The first woman to reign in power || ଶକ୍ତିର ସିଂହାସନରେ ପ୍ରଥମ ମହିଳା

ଓଡ଼ିଶାର ପ୍ରଶାସନିକ ଇତିହାସରେ ଏକ ନୂତନ ଅଧ୍ୟାୟ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଛି। ୧୯୩୬ ମସିହାରେ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ପ୍ରଦେଶ ଗଠନ ହେବା ପରଠାରୁ ଦୀର୍ଘ ୯୦ ବର୍ଷ ଧରି ଯେଉଁ ପଦବୀଟି କେବଳ ପୁରୁଷ ଅଧିକାରୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅଳଙ୍କୃତ ହୋଇ ଆସୁଥିଲା, ସେହି ଶୀର୍ଷ ସିଂହାସନରେ ଆଜି ଜଣେ ଦକ୍ଷ ମହିଳା ପ୍ରଶାସିକା ଅଧିଷ୍ଠିତ। ବରିଷ୍ଠ ଆଇଏଏସ୍ ଅଧିକାରୀ ଅନୁ ଗର୍ଗ ରାଜ୍ୟର ମୁଖ୍ୟ ସଚିବ ଭାବେ ଦାୟିତ୍ୱ ଗ୍ରହଣ କରିବା କେବଳ ମହିଳା ସଶକ୍ତିକରଣର ଏକ ପ୍ରତୀକ ନୁହେଁ, ବରଂ ଏହା ପ୍ରଶାସନିକ ସଂସ୍କାରର ଏକ ବଡ଼ ଆଶା। କିନ୍ତୁ ଏହି “ଐତିହାସିକ ମାଇଲଖୁଣ୍ଟ” ପଛରେ ରହିଛି କଠୋର ବାସ୍ତବତା ଏବଂ ଜଟିଳ ଆହ୍ୱାନ। ଶକ୍ତିର ସିଂହାସନରେ ପରିବର୍ତ୍ତନ ହୋଇଛି ସତ, କିନ୍ତୁ “ସିଷ୍ଟମ୍‌”ରେ ଥିବା ପୁରୁଣା ଦୁର୍ଗତି ଓ ପ୍ରଶ୍ନବାଚୀଗୁଡ଼ିକ ଏବେ ବି ସେମିତି ରହିଛି।

କିନ୍ତୁ ପ୍ରଶ୍ନ ହେଉଛି
ଇତିହାସ କ’ଣ ଫାଇଲ୍‌ରେ ଲେଖାଯାଏ, ନା ଲୋକଙ୍କ ଜୀବନରେ?
ଓଡ଼ିଶାର ପ୍ରଶାସନ ଯେଉଁ ଦୁର୍ଗନ୍ଧରେ ଆଜି ଆଚ୍ଛନ୍ନ—
ଫାଇଲ୍ ରାଜ, ଭୟଭୀତ ଅଧିକାରୀ, ରାଜନୈତିକ ସୁପାରିଶ,
ସେଇ ସିଷ୍ଟମ୍‌ର ମୁଣ୍ଡରେ ଏବେ ଜଣେ ନୂଆ ମୁଖ୍ୟ
ସେ ଶକ୍ତି, ସେ ସରସ୍ୱତୀ ଓ ସେ ଲକ୍ଷ୍ମୀ।

ଭିଜନ୍ ୨୦୩୬–୨୦୪୭: ଫାଇଲ୍‌ର ସ୍ୱପ୍ନ ନା ଫିଲ୍ଡ୍‌ର ବାସ୍ତବତା?

ଓଡ଼ିଶା ସରକାର ‘ଭିଜନ୍ ୨୦୩୬’ (ଓଡ଼ିଶା ଗଠନର ଶତବାର୍ଷିକୀ) ଏବଂ ‘ଭିଜନ୍ ୨୦୪୭’ (ଭାରତର ସ୍ୱାଧୀନତାର ଶତବାର୍ଷିକୀ) ପାଇଁ ଏକ ମାଷ୍ଟର ପ୍ଲାନ୍ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିଛନ୍ତି। ଏହି ଦଲିଲ୍‌ରେ ଶିଳ୍ପାୟନ, ରୋଜଗାର ସୃଷ୍ଟି, ଡିଜିଟାଲ୍ ଶାସନ ଏବଂ ବିଶ୍ୱସ୍ତରୀୟ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟସେବାର ବ୍ଲୁ-ପ୍ରିଣ୍ଟ ରହିଛି। ଜଣେ ଅଭିଜ୍ଞ ପ୍ରଶାସିକା ଭାବେ ଅନୁ ଗର୍ଗଙ୍କ ପାଇଁ ପ୍ରଥମ ପରୀକ୍ଷା ହେଉଛି— ଏହି କାଗଜପତ୍ରର ଭିଜନ୍‌କୁ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ଷେତ୍ରରେ ରୂପାନ୍ତରିତ କରିବା।

