ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗ ରାଜନୀତିରେ ବର୍ତ୍ତମାନ ଏକ ଗଭୀର ଉଦ୍ବେଗର ବାତାବରଣ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଛି, ଯାହାର ମୂଳରେ ରହିଛି ନିର୍ବାଚନ କମିଶନ ଦ୍ୱାରା କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ ହେଉଥିବା ଭୋଟର ତାଲିକାର ଏସଆଇଆର। ଏହି ପ୍ରକ୍ରିୟା ଶାସକ ତୃଣମୂଳ କଂଗ୍ରେସ ଏବଂ ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ମମତା ବାନାର୍ଜୀଙ୍କ ଚିନ୍ତାକୁ ବହୁଗୁଣିତ କରିଛି। ରାଜ୍ୟର ଭୋଟର ତାଲିକାରୁ ପ୍ରାୟ ୫୮ ଲକ୍ଷ (ପ୍ରାୟ ୭.୫%) ନାମ ବାଦ୍ ଦିଆଯିବାର ଆଶଙ୍କା ରହିଛି, ଯାହାକି ୨୦୨୫ ବିଧାନସଭା ନିର୍ବାଚନ ପୂର୍ବରୁ ଏକ ବଡ଼ ରାଜନୈତିକ ଆଲୋଡ଼ନ ସୃଷ୍ଟି କରିଛି। ତୃଣମୂଳ କଂଗ୍ରେସ ଭୟ କରୁଛି ଯେ ଏହି ନିଷ୍ପତ୍ତି ପଡ଼ୋଶୀ ରାଜ୍ୟ ବିହାରରେ ଘଟିଥିବା ପରି ଏକ ‘ନିର୍ବାଚନୀ ବିଭ୍ରାଟ’ ସୃଷ୍ଟି କରିପାରେ ଯାହା ଶାସକ ଦଳ ପାଇଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ମହଙ୍ଗା ସାବ୍ୟସ୍ତ ହୋଇପାରେ।
ବିହାରରୁ ଶିକ୍ଷା: ଆରଜେଡିର ବିରାଟ ପରାଜୟ
ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗରେ ଏସଆଇଆରକୁ ନେଇ ଟିଏମସିର ଭୟ ଅପ୍ରତ୍ୟାଶିତ କିମ୍ବା ଭିତ୍ତିହୀନ ନୁହେଁ। ଏହାର ମୂଳ କାରଣ ହେଉଛି ୨୦୨୫ ବିହାର ବିଧାନସଭା ନିର୍ବାଚନରେ ଘଟିଥିବା ପରିଣାମ, ଯାହା ପୂର୍ବରୁ ସେଠାରେ ଏସଆଇଆର କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ ହୋଇଥିଲା।
• ଆରଜେଡିର ପରାଜୟ: ବିହାରରେ ମୁଖ୍ୟ ବିରୋଧୀ ଦଳ, ଆରଜେଡି, ଯାହା ୨୦୨୦ ନିର୍ବାଚନରେ ୭୫ଟି ଆସନ ଜିତିଥିଲା, ତାହା ଏସଆଇଆର ପରେ ଅନୁଷ୍ଠିତ ନିର୍ବାଚନରେ ମାତ୍ର ୨୫ଟି ଆସନକୁ ଖସି ଆସିଥିଲା, ଅର୍ଥାତ୍ ୫୦ଟି ଆସନର କ୍ଷତି ସହିଥିଲା।
