ଇତିହାସ ନିଜକୁ ଦୋହରାଏ, କିନ୍ତୁ ପାକିସ୍ତାନ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଏହା କେବଳ ଦୋହରାଉ ନାହିଁ ବରଂ ଏକ ଭୟଙ୍କର ବିପର୍ଯ୍ୟୟ ଆଡ଼କୁ ଅଗ୍ରସର ହେଉଛି। ପଡ଼ୋଶୀ ଦେଶ ପାକିସ୍ତାନ ଦିନେ ନିଜର ସାମରିକ ଶକ୍ତିକୁ ନେଇ ଗର୍ବ କରୁଥିଲା। ଆଜି ସେହି ପାକିସ୍ତାନ ନିଜର ଅସ୍ତିତ୍ୱ ବଞ୍ଚାଇବା ପାଇଁ ବିଶ୍ୱ ସମୁଦାୟ ଆଗରେ ହାତ ପାତିଛି। ଏବେ ପରିସ୍ଥିତି ଏପରି ଏକ ‘ବ୍ରେକିଂ ପଏଣ୍ଟ’ ବା ଚରମ ସୀମାରେ ପହଞ୍ଚିଛି ଯେଉଁଠାରୁ ଫେରିବା ପାଇଁ କୌଣସି ସହଜ ରାସ୍ତା ନାହିଁ। ପାକିସ୍ତାନର ଆର୍ଥିକ ମେରୁଦଣ୍ଡ ଭାଙ୍ଗି ସାରିଛି। ତା’ର ପାରମ୍ପରିକ ‘ଆରବ ବନ୍ଧୁ’ ମାନେ ମଧ୍ୟ ଏବେ ହାତ ଛାଡ଼ିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେଣି। ବିଶେଷ କରି ସଂଯୁକ୍ତ ଆରବ ଏମିରେଟ୍ସର ନୂତନ ଆଭିମୁଖ୍ୟ ପାକିସ୍ତାନ ପାଇଁ ମରଣାନ୍ତକ ଧକ୍କା ସାବ୍ୟସ୍ତ ହୋଇଛି।
୧. ୟୁଏଇର ରୋକଠୋକ୍ ‘ମା’—ଋଣ ପରିଶୋଧର ସମୟସୀମା ଶେଷ
ପାକିସ୍ତାନର ଅର୍ଥନୀତି ଦୀର୍ଘଦିନ ଧରି ‘ଋଣ ରୋଲଓଭର’ (Loan Rollover) ନୀତିରେ ଚାଲିଥିଲା। ଅର୍ଥାତ୍, ଗୋଟିଏ ଦେଶରୁ ଋଣ ଆଣି ଅନ୍ୟ ଏକ ଦେଶର ଋଣ ଶୁଝିବା ଏବଂ ପୁରୁଣା ଋଣଦାତାଙ୍କୁ ଅନୁରୋଧ କରି ଟଙ୍କା ଫେରସ୍ତର ସମୟସୀମାକୁ ବଢ଼ାଇବା। କିନ୍ତୁ ଏହି ମାସରେ ସଂଯୁକ୍ତ ଆରବ ଏମିରେଟ୍ସ ପାକିସ୍ତାନକୁ ଏକ ବଡ଼ ଝଟକା ଦେଇଛି। ଆବୁଧାବିକୁ ପାକିସ୍ତାନ ୩.୫ ବିଲିୟନ ଡଲାର ପରିଶୋଧ କରିବାର ଅଛି। ପୂର୍ବରୁ ୟୁଏଇ ସବୁବେଳେ ଏହି ଋଣକୁ ସ୍ଥଗିତ ରଖୁଥିଲା, କିନ୍ତୁ ଏଥର ସେମାନେ ସିଧାସଳଖ ମନା କରିଦେଇଛନ୍ତି। ଏହାର ଅର୍ଥ ହେଉଛି, ପାକିସ୍ତାନକୁ ନିଜର ଅତ୍ୟନ୍ତ କମ୍ ଥିବା ବିଦେଶୀ ମୁଦ୍ରା ଭଣ୍ଡାରରୁ ଏହି ଅର୍ଥ ଫେରସ୍ତ କରିବାକୁ ହେବ।
୨. ୪.୮ ବିଲିୟନ ଡଲାରର ମହାବୋଝ: ପାକିସ୍ତାନ ପାଖରେ ବିକଳ୍ପ କ’ଣ?
