ଓଡ଼ିଶାର ରାଜନୀତି ଏବେ ଆଉଥରେ ଦିଲ୍ଲୀମୁହାଁ ହୋଇଛି। ଚାରିଟି ରାଜ୍ୟସଭା ଆସନ ଖାଲି ହେବା ସହ ନିର୍ବାଚନ ସୂଚୀ ଘୋଷିତ ହେବାରୁ ଭୁବନେଶ୍ୱରରୁ ଦିଲ୍ଲୀ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଦଳୀୟ ଚର୍ଚ୍ଚା, ଅନୁମାନ ଓ ଅଙ୍କଗଣିତ ତେଜ ହୋଇଉଠିଛି। ୨୬ ତାରିଖରୁ ପ୍ରାର୍ଥୀପତ୍ର ଦାଖଲ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଆରମ୍ଭ ହେବ ଓ ଆବଶ୍ୟକ ହେଲେ ମାର୍ଚ୍ଚ ୧୬ରେ ଭୋଟ ଗ୍ରହଣ। ସଂଖ୍ୟା ଦୃଷ୍ଟିରୁ ଦୁଇଟି ଆସନରେ ବିଜେପି ଓ ଗୋଟିଏ ଆସନରେ ବିଜେଡି ନିର୍ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱରେ ଜିତିବା ସ୍ଥିତିରେ। ଅନ୍ୟ ଗୋଟିଏ—ସେହି “ଚତୁର୍ଥ” ଆସନ—ହେଉଛି ସମୀକରଣର ମୁଖ୍ୟ କେନ୍ଦ୍ରବିନ୍ଦୁ।
ଏହି ଚତୁର୍ଥ ଆସନରେ କାହାର ବିଜୟ ହେବ ତାହା ଅଙ୍କରୁ ଅଧିକ ନିର୍ଭର କରିବ ରାଜନୈତିକ ଇଚ୍ଛାଶକ୍ତି ଉପରେ। ବିଜେଡି ଯଦି ବିଜେପିକୁ ସମର୍ଥନ ଦିଏ, ବିଜେପି ପ୍ରାର୍ଥୀ ଜିତିବେ; ଯଦି ବିଜେଡି ଓ କଂଗ୍ରେସ ମିଶି ଯାଆନ୍ତି, ମିଳିତ ପ୍ରାର୍ଥୀ ଜିତିପାରିବେ। ରାଜନୈତିକ ପାଣିପାଗ ଯାହା ଦେଖାଯାଉଛି, ବିଜେଡି–କଂଗ୍ରେସ ଏକତା ଦୂର ମରିଚିକମା ଭଳି ଲାଗୁଛି। ତେଣୁ ଅନେକଙ୍କ ମତରେ ଚତୁର୍ଥ ଆସନ ବିଜେପି ପକ୍ଷକୁ ଯାଇପାରେ। କିନ୍ତୁ ପ୍ରଶ୍ନ ଏଠି—ଏହା କ’ଣ ମାତ୍ର ଅଙ୍କର ଖେଳ, ନା ଓଡ଼ିଶାର ସ୍ୱାର୍ଥର ମୂଲ୍ୟାଙ୍କନ?
ଅତୀତର ପାଠ: ଅଣଓଡ଼ିଆ ପ୍ରାର୍ଥୀ ଓ ଓଡ଼ିଶାର ଛବି
ରାଜ୍ୟସଭା ନିର୍ବାଚନରେ ଓଡ଼ିଶା ପୂର୍ବରୁ ମଧ୍ୟ ଜାତୀୟ ସମୀକରଣର ଅଂଶ ହୋଇଛି। ମେଣ୍ଟ ସରକାର ଦିନରେ ବିଜେପି ଭାଗରେ ପଡ଼ିଥିବା ଆସନରେ ଦଳ ଦୁଇ ଜଣ ଅଣଓଡ଼ିଆଙ୍କୁ ପଠାଇଥିଲା—ଛତ୍ରପାଲ ସିଂ ଲୋଧା ଓ ବଲବୀର ପୁଞ୍ଜ।
ଲୋଧା ୨୦୦୪ ଜୁଲାଇ ୨ରେ ଓଡ଼ିଶାରୁ ରାଜ୍ୟସଭାକୁ ଯାଇଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ୨୦୦୫ ଡିସେମ୍ବର ୨୩ରେ ପ୍ରଶ୍ନ ପଚାରିବା ପାଇଁ ଟଙ୍କା ନେବା ଅଭିଯୋଗରେ ସଭ୍ୟପଦ ରଦ୍ଦ ହୋଇଥିଲା। ସେହି ଘଟଣା ଓଡ଼ିଶାର ଛବିକୁ ଜାତୀୟ ମଞ୍ଚରେ ଆଘାତ କରିଥିଲା। ଅନ୍ୟପଟେ ବଲବୀର ପୁଞ୍ଜ ଜାତୀୟ ସ୍ତରର ସାମ୍ବାଦିକ ହେଉଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ତାଙ୍କ ଛଅବର୍ଷର କାର୍ଯ୍ୟକାଳ ମଧ୍ୟରେ ଓଡ଼ିଶା ସହ ସ୍ପଷ୍ଟ ଯୋଗସୂତ୍ର ନ ଥିବା ନେଇ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠିଥିଲା।
