ରାଜନୀତି ଏବଂ ରଣନୀତି- ଏହି ଦୁଇଟି ଶବ୍ଦ ପରସ୍ପର ସହ ଅତି ନିବିଡ଼ ଭାବେ ଜଡ଼ିତ। ସମୟ ଓ ପରିସ୍ଥିତି ସହିତ କିପରି ରାଜନୈତିକ ଦଳଗୁଡ଼ିକ ନିଜର ପ୍ରଚାର ଶୈଳୀ ଏବଂ ରଣନୀତି ବଦଳାନ୍ତି, ତାହା ଦେଖିବା ବେଶ୍ କୌତୁହଳପୂର୍ଣ୍ଣ। ଆଜି ଆମେ ଆଲୋଚନା କରିବା ବିଶ୍ୱସ୍ତରୀୟ ଯୁଦ୍ଧ ଏବଂ ଭାରତୀୟ ନିର୍ବାଚନ ଉପରେ ଏହାର ପ୍ରଭାବ ବିଷୟରେ। ବିଶେଷ କରି, ରୁଷ-ୟୁକ୍ରେନ ଯୁଦ୍ଧ ଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ବର୍ତ୍ତମାନର ପଶ୍ଚିମ ଏସିଆ (ଇସ୍ରାଏଲ୍-ଇରାନ) ସଙ୍କଟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, କେନ୍ଦ୍ରରେ କ୍ଷମତାସୀନ ବିଜେପି (BJP) ର ନିର୍ବାଚନୀ ପ୍ରଚାର ଶୈଳୀରେ କିପରି ଏକ ବଡ଼ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଆସିଛି, ତାହାର ଟିକିନିଖି ବିଶ୍ଳେଷଣ ଆଜି ଆମେ କରିବୁ।
ଗତ ଶୁକ୍ରବାର ଦିନ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ନରେନ୍ଦ୍ର ମୋଦୀ ଦେଶର ବିଭିନ୍ନ ରାଜ୍ୟର ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କ ସହ ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଭର୍ଚୁଆଲ୍ ବୈଠକ କରିଥିଲେ। ପ୍ରସଙ୍ଗ ଥିଲା- ପଶ୍ଚିମ ଏସିଆ ବା ୱେଷ୍ଟ୍ ଏସିଆରେ ଲାଗିରହିଥିବା ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ ପରିସ୍ଥିତି ଏବଂ ଆମ ଦେଶ ଉପରେ ଏହାର ସମ୍ଭାବ୍ୟ ପ୍ରଭାବ। ଏହି ବୈଠକରେ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ‘ଟିମ୍ ଇଣ୍ଡିଆ’ (Team India)କୁ ଆହ୍ୱାନ ଦେଇଥିଲେ। ସେ ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କୁ କଳାବଜାରୀ କରୁଥିବା ଲୋକଙ୍କ ବିରୋଧରେ କଡ଼ା କାର୍ଯ୍ୟାନୁଷ୍ଠାନ ଗ୍ରହଣ କରିବା, ପ୍ରବାସୀ ଶ୍ରମିକମାନଙ୍କ ଯତ୍ନ ନେବା ଏବଂ ରାଜ୍ୟରେ ଅତ୍ୟାବଶ୍ୟକ ସାମଗ୍ରୀର ନିରବଚ୍ଛିନ୍ନ ଯୋଗାଣ ନିଶ୍ଚିତ କରିବାକୁ ପରାମର୍ଶ ଦେଇଥିଲେ।
