ଭୁବନେଶ୍ୱରର ପ୍ରମୁଖ ବେସରକାରୀ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ କିଟରେ ବିଗତ ୧୦ ମାସ ମଧ୍ୟରେ ତିନିଜଣ ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ-ଏକ ତଥାକଥିତ ଏକାଡେମିକ୍ କ୍ୟାମ୍ପସ ପାଇଁ ଅସାମାନ୍ୟ ଏବଂ ଚିନ୍ତାଜନକ ଘଟଣା। ମୃତ୍ୟୁର ଗୁରୁତ୍ୱ କେବଳ ସଂଖ୍ୟାରେ ନୁହେଁ, ବରଂ ତାହାର ସ୍ୱଭାବ, ବାରମ୍ବାର ଘଟିବା ଏବଂ ସଂସ୍ଥାନର ପ୍ରତିକ୍ରିୟାରେ ଅଧିକ ଚିନ୍ତା ପ୍ରକାଶ ପାଇଛି। କମ୍ପ୍ୟୁଟର ସାଇନ୍ସର ପ୍ରଥମ ବର୍ଷ ଛାତ୍ର ରାହୁଲ ଯାଦବଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ- ଯିଏ କି ତାଙ୍କ ହଷ୍ଟେଲ ରୁମରେ ଝୁଲନ୍ତା ଅବସ୍ଥାରେ ମିଳିଥିଲେ-ଏହି ତାଲିକାର ସବୁଠାରୁ ନୂତନ ଘଟଣା। ତାଙ୍କ ପୂର୍ବରୁ ମେକାନିକାଲ୍ ବିଭାଗର ତୃତୀୟ ବର୍ଷ ଛାତ୍ରୀ ପ୍ରକୃତି ଲମସାଲ ଓ ପ୍ରଥମ ବର୍ଷ ଛାତ୍ରୀ ପ୍ରିଶା ସାହା ଦୁଇ ନେପାଳୀ ଛାତ୍ରୀଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ମଧ୍ୟ ଚର୍ଚ୍ଚାର କେନ୍ଦ୍ରରେ ଥିଲା। ଏହି ତିନିଟି ମାମଲା ଭିନ୍ନ ଘଟଣା ହେଲେ ଚିନ୍ତାର କାରଣ ହୋଇଛି। କିଟରେ ଅନୁପାତହୀନ ଚାପ, ଯତ୍ନର ଅଭାବ ଓ ପ୍ରଶାସନିକ ଅସାବଧାନତା ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀଙ୍କ ପାଇଁ ଜୀବନଘାତୀ ପରିସ୍ଥିତି ସୃଷ୍ଟି କରୁଛି?
ଆଜିର ଆଲୋଚନାର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଦୋଷାରୋପ କରିବା ନୁହେଁ।
ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ହେଉଛି
👉 ତଥ୍ୟ ଖୋଜିବା,
👉 ଦୃଢ଼ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠାଇବା ଏବଂ
👉 ସିଷ୍ଟମେଟିକ୍ ଭଙ୍ଗୁରତାକୁ ଓ ନେତୃତ୍ୱର ଦାୟିତ୍ୱକୁ ମଧ୍ୟବର୍ତ୍ତୀରେ ରଖିବା।
ଯେହେତୁ ମୃତ୍ୟୁ କେବଳ ଏକ ଅଙ୍କ ନୁହେଁ, ସେହିପରି କିଟ୍ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟର ପାଇଁ ଏହା ମାନବୀୟ ଓ ନୀତିଗତ ପରୀକ୍ଷାର ସମୟ।