ଓଡ଼ିଶାରେ ସମସ୍ୟା ଯୋଜନାର ଅଭାବ ନୁହେଁ, ବରଂ ଯୋଜନାର “କାର୍ଯ୍ୟକାରିତା”। ପ୍ରଶାସନିକ ସ୍ତରରେ ରହିଥିବା ‘ଫାଇଲ୍ ରାଜ’ କିମ୍ବା ନାଲିଫିତା ପ୍ରଥା ଯୋଗୁଁ ଅନେକ ସମୟରେ ଉତ୍ତମ ଯୋଜନାଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟ ବାଟବଣା ହୋଇଥାଏ। ନୂଆ ମୁଖ୍ୟ ସଚିବଙ୍କୁ ପ୍ରତ୍ୟେକ ବିଭାଗ ପାଇଁ Key Performance Indicator ଏବଂ କଠୋର ଟାଇମ୍‌ଲାଇନ୍ ଧାର୍ଯ୍ୟ କରିବାକୁ ହେବ। ଭିଜନ୍ ଡକ୍ୟୁମେଣ୍ଟ ଯେପରି କେବଳ ଏକ ‘ପାୱାର ପଏଣ୍ଟ ପ୍ରେଜେଣ୍ଟେସନ୍’ରେ ସୀମିତ ନ ରହେ, ତାହା ସୁନିଶ୍ଚିତ କରିବା ହିଁ ତାଙ୍କର ପ୍ରାଥମିକତା ହେବା ଉଚିତ।

ନିରପେକ୍ଷତା: ପ୍ରଶାସନର ମେରୁଦଣ୍ଡ ପରୀକ୍ଷିତ

ମୁଖ୍ୟ ସଚିବ କେବଳ ସରକାରଙ୍କ ପ୍ରମୁଖ ପରାମର୍ଶଦାତା ନୁହଁନ୍ତି, ସେ ହେଉଛନ୍ତି ସମଗ୍ର ପ୍ରଶାସନିକ କଳର ନିରପେକ୍ଷତାର ରକ୍ଷକ। ଓଡ଼ିଶାରେ ଆଗକୁ ପଞ୍ଚାୟତ ଓ ପୌର ନିର୍ବାଚନ ଭଳି ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଗଣତାନ୍ତ୍ରିକ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଆସୁଛି। ଏହି ସମୟରେ ପ୍ରଶାସନ ଉପରେ ରାଜନୈତିକ ଚାପ ରହିବା ସ୍ୱାଭାବିକ।

ଜଣେ ନିର୍ଭୀକ ମୁଖ୍ୟ ସଚିବ ଭାବେ ସେ କିପରି ତଳ ସ୍ତରର ଅଧିକାରୀ ଯଥା— ବିଡିଓ, ତହସିଲଦାର ଏବଂ ଜିଲ୍ଲାପାଳମାନଙ୍କୁ କୌଣସି ରାଜନୈତିକ ପକ୍ଷପାତ ନ କରି ସ୍ୱାଧୀନ ଭାବେ କାମ କରିବାକୁ ସୁଯୋଗ ଦେଉଛନ୍ତି, ତାହା ଦେଖିବାକୁ ବାକି ରହିଲା। ପ୍ରଶାସନିକ ନିଷ୍ପତ୍ତିରେ ଯଦି ରାଜନୈତିକ ଗନ୍ଧ ରହେ, ତେବେ ଜନସାଧାରଣଙ୍କ ଭରସା ତୁଟିଯାଏ। ଏହି ଅଗ୍ନିପରୀକ୍ଷାରେ ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ ହେବା ଅନୁ ଗର୍ଗଙ୍କ ପାଇଁ ଏକ ବଡ଼ ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜ।

ଦୁର୍ନୀତି ବିରୋଧରେ ଶୂନ୍ୟ ସହିଷ୍ଣୁତା: କଥା ନା କାମ?

