ଓଡ଼ିଶାର ରାଜନୀତି ଗତ ଛଅମାସ ଧରି ବଡ଼ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଦେଖିଛି। ୨୪ ବର୍ଷ ଦୀର୍ଘ ଅବିରତ ଶାସନ ପରେ ବିଜେଡି ଶାସନ କ୍ଷମତାରୁ ବିଦା ହେଲା, ନବୀନ ପଟ୍ଟନାୟକଙ୍କ ଅପରାଜେୟ ଛବି ଝୁଣ୍ଟିଲା, ଏବଂ ଦଳ ଭିତରେ ଅସନ୍ତୋଷ ସ୍ପଷ୍ଟ ହେବା ଆରମ୍ଭ ହେଲା।
ଏହି ପରିବର୍ତ୍ତନ ମଧ୍ୟରେ ବିଜେଡିରୁ ନିଳମ୍ବିତ ନେତ୍ରୀ ଶ୍ରୀମୟୀ ମିଶ୍ରଙ୍କ ଏକ କଟୁ ଆକ୍ଷେପ ଦଳ–ଭିତର ଚର୍ଚ୍ଚାକୁ ଆରମ୍ଭ କରିଦେଇଛି।
ତାଙ୍କ ବକ୍ତବ୍ୟ: “ଦଳର ଚାଟୁକାର ଗୋଷ୍ଠୀ ସିଖି ମାନେଇ ସାଜି ୨୬ ଡିସେମ୍ବର ପ୍ରତିଷ୍ଠା ଦିବସ ପୂର୍ବରୁ ନେତୃତ୍ୱକୁ ତାମିଲଙ୍କ ହାତକୁ ଟେକି ଦେବାର ଚକ୍ରାନ୍ତ କରୁଛନ୍ତି।”
ଏହା କେବଳ ତିକ୍ତ ପ୍ରତିକ୍ରିୟା ନୁହେଁ—ବିଜେଡିର ଅନ୍ତର୍ନିହିତ ଅସନ୍ତୋଷ, ଅସ୍ପଷ୍ଟ ନେତୃତ୍ୱ ରୋଡମ୍ୟାପ ଓ ଅସଂଖ୍ୟ ପ୍ରଶ୍ନକୁ ନୂଆ ମଞ୍ଚରେ ଆଲୋଚନା କରିବାକୁ ଖୋରାକ ଯୋଗାଇଛି।
୨୦୨୪ର ପରାଜୟ: ‘ବିଜୁ ପରିଚୟ’ ଛାଡ଼ିବାର କୌଶଳ ବୁମେରାଂ?
ଶ୍ରୀମୟୀଙ୍କ ମୂଳ ଆରୋପ- ୨୦୨୪ରେ ବିଜୁବାବୁଙ୍କ ଫଟୋକୁ ଅପସାରଣ କରି ‘ତାମିଲ ଜ୍ୱାଇଁ’ ଛବିକୁ ଦଳୀୟ ପୋଷ୍ଟର ଓ ପ୍ରଚାରପତ୍ରରେ ଆଣିବା ପାଇଁ କରାଯାଇଥିବା ନିଷ୍ପତ୍ତି ପରାଜୟର ପ୍ରମୁଖ କାରଣ।
ଏହା ସତ୍ୟ ଯେ- ବିଜୁବାବୁଙ୍କୁ ଏକ ‘ଓଡ଼ିଆ ଆଇକନ’ ଭାବରେ ଛବି ବିଜେଡିର ମୂଳ ଶକ୍ତି ଥିଲା। ୨୦୦୦ ଠାରୁ ୨୦୨୪ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଦଳ ଯେତେ ନିର୍ବାଚନ ଜିତିଲା, ପ୍ରତ୍ୟେକ ପୋଷ୍ଟର, ପ୍ରତ୍ୟେକ ପ୍ରଚାର, ପ୍ରତ୍ୟେକ ଆଲୋଚନାର ମଝିରେ ବିଜୁବାବୁଙ୍କ ଆଇକନିକ ପଟଭୂମି ଅବଶ୍ୟ ଥିଲା।
