ମଧ୍ୟପ୍ରାଚ୍ୟ ବା ମିଡିଲ୍ ଇଷ୍ଟରେ ଏବେ ଯୁଦ୍ଧର କଳା ବାଦଲ ଘୋଟି ରହିଛି। ଗୋଟିଏ ପଟେ ବିଶ୍ୱର ମହାଶକ୍ତି ଆମେରିକା ଏବଂ ଇସ୍ରାଏଲ, ଆଉ ଅନ୍ୟ ପଟେ ପଛକୁ ହଟୁନଥିବା ଇରାନ। ଏହି ତିକ୍ତତା ଏବେ ଏମିତି ଏକ ବିସ୍ଫୋରକ ସ୍ତରରେ ପହଞ୍ଚିଛି ଯେ ସାରା ବିଶ୍ୱର ନଜର ସେଠାରେ ଅଟକି ରହିଛି। କିନ୍ତୁ ଏହିସବୁ ଭିତରେ ଏକ ବଡ଼ ଖବର ସାମ୍ନାକୁ ଆସିଛି, ଯାହା ଭାରତୀୟ କୂଟନୀତି ପାଇଁ ବେଶ୍ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ। ଆମେରିକାର ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଡୋନାଲ୍ଡ ଟ୍ରମ୍ପ ହଠାତ୍ ଭାରତର ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ନରେନ୍ଦ୍ର ମୋଦୀଙ୍କୁ ଫୋନ୍ କରିଛନ୍ତି।
ଆପଣ ଭାବୁଥିବେ, ଯୁଦ୍ଧ ଚାଲିଛି ମଧ୍ୟପ୍ରାଚ୍ୟରେ, କିନ୍ତୁ ଟ୍ରମ୍ପ ମୋଦୀଙ୍କୁ କାହିଁକି ଫୋନ୍ କଲେ? କଣ ଆମେରିକା ଏବେ ଏକ ‘ଡ୍ୟାମେଜ୍ କଣ୍ଟ୍ରୋଲ୍’ (Damage Control) ମୁଡ୍ରେ ଅଛି? ଏହା ପଛରେ ପାକିସ୍ତାନର ଭୂମିକା କଣ? ଆଉ ବିଶ୍ୱ ଅର୍ଥନୀତିର ହୃଦପିଣ୍ଡ କୁହାଯାଉଥିବା ହୋରମୁଜ୍ ପ୍ରଣାଳୀ (Strait of Hormuz) କୁ ନେଇ ଇରାନ ଭାରତକୁ କେଉଁ ‘ଗୁଡ୍ ନ୍ୟୁଜ୍’ ଦେଇଛି?
ଟ୍ରମ୍ପଙ୍କ ଏହି ଫୋନ୍ କଲ୍ ପଛର ୫ଟି ବଡ଼ ଏବଂ ଗୁପ୍ତ କଥା ବା ‘ଇନସାଇଡ୍ ଷ୍ଟୋରୀ’ ଉପରେ ଟିକିନିଖି ଆଲୋଚନା କରିବା।
ଫ୍ୟାକ୍ଟ ୧- ଯୁଦ୍ଧର ପୃଷ୍ଠଭୂମି ଓ ଆମେରିକାର ଅସହାୟତା
ପ୍ରଥମ କଥା ହେଉଛି ବର୍ତ୍ତମାନର ଯୁଦ୍ଧ ପରିସ୍ଥିତି ଏବଂ ଆମେରିକାର ବିଫଳତା। ପ୍ରାୟ ମାସେ ତଳେ ଆମେରିକା ଏବଂ ଇସ୍ରାଏଲ୍ ମିଶି ଇରାନ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କରିଥିଲେ। ସେମାନେ ଭାବିଥିଲେ ଇରାନ ହୁଏତ ଡରିଯିବ କିମ୍ବା ଚୁପ୍ ବସିବ। କିନ୍ତୁ ବାଜି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଓଲଟି ଗଲା। ଇରାନ ଲଗାତାର ଏହାର କଡ଼ା ଜବାବ ଦେବା ସହ ଇସ୍ରାଏଲ ଏବଂ ଆରବ ଦେଶମାନଙ୍କ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ ଜୋରଦାର କରିଛି।
