ରାଜ୍ୟରେ ଶାସନ କ୍ଷମତା ପରିବର୍ତ୍ତନ ହେବା ଏବଂ ନୂତନ ବିଜେପି ସରକାର ଦାୟିତ୍ୱ ଗ୍ରହଣ କରିବାର ଦୀର୍ଘ ୨୨ ମାସ ବିତିଯାଇଛି। ସରକାରୀ କଳକୁ ଅଧିକ କ୍ରିୟାଶୀଳ ଏବଂ ଲୋକାଭିମୁଖୀ କରିବା ପାଇଁ ଶେଷରେ ସରକାର ଏକ ବଡ଼ ପଦକ୍ଷେପ ନେଇଛନ୍ତି। ରାଜ୍ୟର ସମସ୍ତ ୩୦ଟି ଜିଲ୍ଲାରେ ‘ଜିଲ୍ଲା ଯୋଜନା ବୋର୍ଡ’ (District Planning Board) କୁ ପୁନର୍ଗଠନ କରାଯାଇ ନୂଆ ଅଧ୍ୟକ୍ଷମାନଙ୍କୁ ନିଯୁକ୍ତି ପ୍ରଦାନ କରାଯାଇଛି। ଏଥିରେ ୪ ଜଣ କ୍ୟାବିନେଟ୍ ମନ୍ତ୍ରୀ ଏବଂ ୨୬ ଜଣ ବିଧାୟକଙ୍କୁ ବିଭିନ୍ନ ଜିଲ୍ଲାର ମଙ୍ଗୁଆଳ ଭାବେ ଦାୟିତ୍ୱ ଦିଆଯାଇଛି। ଏହି ପଦକ୍ଷେପ ମାଧ୍ୟମରେ ତୃଣମୂଳ ସ୍ତରରେ ଉନ୍ନୟନମୂଳକ କାର୍ଯ୍ୟକୁ ତ୍ୱରାନ୍ୱିତ କରିବା ସହ ଦଳୀୟ ବିଧାୟକମାନଙ୍କୁ ଗୁରୁତ୍ୱ ପ୍ରଦାନ କରିବାର ଏକ ସ୍ପଷ୍ଟ ପ୍ରୟାସ ଦେଖିବାକୁ ମିଳିଛି।
କିନ୍ତୁ ଏହି ନିଯୁକ୍ତି ପ୍ରକ୍ରିୟା ସମ୍ପନ୍ନ ହେବା ପରେ ରାଜ୍ୟ ରାଜନୀତିରେ ଏକ ନୂତନ ଏବଂ ବୃହତ୍ତର ପ୍ରଶ୍ନ ମୁଣ୍ଡ ଟେକିଛି। ତାହା ହେଉଛି- ଜିଲ୍ଲାସ୍ତରରେ ଯୋଜନା ବୋର୍ଡ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ଷମ ହୋଇଥିବା ବେଳେ, ରାଜ୍ୟର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ନୀତି ନିର୍ଦ୍ଧାରଣକାରୀ ସଂସ୍ଥା ‘ରାଜ୍ୟ ଯୋଜନା ବୋର୍ଡ’ (State Planning Board) ଏବଂ ଦୀର୍ଘଦିନ ଧରି ମୁଖ୍ୟବିହୀନ ହୋଇ ପଡ଼ିରହିଥିବା ବିଭିନ୍ନ ସରକାରୀ ଉଦ୍ୟୋଗ ତଥା ନିଗମ (Corporations) ଗୁଡ଼ିକରେ କେବେ ନିଯୁକ୍ତି ମିଳିବ?