• ଭୋଟର ତାଲିକା ଅଭିଯୋଗ: ନିର୍ବାଚନର ବହୁ ପୂର୍ବରୁ ଆରଜେଡି ଅଭିଯୋଗ କରିଥିଲା ଯେ ୪୫ ଲକ୍ଷରୁ ଅଧିକ ଭୋଟରଙ୍କ ନାମ ବାଦ ଦିଆଯାଇଛି ଏବଂ ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଅଧିକାଂଶ ଅବହେଳିତ ବର୍ଗର ତଥା ଦଳର ପାରମ୍ପରିକ ଭୋଟ୍ ବ୍ୟାଙ୍କର ଥିଲେ।
ଟିଏମସି ଏହି କଥାକୁ ଭୟ କରୁଛି ଯେ ଏହି ବିପତ୍ତି ଆସନ୍ତା ବର୍ଷ ଫେବୃଆରୀରେ ନିର୍ବାଚନ ହେବାକୁ ଥିବା ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗରେ ପୁନରାବୃତ୍ତି ହେବ। ଏସଆଇଆର ମାଧ୍ୟମରେ ଲକ୍ଷ ଲକ୍ଷ ପାରମ୍ପରିକ ଭୋଟରଙ୍କ ନାମ ବାଦ ଦିଆଗଲେ, ଏହା ଶାସକ ଦଳର ବିଜୟ ସମୀକରଣକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ରୂପେ ଭାଙ୍ଗି ଦେବ।
ଏସଆଇଆରର ତଥ୍ୟ ଏବଂ ପରିସଂଖ୍ୟାନ
ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗରେ ଏସଆଇଆର ଅଧୀନରେ ବାଦ୍ ଦିଆଯାଉଥିବା ନାମର ସଂଖ୍ୟା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଚିନ୍ତାଜନକ। ଗଣନା ଫର୍ମର ସଦ୍ୟତମ ତଥ୍ୟ ଅନୁସାରେ, ବିଧାନସଭା ନିର୍ବାଚନ ପୂର୍ବରୁ ୫୮,୦୮,୨୦୨ ଜଣଙ୍କ ନାମ ଭୋଟର ତାଲିକାରୁ ବାଦ ଦିଆଯିବା ପାଇଁ ସ୍ଥିର ହୋଇଛି।
ସେଥିରେ ୨୪ଲକ୍ଷ ୧୮ହଜାର ୬୯୯ ଭୋଟରଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ହୋଇଛି ଯାହାକି ୪୧.୬%
ନିଖୋଜ ୧୨ଲକ୍ଷ ୦୧ହଜାର ୪୬୨ ତିନିଥର ବିଏଲଓ ଭେଟି ନ ପାଇବା ଯାହାକି ୨୦.୭%
୧୯ଲକ୍ଷ ୯୩ହଜାର ୦୮୭ ଠିକଣା ପରିବର୍ତ୍ତନ, ଯାହାକି ୩୪.୩%
୧ଲକ୍ଷ ୩୭ହଜାର ୫୭୫ ଜାଲିଆତି ଯାହାକି ୨.୪%
ଅନ୍ୟ ବର୍ଗ ୫୭ହଜାର ୫୦୯ ଯାହାକି ୧.୦%
ମୋଟ ବାଦ୍- ୫୮ଲକ୍ଷ ୦୮ହଜାର ୨୦୨ଜଣ
୨୦୨୪ ଲୋକସଭା ନିର୍ବାଚନରେ ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗରେ ମୋଟ ଭୋଟର ସଂଖ୍ୟା ୭କୋଟି ୬୦ଲକ୍ଷ ୧୦ହଜାର ୦୦୬ ଥିଲା। ଏହି ତଥ୍ୟ ଅନୁଯାୟୀ, ଏସଆଇଆର ପରେ ପ୍ରାୟ ୭.୫% ଭୋଟରଙ୍କ ନାମ ଡିଲିଟ୍ ହୋଇପାରେ। ରାଜନୈତିକ ବିଶେଷଜ୍ଞମାନେ ମତ ଦିଅନ୍ତି ଯେ ମୋଟ ଭୋଟରଙ୍କ ପ୍ରାୟ ୨%ର ପରିବର୍ତ୍ତନ ମଧ୍ୟ ସରକାରକୁ ବଦଳାଇ ଦେବାର କ୍ଷମତା ରଖେ। ଏତେ ବଡ଼ ପରିମାଣର ନାମ ବାଦ୍ ଦିଆଯିବା ଟିଏମସି ପାଇଁ ବିପଦ ଘଣ୍ଟି ବଜାଉଛି।