ସରକାରୀ ସ୍ତରରେ “ଜିରୋ ଟୋଲରେନ୍ସ” ଶବ୍ଦଟି ଏବେ ଏକ ଫ୍ୟାଶନେବଲ୍ ସ୍ଲୋଗାନ୍ ପାଲଟିଛି। କିନ୍ତୁ ବାସ୍ତବରେ, ତୃଣମୂଳ ସ୍ତରରେ ଭ୍ରଷ୍ଟାଚାରର ଚେର ବହୁତ ଗଭୀର। ଛୋଟ ଛୋଟ କାମ ପାଇଁ ସାଧାରଣ ଲୋକଙ୍କୁ ବଡ଼ ସୁପାରିଶ ଲୋଡ଼ିବାକୁ ପଡ଼ୁଛି। ଟେଣ୍ଡର ପ୍ରକ୍ରିୟା ଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ନିଯୁକ୍ତି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସବୁଠି ସ୍ୱଚ୍ଛତା ଉପରେ ପ୍ରଶ୍ନବାଚୀ ସୃଷ୍ଟି ହେଉଛି।

ଅନୁ ଗର୍ଗ ଜଣେ ସ୍ୱଚ୍ଛ ଭାବମୂର୍ତ୍ତି ସମ୍ପନ୍ନ ଅଧିକାରୀ। ତେଣୁ ତାଙ୍କଠାରୁ ଆଶା କରାଯାଏ ଯେ, ସେ କେବଳ ନୀତି କଥା କହିବେ ନାହିଁ, ବରଂ ଦୁର୍ନୀତିଗ୍ରସ୍ତ ଅଧିକାରୀଙ୍କ ବିରୋଧରେ “ଭୟହୀନ କାର୍ଯ୍ୟାନୁଷ୍ଠାନ” ଗ୍ରହଣ କରିବେ। ପ୍ରଶାସନିକ ସଂସ୍କାର ପାଇଁ “ଭୟ” ଏବଂ “ଶୃଙ୍ଖଳା” ଉଭୟର ଆବଶ୍ୟକତା ରହିଛି।

ନିବେଶ ଓ ରୋଜଗାର: Ease of Doing Business ର ବାସ୍ତବ ରୂପ

ଓଡ଼ିଶାକୁ ଏକ ଶିଳ୍ପ ସମୃଦ୍ଧ ରାଜ୍ୟ ଭାବେ ଗଢ଼ିତୋଳିବା ପାଇଁ ସରକାର ନିବେଶକଙ୍କୁ ଆକୃଷ୍ଟ କରୁଛନ୍ତି। ‘ସିଙ୍ଗଲ୍ ୱିଣ୍ଡୋ’ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରାଯାଇଛି। କିନ୍ତୁ ପ୍ରକୃତରେ ସେହି ‘ୱିଣ୍ଡୋ’ କ’ଣ ଏକାକୀ ସମସ୍ତ ସମସ୍ୟାର ସମାଧାନ କରୁଛି? ଜମି ଅଧିଗ୍ରହଣରେ ସମସ୍ୟା, ପରିବେଶ ମଞ୍ଜୁରୀରେ ବିଳମ୍ବ ଏବଂ ଅମଲାତାନ୍ତ୍ରିକ ଜଟିଳତା ଯୋଗୁଁ ଅନେକ ନିବେଶକ ଓଡ଼ିଶା ଆସିବାକୁ ଦ୍ୱିଧା ପ୍ରକାଶ କରନ୍ତି। ଯଦି ନିବେଶ ନ ଆସିବ, ତେବେ ରୋଜଗାର ସୃଷ୍ଟି ହେବ ନାହିଁ ଏବଂ ରୋଜଗାର ନ ହେଲେ ବିକଶିତ ଓଡ଼ିଶାର ସ୍ୱପ୍ନ ଅଧୁରା ରହିଯିବ। ଅନୁ ଗର୍ଗଙ୍କୁ ପ୍ରଶାସନିକ କଳକୁ ଅଧିକ ଉତ୍ତରଦାୟୀ ଏବଂ “ନିବେଶକ-ଅନୁକୂଳ”କରିବାକୁ ହେବ।

ଓଡ଼ିଶା ନିବେଶ ପାଇଁ ଦୌଡ଼ରେ ଅଛି—
କିନ୍ତୁ ପ୍ରଶ୍ନ ହେଉଛି—
ଭୂମି ମିଳିବା ସହଜ କି?
ପରିବେଶ କ୍ଲିୟାରେନ୍ସ କେତେ ସମୟ ନେଉଛି?
Single Window କ’ଣ ସତରେ single?
ଅନୁ ଗର୍ଗଙ୍କ ପ୍ରଶାସନିକ କ୍ଷମତା ଏଠି ପରୀକ୍ଷିତ ହେବ।
ନିବେଶ ନ ଆସିଲେ, ରୋଜଗାର ନ ହେଲେ, ଭିଜନ୍ କେବଳ ସ୍ଲୋଗାନ୍ ହୋଇ ରହିଯିବ।

