ଓଡ଼ିଶାର ଶିକ୍ଷା ମାନଚିତ୍ରରେ ‘ମଡେଲ୍ ଆଦିବାସୀ ଶିକ୍ଷା’ର ପ୍ରତୀକ ଭାବରେ ପରିଚିତ କିସ୍ (KISS) ପରିସର ଆଜି ଗୋଟିଏ ଭୟାବହ ପ୍ରଶ୍ନଚିହ୍ନରେ ଘେରରେ। ନବମ ଶ୍ରେଣୀର ଆଦିବାସୀ ଛାତ୍ର ଶିବ ମୁଣ୍ଡାଙ୍କ ହତ୍ୟା କେବଳ ଗୋଟିଏ ଅପରାଧ ନୁହେଁ, ଏହା ରାଜ୍ୟର ଶିକ୍ଷା, ପ୍ରଶାସନ, ରାଜନୀତି ଓ ନୈତିକତା—ସବୁଠାରେ ଗଭୀର ଫାଟ ଦେଖାଇ ଦେଇଛି। ଏହି ଘଟଣା ପରେ ଯେପରି ଜଣଙ୍କ ପରେ ଜଣେ ନେତାଙ୍କ ବିବୃତ୍ତି ଆସୁଛି, ସେଥିରେ ଶୋକ ଓ ଉଦବେଗ ଅଧିକ, କିନ୍ତୁ ଦାୟିତ୍ୱ ଓ ଉତ୍ତରଦାୟୀ ନାହିଁ। ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ପ୍ରଶ୍ନ—ଏହି ବିବୃତ୍ତିଗୁଡ଼ିକ ସତରେ ନ୍ୟାୟ ପାଇଁ, ନା କେବଳ ଲୋକ ଦେଖାଣିଆ ରାଜନୀତି?
ଜୁଏଲ ଓରାମଙ୍କ ବକ୍ତବ୍ୟ : ଦାୟିତ୍ୱ ଏଡ଼ାଇବାର ଭାଷା?
କେନ୍ଦ୍ର ଆଦିବାସୀ ବ୍ୟାପାର ମନ୍ତ୍ରୀ ଜୁଏଲ ଓରାମ ଏହି ହତ୍ୟାକାଣ୍ଡକୁ “ନିନ୍ଦନୀୟ” ବୋଲି କହିଛନ୍ତି। ସେ କହିଛନ୍ତି ଯେ ତଦନ୍ତ ଠିକ୍ ହେବ, ଦୋଷୀ ଦଣ୍ଡିତ ହେବେ ଓ ରାଜ୍ୟ ସରକାର ଉପରେ ତାଙ୍କର ଭରସା ଅଛି।
କିନ୍ତୁ ପ୍ରଶ୍ନ ହେଉଛି—କେନ୍ଦ୍ର ଆଦିବାସୀ ମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କ ଭୂମିକା କ’ଣ କେବଳ ଭରସା ଦେଖାଇବାରେ ସୀମିତ?
ଯେତେବେଳେ ଏକ ଆଦିବାସୀ ଛାତ୍ର ସଂସ୍ଥାଗତ ଅବହେଳା ଓ ହିଂସାର ଶିକାର ହୁଏ, ସେତେବେଳେ କେନ୍ଦ୍ର ସରକାରଙ୍କ ପକ୍ଷରୁ ଗୋଟିଏ ସ୍ୱାଧୀନ ତଦନ୍ତ, କିମ୍ବା ଉଚ୍ଚସ୍ତରୀୟ ନିରୀକ୍ଷଣ ଆବଶ୍ୟକ ନୁହେଁ କି?
ଅତୀତରେ କିସ୍–କିଟ୍ର ଜଙ୍ଗଲ ଜମି କିସମ ପରିବର୍ତ୍ତନ ପ୍ରସଙ୍ଗରେ ଯେ ଜୁଏଲ ଓରାମ ନିଜେ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠାଇଥିଲେ, ସେହି ପ୍ରସଙ୍ଗ ହଠାତ୍ ଚପିଯିବା ମଧ୍ୟ ଏହି ନିରବତାକୁ ଅଧିକ ସନ୍ଦେହଜନକ କରେ।
ବିଜେପି ନେତାଙ୍କ ଉଦବେଗ : ନୂଆ ସତ୍ୟ ନା ପୁରୁଣା ଅଭିନୟ?
ବିଜେପି ବିଧାୟକ ସନ୍ତୋଷ ଖଟୁଆଙ୍କ ବକ୍ତବ୍ୟ ସବୁଠାରୁ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ—ସେ ସ୍ୱୀକାର କରୁଛନ୍ତି ଛାତ୍ର ମୃତ୍ୟୁ ଯେ କିସ୍ରେ ନୂଆ କଥା ନୁହେଁ, ଆଗରୁ ବି ଘଟିଛି ଓ ସବୁ ଘଟଣା ଚାପି ଦିଆଯାଇଥିଲା।
ଏହି ସ୍ୱୀକାରୋକ୍ତି ଗଭୀର ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠାଏ—
ଯଦି ପୂର୍ବରୁ ଘଟଣା ଚାପି ଦିଆଯାଉଥିଲା, ସେତେବେଳେ ଏହି ନେତାମାନେ କେଉଁଠି ଥିଲେ?
ସରକାର ଏବେ ‘ଜିରୋ ଟଲେରାନ୍ସ’ କହିବାର ଅର୍ଥ—ଆଗରୁ ଟଲେରାନ୍ସ ଥିଲା କି?