ପରିସ୍ଥିତି ଏପରି ହେଲା ଯେ, ଆମେରିକାକୁ ବାଧ୍ୟ ହୋଇ ‘ସିଜ୍ଫାୟାର୍’ ବା ଯୁଦ୍ଧବିରାମ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତାବ ଦେବାକୁ ପଡ଼ିଲା। କିନ୍ତୁ ଇରାନ ଆମେରିକାର ଏହି ପ୍ରସ୍ତାବକୁ ସିଧାସଳଖ ପ୍ରତ୍ୟାଖ୍ୟାନ କରିଦେଲା ଆଉ ଦୁଇ ପଦ କଥାରେ କହିଲା, “ଯୁଦ୍ଧ ତୁମେମାନେ ଆରମ୍ଭ କରିଛ, କିନ୍ତୁ ଶେଷ ଆମେ କରିବୁ। ଆମ ସର୍ତ୍ତ ମାନିଲେ ଯାଇ କଥା ଆଗକୁ ବଢ଼ିବ।” ଇରାନର ଏହି ଆକ୍ରମଣାତ୍ମକ ରୂପ ଦେଖି ଟ୍ରମ୍ପ ପ୍ରଶାସନ ଏବେ ଚିନ୍ତାରେ। ଆଉ ଏହି ବିଗୁଡ଼ୁଥିବା ପରିସ୍ଥିତିକୁ ସମ୍ଭାଳିବା ପାଇଁ ଟ୍ରମ୍ପଙ୍କୁ ଏବେ ଭାରତର ସାହାଯ୍ୟ ଲୋଡ଼ା ପଡ଼ିଛି। ମୋଦୀଙ୍କ ସହ କଥାବାର୍ତ୍ତା ବେଳେ ମଧ୍ୟପ୍ରାଚ୍ୟରେ ଶାନ୍ତି ଫେରାଇ ଆଣିବା ନେଇ ଭାରତ ନିଜର ପୂର୍ଣ୍ଣ ସମର୍ଥନ ଦୋହରାଇଛି।
ଫ୍ୟାକ୍ଟ ୨- ପାକିସ୍ତାନ କନେକ୍ସନ୍ ଏବଂ ଟ୍ରମ୍ପଙ୍କ ‘ଡ୍ୟାମେଜ୍ କଣ୍ଟ୍ରୋଲ୍’
ଦ୍ୱିତୀୟ ଏବଂ ସବୁଠାରୁ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ କାରଣ ହେଉଛି ‘ପାକିସ୍ତାନ କନେକ୍ସନ୍’। ଆପଣ ଶୁଣି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେବେ ଯେ, ଇରାନ ସହିତ କଥାବାର୍ତ୍ତା କରିବା ପାଇଁ ଆମେରିକା ଏବେ ପାକିସ୍ତାନକୁ ମଧ୍ୟସ୍ଥି ବା ‘ମିଡିଏଟର’ ଭାବରେ ବାଛିଛି। ଖୁବ୍ ଶୀଘ୍ର ଆମେରିକାର ଶୀର୍ଷ ଅଧିକାରୀମାନେ ଇସ୍ଲାମାବାଦ୍ ଗସ୍ତ କରିବାର ଅଛି। ପାକିସ୍ତାନର ସୀମା ଇରାନ ସହ ଲାଗିଥିବାରୁ ଏବଂ ଇରାନ ପରେ ପାକିସ୍ତାନରେ ବିଶ୍ୱର ଦ୍ୱିତୀୟ ସର୍ବାଧିକ ଶିଆ (Shia) ସମ୍ପ୍ରଦାୟର ଲୋକ ଥିବାରୁ ଆମେରିକା ଏହି କୂଟନୈତିକ ଚାଲ୍ ଖେଳିଛି।
କିନ୍ତୁ ଟ୍ରମ୍ପ ଏକଥା ଖୁବ୍ ଭଲ ଭାବରେ ଜାଣନ୍ତି ଯେ, ଯଦି ସେ ପାକିସ୍ତାନକୁ ଏତେ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦିଅନ୍ତି, ତେବେ ଭାରତ ଅସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୋଇପାରେ। ଭାରତ ଯେପରି ଆମେରିକା ଠାରୁ ଦୂରେଇ ନଯାଏ ଏବଂ ଦିଲ୍ଲୀର ରାଜନୈତିକ ପାରଦ ଯେପରି ନବଢ଼େ, ସେଥିପାଇଁ ଟ୍ରମ୍ପ ଏକ ‘ଡ୍ୟାମେଜ୍ କଣ୍ଟ୍ରୋଲ୍’ ପଦକ୍ଷେପ ସ୍ୱରୂପ ମୋଦୀଙ୍କୁ ଫୋନ୍ କରିଥିଲେ। ଭୂ-ରାଜନୈତିକ ବିଶେଷଜ୍ଞଙ୍କ ମତରେ ଟ୍ରମ୍ପଙ୍କ ଏହି ଫୋନ୍ କଲ୍ ଭାରତକୁ ବିଶ୍ୱାସକୁ ନେବାର ଏକ ବଡ଼ ପ୍ରୟାସ ଥିଲା।