କିନ୍ତୁ ସବୁଠାରୁ ଧ୍ୟାନ ଦେବା ଭଳି କଥା ହେଲା, ସେ ଏହି ବିଶ୍ୱ ସଙ୍କଟର ମୁକାବିଲାକୁ ଏକ ‘ମିଳିତ ଦାୟିତ୍ୱ’ ବା Shared Responsibility ବୋଲି ଆଖ୍ୟା ଦେଇଥିଲେ। ଏହାର ସିଧାସଳଖ ଅର୍ଥ ହେଉଛି- ଯଦି ଆଗକୁ ଯାଇ ପଶ୍ଚିମ ଏସିଆ ସଙ୍କଟ କାରଣରୁ ଦେଶରେ ପେଟ୍ରୋଲ କିମ୍ବା ଅତ୍ୟାବଶ୍ୟକ ସାମଗ୍ରୀର ଦରବୃଦ୍ଧି ଘଟେ ବା କୌଣସି ଅର୍ଥନୈତିକ ସମସ୍ୟା ଉପୁଜେ, ତେବେ କେବଳ କେନ୍ଦ୍ର ସରକାରଙ୍କୁ ଏକାକୀ ଦୋଷ ଦିଆଯାଇପାରିବ ନାହିଁ।
ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କ ଏହି ‘ମିଳିତ ଦାୟିତ୍ୱ’ କଥାଟି ଶୁଣିଲେ ଆମକୁ ହଠାତ୍ କୋଭିଡ୍-୧୯ (COVID-19) ମହାମାରୀ ସମୟର କଥା ମନେପଡ଼ିଯାଏ, ନୁହେଁ କି? ଯଦିଓ ମହାମାରୀ ଏବଂ ଏହି ଯୁଦ୍ଧ ମଧ୍ୟରେ କୌଣସି ସିଧାସଳଖ ତୁଳନା ନାହିଁ- କାରଣ କୋଭିଡ୍ ଥିଲା ସିଧାସଳଖ ଲୋକଙ୍କ ଜୀବନ ସହ ଜଡ଼ିତ ଏବଂ ଏହି ଯୁଦ୍ଧ ହେଉଛି ଆମର ଜୀବନଜୀବିକା ସହ। ତଥାପି, କେନ୍ଦ୍ର ସରକାରଙ୍କ ରଣନୀତି ପ୍ରାୟତଃ ସମାନ ଲାଗୁଛି। ଆପଣଙ୍କର ମନେଥିବ, କୋଭିଡ୍ର ଭୟଙ୍କର ଦ୍ୱିତୀୟ ଲହର ସମୟରେ ଅକ୍ସିଜେନ୍ ସିଲିଣ୍ଡରର ଅଭାବ, ହସ୍ପିଟାଲ୍ ବେଡ୍ ର ଅଭାବ ଏବଂ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଭିତ୍ତିଭୂମିର ବିପର୍ଯ୍ୟୟ ସମୟରେ ମଧ୍ୟ କେନ୍ଦ୍ର ସରକାର ଏହି ‘ମିଳିତ ଦାୟିତ୍ୱ’ର ଢାଞ୍ଚା ଆପଣାଇଥିଲେ।
ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ କ୍ରମାଗତ ଭାବେ ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କ ସହ ଲାଇଭ୍ ବୈଠକ କରିଥିଲେ, ଯାହାକି କେନ୍ଦ୍ର ସରକାରଙ୍କୁ ଅନେକାଂଶରେ ସିଧାସଳଖ ସମାଲୋଚନାରୁ ରକ୍ଷା କରିଥିଲା। ଏବଂ ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ ବିଶାଳ ଟିକାକରଣ (Vaccination