ସାଂସଦ ଅନନ୍ତ ନାଏକ ଓ ବଳଭଦ୍ର ମାଝୀଙ୍କ ବକ୍ତବ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ ଅସନ୍ତୋଷ ରହିଛି, କିନ୍ତୁ ସେଗୁଡ଼ିକ ଅଧିକ ନୀତିଗତ—କାର୍ଯ୍ୟନିଷ୍ଠ ପଦକ୍ଷେପର ସୂଚନା ନାହିଁ।
ହୃଦ୍ଘାତ ନା ହତ୍ୟା : ମିଛ ରିପୋର୍ଟର ଦାୟିତ୍ୱ କାହାର?
ଏହି ମାମଲାର ସବୁଠାରୁ ଭୟଙ୍କର ପ୍ରସଙ୍ଗ—ଶିବ ମୁଣ୍ଡାଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁକୁ ହୃଦ୍ଘାତ ବୋଲି ଦର୍ଶାଇବା। ପୁଲିସ କମିଶନର ନିଜେ କହିଛନ୍ତି ଯେ ତଣ୍ଟି ଚିପି ହତ୍ୟା କରାଯାଇଛି, ତଥାପି କିମସ୍ ହସ୍ପିଟାଲର ଡାକ୍ତରମାନେ ଭୁଲ ମୃତ୍ୟୁ ସାର୍ଟିଫିକେଟ ଦେଇଥିଲେ।
ପିସିସି ସଭାପତି ଭକ୍ତ ଦାସଙ୍କ ପ୍ରଶ୍ନ ସଂଗତ—
ଏଭଳି ମିଛ ରିପୋର୍ଟ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିଥିବା ଡାକ୍ତରଙ୍କୁ କାହିଁକି ଗିରଫ କରାଯାଇନି?
ହଷ୍ଟେଲ କର୍ତ୍ତୃପକ୍ଷ କାହିଁକି ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଦାୟୀ ହୋଇନାହାନ୍ତି?
‘ଜୋକର ଗ୍ୟାଙ୍ଗ’ ଓ ପ୍ରଶାସନିକ ବିଫଳତା
କିସ୍ ପରିସର ଭିତରେ ‘ଜୋକର ଗ୍ୟାଙ୍ଗ’ ଭଳି ଅପରାଧିକ ଗୋଷ୍ଠୀ ସକ୍ରିୟ ଥିବା ସୂଚନା ଆସିବା ମାତ୍ରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠାନର ସୁରକ୍ଷା ବ୍ୟବସ୍ଥା ଉପରେ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠେ। ନିୟମିତ ଗସ୍ତ କରୁଥିବା ପ୍ରତିଷ୍ଠାତା ଓ ପ୍ରଶାସନ କିପରି ଏହା ଅଜଣା ରହିଲା?
ଯଦି ଅଚ୍ୟୁତ ସାମନ୍ତଙ୍କ ବିନା ନିର୍ଦ୍ଦେଶରେ କିସ୍–କିଟ୍–କିମସ୍ରେ ପତ୍ର ମଧ୍ୟ ହଲେ ନାହିଁ, ତେବେ ଏଭଳି ମିଛ ରିପୋର୍ଟ ପଛରେ ତାଙ୍କର ଭୂମିକା ତଦନ୍ତ ହେବା ଦରକାର ନୁହେଁ କି?
ନ୍ୟାୟ କ’ଣ କେବଳ ଗିରଫରେ ସୀମିତ?
୩ ଜଣ ସହପାଠୀ ଓ ୮ କର୍ମଚାରୀ ଗିରଫ—ଏହା ଆରମ୍ଭ, କିନ୍ତୁ ପ୍ରଶ୍ନ ହେଉଛି ଏହି ଶୃଙ୍ଖଳର ଶେଷ କଡ଼ି କିଏ?
ସାକ୍ଷୀମାନଙ୍କୁ ଧମକ ଦିଆଯାଇଥିଲା କି?
ମିଛ ରିପୋର୍ଟ ଦେବାର ନିର୍ଦ୍ଦେଶ କିଏ ଦେଇଥିଲା?
ଶିବ ମୁଣ୍ଡାଙ୍କ ହତ୍ୟା ଗୋଟିଏ ଘଟଣା ନୁହେଁ—ଏହା ଏକ ପ୍ରଣାଳୀଗତ ବିଫଳତା। ବିଜେପି ନେତାଙ୍କ ବକ୍ତବ୍ୟ ଯଦି କେବଳ ମାଧ୍ୟମ ଶିରୋନାମା ପାଇଁ, ତେବେ ଏହା ଆଦିବାସୀ ନ୍ୟାୟର ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ଅପମାନ।
ନ୍ୟାୟ ମାନେ କେବଳ କଥା ନୁହେଁ—ନ୍ୟାୟ ମାନେ ଦାୟିତ୍ୱ, ସ୍ୱାଧୀନ ତଦନ୍ତ ଓ ଶୀର୍ଷସ୍ତରୀୟ ଉତ୍ତରଦାୟିତ୍ୱ। ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେହି ଦାୟିତ୍ୱ ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ ହେଉନାହିଁ, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଶିବ ମୁଣ୍ଡାଙ୍କ ଆତ୍ମା ପ୍ରଶ୍ନ କରିବ—
“ମୋର ମୃତ୍ୟୁ କ’ଣ କେବଳ ଗୋଟିଏ ଖବର?”
also read https://purvapaksa.com/regarding-nehrus-documents/