କେବଳ ୟୁଏଇ ନୁହେଁ, ଏହି ଚଳିତ ମାସରେ ପାକିସ୍ତାନକୁ ମୋଟ ୪.୮ ବିଲିୟନ ଡଲାରର ବାହ୍ୟ ଋଣ ପରିଶୋଧ କରିବାର ଅଛି। ଏଥିରେ ୟୁରୋ ବଣ୍ଡ୍ ସହିତ ଚୀନ୍ ଏବଂ ସାଉଦି ଆରବର କିଛି ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଋଣ କିସ୍ତି ରହିଛି। ପାକିସ୍ତାନର ବିଦେଶୀ ମୁଦ୍ରା ଭଣ୍ଡାର ଏବେ ମାତ୍ର କିଛି ସପ୍ତାହର ଆମଦାନୀ ପାଇଁ ଯଥେଷ୍ଟ। ଏଭଳି ସ୍ଥିତିରେ ଯଦି ୟୁଏଇ ନିଜ ଜିଦ୍ରେ ଅଟଳ ରହେ, ତେବେ ପାକିସ୍ତାନ ଦେବାଳିଆ ଘୋଷିତ ହେବାରୁ କେହି ରୋକି ପାରିବେ ନାହିଁ। ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ମୁଦ୍ରା ପାଣ୍ଠି (IMF) ପାକିସ୍ତାନକୁ ଋଣ ଦେବା ପାଇଁ ଯେଉଁ କଠୋର ସର୍ତ୍ତ ରଖିଛି, ତାହା ଦେଶର ସାଧାରଣ ଜନତାଙ୍କ ଅଣ୍ଟା ଭାଙ୍ଗି ସାରିଲାଣି।
୩. ପେଟ୍ରୋଲ-ଡିଜେଲ ନିଆଁ ଓ ଆଭ୍ୟନ୍ତରୀଣ ସଙ୍କଟ
ଅର୍ଥନୈତିକ ସଙ୍କଟ କେବଳ କାଗଜପତ୍ର କିମ୍ବା ବ୍ୟାଙ୍କରେ ସୀମିତ ନାହିଁ, ଏହା ଏବେ ପାକିସ୍ତାନର ରୋଷେଇ ଘରେ ପହଞ୍ଚିଛି। ପାକିସ୍ତାନ ନିଜର ୮୫ ପ୍ରତିଶତ ଇନ୍ଧନ ଆମଦାନୀ କରିଥାଏ। ମଧ୍ୟ-ପ୍ରାଚ୍ୟରେ ଚାଲିଥିବା ଯୁଦ୍ଧ ଯୋଗୁଁ ଅଶୋଧିତ ତୈଳ ଦର ବଢ଼ିବା ପାକିସ୍ତାନ ପାଇଁ ‘ଗଡ଼ୁ ପଡ଼ିଲା ବେଳକୁ ଚେକା ପଡ଼ିବା’ ସଦୃଶ ହୋଇଛି। ସରକାର ବାଧ୍ୟ ହୋଇ ଡିଜେଲ ଦରରେ ୫୫ ପ୍ରତିଶତ ଏବଂ ପେଟ୍ରୋଲ ଦରରେ ୪୦ ପ୍ରତିଶତ ବୃଦ୍ଧି କରିଛନ୍ତି। ଏହି ମୁଦ୍ରାସ୍ଫୀତି ଯୋଗୁଁ ନିତ୍ୟ ବ୍ୟବହାର୍ଯ୍ୟ ସାମଗ୍ରୀର ଦର ଆକାଶଛୁଆଁ ହୋଇଛି, ଯାହା ଦେଶରେ ଏକ ଗୃହଯୁଦ୍ଧ ଭଳି ପରିସ୍ଥିତି ସୃଷ୍ଟି କରୁଛି।
୪. ବିଶ୍ୱାସ ହରାଇଛନ୍ତି ‘ଇସଲାମିକ୍’ ବନ୍ଧୁ—କାହିଁକି ଏହି ମୁହଁ ମୋଡ଼ା?