କିନ୍ତୁ ୨୦୨୪ରେ ଚିତ୍ର ବଦଳିଲା। ପ୍ରଚାରର ଶୀର୍ଷ ଭାଗରେ ପ୍ରଥମେ ‘ପାଣ୍ଡିଆନ–ସେଣ୍ଟ୍ରିକ୍’ ପ୍ରସ୍ତୁତି ଦେଖାଗଲା। ନେତା, କର୍ମୀ ଓ ରାଜନୀତି ବିଶେଷଜ୍ଞମାନଙ୍କ ମତ-ଦଳ ନିଜର ‘ବିଜୁ ମନ୍ଦିର’ରୁ ବିଜୁମୂର୍ତ୍ତିକୁ ଜଣେ ସେବକଙ୍କ ପାଇଁ ଗୁରୁତ୍ୱହୀନ କରିଦେଲା।
ଏହା ବିଜେଡି ଭାବଧାରାରେ ଏକ ଆତ୍ମଘାତୀ ପରିବର୍ତ୍ତନ କୁହାଯାଏ।
ନୂଆପଡ଼ା ପରାଜୟ: ‘ସତର୍କ ସଙ୍କେତ’ କିମ୍ବା ‘ଦ୍ୱିତୀୟ ଚେତାବନୀ’?
ଶ୍ରୀମୟୀଙ୍କ ଅଭିଯୋଗ- ନୂଆପଡ଼ା ଉପନିର୍ବାଚନରେ ଦଳ ପୁଣି ସେଇ ତ୍ରୁଟିକୁ ଦୋହରାଇଲା।
ତାଙ୍କ ଅଭିଯୋଗର ସାର:
• ପ୍ରାର୍ଥୀ ଚୟନରେ ଦଳୀୟ ଅସନ୍ତୋଷକୁ ଗୁରୁତ୍ୱ ନ ଦେବା
• ଚାଟୁକାର ଗୋଷ୍ଠୀଙ୍କ ପ୍ରଭାବ
• ତାମିଲ ନେତୃତ୍ୱ ପ୍ରଭାବକୁ ନେଇ ଦଳୀୟ ଶକ୍ତିର ଦୂରୂପଯୋଗ
ନୂଆପଡ଼ାରେ ବିଜେଡି ତୃତୀୟ ସ୍ଥାନକୁ ଖସିବାର ଘଟଣା କେବଳ ନିର୍ବାଚନ ପରାଜୟ ନୁହେଁ; ଏହା ଦଳୀୟ ବିଧ୍ୱଂସର ଗଭୀର ସଙ୍କେତ ବୋଲି ଅନେକ ବିଶ୍ଳେଷକ କହୁଛନ୍ତି।
ତଥାପି—ଦଳସ୍ତରରେ ଏହାର ବିଶେଷ ସମୀକ୍ଷା ହେଲା କି?
ଅନେକ ବରିଷ୍ଠ ନେତାଙ୍କ ମନେଭାବ- “ଦଳରେ ଆଲୋଚନା ହେଉଛି, କିନ୍ତୁ ଯଥାର୍ଥ ରୋଡମ୍ୟାପ ଦେଖିବାକୁ ମିଳୁନି।”
ଦଳ ଭିତରେ ନିରବତା: ଭୟ, ସ୍ୱାର୍ଥ କିମ୍ବା ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ?
ଶ୍ରୀମୟୀଙ୍କ ପ୍ରଶ୍ନ: “ଯେଉଁମାନେ ଦିନେ ବିଜୁ ଆଦର୍ଶର ଗୀତ ଗାଉଥିଲେ, ସେମାନେ ଆଜି ନିରବ କାହିଁକି?”