ଜିଲ୍ଲା ଯୋଜନା ବୋର୍ଡର ଗୁରୁତ୍ୱ ଓ ରାଜନୈତିକ ସମୀକରଣ
ପଞ୍ଚାୟତିରାଜ ଏବଂ ବିକେନ୍ଦ୍ରୀକରଣ ବ୍ୟବସ୍ଥାରେ ଜିଲ୍ଲା ଯୋଜନା କମିଟି ବା ବୋର୍ଡର ଭୂମିକା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ। ଏକ ଜିଲ୍ଲାର ସାମଗ୍ରିକ ବିକାଶର ରୂପରେଖ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବା, ବିଭିନ୍ନ ବିଭାଗ ମଧ୍ୟରେ ସମନ୍ୱୟ ରକ୍ଷା କରିବା, ସାଂସଦ ଓ ବିଧାୟକ ପାଣ୍ଠିର ସଠିକ୍ ବିନିଯୋଗ ନିଶ୍ଚିତ କରିବା ଏବଂ ଗ୍ରାମାଞ୍ଚଳର ଆବଶ୍ୟକତାକୁ ରାଜ୍ୟ ସରକାରଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟିଗୋଚର କରାଇବାରେ ଏହି ବୋର୍ଡ ମୁଖ୍ୟ ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରିଥାଏ। ଦୀର୍ଘ ୨୨ ମାସ ଧରି ଏହି ପଦବୀଗୁଡ଼ିକ ଖାଲି ପଡ଼ିଥିବାରୁ ଜିଲ୍ଲାସ୍ତରୀୟ ଉନ୍ନୟନମୂଳକ କାର୍ଯ୍ୟରେ ପ୍ରଶାସନିକ ଅଧିକାରୀ ବା କଲେକ୍ଟରମାନଙ୍କର ଏକଚାଟିଆ ଆଧିପତ୍ୟ ରହୁଥିବା ନେଇ ଅଭିଯୋଗ ହେଉଥିଲା।
ବର୍ତ୍ତମାନ ୨୬ ଜଣ ବିଧାୟକଙ୍କୁ ଅଧ୍ୟକ୍ଷ ପଦ ମିଳିବା ଦ୍ୱାରା ନିର୍ବାଚିତ ଜନପ୍ରତିନିଧିମାନଙ୍କ ହାତକୁ ପ୍ରଶାସନିକ କ୍ଷମତା ଆସିପାରିଛି। ରାଜନୈତିକ ସମୀକ୍ଷକଙ୍କ ମତରେ, ଏହା ସରକାରଙ୍କ ଏକ ସୁଚିନ୍ତିତ ରାଜନୈତିକ ରଣନୀତି। ମନ୍ତ୍ରିମଣ୍ଡଳରେ ସ୍ଥାନ ପାଇନଥିବା ଅନେକ ଆଶାୟୀ ତଥା ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ବିଧାୟକଙ୍କୁ ଜିଲ୍ଲା ଯୋଜନା ବୋର୍ଡର ଅଧ୍ୟକ୍ଷ (ଯାହାକି କ୍ୟାବିନେଟ୍ କିମ୍ବା ରାଷ୍ଟ୍ରପାହ୍ୟା ମନ୍ତ୍ରୀ ପାହ୍ୟାର ସୁବିଧା ସୁଯୋଗ ପ୍ରଦାନ କରିଥାଏ) ପଦ ଦେଇ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରିବାର ପ୍ରୟାସ କରାଯାଇଛି। ଏହାଦ୍ୱାରା ସରକାର ଏବଂ ସଙ୍ଗଠନ ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ସମନ୍ୱୟ ଅଧିକ ସୁଦୃଢ଼ ହେବ ବୋଲି ଆଶା କରାଯାଉଛି।
ଅଚଳ ରାଜ୍ୟ ଯୋଜନା ବୋର୍ଡ: ଏକ ପ୍ରଶାସନିକ ଶୂନ୍ୟସ୍ଥାନ
