କୁହାଯାଏ, “ଇଚ୍ଛା ଥିଲେ ଉପାୟ ଆପେ ଆପେ ଆସେ”। କିନ୍ତୁ ଯେତେବେଳେ ସେହି ଇଚ୍ଛାଶକ୍ତି ସହ କଠିନ ପରିଶ୍ରମ ଓ ଅତୁଟ ସଙ୍କଳ୍ପ ମିଶିଯାଏ, ସେତେବେଳେ ଇତିହାସ ରଚନା ହୁଏ। ଏମିତି ଏକ ଅସାଧାରଣ କାହାଣୀ ଏବେ ସାରା ଦେଶରେ ଚର୍ଚ୍ଚାର ବିଷୟ ପାଲଟିଛି। ଏହା ହେଉଛି ଶକୁନ୍ତଳା ଦେବୀଙ୍କ କାହାଣୀ, ଯିଏ କୌଣସି ସରକାରୀ ସାହାଯ୍ୟ କିମ୍ବା ପ୍ରଶାସନର ମାଗଣା ପ୍ରତିଶ୍ରୁତିକୁ ଚାହିଁ ରହିନଥିଲେ। ଗାଁର ଶୋଷ ମେଣ୍ଟାଇବା ପାଇଁ ସେ ଏକାକୀ କୋଡ଼ି-ଶାବଳ ଧରିଲେ ଏବଂ ଲଗାତାର ୬୦ ଦିନର ପରିଶ୍ରମ ପରେ ଏକ କୂଅ ଖୋଳି ବାହାର କରିଛନ୍ତି।
୧. ଅଭାବରୁ ଆରମ୍ଭ ହେଲା ଅଭିଯାନ
ଭାରତର ଅନେକ ଗ୍ରାମାଞ୍ଚଳରେ ଆଜି ବି ଜଳ ସଙ୍କଟ ଏକ ବଡ଼ ସମସ୍ୟା। ଶକୁନ୍ତଳା ରହୁଥିବା ଚନ୍ଦକା ଡମପଡ଼ା ଅଞ୍ଚଳରେ ମଧ୍ୟ ପରିସ୍ଥିତି କିଛି ଅଲଗା ନ ଥିଲା। ମହିଳାମାନଙ୍କୁ ପାଣି ମୁନ୍ଦେ ପାଇଁ ମାଇଲ୍ ମାଇଲ୍ ପଥ ଅତିକ୍ରମ କରିବାକୁ ପଡ଼ୁଥିଲା। ପ୍ରଶାସନ ପାଖରେ ବାରମ୍ବାର ଗୁହାରି ସତ୍ତ୍ୱେ କେବଳ ପ୍ରତିଶ୍ରୁତି ମିଳୁଥିଲା, ପାଣି ନୁହେଁ। ଦିନେ ପରିବାରର କଷ୍ଟ ଦେଖି ଶକୁନ୍ତଳା ସ୍ଥିର କଲେ ଯେ, ସେ ଆଉ କାହାର ବାଟ ଚାହିଁବେ ନାହିଁ। ନିଜ ହାତରେ ନିଜ ଭାଗ୍ୟ ଲେଖିବେ।
୨. ୬୦ ଦିନର ‘ଜଳ-ତପସ୍ୟା’
ଜଣେ ମହିଳା ଏକାକୀ କୂଅ ଖୋଳିବେ— ଏହା ଶୁଣି ପ୍ରଥମେ ଗାଁ ଲୋକେ ତାଙ୍କୁ ପରିହାସ କରିଥିଲେ। କେହି କେହି ତାଙ୍କୁ ପାଗଳ ମଧ୍ୟ କହିଲେ। କିନ୍ତୁ ଶକୁନ୍ତଳାଙ୍କ କାନରେ କେବଳ ପରିବାରର ଶୋଷିଲା କଣ୍ଠର ସ୍ୱର ଶୁଭୁଥିଲା। ସେ ପ୍ରତିଦିନ ସକାଳୁ ସନ୍ଧ୍ୟା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କଠିନ ପଥର ଓ ମାଟି ଖୋଳିବାରେ ଲାଗିଲେ। ୧୦ ଫୁଟ, ୨୦ ଫୁଟ କରି ଯେତେବେଳେ ସେ ଗଭୀରକୁ ଗଲେ, ସେତେବେଳେ ତାଙ୍କର ସଙ୍କଳ୍ପ ଆହୁରି ଦୃଢ଼ ହେଲା। ପାଖାପାଖି ଦୁଇ ମାସ ବା ୬୦ ଦିନର ଅକ୍ଳାନ୍ତ ପରିଶ୍ରମ ପରେ ଶେଷରେ ମାଟି ତଳୁ ପାଣିର ସୂଅ ବାହାରିଲା।
୩. ଶକୁନ୍ତଳା: ନାରୀ ଶକ୍ତିର ଜ୍ୱଳନ୍ତ ପ୍ରତୀକ
