ ବଡ଼ ବଡ଼ ସାମ୍ରାଜ୍ୟ ହଲାଇ ପାରେ।
ହଜରା ଜଙ୍କସନର ସେହି ରକ୍ତାକ୍ତ ଆକ୍ରମଣ
୧୯୯୦ ମସିହାର ସେହି କଳା ଦିନ। ହଜରା ଜଙ୍କସନରେ ମମତା ଏକ ଆନ୍ଦୋଳନ କରୁଥିଲେ। ସେତେବେଳେ ସିପିଏମ୍ର କର୍ମୀମାନେ ତାଙ୍କ ଉପରକୁ ଲୁହା ରଡ୍ରେ ଆକ୍ରମଣ କଲେ। ମମତାଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ ଫାଟି ରକ୍ତ ଜୁଡ଼ୁବୁଡ଼ୁ ଅବସ୍ଥା। ସେ ଜୀବନ ମରଣ ସହ ଯୁଝୁଥିଲେ। କୁହାଯାଏ ଯେ ସେତେବେଳେ ସେ କହିଥିଲେ, “ଯମରାଜ ମତେ ସ୍ୱର୍ଗରୁ ଫେରାଇ ଦେଲେ, କାରଣ ହୁଏତ ମୁଁ ସେଠାରେ ବି ଆନ୍ଦୋଳନ କରିଥାନ୍ତି!” ଏହି ଆଘାତ ମମତାଙ୍କୁ ଆହୁରି ଭୟଙ୍କର ଏବଂ ନିର୍ଭୀକ କରିଦେଲା।
ତୃଣମୂଳ କଂଗ୍ରେସର ଜନ୍ମ
ମମତା ଅନୁଭବ କଲେ ଯେ ବଙ୍ଗଳାରେ ବାମପନ୍ଥୀଙ୍କୁ ହରାଇବାକୁ ହେଲେ ନିଜର ଏକ ସୈନ୍ୟବାହିନୀ ଦରକାର। କଂଗ୍ରେସ ସହ ମତଭେଦ ପରେ ୧ ଜାନୁଆରୀ ୧୯୯୮ରେ ଜନ୍ମ ହେଲା ‘ତୃଣମୂଳ କଂଗ୍ରେସ’। “ଘାସର ଚେର” – ଏହି ନାମଟିରୁ ହିଁ ସ୍ପଷ୍ଟ ହେଉଥିଲା ଯେ ମମତାଙ୍କ ରାଜନୀତି ମହଲରୁ ନୁହେଁ, ବରଂ ମାଟିର ଚେରରୁ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଛି।
ଅଟଳଜୀ ଏବଂ ମ୍ୟାଙ୍ଗୋ ଡିପ୍ଲୋମାସି
ରାଜନୀତିରେ ମମତା ଅତି କଠୋର, କିନ୍ତୁ ସମ୍ପର୍କରେ ସେ ଅତି କୋମଳ। ଅଟଳ ବିହାରୀ ବାଜପେୟୀ ତାଙ୍କୁ ନିଜ ଝିଅ ଭଳି ଭଲ ପାଉଥିଲେ। ମମତା ନିଜ ହାତରେ ବାଜପେୟୀଙ୍କ ପାଇଁ ‘ଆଳୁ ପୋସ୍ତୋ’ ଏବଂ ‘ଲୁଚି’ ରାନ୍ଧିଥିଲେ। ଏବେ ବି ସେ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ନରେନ୍ଦ୍ର ମୋଦୀଙ୍କୁ ପ୍ରତିବର୍ଷ ବଙ୍ଗଳାର ସ୍ୱାଦିଷ୍ଟ ଆମ୍ବ ଏବଂ କୁର୍ତ୍ତା ପଠାନ୍ତି। ଏହାକୁ ‘ମ୍ୟାଙ୍ଗୋ ଡିପ୍ଲୋମାସି’ କୁହାଯାଏ। ଲଢ଼େଇ ନିଜ ଜାଗାରେ, କିନ୍ତୁ ଶିଷ୍ଟାଚାର ନିଜ ଜାଗାରେ।
ନନ୍ଦୀଗ୍ରାମ, ସିଙ୍ଗୁର ଏବଂ ପରିବର୍ତ୍ତନ
ବାମପନ୍ଥୀ ସରକାରର ପତନର କାରଣ ଥିଲା ‘ଜମି’। ସିଙ୍ଗୁର ଏବଂ ନନ୍ଦୀଗ୍ରାମରେ ଚାଷୀଙ୍କ ଉପରେ ହୋଇଥିବା ଗୁଳିଚାଳନା ପରେ ମମତା ଦେଲେ ‘ମା-ମାଟି-ମାନୁଷ’ର ନାରା। ୨୬ ଦିନର ଅନଶନ ଏବଂ ଚାଷୀଙ୍କ ରକ୍ତ ବଙ୍ଗଳାର ଜନସାଧାରଣଙ୍କ ମନରେ କ୍ରୋଧ ଭରିଦେଲା। ୨୦୧୧ ମସିହାରେ ୩୪ ବର୍ଷର ଲାଲ୍ ଦୁର୍ଗ ତାସ ଘର ଭଳି ଭୁଶୁଡ଼ି ପଡ଼ିଲା। ମମତା ହେଲେ ବଙ୍ଗଳାର ପ୍ରଥମ ମହିଳା ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ।
ସଫଳତା ସହ ବିବାଦର ଦାଗ
କିନ୍ତୁ ଶାସନର ୧୫ ବର୍ଷରେ ସବୁକିଛି ଭଲ ନ ଥିଲା। ‘ଶିକ୍ଷକ ନିଯୁକ୍ତି ଦୁର୍ନୀତି’ (SSC Scam) ଏବଂ ଶାରଦା-ନାରଦା ଭଳି ଘଟଣା ମମତାଙ୍କ ସ୍ୱଚ୍ଛ ଭାବମୂର୍ତ୍ତି ଉପରେ ଦାଗ ଲଗାଇଛି। ବିରୋଧୀ ବିଜେପି ଏହାକୁ ବଡ଼ ମୁଦ୍ଦା କରୁଛି। ସନ୍ଦେଶଖାଲି ଭଳି ଘଟଣା ମମତାଙ୍କ ମହିଳା ଭୋଟ୍ ବ୍ୟାଙ୍କକୁ ମଧ୍ୟ ପ୍ରଭାବିତ କରୁଛି।
୨୦୨୬ ନିର୍ବାଚନ ଏବଂ ଶେଷ କଥା
ଏବେ ଲକ୍ଷ୍ୟ ୨୦୨୬। ଏପ୍ରିଲ ୨୩ ଏବଂ ୨୯ରେ ଦୁଇଟି ପର୍ଯ୍ୟାୟରେ ନିର୍ବାଚନ। ମମତା ଆତ୍ମବିଶ୍ୱାସୀ ଯେ ସେ ପୁଣି ଥରେ ୨୨୬ରୁ ଅଧିକ ଆସନ ଜିତିବେ। ଅନ୍ୟପଟେ ବିଜେପି ନିଜର ପୁରା ଶକ୍ତି ଲଗାଇ ଦେଇଛି। କିନ୍ତୁ ପ୍ରଶ୍ନ ହେଉଛି – ବଙ୍ଗଳା କ’ଣ ପୁଣି ଥରେ ତା’ର ‘ଦିଦି’ଙ୍କ ଉପରେ ଭରସା କରିବ? ନା ସଚିବାଳୟର ସିଡ଼ିରେ କୌଣସି ନୂଆ ବିପ୍ଳବର ପାଦଚିହ୍ନ ଶୁଭିବ? ରାଜନୀତିରେ କୌଣସି ଦୁର୍ଗ ଚିରସ୍ଥାୟୀ ନୁହେଁ । ଜନତା ଜନାର୍ଦ୍ଦନ ହିଁ ଶେଷ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନିଅନ୍ତି।
also read : https://purvapaksa.com/why-did-lal-salaam-lose-in-bengal/
ବଙ୍ଗଳାରେ କାହିଁକି ହାରିଲା ‘ଲାଲ୍ ସଲାମ୍’? || Why did ‘Lal Salaam’ lose in Bengal?
