ଓଡ଼ିଶାର ପ୍ରଚୁର ଜଳସମ୍ପଦ, ନଦୀ-ପ୍ରଣାଳୀ ଏବଂ ସୁଦୀର୍ଘ ଉପକୂଳବର୍ତ୍ତୀ ଅଞ୍ଚଳକୁ ବ୍ୟବହାର କରି ରାଜ୍ୟର ଅର୍ଥନୀତି ଓ ପର୍ଯ୍ୟଟନ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଏକ ଯୁଗାନ୍ତକାରୀ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଆଣିବାକୁ କେନ୍ଦ୍ର ସରକାର ଏକ ବୃହତ୍ ରୋଡ୍ମ୍ୟାପ୍ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିଛନ୍ତି। କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ପ୍ରସାରଣ ଓ ବିକାଶ ଯୋଜନା ଅଧୀନରେ ଓଡ଼ିଶାରେ ୬ଟି ପ୍ରମୁଖ ଜାତୀୟ ଜଳପଥର ବିକାଶ କରାଯିବ, ଯାହା ମାଧ୍ୟମରେ ସୁଲଭ ମାଲ୍ ପରିବହନ , ଯାତ୍ରୀ ପରିବହନ ଏବଂ ଆକର୍ଷଣୀୟ ନଦୀ କ୍ରୁଜ୍ ପର୍ଯ୍ୟଟନ ର ଶୁଭାରମ୍ଭ ହେବ। କେନ୍ଦ୍ର ବନ୍ଦର, ଜାହାଜ ଚଳାଚଳ ଓ ଜଳପଥ ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟ ଦ୍ୱାରା କରାଯାଇଥିବା ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ସର୍ବେକ୍ଷଣ ଓ ବୈଷୟିକ-ଆର୍ଥିକ ଅନୁଧ୍ୟାନ ପରେ ଏହି ଜଳପଥଗୁଡ଼ିକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ଷମ ଓ ବ୍ୟବସାୟିକ ଭାବେ ଲାଭଜନକ ବୋଲି ନିଶ୍ଚିତ କରାଯାଇଛି।
୬ଟି ଜାତୀୟ ଜଳପଥର କଳେବର ଓ ଯୋଜନା
ଭାରତୀୟ ଅନ୍ତଃସ୍ଥଳୀୟ ଜଳପଥ ପ୍ରାଧିକରଣ ଦ୍ୱାରା ଓଡ଼ିଶାର ବିଭିନ୍ନ ନଦୀ ଓ କେନାଲ ପ୍ରଣାଳୀକୁ ନେଇ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରାଯାଇଥିବା ଏହି ୬ଟି ପ୍ରକଳ୍ପ ହେଲା
- ଜାତୀୟ ଜଳପଥ-୫ (NW-5) : ବ୍ରାହ୍ମଣୀ, ମହାନଦୀ ଡେଲ୍ଟା ଏବଂ ଇଷ୍ଟ କୋଷ୍ଟ କେନାଲକୁ ନେଇ ଗଠିତ ଏହି ଜଳପଥ। ତାଳଚେର କୋଇଲା ଖଣି ଅଞ୍ଚଳ ଓ କଳିଙ୍ଗନଗର/ପଙ୍କପାଳ ଶିଳ୍ପାଞ୍ଚଳରୁ ସିଧାସଳଖ ଧାମରା ଓ ପାରାଦୀପ ବନ୍ଦରକୁ କୋଇଲା ଏବଂ ଧାତବ ପଦାର୍ଥ ପରିବହନ ପାଇଁ ଏହା ନିର୍ଣ୍ଣାୟକ ସାବ୍ୟସ୍ତ ହେବ।
- ଜାତୀୟ ଜଳପଥ-୧୪ (NW-14) : ବୈତରଣୀ ନଦୀ ପ୍ରଣାଳୀରେ ନିର୍ମାଣ ହେବାକୁ ଥିବା ଏହି ଜଳପଥ ଭିତରକନିକା ଜାତୀୟ ଉଦ୍ୟାନ ଆଖପାଖରେ କ୍ରୁଜ୍ ପର୍ଯ୍ୟଟନ ଏବଂ ପ୍ରାକୃତିକ ପରିବେଶକୁ ଉପଭୋଗ କରିବା ପାଇଁ ଜେଟି ଭିତ୍ତିଭୂମି ଯୋଗାଇଦେବ।
- ଜାତୀୟ ଜଳପଥ-୨୨ (NW-22) : ବିରୂପା, ବଡ଼ଗେଙ୍ଗୁଟି ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣୀ ନଦୀ ପ୍ରଣାଳୀକୁ ନେଇ ଗଠିତ ଏହି ଜଳପଥ ଓଡ଼ିଶାର ପ୍ରସିଦ୍ଧ ବୌଦ୍ଧ ପର୍ଯ୍ୟଟନ ସର୍କିଟ୍ “ଡାଇମଣ୍ଡ ଟ୍ରାଏଙ୍ଗଲ” (ରତ୍ନଗିରି-ଉଦୟଗିରି-ଲଳିତଗିରି) କୁ ଜଳପଥ ଯୋଗେ ଯୋଡ଼ିବ।
- ଜାତୀୟ ଜଳପଥ-୨୩ (NW-23) : ବୁଢ଼ାବଳଙ୍ଗ ନଦୀରେ ଏହି ଜଳପଥ ବିକଶିତ ହେବ, ଯାହା ଚାନ୍ଦିପୁରର ଲୁଚିରହିଥିବା ବେଳାଭୂମିରୁ ବାଲେଶ୍ୱର ସହର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କ୍ରୁଜ୍ ସେବା ଯୋଗାଇଦେବ।
