ଏକବିଂଶ ଶତାବ୍ଦୀର ଦ୍ୱିତୀୟ ଦଶକ ଶେଷ ହେବାକୁ ଯାଉଥିବାବେଳେ ବିଶ୍ୱ ରାଜନୀତି ଏବେ ଏମିତି ଏକ ସନ୍ଧିକ୍ଷଣରେ ପହଞ୍ଚିଛି, ଯେଉଁଠାରେ ଶାନ୍ତିର କପୋତ ଅପେକ୍ଷା ଯୁଦ୍ଧର ଶାଗୁଣାମାନେ ଅଧିକ ସକ୍ରିୟ ଦେଖାଯାଉଛନ୍ତି। ପଶ୍ଚିମ ଏସିଆର ଜଳୁଥିବା ନିଆଁ ଏବେ କେବଳ ଗାଜା କିମ୍ବା ଲେବାନନରେ ସୀମିତ ନାହିଁ, ବରଂ ଏହା ଦୂରଗାମୀ ପ୍ରଭାବ ସୃଷ୍ଟି କରି ପାକିସ୍ତାନର ମାଟି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପହଞ୍ଚିଛି। ଇସଲାମାବାଦରେ ଅନୁଷ୍ଠିତ ହୋଇଥିବା ଇରାନ ଏବଂ ଆମେରିକାର ଗୁପ୍ତ ଆଲୋଚନା ବିଫଳ ହେବା ପରେ ବିଶ୍ୱ ସମୁଦାୟ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ଭୟର ବାତାବରଣ ଖେଳିଯାଇଛି। ଏହି ବିଫଳତା କେବଳ ଦୁଇଟି ଦେଶର କଥା ନୁହେଁ, ବରଂ ଏହା ସାରା ବିଶ୍ୱକୁ ଏକ ଭୟଙ୍କର ରକ୍ତାକ୍ତ ସଂଘର୍ଷ ଆଡ଼କୁ ଠେଲି ଦେବାର ସଙ୍କେତ ଦେଉଛି।
୧. ଇସଲାମାବାଦ ବୈଠକ: ଶାନ୍ତି ପାଇଁ ପ୍ରୟାସ ନା ଧମକର ମଞ୍ଚ?
ପାକିସ୍ତାନର ରାଜଧାନୀ ଇସଲାମାବାଦକୁ ଚୟନ କରାଯାଇଥିଲା ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ମଧ୍ୟସ୍ଥି ଭାବେ। ବିଶ୍ୱାସ କରାଯାଉଥିଲା ଯେ, ଚିରଶତ୍ରୁ ଆମେରିକା ଏବଂ ଇରାନ ମଧ୍ୟରେ ଲାଗି ରହିଥିବା ଶୀତଳ ଯୁଦ୍ଧକୁ ଏଠାରେ ସମାପ୍ତ କରାଯାଇପାରିବ। କିନ୍ତୁ ବନ୍ଦ କୋଠରୀ ଭିତରେ ଚାଲିଥିବା ଏହି ବୈଠକରୁ ଯେଉଁ ସୂଚନା ବାହାରକୁ ଆସିଛି, ତାହା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଚିନ୍ତାଜନକ। ଇରାନର ପ୍ରତିନିଧି ମଣ୍ଡଳ ଅଭିଯୋଗ କରିଛନ୍ତି ଯେ, ଆମେରିକା ସେଠାକୁ ଆଲୋଚନା ପାଇଁ ନୁହେଁ, ବରଂ ନିଜର ଆଧିପତ୍ୟ ବିସ୍ତାର କରିବାକୁ ଏବଂ ଇରାନକୁ ନତମସ୍ତକ କରିବାକୁ ଆସିଥିଲା। ଇରାନୀ ବିଦେଶ ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟର ସୂଚନା ଅନୁସାରେ, ଆମେରିକା ପକ୍ଷରୁ ସେମାନଙ୍କୁ ସିଧାସଳଖ ଭାଷାରେ ‘ପରିଣାମ ଭୋଗିବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ରୁହ’ ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି।
୨. ଆଣବିକ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ଏବଂ ଇରାନର ସାର୍ବଭୌମତ୍ୱ