Program) ଏବଂ ମାଗଣା ରାସନ ଯୋଗାଣ ଦ୍ୱାରା ବିଜେପି ବିପୁଳ ନିର୍ବାଚନୀ ଫାଇଦା ମଧ୍ୟ ହାସଲ କରିଥିଲା। ବର୍ତ୍ତମାନ ପେଟ୍ରୋଲ୍, ଡିଜେଲ୍ ଏବଂ ଏଲପିଜି (LPG) ର ସଙ୍କଟ ଆଶଙ୍କାକୁ ଦୃଷ୍ଟିରେ ରଖି ସମାନ ଢାଲ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଉଛି।
ପିଏମ୍ଓ (PMO)ରୁ ଜାରି କରାଯାଇଥିବା ପ୍ରେସ୍ ରିଲିଜ୍ ରେ ଏକ ବଡ଼ ଇସାରା ଥିଲା। ସେଥିରେ କୁହାଯାଇଥିଲା ଯେ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ‘ସୀମାନ୍ତ ଏବଂ ଉପକୂଳବର୍ତ୍ତୀ ରାଜ୍ୟ’ ଗୁଡ଼ିକୁ ବିଶେଷ ଧ୍ୟାନ ଦେବାକୁ କହିଛନ୍ତି, କାରଣ ସାମୁଦ୍ରିକ ପରିବହନ ବାଦ୍ଧାପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇପାରେ। ମଜାଦାର କଥା ହେଉଛି, ବର୍ତ୍ତମାନ ଯେଉଁ ରାଜ୍ୟଗୁଡ଼ିକରେ ନିର୍ବାଚନୀ ମାହୋଲ ରହିଛି- ଯେପରିକି ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗ, ତାମିଲନାଡୁ, କେରଳ ଏବଂ ଆସାମ, ଏହି ସବୁ ରାଜ୍ୟଗୁଡ଼ିକ ଏହି ବର୍ଗରେ ହିଁ ଆସୁଛନ୍ତି। ଅଥଚ ବିରୋଧୀ ଶିବିରର ମମତା ବାନାର୍ଜୀ, ପିନାରାଇ ବିଜୟନ, ଏମ୍.କେ ଷ୍ଟାଲିନ୍ ଏବଂ ଆସାମର ହିମନ୍ତ ବିଶ୍ୱ ଶର୍ମାଙ୍କ ଭଳି ନେତାଙ୍କୁ ଏହି ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ବୈଠକକୁ ଆମନ୍ତ୍ରଣ କରାଯାଇନଥିଲା। ଏହା ସ୍ପଷ୍ଟ କରୁଛି ଯେ ଏହି ବିବୃତ୍ତି ପଛରେ କେଉଁଠି ନା କେଉଁଠି ଏକ ନିର୍ବାଚନୀ ବାର୍ତ୍ତା ଲୁଚି ରହିଛି।
ଏବେ ଆସନ୍ତୁ ମୂଳ ପ୍ରସଙ୍ଗକୁ- ବିଜେପିର ପ୍ରଚାର ଶୈଳୀ କିପରି ବଦଳିଛି? ଆପଣ ଟିକେ ପଛକୁ ଫେରିଯାଆନ୍ତୁ, ୨୦୨୨ ମସିହାର ଉତ୍ତରପ୍ରଦେଶ ଏବଂ ଅନ୍ୟ ରାଜ୍ୟଗୁଡ଼ିକର ବିଧାନସଭା ନିର୍ବାଚନ ସମୟକୁ। ସେତେବେଳେ ରୁଷ-ୟୁକ୍ରେନ (Russia-Ukraine) ଯୁଦ୍ଧ ଜୋରସୋରରେ ଚାଲିଥାଏ। ସେହି ସମୟରେ ବିଜେପିର ନେତାମାନେ ଏବଂ ଖୋଦ୍ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ମୋଦୀ ଏହି ଯୁଦ୍ଧକୁ ଏକ ମୁଖ୍ୟ ନିର୍ବାଚନୀ ପ୍ରସଙ୍ଗ କରିଥିଲେ। ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ବିହାରର ଏକ ସଭାରେ କହିଥିଲେ ଯେ- “ବିଶ୍ୱରେ ଏତେ ବଡ଼ ଉଥଲପୁଥଲ ଚାଲିଥିବା ବେଳେ ଭାରତକୁ ଏବଂ ଆପଣଙ୍କ ରାଜ୍ୟକୁ ଜଣେ ମଜଭୁତ ଏବଂ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ନେତାଙ୍କ ଆବଶ୍ୟକତା ରହିଛି।” ଏପରିକି ବିଜେପି ସାଂସଦ ହେମାମାଳିନୀ ମଧ୍ୟ ଏକ ସଭାରେ କହିଥିଲେ ଯେ, “ମୋଦୀଜୀଙ୍କର ବିଶ୍ୱସ୍ତରରେ ଏତେ ସମ୍ମାନ ଯେ ସମସ୍ତେ ତାଙ୍କୁ ହାତଯୋଡ଼ି ଯୁଦ୍ଧ ବନ୍ଦ କରିବା ପାଇଁ ଅନୁରୋଧ କରୁଛନ୍ତି।” ସେତେବେଳେ ଦଳର ପ୍ରଚାରର ମୁଖ୍ୟ ଆଧାର ଥିଲା- ‘ବିଶ୍ୱଗୁରୁ’ ଛବି ଏବଂ ଆତ୍ମବଡ଼ିମା ପ୍ରଦର୍ଶନ।
କିନ୍ତୁ ଆଜି… ଆଜି ପଶ୍ଚିମ ଏସିଆ ସଙ୍କଟ ବେଳକୁ ଚିତ୍ର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବଦଳିଯାଇଛି। ଏବେ ଆଉ କୌଣସି ବିଜେପି ନେତା କହୁନାହାନ୍ତି ଯେ ମୋଦୀଜୀ ହସ୍ତକ୍ଷେପ କରି ଯୁଦ୍ଧ ବନ୍ଦ କରାଇଦେବେ। ପ୍ରଚାର ଏବେ ଅଧିକ ସନ୍ତୁଳିତ ବା ‘Nuanced’ ହୋଇଛି। ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ନିକଟରେ କେରଳର ପାଲକ୍କାଡ଼ ଠାରେ କହିଛନ୍ତି ଯେ ସେ ବିଶ୍ୱ ନେତାମାନଙ୍କ ସହ ନିରନ୍ତର ଯୋଗାଯୋଗରେ ଅଛନ୍ତି, ଯାହାଦ୍ୱାରା ଯୁଦ୍ଧଗ୍ରସ୍ତ ଅଞ୍ଚଳରେ ଫସି ରହିଥିବା ଭାରତୀୟମାନଙ୍କ ସୁରକ୍ଷା ନିଶ୍ଚିତ ହୋଇପାରିବ। ଅର୍ଥାତ୍ ଏବେ ପ୍ରସଙ୍ଗ ‘ବିଶ୍ୱଗୁରୁ’ ବା ଆନ୍ତର୍ଜାତିକ ପାୱାର୍ ରୁ ଖସିଆସି ‘ଭାରତୀୟଙ୍କ ସୁରକ୍ଷା ଏବଂ ସ୍ୱାର୍ଥ’ ଉପରେ କେନ୍ଦ୍ରୀଭୂତ ହୋଇଛି। ଏହାର ସବୁଠୁ ବଡ଼ କାରଣ ହେଉଛି- ବର୍ତ୍ତମାନ ଯୁଦ୍ଧର ଅର୍ଥନୈତିକ ପ୍ରଭାବ, ତେଲ ଦର ବୃଦ୍ଧିର ଆଶଙ୍କା ଆମ ଦେଶବାସୀ ଅନୁଭବ କରିବା ଆରମ୍ଭ କଲେଣି। ଆଉ ଏମିତି ସ୍ଥିତିରେ ବଡ଼ ବଡ଼ ଦାବି କରିବା ରାଜନୈତିକ ଦୃଷ୍ଟିକୋଣରୁ ବିପଦଜ୍ଜନକ ହୋଇପାରେ।