ଏହି ଅତୀତ ଆଜିର ଚର୍ଚ୍ଚାକୁ ଆହୁରି ସେନ୍ସିଟିଭ୍ କରିଦେଇଛି। କାରଣ ଚର୍ଚ୍ଚା ଚାଲିଛି—ଏଥର ବିଜେପି ତିନିଟି ଆସନ ହାତକୁ ଆସିଥିବାବେଳେ ଦୁଇଟିରେ ଓଡ଼ିଆ ଓ ଗୋଟିଏରେ ଅଣଓଡ଼ିଆ ପ୍ରାର୍ଥୀ ଦେଇପାରେ। ଏହା ଦଳୀୟ ରଣନୀତି ହେଇପାରେ, କିନ୍ତୁ ଓଡ଼ିଶାର ଲୋକମତ ଏଥିରେ କେଉଁଠି?
ବର୍ତ୍ତମାନର ଚିତ୍ର: ଦିଲ୍ଲୀରେ ଓଡ଼ିଶାର ସ୍ୱର କେତେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ?
ଏବେ ଓଡ଼ିଶାରୁ ରାଜ୍ୟସଭାରେ ୧୦ ଜଣ ସାଂସଦ ଅଛନ୍ତି। ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ୩ ଜଣ ବିଜେପିର ଓ ୭ ଜଣ ବିଜେଡିର। ବିଜେପି ପକ୍ଷରୁ ଅଛନ୍ତି କେନ୍ଦ୍ର ରେଳ, ଯୋଗାଯୋଗ ଏବଂ ସୂଚନା–ପ୍ରସାରଣ ମନ୍ତ୍ରୀ ଅଶ୍ୱିନୀ ବୈଷ୍ଣବ—ଯିଏ ବିଜେଡି ସମର୍ଥନରେ ଦୁଇଥର ଓଡ଼ିଶାରୁ ରାଜ୍ୟସଭାକୁ ଯାଇଛନ୍ତି। ତାଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟକାଳ ୨୦୩୦ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ। ଏହା ଏକ ଅଲଗା ପ୍ରକାରର ରାଜନୈତିକ ବୁଝାମଣାର ଦୃଷ୍ଟାନ୍ତ—ବିରୋଧୀ ଦଳ ହୋଇ ମଧ୍ୟ ବିଜେଡି ସମର୍ଥନ ଦେଇଥିଲା।
ଏହା ଛଡ଼ା, ମମତା ମହାନ୍ତ ଓ ସୁଜିତ କୁମାର—ଯେଉଁମାନେ ବିଜେଡିରୁ ରାଜ୍ୟସଭାକୁ ଯାଇ ପରେ ବିଜେପିରେ ଯୋଗ ଦେଇଥିଲେ—ତାଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟକାଳ ମଧ୍ୟ ଶେଷ ପର୍ଯ୍ୟାୟରେ। ବିଜେଡିର ମୁନ୍ନା ଖାଁ ଓ ନିରଞ୍ଜନ ବିଶିଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟକାଳ ମଧ୍ୟ ସରୁଛି।
ଏହି ପରିସ୍ଥିତିରେ ଚାରିଟି ଆସନ ଖାଲି ହେବା ମାନେ ଦଳୀୟ ସମୀକରଣ ମାତ୍ର ନୁହେଁ, ଓଡ଼ିଶାର ସ୍ୱର ଦିଲ୍ଲୀରେ କିପରି ପ୍ରତିଧ୍ୱନିତ ହେବ—ତାହାର ନିର୍ଣ୍ଣୟ।
ବିଜେଡିର ଦ୍ୱିଧା: ‘ଡିଲ’ କି ଲଢ଼ାଇ?