ଆମେରିକାର ମୁଖ୍ୟ ଦାବି ହେଉଛି ଇରାନ ତା’ର ୟୁରାନିୟମ ସମୃଦ୍ଧିକରଣ ବନ୍ଦ କରୁ ଏବଂ ମଧ୍ୟ-ପ୍ରାଚ୍ୟରେ ହୁତି କିମ୍ବା ହିଜବୁଲ୍ଲା ଭଳି ସଂଗଠନକୁ ସହାୟତା ଦେବା ବନ୍ଦ କରୁ। ଅନ୍ୟପଟେ ଇରାନର ଯୁକ୍ତି ହେଉଛି, ତା’ର ପ୍ରତିରକ୍ଷା ବ୍ୟବସ୍ଥା ଏବଂ ଆଣବିକ ଗବେଷଣା ତା’ର ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ଅଧିକାର। ଯେତେବେଳେ ଆମେରିକା ଏହାକୁ ନେଇ କଠୋର ଆଭିମୁଖ୍ୟ ଗ୍ରହଣ କଲା ଏବଂ ଇସଲାମାବାଦ ମାଟିରେ ଇରାନକୁ ଧମକ ଦେଲା, ସେତେବେଳେ ଶାନ୍ତିର ସବୁ ବାଟ ବନ୍ଦ ହୋଇଗଲା। ଇରାନୀ ପ୍ରତିନିଧି ମଣ୍ଡଳ ଏହାକୁ “କୁଟନୈତିକ ସନ୍ତ୍ରାସବାଦ” ବୋଲି ଆଖ୍ୟା ଦେଇଛନ୍ତି।
୩. ପାକିସ୍ତାନର ସନ୍ଦେହଜନକ ଭୂମିକା ଏବଂ ଦୋମୁହାଁ ନୀତି
ଏହି ସମଗ୍ର ବିବାଦରେ ପାକିସ୍ତାନର ଭୂମିକାକୁ ନେଇ ଅନେକ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠିଛି। ପାକିସ୍ତାନ ବର୍ତ୍ତମାନ ଏକ ଭୟଙ୍କର ଆର୍ଥିକ ସଙ୍କଟ ଦେଇ ଗତି କରୁଛି। ତାକୁ ଆଇଏମଏଫ (IMF) ଏବଂ ଆମେରିକାର ଆର୍ଥିକ ସହାୟତା ନିହାତି ଆବଶ୍ୟକ। ସେଥିପାଇଁ ପାକିସ୍ତାନ ନିଜ ମାଟିରେ ବୈଠକ କରାଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ ସେ ଆମେରିକାକୁ ଅସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରିବା ସ୍ଥିତିରେ ନାହିଁ। ଅନ୍ୟପଟେ ଇରାନ ସହିତ ତାର ସୀମା ବିବାଦ ଏବଂ ଗ୍ୟାସ ପାଇପଲାଇନ ପ୍ରକଳ୍ପକୁ ନେଇ ମଧ୍ୟ ତିକ୍ତତା ରହିଛି। ବିଶେଷଜ୍ଞଙ୍କ ମତରେ, ପାକିସ୍ତାନ ହୁଏତ ଜାଣିଶୁଣି ଆମେରିକାକୁ ଇରାନ ଉପରେ ଚାପ ପକାଇବା ପାଇଁ ସୁଯୋଗ ଦେଇଛି, ଯାହାଦ୍ୱାରା ସେ ୱାଶିଂଟନର ପ୍ରିୟପାତ୍ର ହୋଇପାରିବ।
୪. ବିଶ୍ୱ ଶକ୍ତିର ବିଭାଜନ: ଯୁଦ୍ଧର ପ୍ରସ୍ତୁତି?
ଇସଲାମାବାଦ ବୈଠକ ବିଫଳ ହେବା ପରେ ବିଶ୍ୱ ଦୁଇଟି ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାଗରେ ବିଭକ୍ତ ହୋଇଯାଇଛି।
• ପକ୍ଷ-୧: ଆମେରିକା, ଇସ୍ରାଏଲ୍, ବ୍ରିଟେନ ଏବଂ ୟୁରୋପୀୟ ୟୁନିୟନ। ସେମାନଙ୍କର ଏକମାତ୍ର ଲକ୍ଷ୍ୟ ହେଉଛି ଇରାନର ଶକ୍ତିକୁ କ୍ଷୟ କରିବା।
• ପକ୍ଷ-୨: ଇରାନ, ରୁଷ ଏବଂ ଚୀନ୍। ରୁଷ ଏବଂ ଚୀନ୍ ସ୍ପଷ୍ଟ କରିଛନ୍ତି ଯେ ଇରାନ ଉପରେ କୌଣସି ପ୍ରକାର ଆକ୍ରମଣ ହେଲେ ସେମାନେ ଚୁପ୍ ରହିବେ ନାହିଁ।
ଏହି ସ୍ଥିତି ଠିକ୍ ୧୯୧୪ କିମ୍ବା ୧୯୩୯ ମସିହାର ପରିସ୍ଥିତି ଭଳି ଦେଖାଯାଉଛି, ଯେଉଁଠି ଦେଶଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ଗୁପ୍ତ ଚୁକ୍ତିନାମା ସାରା ବିଶ୍ୱକୁ ଯୁଦ୍ଧର ଜୁଇ ଭିତରକୁ ଟାଣି ନେଇଥିଲା।
୫. ଭାରତ ପାଇଁ ଅଗ୍ନିପରୀକ୍ଷା: କୁଟନୈତିକ ଏବଂ ଆର୍ଥିକ ଆହ୍ୱାନ
ଭାରତ ପାଇଁ ଏହି ସଙ୍କଟ ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜ ଭାବେ ଉଭା ହୋଇଛି। ଭାରତର ଆମେରିକା ସହିତ ସାମରିକ ବନ୍ଧୁତା ରହିଛି ଏବଂ ଇରାନ ସହିତ ପାରମ୍ପରିକ ଓ ରଣନୈତିକ ସମ୍ପର୍କ ରହିଛି।