ନିର୍ବାଚନୀ ଭୋଟ ସ୍ୱିଙ୍ଗର ବିଶ୍ଳେଷଣ
ବିଭିନ୍ନ ରାଜ୍ୟରେ ନିର୍ବାଚନ ଫଳାଫଳର ତୁଳନାତ୍ମକ ବିଶ୍ଳେଷଣ ଦର୍ଶାଉଛି ଯେ ଭୋଟ୍ ଅଂଶରେ ସାମାନ୍ୟ ପରିବର୍ତ୍ତନ କିପରି ନିର୍ବାଚନ ଫଳାଫଳକୁ ପ୍ରଭାବିତ କରିଥାଏ:
• ମହାରାଷ୍ଟ୍ର ଉଦାହରଣ: ୨୦୨୪ ଲୋକସଭା ନିର୍ବାଚନରେ ମହାରାଷ୍ଟ୍ରରେ ବିରୋଧୀ ମେଣ୍ଟ ଏମଭିଏର ଭୋଟ ଅଂଶ ୪୩.୯% ଏବଂ ଶାସକ ମହାୟୁତିର ୪୩.୫% ଥିଲା। କିନ୍ତୁ ଏସଆଇଆର ପରେ ଅନୁଷ୍ଠିତ ବିଧାନସଭା ନିର୍ବାଚନରେ, ଏମଭିଏ ୫୧.୩% ଏବଂ ମହାୟୁତି ୩୫.୪% ଭୋଟ ପାଇଥିଲେ। ଏସଆଇଆର ପରେ ବିରୋଧୀଙ୍କୁ ବଡ଼ ସଫଳତା ମିଳିଥିଲା।
• ବିହାର ବିଧାନସଭା: ବିହାରରେ ଶାସକ ମେଣ୍ଟ ବିଜେପି ଏବଂ ଜେଡିୟୁ ୩୯.୩% ଭୋଟ ପାଇଥିଲା (ବିଜେପି ୨୦.୦୮%, ଜେଡିୟୁ ୧୯.୨୫%) ଏବଂ ଆରଜେଡି ୨୩% ଭୋଟ ପାଇଥିଲା। ବିଜେପି ସପକ୍ଷରେ ୦.୬୨% ଏବଂ ଜେଡିୟୁ ପାଇଁ ୩.୮୩% ଭୋଟ୍ ସ୍ୱିଙ୍ଗ୍ ହୋଇଥିଲା। ଏହି ସାମାନ୍ୟ ସ୍ୱିଙ୍ଗ୍ ଆରଜେଡି ପାଇଁ ବଡ଼ ପରାଜୟ ଆଣିଥିଲା।
ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗର ଲୋକସଭା ନିର୍ବାଚନ ୨୦୨୪ରେ ତୃଣମୂଳ କଂଗ୍ରେସ ୪୬.୧୬% ଭୋଟ ପାଇ ୨୯ଟି ଆସନ ଜିତିଥିଲା, ଯେତେବେଳେକି ବିଜେପି ୩୯.୦୮% ଭୋଟ ପାଇ ୧୨ଟି ଆସନରେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ଥିଲା। ଉଭୟ ଦଳ ମଧ୍ୟରେ ଭୋଟ୍ ଅଂଶର ବ୍ୟବଧାନ ପ୍ରାୟ ୭.୦୮% ରହିଛି। ଶାସକ ଦଳ ସପକ୍ଷରେ ୨.୪୬% ଏବଂ ବିରୋଧୀ ଦଳ ବିପକ୍ଷରେ ୧.୫୬% ଭୋଟ୍ ସ୍ୱିଙ୍ଗ୍ ଥିଲା। ଯଦି ଏସଆଇଆର ଦ୍ୱାରା ୭.୫% ନାମ ବାଦ ଦିଆଯାଏ ଏବଂ ଏଥିରୁ ଅଧିକାଂଶ ତୃଣମୂଳ କଂଗ୍ରେସର ପାରମ୍ପରିକ ଭୋଟର ହୁଅନ୍ତି, ତେବେ ଏହି ବ୍ୟବଧାନ ହ୍ରାସ ପାଇବା ସହିତ ନିର୍ବାଚନ ଫଳାଫଳ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଅନିଶ୍ଚିତତା ଆଡ଼କୁ ଗତି କରିବ।
ମମତାଙ୍କ ଯୁଦ୍ଧଂଦେହି ଡାକରା ଏବଂ ଏସଆଇଆରର ସନ୍ଦେହଜନକ ସମୟ
ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ମମତା ବାନାର୍ଜୀ ଏସଆଇଆର ପ୍ରକ୍ରିୟାର ସମୟ ଏବଂ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଉପରେ ଗଭୀର ସନ୍ଦେହ ପ୍ରକାଶ କରିଛନ୍ତି। ନିର୍ବାଚନର ମାତ୍ର ଦୁଇ ମାସ ପୂର୍ବରୁ ଏହି ବ୍ୟାପକ ସମୀକ୍ଷା ପରିଚାଳନା କରିବାକୁ ନେଇ ସେ ଇସିଆଇକୁ ସିଧାସଳଖ ଆହ୍ୱାନ କରିଛନ୍ତି। ସେ ଏକ ସାଧାରଣ ସଭାରେ ଉଦ୍ବୋଧନ ଦେଇ କହିଛନ୍ତି, “ଯଦି ଜଣେ ଯୋଗ୍ୟ ଭୋଟରଙ୍କ ନାମ କାଟି ଦିଆଯାଏ, ତେବେ ମୁଁ ଧାରଣାରେ ବସିବି। ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗରେ କୌଣସି ଡିଟେନସନ୍ କ୍ୟାମ୍ପ ରହିବ ନାହିଁ।” ଏହି ଉକ୍ତି ମାଧ୍ୟମରେ ସେ କେବଳ ତାଙ୍କର ରାଜନୈତିକ ସ୍ୱରକୁ ଦୃଢ଼ କରିନାହାଁନ୍ତି, ବରଂ ବାଦ୍ ଦିଆଯାଇଥିବା ନାମଗୁଡ଼ିକୁ ନାଗରିକତା ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ‘ଡିଟେନସନ୍’ କ୍ୟାମ୍ପ ସହିତ ଯୋଡ଼ି ଏକ ଭାବନାତ୍ମକ ପ୍ରସଙ୍ଗ ସୃଷ୍ଟି କରିଛନ୍ତି। ତାଙ୍କ ମତରେ, “ସେମାନେ (ବିରୋଧୀ) ଭୋଟ ପାଇଁ ଏତେ ଭୋକିଲା ଯେ ସେମାନେ ନିର୍ବାଚନର ମାତ୍ର ଦୁଇ ମାସ ପୂର୍ବରୁ ଏସଆଇଆର ପରିଚାଳନା କରୁଛନ୍ତି।”
ଏସଆଇଆର ଏବଂ ଭୋଟରଙ୍କ ଅଧିକାର
ଯଦିଓ ନିର୍ବାଚନ କମିଶନଙ୍କ ଏସଆଇଆର ପ୍ରକ୍ରିୟା ଭୋଟର ତାଲିକାରେ ଥିବା ତ୍ରୁଟି ଏବଂ ଜାଲିଆତି (ମୃତ୍ୟୁ, ସ୍ଥାନାନ୍ତର, ଜାଲିଆତି) ଦୂର କରିବା ପାଇଁ ଏକ ଆବଶ୍ୟକୀୟ ପଦକ୍ଷେପ, କିନ୍ତୁ ତିନିଥର ବୁଥ୍ ସ୍ତରୀୟ ଅଧିକାରୀ ଭେଟି ନ ପାଇଲେ ନାମ ‘ନିଖୋଜ’ ତାଲିକାରେ ରଖାଯିବା ନିୟମଟି ଅନେକ ସମୟରେ ବିତର୍କିତ ହୋଇଥାଏ। ଭୋଟରମାନଙ୍କର କାମ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟାନ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ଅସ୍ଥାୟୀ ଅନୁପସ୍ଥିତି କାରଣରୁ ଯଦି ସେମାନଙ୍କ ନାମ ବାଦ୍ ଦିଆଯାଏ, ତେବେ ଏହା ସେମାନଙ୍କର ମୌଳିକ ଗଣତାନ୍ତ୍ରିକ ଅଧିକାରର ଉଲ୍ଲଂଘନ ହେବାର ସମ୍ଭାବନା ରହିଛି।
ଗଣତନ୍ତ୍ରରେ ସ୍ୱଚ୍ଛତା ଓ ବିଶ୍ୱାସ