ଫ୍ୟାକ୍ଟ ୩- ହୋରମୁଜ୍ ପ୍ରଣାଳୀ ଏବଂ ତୈଳ ସଙ୍କଟ
ତୃତୀୟ ବଡ଼ କାରଣ ହେଉଛି ବିଶ୍ୱ ଅର୍ଥନୀତିର ଜୀବନରେଖା କୁହାଯାଉଥିବା ‘ହୋରମୁଜ୍ ପ୍ରଣାଳୀ’ ବା Strait of Hormuz। ଟ୍ରମ୍ପ ଏବଂ ମୋଦୀଙ୍କ ଆଲୋଚନାରେ ଏହି ଜଳପଥକୁ ଖୋଲା ରଖିବା ଉପରେ ସବୁଠାରୁ ଅଧିକ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦିଆଯାଇଥିଲା। ଦର୍ଶକବନ୍ଧୁ, ବିଶ୍ୱର ପ୍ରାୟ ୨୦ ପ୍ରତିଶତ ତୈଳ ଏବଂ ଗ୍ୟାସ୍ ଏହି ଗୋଟିଏ ସଂକୀର୍ଣ୍ଣ ଜଳପଥ ଦେଇ ପରିବହନ ହୋଇଥାଏ। ଯୁଦ୍ଧ କାରଣରୁ ଏହି ବାଟ ଏବେ ବିପଦସଙ୍କୁଳ ହୋଇପଡ଼ିଛି, ଯାହା ଫଳରେ ସାରା ବିଶ୍ୱରେ ତୈଳ ଦରରେ ନିଆଁ ଲାଗିଛି।
ଭାରତ ତାର ଆବଶ୍ୟକତାର ପ୍ରାୟ ୯୦ ପ୍ରତିଶତ ତୈଳ ଆମଦାନୀ କରିଥାଏ। ତେଣୁ ଏହି ବାଟ ବନ୍ଦ ହେଲେ ଭାରତ ଭଳି ଦେଶ ଏକ ବଡ଼ ଆର୍ଥିକ ସଙ୍କଟର ସମ୍ମୁଖୀନ ହେବ। ଆମେରିକା ମଧ୍ୟ ଚାହେଁ ନାହିଁ ଯେ ଏହି ଜଳପଥ ବନ୍ଦ ହେଉ। ତେଣୁ ଏହି ସଙ୍କଟରୁ କିପରି ମୁକୁଳିବେ, ସେନେଇ ଉଭୟ ନେତା ଲମ୍ବା ଆଲୋଚନା କରିଥିଲେ।
ଫ୍ୟାକ୍ଟ ୪- ଭାରତ ପାଇଁ ଇରାନର ‘ଗୁଡ୍ ନ୍ୟୁଜ୍’
ଚତୁର୍ଥ କଥାଟି ହେଉଛି ଭାରତର ବଡ଼ କୂଟନୈତିକ ବିଜୟ ଏବଂ ଇରାନ ତରଫରୁ ମିଳିଥିବା ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ‘ଗୁଡ୍ ନ୍ୟୁଜ୍’। ଯୁଦ୍ଧ ପରିସ୍ଥିତିରେ ଇରାନ ପାଶ୍ଚାତ୍ୟ ଦେଶଗୁଡ଼ିକର ଜାହାଜ ପାଇଁ କଡ଼ା କଟକଣା ଲଗାଇଥିଲେ ସୁଦ୍ଧା, ଭାରତୀୟ ତୈଳ ଏବଂ ଏଲପିଜି (LPG) ଟ୍ୟାଙ୍କର ଗୁଡ଼ିକୁ ହୋରମୁଜ୍ ପ୍ରଣାଳୀ ଦେଇ ଯିବାକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅନୁମତି ଦେଇଛି।
ଏହା ଭାରତ-ଇରାନ ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ଐତିହାସିକ ଏବଂ ମଜବୁତ ସମ୍ପର୍କର ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ପ୍ରମାଣ। ଆମେରିକା ସହ ବନ୍ଧୁତା ସତ୍ତ୍ୱେ ଭାରତ କେବେହେଲେ ଇରାନ ସହ ସମ୍ପର୍କ ଖରାପ କରିନାହିଁ। ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ମୋଦୀ ଏବଂ ଆମ ବୈଦେଶିକ ମନ୍ତ୍ରୀ ଲଗାତାର ଇରାନ ସରକାରଙ୍କ ସହ ଯୋଗାଯୋଗରେ ଅଛନ୍ତି। ଯେଉଁଠି ଆମେରିକାର କଥାକୁ ଇରାନ ଖାତିର୍ କରୁନାହିଁ, ସେଠାରେ ଭାରତୀୟ ଜାହାଜକୁ ବିନା ବାଧାରେ ଛାଡିବା ଆମ କୂଟନୀତିର ଏକ ବିରାଟ ସଫଳତା।