• ଚାବାହାର ବନ୍ଦର: ଭାରତ ପାଇଁ ଚାବାହାର ବନ୍ଦର ହେଉଛି ମଧ୍ୟ ଏସିଆକୁ ଯିବା ପାଇଁ ଏକମାତ୍ର ଦ୍ୱାର। ଯଦି ଇରାନ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ ହୁଏ କିମ୍ବା ପ୍ରତିବନ୍ଧକ ବଢ଼େ, ତେବେ ଭାରତର କୋଟି କୋଟି ଟଙ୍କାର ନିବେଶ ପାଣିରେ ପଡ଼ିଯିବ।
• ଶକ୍ତି ସୁରକ୍ଷା: ଭାରତ ତା’ର ଶକ୍ତି ଆବଶ୍ୟକତାର ଏକ ବଡ଼ ଅଂଶ ପଶ୍ଚିମ ଏସିଆରୁ ଆମଦାନୀ କରେ। ଯୁଦ୍ଧ ହେଲେ ହର୍ମୁଜ ପ୍ରଣାଳୀ (Strait of Hormuz) ବନ୍ଦ ହୋଇଯିବ, ଯାହାଫଳରେ ଭାରତରେ ପେଟ୍ରୋଲ ଏବଂ ଡିଜେଲ ଦର ଅପ୍ରତ୍ୟାଶିତ ଭାବେ ବଢ଼ିଯିବ। ଏହା ଦେଶର ଅର୍ଥନୀତିକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବିପର୍ଯ୍ୟସ୍ତ କରିଦେଇପାରେ।
୬. ପାକିସ୍ତାନର ଷଡ଼ଯନ୍ତ୍ର ଏବଂ ଭାରତ ବିରୋଧୀ ଚାଲ୍
ଅଞ୍ଚଳରେ ଅଶାନ୍ତି ବଢ଼ିଲେ ପାକିସ୍ତାନ ସର୍ବଦା ଲାଭବାନ ହେବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରେ। ଯଦି ଇରାନ ଏବଂ ଆମେରିକା ମଧ୍ୟରେ ଯୁଦ୍ଧ ହୁଏ, ତେବେ ବିଶ୍ୱର ନଜର ସେହି ଦିଗକୁ ଚାଲିଯିବ। ଏହାର ସୁଯୋଗ ନେଇ ପାକିସ୍ତାନ ଭାରତ ସୀମାରେ ଅନୁପ୍ରବେଶ ଏବଂ ସନ୍ତ୍ରାସବାଦୀ କାର୍ଯ୍ୟକଳାପ ବଢ଼ାଇବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିପାରେ। ଭାରତୀୟ ଗୋଇନ୍ଦା ସଂସ୍ଥାଗୁଡ଼ିକ ଏଥିପାଇଁ ହାଇ-ଆଲର୍ଟରେ ଅଛନ୍ତି।
ଶାନ୍ତିର ଶେଷ ସୁଯୋଗ କି?
ଇସଲାମାବାଦରୁ ମିଳିଥିବା ଯୁଦ୍ଧର ସଂକେତ ସୂଚାଉଛି ଯେ, ମାନବ ଜାତି ଏକ ବିପଜ୍ଜନକ ସୀମାରେ ଠିଆ ହୋଇଛି। ଯଦି କୁଟନୈତିକ ସ୍ତରରେ ତୁରନ୍ତ ହସ୍ତକ୍ଷେପ କରାନଯାଏ, ତେବେ ପାକିସ୍ତାନ ମାଟିରୁ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିବା ଏହି ତିକ୍ତତା ବିଶ୍ୱର ମାନଚିତ୍ର ବଦଳାଇ ଦେଇପାରେ। ଇରାନର କଠୋର ବୟାନ ଏବଂ ଆମେରିକାର ସାମରିକ ପ୍ରସ୍ତୁତି କେବଳ ବାରୁଦ ଗଦାରେ ନିଆଁ ଲଗାଇବାକୁ ଅପେକ୍ଷା କରିଛି।
ଏହି ସମୟରେ ଭାରତକୁ ଏକ ସନ୍ତୁଳିତ ନୀତି ଆପଣାଇବାକୁ ପଡ଼ିବ। ‘ବସୁଧୈବ କୁଟୁମ୍ବକମ’ର ନୀତି ନେଇ ଭାରତ ହୁଏତ ବିଶ୍ୱକୁ ଶାନ୍ତିର ମାର୍ଗ ଦେଖାଇ ପାରିବ, କିନ୍ତୁ ପରିସ୍ଥିତି ଯେଉଁଭଳି ଭାବେ ଜଟିଳ ହେଉଛି, ସେଥିରେ ଶାନ୍ତିର ଆଶା ଖୁବ୍ କମ୍। ଆଗାମୀ କିଛି ସପ୍ତାହ ବିଶ୍ୱ ଇତିହାସ ପାଇଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ହେବାକୁ ଯାଉଛି।
AlsoRead; https://purvapaksa.com/lashkar-terrorist-amir-hamza-shot-dead-in-lahore/