ଯଦି ଏହି ଯୁଦ୍ଧ ସ୍ଥିତି ଆଗାମୀ ଦିନରେ ଏକ ବଡ଼ ନିର୍ବାଚନୀ ପ୍ରସଙ୍ଗ ପାଲଟେ, ତେବେ ବିରୋଧୀଙ୍କ ତରଫରୁ ସରକାରଙ୍କୁ ଅନେକ ଅସୁବିଧାଜନକ ପ୍ରଶ୍ନର ସାମ୍ନା କରିବାକୁ ପଡ଼ିବ। ଉଦାହରଣ ସ୍ୱରୂପ, ୨୦୨୧ ମସିହା ଫେବୃଆରୀ ମାସରେ ଯେତେବେଳେ ପେଟ୍ରୋଲ ଦର ୧୦୦ ଟଙ୍କା ପାର୍ କରିଥିଲା, ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ସେତେବେଳେ କଂଗ୍ରେସ ଏବଂ ପୂର୍ବ ସରକାରଗୁଡ଼ିକୁ ଦାୟୀ କରିଥିଲେ। ସେ କହିଥିଲେ ଯେ- “ଯଦି ପୂର୍ବ ସରକାରଗୁଡ଼ିକ ତୈଳ ଆମଦାନୀ ଉପରେ ଆମ ଦେଶର ନିର୍ଭରଶୀଳତା କମାଇବାକୁ ପଦକ୍ଷେପ ନେଇଥାନ୍ତେ, ତେବେ ଆଜି ମଧ୍ୟବିତ୍ତ ଶ୍ରେଣୀ ଉପରେ ଏତେ ବୋଝ ପଡ଼ିନଥାନ୍ତା।”
କିନ୍ତୁ ବର୍ତ୍ତମାନର ପରିସଂଖ୍ୟାନ କହୁଛି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଓଲଟା କଥା। ବିଶିଷ୍ଟ ସାମ୍ବାଦିକ ଏବଂ ବିଜନେସ୍ ଷ୍ଟାଣ୍ଡାର୍ଡର ପୂର୍ବତନ ସମ୍ପାଦକ ଏ.କେ ଭଟ୍ଟାଚାର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ଏକ ରିପୋର୍ଟ ଅନୁଯାୟୀ, ୨୦୧୪ ମସିହାରେ ମୋଦୀ ସରକାର ଆସିବା ପରଠାରୁ ଭାରତର ନିଜସ୍ୱ ଅଶୋଧିତ ତୈଳ ଉତ୍ପାଦନ (Domestic Crude Oil Output) କ୍ରମାଗତ ଭାବେ କମିବାରେ ଲାଗିଛି। ୨୦୧୪-୧୫ ରେ ଏହା ୩୫.୯ ମିଲିୟନ୍ ଟନ୍ ଥିବାବେଳେ ୨୦୨୪ ବେଳକୁ ଏହା ଖସିଆସି ମାତ୍ର ୨୬.୪୯ ମିଲିୟନ୍ ଟନ୍ ରେ ପହଞ୍ଚିଛି। ଅନ୍ୟପକ୍ଷରେ, ତୈଳ ଆମଦାନୀ ଉପରେ ଆମର ନିର୍ଭରଶୀଳତା କମିବା ପରିବର୍ତ୍ତେ ବଢ଼ିଛି। ୨୦୧୪ ରେ ଆମେ ୮୪ ପ୍ରତିଶତ ତେଲ ବିଦେଶରୁ କିଣୁଥିବା ବେଳେ ଗତବର୍ଷ ସୁଦ୍ଧା ଏହା ୯୦ ପ୍ରତିଶତକୁ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଛି। ଏଣୁ ଏବେ ସରକାର କେବଳ ପୂର୍ବ ସରକାରଙ୍କ ଉପରେ ଦୋଷ ଲଦି ସହଜରେ ଖସିଯାଇପାରିବେ ନାହିଁ। ଯଦିଓ ଟିକସ ହ୍ରାସ କରି ସାମୟିକ ଆଶ୍ୱସ୍ତି ଦିଆଯାଇପାରେ, କିନ୍ତୁ ଆମଦାନୀ ନିର୍ଭରଶୀଳତା କମାଇବାରେ ସରକାର ସଫଳ ହୋଇନାହାନ୍ତି।