ଆଜି ଶକୁନ୍ତଳାଙ୍କ କୂଅରୁ କେବଳ ତାଙ୍କ ପରିବାର ନୁହେଁ, ବରଂ ଗାଁର ଅନେକ ଘର ପାଣି ନେଉଛନ୍ତି। ଯେଉଁମାନେ ଦିନେ ତାଙ୍କୁ ହସୁଥିଲେ, ଆଜି ସେମାନେ ତାଙ୍କ ପାଖରେ ନତମସ୍ତ। ଶକୁନ୍ତଳା ପ୍ରମାଣ କରିଦେଲେ ଯେ, ସରକାରୀ ଯୋଜନା ଅପେକ୍ଷା ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ପ୍ରଚେଷ୍ଟା ବେଳେବେଳେ ଅଧିକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହୋଇଥାଏ। ତାଙ୍କୁ ଏବେ ସ୍ଥାନୀୟ ଅଞ୍ଚଳରେ ‘ୱାଟର ଓମ୍ୟାନ୍’ ଭାବେ ସମ୍ମାନିତ କରାଯାଉଛି।
୪. ପ୍ରଶାସନ ପାଇଁ ଏକ ଶକ୍ତ ଚାପୁଡ଼ା
ଶକୁନ୍ତଳାଙ୍କ ଏହି ସଫଳତା ପ୍ରଶାସନିକ ଶିଥିଳତା ଉପରେ ଏକ ବଡ଼ ପ୍ରଶ୍ନବାଚୀ। ଯେଉଁ କାମ ପାଇଁ ଲକ୍ଷ ଲକ୍ଷ ଟଙ୍କାର ବଜେଟ୍ ଦରକାର ଏବଂ ବର୍ଷ ବର୍ଷ ଧରି ଫାଇଲ୍ ଚାଲେ, ସେହି କାମକୁ ଜଣେ ସାଧାରଣ ମହିଳା ମାତ୍ର ୬୦ ଦିନରେ କରି ଦେଖାଇଲେ। ଏହା ଦର୍ଶାଉଛି ଯେ, ଯଦି ଇଚ୍ଛାଶକ୍ତି ଥାଏ, ତେବେ କୌଣସି ବି ସମସ୍ୟା ଅସମାଧିତ ହୋଇ ରହିବ ନାହିଁ।
୫. କୂଅ ମାଟି ନେଇ ୪,୦୦୦ ଇଟା ତିଆରି କଲେ
ଶକୁନ୍ତଳା ଚତାର କୂଅରୁ ବାହାରି ଥିବା ମାଟି ନେଇ ୪,୦୦୦ ଇଟା ତିଆରି କରି ତାଙ୍କର ଭଙ୍ଗା ଘର ମରାମତି କରିଛନ୍ତି। ଗାଁ ଲୋକ ବିଶ୍ୱାସ କରନ୍ତି ଯେ ଶକୁନ୍ତଳା ସେମାନଙ୍କର ପାଣି ସମସ୍ୟା ସମାଧାନ କରିଛନ୍ତି। ପାଣି ଯୋଗାଇବା ପାଇଁ ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ଶକୁନ୍ତଳାଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କରନ୍ତି।
ଶକୁନ୍ତଳା କହିଥିଲେ ଯେ ଗାଁରେ ଥିବା ନଳକୂପ ଭଲ ପାଣି ଦେଉନଥିଲା। ସେମାନେ ରୋଷେଇ ଏବଂ ପିଇବା ପାଇଁ ଦୂଷିତ ପାଣି ବ୍ୟବହାର କରୁଥିଲେ। ଏପରିକି ସେମାନଙ୍କୁ ଜଙ୍ଗଲରୁ ପାଣି ଆଣିବାକୁ ପଡୁଥିଲା।
୬. ପ୍ରେରଣାର ନୂଆ ଅଧ୍ୟାୟ
ଶକୁନ୍ତଳା ଦେବୀଙ୍କ କାହାଣୀ କେବଳ ଏକ କୂଅ ଖୋଳିବା ବିଷୟରେ ନୁହେଁ, ଏହା ଆତ୍ମନିର୍ଭରଶୀଳତାର ଏକ ମହାନ୍ ଶିକ୍ଷା। ସେ ଆଜିର ଯୁବପିଢ଼ି ଓ ସମାଜ ପାଇଁ ଏକ ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଉଦାହରଣ ଯେ, ସମସ୍ୟା ବିଷୟରେ ଅଭିଯୋଗ କରିବା ଅପେକ୍ଷା ସମାଧାନର ବାଟ ଖୋଜିବା ଶ୍ରେୟସ୍କର। ଶକୁନ୍ତଳାଙ୍କ ଏହି ‘ଭଗୀରଥ ପ୍ରୟାସ’ ଆଗାମୀ ଅନେକ ବର୍ଷ ଧରି ଲୋକଙ୍କ ଶୋଷ ମେଣ୍ଟାଇବା ସହ ସେମାନଙ୍କୁ ପ୍ରେରଣା ଯୋଗାଇବ।