ଏହା ଆଜି ରାଜ୍ୟର ବିଜୁପ୍ରେମୀଙ୍କ ମନର ପ୍ରଶ୍ନ। ବିଜୁବାବୁଙ୍କ ଜେନେରେସନର ଯେଉଁ ନେତାମାନେ-୧୯୯୭ରେ ବିଜୁ ବାବୁଙ୍କ ଆଦର୍ଶରେ ଦଳ ଗଠନ କରିଥିଲେ ସେମାନେ ଆଜି ଅସନ୍ତୋଷ ଥିଲେ ବି ମୁହଁ ଖୋଲୁନାହାନ୍ତି।
କାରଣ କ’ଣ?
୧) ଦଳର ଆଭ୍ୟନ୍ତରୀଣ ଶାସନ ପ୍ରଣାଳୀ ଅଦ୍ଭୁତ ଭାବେ କେନ୍ଦ୍ରୀକୃତ ହୋଇସାରିଛି। ନିଷ୍ପତ୍ତି ପ୍ରକ୍ରିୟା ଆଲୋଚନା ନ କରି ଶୀର୍ଷ ସ୍ତରରେ ନିଆଯାଉଛି; ଯାହା ଦଳୀୟ ମତ ମଞ୍ଚକୁ ବହୁଦିନ ହେଲା ଅବରୁଦ୍ଧ କରିରଖିଛି।
୨) ଦଳୀୟ ଭବିଷ୍ୟତ ପ୍ରତି ଅସ୍ପଷ୍ଟତା ଏବେ ଚିନ୍ତାର କାରଣଶ ହୋଇଛି। ନବୀନ ପଟ୍ଟନାୟକ କେତେ ସକ୍ରିୟ ରହିବେ? ‘ପରିବର୍ତ୍ତନ’ କେବେ ଓ କିପରି ହେବ? ନବୀନଙ୍କ ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ କିଏ ହେବ?
କୌଣସି ପ୍ରଶ୍ନର ସ୍ପଷ୍ଟ ଉତ୍ତର ନ ଥିବାରୁ ନେତାମାନେ ଏବେ ପରିସ୍ଥିତିକୁ ଅନୁଧ୍ୟାନ କରୁଛନ୍ତି।
୩) ‘ତାମିଲ ପ୍ରଭାବ’ ଦଳରେ ବିବାଦର କେନ୍ଦ୍ରବିନ୍ଦୁ ସାଜିଛି। ପାଣ୍ଡିଆନଙ୍କୁ କେନ୍ଦ୍ର କରି ତୀବ୍ର ରାଜନୀତିକ ଧାରା ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥିଲା। ତାଙ୍କ ବିରୋଧରେ ମୁହଁ ଖୋଲିବାରେ ଅନେକ ନେତା ନିଜର ରାଜନୈତିକ ଭବିଷ୍ୟତକୁ ବିପଦରେ ପଡ଼ିବା ଭାବୁଛନ୍ତି।
ଶ୍ରୀମୟୀଙ୍କ ‘ତାମିଲ ଅଭିଯୋଗ’—ଏକ ଉଦବିଗ୍ନତା କିମ୍ବା ରାଜନୀତିକ ସନ୍ଦେଶ?
ଶ୍ରୀମୟୀଙ୍କ ମତ- ଦଳ ଭିତରେ ଏବେ ମଧ୍ୟ ଏକ ଗୋଷ୍ଠୀ ‘ତାମିଲ ଆଦର୍ଶ’କୁ ଶିରୋଧାର୍ଯ୍ୟ ଭାବରେ ଆଚରଣ କରୁଛି।
ଏହାକୁ ଦଳୀୟ ସ୍ତରରେ ବିବାଦୀୟ ମତ ବୋଲି କୁହାଯାଉଛି, କିନ୍ତୁ “ପ୍ରକୃତରେ ଏହା ଗତ ୩–୪ ବର୍ଷର ରାଜନୀତିକ ସ୍ଥିତିର ପ୍ରଚଳନ।”
ଏହା ଖାଲି ଜାତି–ପ୍ରସଙ୍ଗ ନୁହେଁ; ଏହା ଦଳ ଭିତରେ ଏକ ‘ଏକଛତ୍ରବାଦ ରାଜକାର୍ଯ୍ୟ’ ନେଇ ଆକ୍ରୋଶ ବଢ଼ିବାରେ ଲାଗିଛି।
ବିଜୁ ଆଦର୍ଶ ବନାମ ନୂଆ ମତ: ଦଳ କେଉଁ ପଥରେ ଯାଉଛି?