- ଜାତୀୟ ଜଳପଥ-୬୪ (NW-64) : ମହାନଦୀ ପ୍ରଣାଳୀରେ ସମ୍ବଲପୁରରୁ ପାରାଦୀପ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କାର୍ଗୋ ଓ ଯାତ୍ରୀ ପରିବହନ ପାଇଁ ଏହାକୁ ବୃହତ୍ କ୍ଲାସ୍-VII ଜଳପଥ ଭାବେ ବିକଶିତ କରାଯିବ।
- ଜାତୀୟ ଜଳପଥ-୯୬ (NW-96) : ସୁବର୍ଣ୍ଣରେଖା ନଦୀରେ ବିକଶିତ ହେବାକୁ ଥିବା ଏହି ଜଳପଥ ପାନ୍ତେଇଘାଟରୁ ବିଚିତ୍ରପୁର ମ୍ୟାନ୍ଗ୍ରୋଭ୍, ଭୂଷଣ୍ଡେଶ୍ୱର ଶିବଲିଙ୍ଗ ପୀଠ ଏବଂ ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗର ଦୀଘା ସମୁଦ୍ରକୂଳକୁ କ୍ରୁଜ୍ ଯୋଗେ ସଂଯୋଗ କରିବ।
ନଦୀ କ୍ରୁଜ୍ ପର୍ଯ୍ୟଟନ ଓ ‘କ୍ରୁଜ୍ ଭାରତ ମିଶନ୍’
ଓଡ଼ିଶାକୁ ଦେଶର ଅନ୍ୟତମ ପ୍ରମୁଖ ରିଭର କ୍ରୁଜ୍ ଟୁରିଜିମ୍ ହବ୍ ଭାବେ ଗଢ଼ିତୋଳିବା ପାଇଁ “କ୍ରୁଜ୍ ଭାରତ ମିଶନ୍” ଅଧୀନରେ ୪ଟି ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର କ୍ରୁଜ୍ ସର୍କିଟ୍ ସାମିଲ କରାଯାଇଛି। ଏହି କ୍ରୁଜ୍ ସେବାଗୁଡ଼ିକ ଦ୍ୱାରା ଦେଶ ବିଦେଶରୁ ଆସୁଥିବା ପର୍ଯ୍ୟଟକମାନେ ଓଡ଼ିଶାର ଜୈବବିବିଧତା, ମ୍ୟାନ୍ଗ୍ରୋଭ୍ ଜଙ୍ଗଲ, ଐତିହାସିକ ବୌଦ୍ଧ କୀର୍ତ୍ତିରାଜି ଏବଂ ସମୁଦ୍ରକୂଳର ମନୋରମ ଦୃଶ୍ୟରାଜିକୁ ଜଳପଥ ମାଧ୍ୟମରେ ସାକ୍ଷାତ ଉପଭୋଗ କରିପାରିବେ।
ରାଜ୍ୟ ଅର୍ଥନୀତି ଓ ସଡ଼କ ପରିବହନ ଉପରେ ପ୍ରଭାବ
ବର୍ତ୍ତମାନ ଓଡ଼ିଶାର ଖଣିଜ ସମ୍ପଦ ଓ ଶିଳ୍ପ ସାମଗ୍ରୀ ପରିବହନ ମୁଖ୍ୟତଃ ସଡ଼କ ଓ ରେଳପଥ ଉପରେ ନିର୍ଭରଶୀଳ। ତେବେ ଜଳପଥ ବିକଶିତ ହେବା ଦ୍ୱାରା:
- ଲଜିଷ୍ଟିକ୍ସ ଖର୍ଚ୍ଚ ହ୍ରାସ : ସଡ଼କ ତୁଳନାରେ ଜଳପଥରେ ମାଲ୍ ପରିବହନ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସୁଲଭ ହୋଇଥିବାରୁ ଶିଳ୍ପସଂସ୍ଥାଗୁଡ଼ିକର ପରିବହନ ଖର୍ଚ୍ଚ ଯଥେଷ୍ଟ କମିବ।
- ଟ୍ରାଫିକ୍ ଓ ଦୁର୍ଘଟଣା ହ୍ରାସ : ଜାତୀୟ ରାଜପଥଗୁଡ଼ିକ ଉପରୁ ଭାରୀ ଯାନବାହାନର ଚାପ କମିବ, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ସଡ଼କ ଦୁର୍ଘଟଣା ଓ ବାୟୁ ପ୍ରଦୂଷଣ ହ୍ରାସ ପାଇବ।
- ସ୍ଥାନୀୟ କର୍ମସଂସ୍ଥାନ : କ୍ରୁଜ୍ ପର୍ଯ୍ୟଟନ ଓ ଜଳପଥ ଭିତ୍ତିଭୂମି ଦ୍ୱାରା ନଦୀକୂଳିଆ ଅଞ୍ଚଳଗୁଡ଼ିକରେ ହୋଟେଲ, ହୋମ୍ଷ୍ଟେ, ପରିବହନ ଓ ହସ୍ତଶିଳ୍ପ କ୍ଷେତ୍ରରେ ପ୍ରଚୁର ନୂତନ ରୋଜଗାର ସୁଯୋଗ ସୃଷ୍ଟି ହେବ।
କେନ୍ଦ୍ର ସରକାରଙ୍କ ଏହି ମିଶନ୍-ମୋଡ୍ ପଦକ୍ଷେପ ବଳରେ ଓଡ଼ିଶାର ଜଳପଥ କେବଳ ବ୍ୟବସାୟ ନୁହେଁ, ବରଂ ନୀଳ ଅର୍ଥନୀତି ଓ ପର୍ଯ୍ୟଟନ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଏକ ନୂଆ ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣିମ ଅଧ୍ୟାୟ ଯୋଡ଼ିବାକୁ ଯାଉଛି।