ନିର୍ବାଚନୀ ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ସ୍ୱଚ୍ଛତା ଏବଂ ନିରପେକ୍ଷତା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଜରୁରୀ। କିନ୍ତୁ ଯେତେବେଳେ ଲକ୍ଷ ଲକ୍ଷ ଭୋଟରଙ୍କ ନାମ ବାଦ ଦିଆଯାଏ, ସେତେବେଳେ ନିର୍ବାଚନ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଉପରେ ସାଧାରଣ ଲୋକଙ୍କ ଆସ୍ଥା ଦୋହଲି ଯାଏ। ନିର୍ବାଚନ କମିଶନଙ୍କୁ ନିଶ୍ଚିତ କରିବା ଉଚିତ ଯେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଯୋଗ୍ୟ ଭୋଟରଙ୍କୁ ସେମାନଙ୍କ ନାମ ବାଦ ଦିଆଯିବା ପୂର୍ବରୁ ଯଥେଷ୍ଟ ସମୟ ଏବଂ ସୁଯୋଗ ଦିଆଯାଇଛି କି ନାହିଁ।
• ତୃଣମୂଳ କଂଗ୍ରେସର ଭୟ: ଟିଏମସିର ଭୟ ଯୁକ୍ତିଯୁକ୍ତ, କାରଣ ଯଦି ଭୋଟ୍ ବ୍ୟାଙ୍କରେ ୭.୫% ପରିବର୍ତ୍ତନ ହୁଏ, ତେବେ ଏହା ନିର୍ବାଚନରେ ବଡ଼ କ୍ଷତି ଘଟାଇବ।
• ଇସିଆଇର ଦାୟିତ୍ୱ: ଇସିଆଇର ଦାୟିତ୍ୱ ହେଉଛି ତାଲିକା ସଂଶୋଧନ ପ୍ରକ୍ରିୟାକୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସତର୍କତା ଏବଂ ସ୍ୱଚ୍ଛତାର ସହିତ ପରିଚାଳନା କରିବା, ଯାହାଦ୍ୱାରା କୌଣସି ରାଜନୈତିକ ଦଳ ଏହାକୁ ବିରୋଧୀଙ୍କୁ ଟାର୍ଗେଟ କରିବାର ଅଭିଯୋଗ ନ ଉଠାଇ ପାରିବେ।
ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗ ଏକ ରାଜନୈତିକ ଦୃଷ୍ଟିକୋଣରୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସମ୍ବେଦନଶୀଳ ରାଜ୍ୟ। ଏହି ପରିସ୍ଥିତିରେ, ଏସଆଇଆର ପ୍ରକ୍ରିୟା ଶେଷରେ ରାଜନୈତିକ ମଇଦାନକୁ କେଉଁ ଦିଗରେ ନେଉଛି, ତାହା ଦେଖିବାକୁ ବାକି ରହିଲା। ତେବେ ଏହା ସ୍ପଷ୍ଟ ଯେ ମମତା ବାନାର୍ଜୀ ସାମ୍ବିଧାନିକ ଅଧିକାରକୁ ନେଇ ଏକ ବଡ଼ ରାଜନୈତିକ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଉଛନ୍ତି।
also read https://purvapaksa.com/relief-for-mohan-manmohan-during-naveens-rule/
“Relief for Mohan–Manmohan during Nabin’s rule! ।। ନବୀନଙ୍କ ରାଜରେ ମୋହନ-ମନମୋହନ ଆଶ୍ୱସ୍ତ !
