ଭାରତୀୟ ସଂସଦ ପୁଣିଥରେ ରାଜନୈତିକ ବିବାଦ ଚର୍ଚ୍ଚାର କେନ୍ଦ୍ରବିନ୍ଦୁରେ ପହଞ୍ଚିଛି । ବିରୋଧୀ ଦଳନେତା ରାହୁଲ ଗାନ୍ଧିଙ୍କ ଗୋଟିଏ ଭାଷଣକୁ ନେଇ ଶାସକ ଶିବିରର କଟୁ ପ୍ରତିକ୍ରିୟା, ତାଙ୍କ ବିରୋଧରେ ସବଷ୍ଟାଣ୍ଟିଭ୍ ପ୍ରସ୍ତାବ ଆଣିବାର ଘୋଷଣା, ଏବଂ ସଦସ୍ୟତା ବାତିଲ ନେଇ ଚର୍ଚ୍ଚା- ସବୁମିଶି ଲୋକତନ୍ତ୍ରର ମୂଳ ଆତ୍ମା ସମ୍ପର୍କରେ ଏକ ବଡ଼ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠାଇଛି। ଏହି ପ୍ରଶ୍ନ କେବଳ ରାହୁଲ ଗାନ୍ଧିଙ୍କ ରାଜନୈତିକ ଭବିଷ୍ୟତ ନୁହେଁ; ଏହା ସଂସଦୀୟ ପ୍ରକ୍ରିୟା, ବହୁମତର ଶକ୍ତି, ସାମ୍ବିଧାନିକ ସୀମା ଓ ଗଣତନ୍ତ୍ରର ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ସମ୍ପର୍କରେ ଉଠିଛି।
ଏକ ସବଷ୍ଟାଣ୍ଟିଭ୍ ପ୍ରସ୍ତାବ ଦ୍ୱାରା ଜଣେ ସାଂସଦଙ୍କ ସଦସ୍ୟତା ସମାପ୍ତ କରାଯାଇପାରେ?
ଏହାର ଉତ୍ତର ପାଇଁ ଆମକୁ ସଂସଦୀୟ ଶବ୍ଦାବଳୀରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ସାମ୍ବିଧାନିକ ବ୍ୟବସ୍ଥା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଯିବାକୁ ପଡ଼ିବ।
ଲୋକସଭାରେ ଭାଷଣ ସମୟରେ ରାହୁଲ ଗାନ୍ଧିଙ୍କ କିଛି ମନ୍ତବ୍ୟକୁ ନେଇ ଶାସକ ଦଳ ଗୁରୁତର ଆପତ୍ତି ଜଣାଇଲା। ବିଜେପି ସାଂସଦ ନିଶିକାନ୍ତ ଦୁବେ ତାଙ୍କ ବିରୋଧରେ ଏକ ସବଷ୍ଟାଣ୍ଟିଭ୍ ପ୍ରସ୍ତାବ ଆଣିଛନ୍ତି ବୋଲି ସୂଚନା ଆସିଛି।
ଏହି ପ୍ରସ୍ତାବରେ ରାହୁଲଙ୍କ ସଦସ୍ୟତା ବାତିଲ ଓ ଜୀବନବ୍ୟାପୀ ନିର୍ବାଚନ ପ୍ରତିବନ୍ଧ ଦାବି ଥିବା ଖବର ଆସିବା ସହିତ ରାଜନୈତିକ ତାପମାତ୍ରା ବଢ଼ିବାରେ ଲାଗିଛି। ଏହା ପୂର୍ବରୁ ୨୦୨୩ରେ ମାନହାନି ମାମଲାରେ ଦୋଷୀ ସାବ୍ୟସ୍ତ ହୋଇ ତାଙ୍କ ସଦସ୍ୟତା ବାତିଲ ହୋଇଥିବା ଘଟଣା ଲୋକମନଙ୍କ ମନରେ ଅଛି। ଏଥିରୁ ଏହି ଚର୍ଚ୍ଚାକୁ ଆହୁରି ତୀବ୍ର କରିଛି।
ସଂସଦୀୟ ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ସବଷ୍ଟାଣ୍ଟିଭ୍ ପ୍ରସ୍ତାବ ମାନେ ଏକ ସ୍ୱାଧୀନ, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଓ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବରେ ଆଗତ ପ୍ରସ୍ତାବ— ଯାହା ଗୃହର ଏକ ନିଷ୍ପତ୍ତି ପାଇବାକୁ ଉଦ୍ଦିଷ୍ଟ।
ଏହା ଅନ୍ୟ କୌଣସି ପ୍ରକ୍ରିୟାର ଅଂଶ ନୁହେଁ। ଏହାକୁ ଗୃହରେ ଆଗତ କରାଯାଏ, ବିତର୍କ ହୁଏ, ଏବଂ ଭୋଟ୍ ହୁଏ।
ଯଦି ପାସ୍ ହୁଏ, ତେବେ ଏହା ଗୃହର ଆନୁଷ୍ଠାନିକ ମତ ଭାବେ ଗ୍ରହୀତ ହୁଏ।
କିନ୍ତୁ ଏହା କୌଣସି ଆଦାଲତୀ ରାୟ ନୁହେଁ। ଏହା ସଂସଦର ମତାମତ ମାତ୍ର।