ଜିଲ୍ଲାସ୍ତରରେ ବିକାଶର ନକ୍ସା ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୋଇସାରିଥିଲେ ମଧ୍ୟ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ସ୍ତରରେ ସ୍ଥିତି ନୈରାଶ୍ୟଜନକ ରହିଛି। ‘ରାଜ୍ୟ ଯୋଜନା ବୋର୍ଡ’ ହେଉଛି ଓଡ଼ିଶାର ଅର୍ଥନୈତିକ ଏବଂ ଭିତ୍ତିଭୂମି ବିକାଶର ମୁଖ୍ୟ ବ୍ରେନ୍ ଟ୍ରଷ୍ଟ ବା ଥିଙ୍କ୍ ଟ୍ୟାଙ୍କ୍ (Think Tank)। କୃଷି, ଶିଳ୍ପ, ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ, ଶିକ୍ଷା ଏବଂ ନିଯୁକ୍ତି କ୍ଷେତ୍ରରେ ରାଜ୍ୟର ଦୀର୍ଘମିଆଦୀ ରୂପରେଖ ତିଆରି କରିବା ଏହି ବୋର୍ଡର ପ୍ରଧାନ ଦାୟିତ୍ୱ। ସାଧାରଣତଃ ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ଏହାର ଅଧ୍ୟକ୍ଷ ରହୁଥିବା ବେଳେ ଜଣେ ବରିଷ୍ଠ ନେତା କିମ୍ବା ବିଶେଷଜ୍ଞଙ୍କୁ ଉପାଧ୍ୟକ୍ଷ (କ୍ୟାବିନେଟ୍ ପାହ୍ୟା) ଭାବେ ନିଯୁକ୍ତି ଦିଆଯାଇଥାଏ।
କିନ୍ତୁ ଗତ କିଛିବର୍ଷ ଧରି ଉଭୟ ପୂର୍ବତନ ସରକାର ଏବଂ ବର୍ତ୍ତମାନର ସରକାରଙ୍କ ସମୟରେ ରାଜ୍ୟ ଯୋଜନା ବୋର୍ଡ ଏକ ପ୍ରକାର ନିଷ୍କ୍ରିୟ ହୋଇପଡ଼ିଛି। ବର୍ତ୍ତମାନ ସୁଦ୍ଧା ଏଠାରେ କୌଣସି ନିୟମିତ ଉପାଧ୍ୟକ୍ଷ କିମ୍ବା ବିଶେଷଜ୍ଞ ସଦସ୍ୟଙ୍କ ନିଯୁକ୍ତି ହୋଇପାରିନାହିଁ। ଏକ ସୁଦୃଢ଼ ଯୋଜନା ବୋର୍ଡ ଅଭାବରୁ ରାଜ୍ୟର ବିଭିନ୍ନ ବିଭାଗ ମଧ୍ୟରେ ସମନ୍ୱୟର ଅଭାବ ପରିଲକ୍ଷିତ ହେଉଛି। କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ଯୋଜନାଗୁଡ଼ିକୁ ରାଜ୍ୟରେ କିପରି ସଫଳତାର ସହ ଲାଗୁ କରାଯିବ ଏବଂ ରାଜ୍ୟର ନିଜସ୍ୱ ସମ୍ବଳର କିପରି ସୁବିନିଯୋଗ ହେବ, ସେନେଇ ଦିଗଦର୍ଶନ ଦେବାକୁ କେହି ନାହାନ୍ତି। ଏହି ଶୂନ୍ୟସ୍ଥାନ କେବଳ ପ୍ରଶାସନିକ ଦୁର୍ବଳତାକୁ ଦର୍ଶାଉନାହିଁ, ବରଂ ନୀତି ନିର୍ଦ୍ଧାରଣରେ ବୁଦ୍ଧିଜୀବୀ ଓ ରାଜନେତାଙ୍କ ସମ୍ମିଳିତ ପ୍ରୟାସକୁ ମଧ୍ୟ ବାଧାପ୍ରାପ୍ତ କରୁଛି।
ବାବୁଙ୍କ ଭରସାରେ ନିଗମ: ଅପେକ୍ଷାରେ ରାଜନୈତିକ ନେତା
କେବଳ ରାଜ୍ୟ ଯୋଜନା ବୋର୍ଡ ନୁହେଁ, ରାଜ୍ୟରେ ଥିବା ପ୍ରାୟ ତିନି ଡଜନରୁ ଅଧିକ ସରକାରୀ ନିଗମ (Corporations) ଓ ବୋର୍ଡ ମଧ୍ୟ ରାଜନୈତିକ ମୁଖ୍ୟବିହୀନ ହୋଇ ପଡ଼ିରହିଛି। ଓଡ଼ିଶା ପର୍ଯ୍ୟଟନ ଉନ୍ନୟନ ନିଗମ (OTDC), ରାଜ୍ୟ କୃଷି ଶିଳ୍ପ ନିଗମ, ଓଡ଼ିଶା ଖଣି ନିଗମ (OMC), ସଡ଼କ ପରିବହନ ନିଗମ (OSRTC), ରାଜ୍ୟ ଗୃହ ନିର୍ମାଣ ବୋର୍ଡ, ଓଡ଼ିଶା କାଜୁ ନିଗମଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ମହିଳା କମିଶନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅନେକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ସଂସ୍ଥାରେ ଅଧ୍ୟକ୍ଷ ପଦବୀ ଖାଲି ପଡ଼ିଛି। ସରକାର ବଦଳିବା ପରେ ପୂର୍ବ ସରକାରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିଯୁକ୍ତ ହୋଇଥିବା ଅଧ୍ୟକ୍ଷମାନେ ଇସ୍ତଫା ଦେଇସାରିଛନ୍ତି କିମ୍ବା ସେମାନଙ୍କୁ ହଟାଇ ଦିଆଯାଇଛି।
ବର୍ତ୍ତମାନ ଏହି ସମସ୍ତ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ସଂସ୍ଥାଗୁଡ଼ିକ ବିଭାଗୀୟ ସଚିବ କିମ୍ବା ବରିଷ୍ଠ ଆଇଏଏସ୍ (IAS) ଅଧିକାରୀମାନଙ୍କ ଦାୟିତ୍ୱରେ ଚାଲିଛି। ଅମଲାତନ୍ତ୍ର ଉପରେ ଏହି ଅତ୍ୟଧିକ ନିର୍ଭରଶୀଳତା ଗଣତାନ୍ତ୍ରିକ ପ୍ରକ୍ରିୟା ପାଇଁ ଏକ ସୁସ୍ଥ ପରମ୍ପରା ନୁହେଁ ବୋଲି ବିରୋଧୀ ଦଳ ଓ ବିଶ୍ଳେଷକମାନେ ମତ ରଖୁଛନ୍ତି। ନିଗମଗୁଡ଼ିକ କେବଳ ବ୍ୟବସାୟିକ ସଂସ୍ଥା ନୁହେଁ, ବରଂ ଲୋକକଲ୍ୟାଣକାରୀ ଯୋଜନାକୁ ତୃଣମୂଳ ସ୍ତରରେ ପହଞ୍ଚାଇବାର ମାଧ୍ୟମ। ଜଣେ ରାଜନୈତିକ ବ୍ୟକ୍ତି ବା ଜନପ୍ରତିନିଧି ଅଧ୍ୟକ୍ଷ ଭାବେ ରହିଲେ, ସେ ସାଧାରଣ ଲୋକଙ୍କ ସମସ୍ୟାକୁ ଯେତେ ଶୀଘ୍ର ବୁଝିପାରିବେ ଏବଂ ସମାଧାନ କରିପାରିବେ, ଜଣେ କାର୍ଯ୍ୟବ୍ୟସ୍ତ ଅମଲାଙ୍କ ପାଇଁ ତାହା ସମ୍ଭବ ହୋଇନପାରେ।
ଏହା ସହିତ ନିଗମ ଗୁଡ଼ିକର ଅଧ୍ୟକ୍ଷ ପଦବୀ ହେଉଛି ରାଜନୈତିକ ଥଇଥାନ (Political Rehabilitation) ର ଏକ ପ୍ରମୁଖ ମାଧ୍ୟମ। ନିର୍ବାଚନ ସମୟରେ ଦଳ ପାଇଁ ଅକ୍ଲାନ୍ତ ପରିଶ୍ରମ କରିଥିବା ବରିଷ୍ଠ ନେତା, ଯେଉଁମାନେ ଟିକେଟ୍ ପାଇବାରୁ ବଞ୍ଚିତ ହୋଇଥିଲେ କିମ୍ବା ଅଳ୍ପ ବ୍ୟବଧାନରେ ପରାଜିତ ହୋଇଥିଲେ, ସେମାନଙ୍କୁ ଏହି ନିଗମଗୁଡ଼ିକରେ ଥଇଥାନ କରାଯିବାର ପରମ୍ପରା ରହିଆସିଛି। ୨୨ ମାସ ବିତିଯାଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଏହି ନେତାମାନଙ୍କୁ କୌଣସି ଦାୟିତ୍ୱ ନମିଳିବା ଦଳ ଭିତରେ କ୍ଷୋଭ ଏବଂ ଅସନ୍ତୋଷ ସୃଷ୍ଟି କରୁଥିବା ରାଜନୈତିକ ମହଲରେ ଚର୍ଚ୍ଚା ହେଉଛି।
ଆଗକୁ କ’ଣ ରହିଛି ଆହ୍ୱାନ?