ବିରୋଧୀ ଦଳଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟ ଏହି ଆର୍ଥିକ ସଙ୍କଟର ସୁଯୋଗକୁ ହାତଛଡ଼ା କରିବାକୁ ଚାହୁଁନାହାନ୍ତି। ତୃଣମୂଳ କଂଗ୍ରେସ (TMC) ନିକଟରେ ଏକ୍ସ (X) ବା ଟ୍ୱିଟରରେ ମୋଦୀ ସରକାରଙ୍କୁ କଟାକ୍ଷ କରି ଏକ ବ୍ୟଙ୍ଗାତ୍ମକ ପୋଷ୍ଟ କରିଛି। ଯେଉଁଥିରେ ଲେଖାଯାଇଛି- “Welcome to the Q economy 2016 to 2026” ଅର୍ଥାତ୍ ମୋଦୀଜୀଙ୍କ ‘ଧାଡ଼ିର ଅର୍ଥନୀତି’କୁ ସ୍ୱାଗତ। ଏହି ପୋଷ୍ଟରେ ୪ଟି ଦୃଶ୍ୟ ରହିଛି- ପ୍ରଥମେ ୨୦୧୬ ର ବିମୁଦ୍ରାକରଣ ବେଳେ ଏଟିଏମ୍ ଆଗରେ ଲୋକଙ୍କ ଲମ୍ବା ଧାଡ଼ି, ଦ୍ୱିତୀୟରେ ୨୦୨୦ କୋଭିଡ୍ ବେଳେ ଅକ୍ସିଜେନ୍ ପାଇଁ ହାହାକାର ଧାଡ଼ି, ଏବଂ ବର୍ତ୍ତମାନ ୨୦୨୫-୨୬ ରେ ପେଟ୍ରୋଲ୍ ଓ ଏଲପିଜି ପାଇଁ ଲୋକଙ୍କୁ ପୁଣି ଧାଡ଼ିରେ ଠିଆ ହେବାକୁ ପଡ଼ିବ ବୋଲି ଟିଏମସି ସମାଲୋଚନା କରିଛି।
ବିରୋଧୀ ଦଳ ଯେତେ ଆକ୍ରମଣ କଲେ ମଧ୍ୟ ରାଜନୀତିର ଏକ କଠୋର ସତ୍ୟ ହେଉଛି- ପୂର୍ବରୁ ଏଟିଏମ୍ ଲାଇନ୍ ହେଉ ବା ଅକ୍ସିଜେନ୍ ଅଭାବ, ଏସବୁ କୌଣସି ବିବାଦ ବିଜେପିର ନିର୍ବାଚନୀ ବିଜୟ ରଥକୁ ଅଟକାଇ ପାରିନଥିଲା। ବର୍ତ୍ତମାନର ବିଧାନସଭା ନିର୍ବାଚନଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟ ଗ୍ଲୋବାଲ୍ ବା ବିଶ୍ୱସ୍ତରୀୟ ପ୍ରସଙ୍ଗ ଅପେକ୍ଷା ଲୋକାଲ୍ (ସ୍ଥାନୀୟ) ପ୍ରସଙ୍ଗ ଏବଂ ସ୍ଥାନୀୟ ନେତାମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ଲୋକଙ୍କ ଆସ୍ଥା ଉପରେ ଅଧିକ ନିର୍ଭର କରୁଛି।
ଆଗକୁ ଦେଖିବା ବାକି ରହିଲା, ଏହି ଅର୍ଥନୈତିକ ଚାପ, ତୈଳ ଦର ବୃଦ୍ଧିର ଆଶଙ୍କା ଏବଂ ବଦଳୁଥିବା ପ୍ରଚାର ଶୈଳୀ ସାଧାରଣ ଭୋଟରଙ୍କ ଉପରେ କି ପ୍ରଭାବ ପକାଉଛି।
AlsoRead; https://purvapaksa.com/2027-census-live-in-couples-recognized-as-families/