ସମ୍ବିଧାନର ଧାରା ୧୦୨ ଓ Representation of the People Act, 1951 ଅନୁଯାୟୀ ଜଣେ ସାଂସଦଙ୍କ ସଦସ୍ୟତା ନିମ୍ନଲିଖିତ ସ୍ଥିତିରେ ସମାପ୍ତ ହୋଇପାରେ—
୧. ଅପରାଧରେ ଦୋଷୀ ସାବ୍ୟସ୍ତ ହେବା
୨. ଅଯୋଗ୍ୟତା ଘୋଷଣା
୩. ଦଳଦଳ ପରିବର୍ତ୍ତନ ବିରୋଧୀ ଆଇନ
୪. ସଂସଦୀୟ ବିଶେଷାଧିକାର ଭଙ୍ଗ
ଏହି ସମସ୍ତ ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ଆଇନି ଓ ପ୍ରକ୍ରିୟାଗତ ପଦକ୍ଷେପ ଅଛି।
ସବଷ୍ଟାଣ୍ଟିଭ୍ ପ୍ରସ୍ତାବ କେବଳ ଗୃହର ମତ ପ୍ରକାଶ କରିପାରେ; ଏହା ସିଧାସଳଖ ଭାବରେ ସଦସ୍ୟତା ବାତିଲ କରେ ନାହିଁ।
୨୦୨୩ରେ ମାନହାନି ମାମଲାରେ ଦୋଷୀ ସାବ୍ୟସ୍ତ ହେବା ପରେ ରାହୁଲଙ୍କ ସଦସ୍ୟତା ବାତିଲ ହୋଇଥିଲା। ପରେ ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟ ରାୟ ସ୍ଥଗିତ କରିବା ପରେ ସେହି ସଦସ୍ୟତା ପୁନଃସ୍ଥାପିତ ହୋଇଥିଲା।
ଏହା ଦେଖାଏ— ଆଇନ ଆଧାର ବିନା ସଦସ୍ୟତା ବାତିଲ ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ।
ଲୋକସଭାରେ ବର୍ତ୍ତମାନ ସରକାରୀ ମେଣ୍ଟର ସଂଖ୍ୟାଗତ ଶକ୍ତି ଅଛି। ତେଣୁ ପ୍ରସ୍ତାବ ପାସ୍ ହେବା ସମ୍ଭବ।
କିନ୍ତୁ ଗଣତନ୍ତ୍ରରେ ବହୁମତ ଅର୍ଥ ଅସୀମ ଶକ୍ତି ନୁହେଁ। ସମ୍ବିଧାନ ସର୍ବୋଚ୍ଚ।
ଯେକୌଣସି ନିଷ୍ପତ୍ତି ସାମ୍ବିଧାନିକ ସୀମା ଭିତରେ ହେବା ଦରକାର।
ଏହି ପ୍ରସ୍ତାବ ଶାସକ ଦଳ ପାଇଁ ଶକ୍ତିର ପ୍ରଦର୍ଶନ ହୋଇପାରେ। ବିରୋଧୀ ପାଇଁ ଏହା ଚାପର ଚିହ୍ନ।
କିନ୍ତୁ ଜନତା ପାଇଁ ପ୍ରଶ୍ନ— ସଂସଦ କି ବିତର୍କର ମଞ୍ଚ ରହିବ, ନା ରାଜନୈତିକ ଅସ୍ତ୍ରର ମଞ୍ଚ ହେବ?
ରାହୁଲ ଗାନ୍ଧିଙ୍କ ସଦସ୍ୟତା ସିଧାସଳଖ ଭାବରେ ସବଷ୍ଟାଣ୍ଟିଭ୍ ପ୍ରସ୍ତାବ ଦ୍ୱାରା ବାତିଲ ହେବ ନାହିଁ। କିନ୍ତୁ ଏହା ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ରାଜନୈତିକ ପଦକ୍ଷେପ।
ଚୂଡ଼ାନ୍ତ ନିଷ୍ପତ୍ତି ଆଇନ ଓ ସାମ୍ବିଧାନିକ ପ୍ରକ୍ରିୟା ମାଧ୍ୟମରେ ହେବ।
ଏହା କେବଳ ରାହୁଲ ଗାନ୍ଧିଙ୍କ ପ୍ରଶ୍ନ ନୁହେଁ— ଏହା ଭାରତୀୟ ଗଣତନ୍ତ୍ରର ପ୍ରଶ୍ନ।
ସଂସଦର ମର୍ଯ୍ୟାଦା ରକ୍ଷା କରିବା ସମସ୍ତ ଦଳର ଦାୟିତ୍ୱ।
ଶେଷରେ, ଗଣତନ୍ତ୍ର ତାହାବେଳେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହୁଏ ଯେତେବେଳେ ବିତର୍କ ଓ ମତଭେଦକୁ ଆଇନ ସୀମା ଭିତରେ ସମାଧାନ କରାଯାଏ— ନା କି ବହୁମତର ଶକ୍ତିରେ ଦମନ କରାଯାଏ।
also read https://purvapaksa.com/imran-khan/
ଜେଲରେ ହେଲା ବଡ଼ ରୋଗ, ଆଉ ଦେଖିପାରୁନାହାଁନ୍ତି ଇମ୍ରାନ ।। imran khan