ସରକାରଙ୍କ ଆଗରେ ଏବେ ଏକାଧିକ ଆହ୍ୱାନ ରହିଛି। ଗୋଟିଏ ପଟେ ପ୍ରଶାସନିକ ଦକ୍ଷତା ବଜାୟ ରଖିବା ଏବଂ ଅନ୍ୟପଟେ ଦଳୀୟ କର୍ମୀ ଓ ନେତାମାନଙ୍କ ମନୋବଳକୁ ଦୃଢ଼ କରିବା। ଯେହେତୁ ସରକାର ନିକଟରେ ଜିଲ୍ଲା ଯୋଜନା ବୋର୍ଡ ଗଠନ କରି ଏକ ସକାରାତ୍ମକ ବାର୍ତ୍ତା ଦେଇଛନ୍ତି, ଆଶା କରାଯାଉଛି ଯେ ଆଗାମୀ କିଛି ମାସ ମଧ୍ୟରେ ରାଜ୍ୟ ଯୋଜନା ବୋର୍ଡ ସମେତ ବିଭିନ୍ନ ଖାଲି ପଡ଼ିଥିବା ନିଗମ ଗୁଡ଼ିକରେ ନିଯୁକ୍ତି ପ୍ରକ୍ରିୟା ତ୍ୱରାନ୍ୱିତ ହେବ। ଆଗକୁ ପଞ୍ଚାୟତ ଓ ପୌର ନିର୍ବାଚନ ଆସୁଥିବାରୁ ଦଳୀୟ ସଙ୍ଗଠନକୁ ସୁଦୃଢ଼ କରିବା ପାଇଁ ରାଜନୈତିକ ଥଇଥାନ ନିତାନ୍ତ ଆବଶ୍ୟକ ହୋଇପଡ଼ିବ।
ସଂକ୍ଷେପରେ କହିବାକୁ ଗଲେ, ଜିଲ୍ଲା ଯୋଜନା ବୋର୍ଡଗୁଡ଼ିକର କାର୍ଯ୍ୟକ୍ଷମ ହେବା ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ ସ୍ୱାଗତଯୋଗ୍ୟ। କିନ୍ତୁ ସାମଗ୍ରିକ ବିକାଶର ରଥକୁ ଆଗକୁ ବଢ଼ାଇବା ପାଇଁ ରାଜ୍ୟ ଯୋଜନା ବୋର୍ଡକୁ ପୁନର୍ଜୀବିତ କରିବା ଏବଂ ସରକାରୀ ନିଗମଗୁଡ଼ିକୁ ଅମଲାତନ୍ତ୍ର କବଳରୁ ମୁକ୍ତ କରି ସଠିକ୍ ରାଜନୈତିକ ତଥା ଦକ୍ଷ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କୁ ଦାୟିତ୍ୱ ହସ୍ତାନ୍ତର କରିବା ସମୟର ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ଦାବି ପାଲଟିଛି। ଏହି ନିଷ୍ପତ୍ତି କେବେ ନିଆଯାଉଛି ଏବଂ ଏଥିରେ କେଉଁମାନଙ୍କୁ ଗୁରୁତ୍ୱ ମିଳୁଛି, ତାହା ଉପରେ ଏବେ ସମସ୍ତଙ୍କ ନଜର।
also read : https://purvapaksa.com/which-trick-of-the-bjp-did-mamata-fall-for/
ବିଜେପିର କେଉଁ ଚାଲ୍ରେ ଫସିଲେ ଦିଦି? || Which trick of the BJP did Mamata fall for?