ଶ୍ରୀମୟୀଙ୍କ ଉଦ୍ଧୃତ ପଦ୍ୟ-
“ଜାତି ନନ୍ଦିଘୋଷ ଚଳିବ କି ଭାଇ, ସ୍ୱାର୍ଥକୁ ସାରଥୀ କଲେ…”
ଏହି ପଦ୍ୟ ମୂଳତଃ କହୁଛି- ଦଳ ଯାହାକୁ କେନ୍ଦ୍ର କରି ଚାଲିଥିଲା- ସେଇ ‘ବିଜୁ ମଡେଲ’ ପଥ ଛାଡ଼ି ଅନ୍ୟ ମାର୍ଗକୁ ଚାଲିଲେ, ଯାତ୍ରା ଅସ୍ଥିର ହୋଇପଡ଼େ।
ବିଜୁ ମଡେଲର ଆଧାର
• ଓଡ଼ିଆ ସ୍ୱାଭିମାନ
• ଗ୍ରାସରୁଟ୍ ସମ୍ପର୍କ
• ଲିଡରଶିପରେ ସ୍ପଷ୍ଟତା
• ପଦକ୍ରମରେ ସାଧା ସରଳ ନିଷ୍ଠା —ଏଇମାନଙ୍କୁ ଧରି ଦଳ ଗଢ଼ାଗଲା।
ତାଙ୍କ ଅଭିଯୋଗ- ଦଳ କେବଳ ପଥ ଛାଡ଼ିନି; ନୂଆ ମାର୍ଗ ସ୍ୱାର୍ଥବାଦୀ ଗୋଷ୍ଠୀଦ୍ୱାରା ନିୟନ୍ତ୍ରିତ।
ଦଳରେ ଭବିଷ୍ୟତ ରୋଡମ୍ୟାପ ଅନୁପସ୍ଥିତ
ଦଳର ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ପ୍ରଶ୍ନ- ଦଳର ନୀତି ନିର୍ଣ୍ଣୟକାରୀ କିଏ? କିଏ ନିଷ୍ପତ୍ତିକର୍ତ୍ତା? କିଏ ଆଗାମୀ ମୁହଁ?
ବିଶ୍ଳେଷକମାନଙ୍କ ମତ-
• ନେତୃତ୍ୱର ଅସ୍ପଷ୍ଟ ମଡେଲ
• ରାଜନୈତିକ ବିଚାରବିମର୍ଶର ଅଭାବ
• ଆକସ୍ମିକ ପରିବର୍ତ୍ତ-ଏ ସବୁ ବିଜେଡିକୁ ତଳକୁ ଠେଲି ଦେଇଛି।
ଶ୍ରୀମୟୀଙ୍କ ମତ-“ଦଳକୁ ସୁଧାରିବା ପାଇଁ କେହି ମୁହଁ ଖୋଲୁନାହାନ୍ତି।”
ଏହା ବି ସତ୍ୟ ଯେ- ଅଧିକାଂଶ ବରିଷ୍ଠ ନେତାମାନେ ନବୀନଙ୍କୁ ଅନୁପସ୍ଥିତ ଦେଖି ମର୍ମବେଦନା ବ୍ୟକ୍ତ କରୁଥିବା ସତ୍ତ୍ୱେ ବି ଖୋଲା ଆଲୋଚନାକୁ ଭୟ କରୁଛନ୍ତି।
ତାମିଲ ‘ବୋହୂ’ ବିବାଦ: ରାଜନୀତି ନା ଭ୍ରମ?