ଏହି ନିର୍ବାଚନର ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ରାଜନୈତିକ ପ୍ରଶ୍ନ—ବିଜେଡି କ’ଣ କରିବ? ଦଳ ଭାଗରେ ଗୋଟିଏ ଆସନ ନିଶ୍ଚିତ। ଚତୁର୍ଥ ଆସନର ଚାବିକାଠି ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ହାତରେ। ବିଜେଡି ଯଦି ବିଜେପିକୁ ସମର୍ଥନ ଦିଏ, ବିଜେପି-ବିଜେଡି ୩–୧ ଅନୁପାତରେ ଆଗୁଆ ହେବ। କିନ୍ତୁ ବିଜେଡି ଯଦି କଂଗ୍ରେସ ସହ ମିଶି ଚତୁର୍ଥ ପ୍ରାର୍ଥୀ ଦିଏ ତେବେ ସମୀକରଣ ଅନ୍ୟ ପ୍ରକାର ହୋଇପାରେ।
ନିଷ୍ପତ୍ତି ଶେଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଦଳ ସୁପ୍ରିମୋ ନବୀନ ପଟ୍ଟନାୟକଙ୍କର। ସେ ଅତୀତରେ ଜାତୀୟ ସ୍ତରର ସମୀକରଣ ଭାବି ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେଇଛନ୍ତି। କିନ୍ତୁ ଏଥର ପରିସ୍ଥିତି ଭିନ୍ନ—ବିଧାନସଭା ନିର୍ବାଚନ ପରବର୍ତ୍ତୀ ରାଜନୀତିରେ ବିଜେଡି ନିଜ ଅସ୍ତିତ୍ୱକୁ ପୁନର୍ଗଠନ କରୁଛି। ଏମିତି ସମୟରେ ‘ଡିଲ’ କଲେ ଦଳୀୟ କ୍ୟାଡର ମଧ୍ୟରେ ଭୁଲ ସନ୍ଦେଶ ଯିବ? ଆଉ ଲଢ଼ିଲେ ଜାତୀୟ ସମୀକରଣ କିପରି ପ୍ରଭାବିତ ହେବ?
ଓଡ଼ିଶାର ସ୍ୱାର୍ଥ ବନାମ ଦଳୀୟ ରଣନୀତି
ରାଜ୍ୟସଭା ହେଉଛି ରାଜ୍ୟର ସ୍ୱାର୍ଥର ସ୍ୱର। ଖଣିଜ ରୟାଲ୍ଟି, କୋଇଲ ରୟାଲ୍ଟି, ପୋଲାଭରମ କ୍ଷତିପୂରଣ, ନାବାର୍ଡ ଋଣ, ରେଳ ପ୍ରକଳ୍ପ—ଏମିତି ଅନେକ ପ୍ରସଙ୍ଗ ଅଛି ଯାହାରେ ଦିଲ୍ଲୀରେ ଦୃଢ଼ ସ୍ୱର ଆବଶ୍ୟକ। ପ୍ରଶ୍ନ ହେଉଛି—ଅଣଓଡ଼ିଆ ପ୍ରାର୍ଥୀ ହେଲେ ସେହି ସ୍ୱର କେତେ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ହେବ? ନା ଜାତୀୟ ରାଜନୀତିରେ ଓଡ଼ିଶା କେବଳ ଏକ ଆସନର ଅଙ୍କ ହୋଇ ରହିଯିବ?
ଅନ୍ୟପଟେ ଯଦି ଦଳ ଏକ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ଜାତୀୟ ନେତାଙ୍କୁ ପଠାଏ ଯିଏ କେନ୍ଦ୍ରରେ ମନ୍ତ୍ରୀ ହୋଇପାରନ୍ତି, ତାହା ମଧ୍ୟ ରାଜ୍ୟ ପାଇଁ ଲାଭକାରୀ ହୋଇପାରେ। ଅଶ୍ୱିନୀ ବୈଷ୍ଣବଙ୍କ ମାମଲାରେ ଏହି ଯୁକ୍ତି ଦିଆଯାଏ—ରେଳ ପ୍ରକଳ୍ପରେ ଓଡ଼ିଶାର ଅନୁଦାନ ବୃଦ୍ଧି ହୋଇଛି। କିନ୍ତୁ ସମାଲୋଚକମାନେ କହନ୍ତି—ଏହା ରାଜ୍ୟର ଅଧିକାର, କୌଣସି ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ଉପକାର ନୁହେଁ।
ଚତୁର୍ଥ ପ୍ରାର୍ଥୀ: ଚର୍ଚ୍ଚାରେ କିଏ?