ଫ୍ୟାକ୍ଟ ୫- ଭାରତର ସନ୍ତୁଳନ ଏବଂ ଚୀନ୍ ଫ୍ୟାକ୍ଟର୍
ପଞ୍ଚମ ଏବଂ ଶେଷ କଥା ହେଉଛି ଆମେରିକା ପାଇଁ ଭାରତର ଅପରିହାର୍ଯ୍ୟତା ବା ‘ଚୀନ୍ ଫ୍ୟାକ୍ଟର୍’। ମଧ୍ୟପ୍ରାଚ୍ୟରେ ଭାରତ କୌଣସି ଗୋଟିଏ ପକ୍ଷର ଅନ୍ଧ ସମର୍ଥନ ନକରି ଏକ ଚମତ୍କାର ସନ୍ତୁଳନ ବଜାୟ ରଖିଛି। ଇରାନ ନିଜେ ମଧ୍ୟ ଭାରତର ଏହି ନିରପେକ୍ଷ ନୀତିକୁ ପ୍ରଶଂସା କରିଛି। ବ୍ଲୁମବର୍ଗର ଏକ ରିପୋର୍ଟ ଅନୁଯାୟୀ, ଆମେରିକା ଏବଂ ଇରାନ ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ଦୂରତାକୁ କମାଇବା ପାଇଁ ଭାରତ, ଓମାନ ଏବଂ ଇଜିପ୍ଟ ଭଳି ଦେଶଗୁଡ଼ିକ ସହ ମିଶି ପରଦା ପଛରେ ଏକ ବଡ଼ ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରୁଛି।
ଅନ୍ୟପଟେ ଆମେରିକା ମଧ୍ୟ ଭଲଭାବେ ଜାଣେ ଯେ ଏସିଆରେ ଚୀନ୍ର ବଢ଼ୁଥିବା ପ୍ରଭାବକୁ ରୋକିବା ପାଇଁ (Counter balance) ଭାରତ ହିଁ ଏକମାତ୍ର ଶକ୍ତି। ତେଣୁ ଟ୍ରମ୍ପ ପ୍ରଶାସନ କୌଣସି ପରିସ୍ଥିତିରେ ବି ଭାରତକୁ ଅଣଦେଖା କରିପାରିବ ନାହିଁ। ଆମେରିକା ଚାହୁଁଛି ଯେ ଏହି ଅଞ୍ଚଳରେ ଯେକୌଣସି ନିଷ୍ପତ୍ତି ନିଆଯାଉ ପଛେ, ନୂଆଦିଲ୍ଲୀକୁ ସବୁକିଛି ଅବଗତ କରାଯାଉ।
ଏହି ୫ଟି ତଥ୍ୟରୁ ଗୋଟିଏ କଥା ସ୍ପଷ୍ଟ ଯେ ଆଜିର ଦିନରେ ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ ବିଶ୍ୱ ରାଜନୀତିର ଏକ ପ୍ରମୁଖ କେନ୍ଦ୍ରବିନ୍ଦୁ ପାଲଟିଛି। ଆମେରିକା ହେଉ ବା ଇରାନ, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଭାରତର ଆବଶ୍ୟକତା ରହିଛି। ପାକିସ୍ତାନ ଯେତେ ମଧ୍ୟସ୍ଥି ସାଜିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ ମଧ୍ୟ, ଭାରତର ଅର୍ଥନୈତିକ ଏବଂ କୂଟନୈତିକ ଓଜନ ଆଗରେ ତାହା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଫିକା ପଡ଼ିଯାଇଛି।
AlsoRead; https://purvapaksa.com/how-will-bjp-break-mamatas-votes/
ମମତାଙ୍କ ଭୋଟ୍ କିପରି ଭାଙ୍ଗିବ ବିଜେପି! || How will BJP break Mamata’s votes?