ଦଳ ଭିତରେ ଏକ ବଡ଼ ଅଭିଯୋଗ- “ତାମିଲ ବୋହୂ ହାତରେ ଦଳକୁ ସମର୍ପିତ କରିବା ପାଇଁ ଗୋଷ୍ଠୀ ଯୁଦ୍ଧ ଚାଲୁଛି।”
ଏହି ଅଭିଯୋଗ ତଥ୍ୟଭିତ୍ତିକ ନୁହେଁ, ବରଂ ଚାରଆଡ଼େ ଚର୍ଚ୍ଚା, ଯାହାକୁ କେହି ଖୋଲାଖୋଲି ସ୍ୱୀକାର କରୁନାହାନ୍ତି।
କିନ୍ତୁ ଏହା ଦଳ ଭିତରେ
• ଅସନ୍ତୋଷ
• ଅବିଶ୍ୱାସ
• ଅସମର୍ଥତା-ସୃଷ୍ଟି କରିଦେଇଛି।
ଶ୍ରୀମୟୀଙ୍କ ସଙ୍କେତ- “ଏହା ବିଜୁ ଆଦର୍ଶ ସହ ସାମଞ୍ଜସ୍ୟ ନୁହେଁ।”
ବିଜେଡି କେଉଁପଥରେ? ପାଞ୍ଚ ମହତ୍ତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରଶ୍ନ
1. ଦଳର ପୁରୁଣା ପରିଚୟ—ବିଜୁ ନୀତି—ପୁଣି ପୁନସ୍ଥାପିତ ହେବ କି?
2. ପାଣ୍ଡିଆନଙ୍କ ଭୂମିକା ଆଗାମୀ ଦିନରେ ସ୍ପଷ୍ଟ ହେବ କି?
3. ୨୦୨୭ ପଞ୍ଚାୟତ ଓ ୨୦୨୯ଲୋକସଭା–ବିଧାନସଭା ପାଇଁ ଦଳ କେମିତି ସଂଗଠନକୁ ପୁନଃର୍ଗଠନ କରିବ?
4. ଦଳ–ଭିତର ଲୋକତନ୍ତ୍ର ପୁଣି କାମ କରିବ କି?
5. ନବୀନଙ୍କ ଅଗାମୀ ନିଷ୍ପତ୍ତି—ଦଳର ପଥ ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରିବ କି?
ବିଜେଡିର ‘ଆତ୍ମମନ୍ଥନ’ର ସମୟ ଆସିଗଲା
ଶ୍ରୀମୟୀ ମିଶ୍ରଙ୍କ ବିବାଦୀୟ ବକ୍ତବ୍ୟକୁ ମାତ୍ର ଏକ ‘ନିଲଳମ୍ବିତ ନେତ୍ରୀର ପ୍ରତିକ୍ରିୟା’ ଭାବରେ ଅସ୍ୱୀକାର କରିଦେବା ସହଜ। କିନ୍ତୁ ଦଳ ଭିତରେ ଯାହା କହିବାରେ ଥିଲା-ସେହି ଧ୍ୱନିକୁ ସେ ଉଚ୍ଚାରଣ କରିଦେଲେ।
ଏବେ ପ୍ରଶ୍ନ- ବିଜେଡି ଏହାକୁ ଗୁରୁତର ସଙ୍କେତ ଭାବେ ନେବ କି? ନାଁ ଏହି ସ୍ୱରକୁ ‘ବିଦ୍ରୋହୀ’ ଟାଗ୍ ଲଗାଇ ଚୁପ୍ କରିଦେବ?
ଓଡ଼ିଶାର ରାଜନୀତିର ଆଗାମୀ ଦୁଇ ବର୍ଷ- ବିଜେଡିର ପୁନରୁତ୍ଥାନ କିମ୍ବା ପୂର୍ଣ୍ଣ ବିସର୍ଜନର କାଳ।
ଦଳ କେଉଁ ଦିଗକୁ ଘୁଞ୍ଚିବ- ଏହା ଆଜି ମଧ୍ୟ ଅସ୍ପଷ୍ଟ ଓ ଅସ୍ଥିର।
AlsoRead; https://purvapaksa.com/interview-of-professor-kishore-and-engineer-ashok-with-the-president/