ରାଜନୈତିକ ମହଲରେ ଅନେକ ନାଁ ଘୁରି ବୁଲୁଛି—କିଏ ହେବେ ବିଜେପିର ତୃତୀୟ ପ୍ରାର୍ଥୀ? ଦଳ କ’ଣ ଓଡ଼ିଶାରୁ ଏକ ଯୁବ ମୁହଁକୁ ଆଗକୁ ଆଣିବ? ନା ଜାତୀୟ ସ୍ତରର ଏକ ଟାଣୁଆ ନେତାଙ୍କୁ ଆଣି ଓଡ଼ିଶା ମାର୍ଗରେ ଦିଲ୍ଲୀ ପଠାଇବ?
ବିଜେଡି ପକ୍ଷରୁ ମଧ୍ୟ ଚର୍ଚ୍ଚା ଚାଲିଛି—ଦଳ କ’ଣ ପୁରୁଣା ମୁହଁକୁ ପୁଣି ପଠାଇବ, ନା ନୂଆ ମୁହଁକୁ ଆଗକୁ ଆଣିବ? ବିଜେଡି ପାଖରେ ଅନୁଭବୀ ଓ ପ୍ରଶାସନିକ ପୃଷ୍ଠଭୂମି ଥିବା ଅନେକ ନେତା ଅଛନ୍ତି। ଏହି ନିର୍ବାଚନ ଦଳର ଭିତରୁ ଶକ୍ତି ସଂରଚନାକୁ ମଧ୍ୟ ପ୍ରକାଶ କରିବ।
ଆଗାମୀ ପରିଦୃଶ୍ୟ: ବାର୍ତ୍ତା କ’ଣ ଯିବ?
ଏହି ନିର୍ବାଚନ ମାତ୍ର ଚାରିଟି ଆସନର ନୁହେଁ। ଏହା ହେଉଛି ଓଡ଼ିଶାର ଦିଲ୍ଲୀ ସହ ସମ୍ପର୍କର ପରୀକ୍ଷା। ବିଜେପି ଯଦି ତିନିଟି ଆସନ ଜିତେ, ତେବେ ତାହା ଦଳ ପାଇଁ ଏକ ରାଜନୈତିକ ସଂକେତ—ଓଡ଼ିଶାରେ ପ୍ରଭାବ ବୃଦ୍ଧି। ବିଜେଡି ଯଦି ଚତୁର୍ଥ ଆସନରେ ଲଢ଼ି ଜିତେ, ସେହିଟା ଦଳର ପୁନରୁଦ୍ଧାରର ବାର୍ତ୍ତା ହେବ।
ସର୍ବୋପରି, ଏହି ନିର୍ବାଚନ ଓଡ଼ିଶାବାସୀଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କରିବ—ଆମେ କ’ଣ ଆମ ସ୍ୱରକୁ ଦୃଢ଼ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛୁ, ନା ଦଳୀୟ ଅଙ୍କର ଖେଳରେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ?
ନିଷ୍ପତ୍ତିର ମୁହୂର୍ତ୍ତ
ରାଜ୍ୟସଭା ନିର୍ବାଚନ ଆସୁଛି। ଚତୁର୍ଥ ଆସନର ଚାବିକାଠି ବିଜେଡି ହାତରେ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ତାହାର ପ୍ରଭାବ ସମସ୍ତ ଓଡ଼ିଶା ଉପରେ ପଡ଼ିବ। ଅତୀତର ଅନୁଭବ, ବର୍ତ୍ତମାନର ସମୀକରଣ ଓ ଆଗାମୀର ରାଜନୈତିକ ଆବଶ୍ୟକତା—ସବୁକୁ ମିଶାଇ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେବାକୁ ପଡ଼ିବ।
‘ଡିଲ’ କି ଲଢ଼େଇ? ଅଣଓଡ଼ିଆ କି ଓଡ଼ିଆ? ଜାତୀୟ ସମୀକରଣ କି ରାଜ୍ୟର ସ୍ୱାର୍ଥ? ଏହି ପ୍ରଶ୍ନମାନଙ୍କ ଉତ୍ତର ନିକଟରେ ମିଳିବ। କିନ୍ତୁ ଏକ କଥା ନିଶ୍ଚିତ—ଏହି ରାଜ୍ୟସଭା ନିର୍ବାଚନ ଓଡ଼ିଶାର ରାଜନୀତିର ଆଗାମୀ ଅଧ୍ୟାୟକୁ ଦିଗନିର୍ଦ୍ଦେଶ କରିବ।
AlsoRead; https://purvapaksa.com/anti-escape-party/