ଦଶନ୍ଧି ଦଶନ୍ଧି ଧରି ସାଉଦି ଆରବ ଏବଂ ୟୁଏଇ ପାକିସ୍ତାନର ‘ବିଜନେସ୍ ମଡେଲ’କୁ ରକ୍ଷା କରି ଆସୁଥିଲେ। କିନ୍ତୁ ଏବେ ସେହି ଦେଶମାନେ ମଧ୍ୟ ନିଜର ଆଭିମୁଖ୍ୟ ବଦଳାଇଛନ୍ତି। ସେମାନେ ବୁଝି ସାରିଛନ୍ତି ଯେ, ପାକିସ୍ତାନ ଏବେ ଏକ ‘ବିନା ତଳିର ଘଡ଼ି’, ଯେଉଁଠି ଯେତେ ଟଙ୍କା ଢାଳିଲେ ବି ତାହା କୌଣସି ସକାରାତ୍ମକ ପରିଣାମ ଦେବ ନାହିଁ। ବରଂ ଭାରତ ଭଳି ଦେଶ ସହ ଆର୍ଥିକ ସମ୍ପର୍କ ବଢ଼ାଇବା ଏବଂ ନିଜ ଅର୍ଥନୀତିର ବିବିଧତା ଉପରେ ଗଲ୍ଫ ଦେଶମାନେ ଏବେ ଅଧିକ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦେଉଛନ୍ତି। ପାକିସ୍ତାନର ‘ଆର୍ଥିକ ବ୍ୟାକମେଲ୍’ କରିବାର ରଣନୀତି ଏବେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ରୂପେ ବିଫଳ ହୋଇଛି।
ଏହା କେବଳ ଆରମ୍ଭ, ଶେଷ ନୁହେଁ
ପାକିସ୍ତାନ ପାଇଁ ଆଗାମୀ କିଛି ସପ୍ତାହ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ। ଯଦି ୟୁଏଇ ତା’ର ନିଷ୍ପତ୍ତି ପରିବର୍ତ୍ତନ ନକରେ, ତେବେ ପାକିସ୍ତାନ ଦୁନିଆର ମାନଚିତ୍ରରେ ଏକ ଅସ୍ଥିର ଏବଂ ଦେବାଳିଆ ରାଷ୍ଟ୍ର ଭାବେ ଛିଡ଼ା ହେବ। ଏହି ସଙ୍କଟର ପ୍ରଭାବ କେବଳ ପାକିସ୍ତାନ ନୁହେଁ, ବରଂ ସାରା ଦକ୍ଷିଣ ଏସିଆର ସୁରକ୍ଷା ବ୍ୟବସ୍ଥା ଉପରେ ମଧ୍ୟ ପଡ଼ିପାରେ। କ୍ଷମତା ପାଇଁ ଲଢ଼ୁଥିବା ପାକିସ୍ତାନୀ ନେତାମାନେ ଏବେ ବି ସତ୍ୟକୁ ସ୍ୱୀକାର କରିବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ନୁହଁନ୍ତି। କିନ୍ତୁ ପରିସଂଖ୍ୟାନ ଏବଂ ବାସ୍ତବତା କହୁଛି—ପାକିସ୍ତାନର ‘ଶେଷ ସମୟ’ ଏବେ ଖୁବ୍ ନିକଟତର।
ଜନତାଙ୍କ ଅସନ୍ତୋଷ ଏବଂ ଖାଲି ପକେଟ୍ ଏବେ ଇସଲାମାବାଦର ଶାସନ ଗାଦିକୁ କମ୍ପାଇବା ଆରମ୍ଭ କଲାଣି। ଦେଖିବାକୁ ବାକି ରହିଲା, ଏହି ସଙ୍କଟରୁ ଉଦ୍ଧାର ପାଇବାକୁ ପାକିସ୍ତାନ ଏବେ କେଉଁ ନୂଆ ‘ମାଲିକ’ର ଶରଣାପନ୍ନ ହେଉଛି।
AlsoRead; https://purvapaksa.com/hurricane-in-the-points-table-for-whom-is-the-play-off-road-thorny/