ସାମାଜିକ ସୁରକ୍ଷା ଓ ସମ୍ବେଦନଶୀଳ ଶାସନ

ଜଣେ ମହିଳା ମୁଖ୍ୟ ସଚିବ ଭାବେ, ରାଜ୍ୟର ଅର୍ଦ୍ଧାଧିକ ଜନସଂଖ୍ୟା ଅର୍ଥାତ୍ ମହିଳାମାନଙ୍କ ଆଶା ତାଙ୍କ ଉପରେ ଅଧିକ। ମହିଳା ସୁରକ୍ଷା କେବଳ ପୋଲିସର ଦାୟିତ୍ୱ ନୁହେଁ, ଏହା ପ୍ରଶାସନର ଏକ ମାନସିକତା ହେବା ଉଚିତ। ସେହିପରି କୃଷକମାନେ ନିଜର ଉତ୍ପାଦିତ ଦ୍ରବ୍ୟର ଉଚିତ୍ ମୂଲ୍ୟ ପାଉଛନ୍ତି କି ନାହିଁ, ପିଡିଏସ ବ୍ୟବସ୍ଥାରେ ଗରିବ ଲୋକଟିଏ ହଇରାଣ ହେଉଛି କି ନାହିଁ— ଏସବୁ ଦେଖିବା ମୁଖ୍ୟ ସଚିବଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟାଳୟରୁ ନିୟନ୍ତ୍ରିତ ହେବା ଦରକାର।
ଅନୁ ଗର୍ଗ ମହିଳା ହେବାରୁ ଆଶା ଅଧିକ।
କିନ୍ତୁ ଆଶା ପୂରଣ ପାଇଁ—
ମହିଳା ସୁରକ୍ଷା କେବଳ ନାରା ହେବ ନାହିଁ
କୃଷକ ଧାନ ଦାମ ପାଇବେ ତ?

ପ୍ରଶାସନ ଯଦି ସମ୍ବେଦନଶୀଳ ନୁହେଁ, ତେବେ ବଡ଼ ବଡ଼ ଯୋଜନା ସାଧାରଣ ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ଅଭିଶାପ ପାଲଟିଯାଏ। ଇ-କେୱାଇସି ଭଳି ବୈଷୟିକ ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ଯେପରି କୌଣସି ଗରିବ ହିତାଧିକାରୀ ତାର ଚାଉଳରୁ ବଞ୍ଚିତ ନ ହୁଏ, ତାହା ନିଶ୍ଚିତ କରିବା ଏକ ମାନବିକ ଆହ୍ୱାନ।

ପ୍ରତୀକ ନା ପରିବର୍ତ୍ତନ?

ଓଡ଼ିଶା ଏବେ ଏକ ନିର୍ଣ୍ଣାୟକ ମୋଡ଼ରେ ଛିଡ଼ା ହୋଇଛି। ପ୍ରଥମ ମହିଳା ମୁଖ୍ୟ ସଚିବ ଭାବେ ଅନୁ ଗର୍ଗଙ୍କ ନିଯୁକ୍ତି ଗର୍ବର ବିଷୟ, କିନ୍ତୁ ଇତିହାସ କେବଳ ‘ପ୍ରତୀକ’କୁ ମନେ ରଖେ ନାହିଁ, ଏହା ‘ପରିଣାମ’କୁ ମନେ ରଖେ। ତାଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ଦୁଇଟି ରାସ୍ତା— ସେ କିମ୍ବା ସିଷ୍ଟମ୍‌କୁ ବଦଳାଇବେ, ନା କି ସିଷ୍ଟମ୍‌ରେ ନିଜେ ଖପିଯିବେ।

ରାଜ୍ୟର ବିକାଶ ଗାଡ଼ିର ଷ୍ଟିଅରିଂ ଏବେ ଜଣେ ଅଭିଜ୍ଞ ହାତରେ ଅଛି। ଅନୁ ଗର୍ଗଙ୍କ ପାଖରେ ଅନୁଭବ ଅଛି, ସୁଯୋଗ ବି ଅଛି। ଏବେ କେବଳ ଦରକାର ଦୃଢ଼ ଇଚ୍ଛାଶକ୍ତି ଏବଂ ସାହସ। କାରଣ, ଏକ ନିର୍ଭୀକ ଓ ନିରପେକ୍ଷ ପ୍ରଶାସନ ଛଡ଼ା “ଭଲ ଶାସନ” ବା “Good Governance” ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ। ଓଡ଼ିଶାବାସୀ ଏବେ ଚାହିଁ ରହିଛନ୍ତି— ଅନୁ ଗର୍ଗଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ଓଡ଼ିଶାର ପ୍ରଶାସନ କେବଳ “ଶାସକ” ନୁହେଁ, ବରଂ “ସେବକ”ର ଭୂମିକାରେ ଅବତୀର୍ଣ୍ଣ ହେବ ବୋଲି।

AlsoRead; https://purvapaksa.com/india-belongs-to-all-rss-chief-offers-unity-after-caste-attack/

https://purvapaksa.com/india-belongs-to-all-rss-chief-offers-unity-after-caste-attack/

NAZMEEN PARWEEN