୧୦ ମାସ, ତିନି ମୃତ୍ୟୁ ଓ ଏକ ବଢ଼ିଥିବା ଚିନ୍ତା
(କ) ତୃତୀୟ ବର୍ଷ ନେପାଳୀ ଛାତ୍ରୀ ପ୍ରକୃତି ଲମସାଲ– ୧୬ ଫେବୃଆରୀ ୨୦୨୫ରେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଥିଲେ। ତାଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ଛାତ୍ରମାନେ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ ପ୍ରଶାସନ ବିରୋଧରେ କ୍ୟାମ୍ପସରେ ବ୍ୟାପକ ପ୍ରତିବାଦ କରିଥିଲେ।
ତାଙ୍କର ଅଭିଯୋଗ:
• ହଇରାଣ କରାଯାଉଛି
• ଅଭିଯୋଗ ପରିଚାଳନାର ଦୁର୍ଦ୍ଦଶା
• ପ୍ରଶାସନର ଅସହଯୋଗିତା
ୟୁଜିସିର ତଥ୍ୟ–ଅନୁସନ୍ଧାନ କମିଟି ମୂଲ୍ୟାଙ୍କନ କରିଥିଲା: ‘‘ଖରାପ ହଷ୍ଟେଲ ପରିସ୍ଥିତି, ପ୍ରଶାସନିକ ତ୍ରୁଟି ଓ ଛାତ୍ର ଅଭିଯୋଗର ଭୁଲ ପରିଚାଳନା।”
(ଖ) ପ୍ରଥମ ବର୍ଷ ନେପାଳୀ ଛାତ୍ରୀ ପ୍ରିଶା ସାହା – ୧ ମଇ ୨୦୨୫ରେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଥିଲେ। କ୍ୟାମ୍ପସରେ ମୃତ ଅବସ୍ଥାରେ ମିଳିଥିଲେ। ଏହି ଘଟଣା ପରେ କିଟ୍ ପ୍ରଶାସନ ଉପରେ ଚାପ ବଢ଼ିଲେ ମଧ୍ୟ ସୁସ୍ପଷ୍ଟ ଆତ୍ମାନୁଶାସନୀ ପରିବର୍ତ୍ତନ କୌଣସି ରେକର୍ଡ ହୋଇନାହିଁ।
(ଗ) ପ୍ରଥମ ବର୍ଷ କମ୍ପ୍ୟୁଟର ସାଇନ୍ସ ଛାତ୍ର ଛତିଶଗଡ଼ର ରାହୁଲ ଯାଦବ – ୧ ଡିସେମ୍ବର ୨୦୨୫। ହଷ୍ଟେଲରେ ଝୁଲନ୍ତା ଅବସ୍ଥାରେ ମୃତଦେହ ଉଦ୍ଧାର। ପୋଲିସ ଆତ୍ମହତ୍ୟା ସନ୍ଦେହ କରୁଛି। ତଦନ୍ତ ଚାଲିଛି।
ଏସିପି ସୋନାଲି ସିଂହ ପରମାରଙ୍କ କହିଛନ୍ତି; ‘‘ସମସ୍ତ ସମ୍ଭାବ୍ୟ ଦିଗ ଖୋଜାଯାଉଛି; ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କିଛି ସ୍ପଷ୍ଟ ନୁହେଁ।”
ଏହି ତିନିଟି ଘଟଣା ପରସ୍ପର ସମ୍ପୃକ୍ତ ନ ହୋଇପାରେ। କିନ୍ତୁ ଚିନ୍ତା ବଢ଼ାଉଥିବା କଥା ହେଉଛି- ଏକ ସଂସ୍ଥା ମଧ୍ୟରେ ବର୍ଷକୁ ପ୍ରାୟ ପ୍ରତି ୩–୪ ମାସ ମଧ୍ୟରେ ଗୋଟିଏ କି ଦୁଇଟି ଅସ୍ୱାଭାବିକ ମୃତ୍ୟୁ ଘଟୁଛି କାହିଁକି?
ଏହା ପ୍ରଶ୍ନ କରେ-
କ୍ୟାମ୍ପସ ପରିବେଶ କ’ଣ ସୁରକ୍ଷିତ?
ଛାତ୍ର ସମସ୍ୟାକୁ ପ୍ରଶାସନ ଭଲ ଭାବେ ଶୁଣୁଛି ତ?
ଛାତ୍ରମାନେ ସଂସ୍ଥାର ନିରବ ମାନସିକ ଚାପ ତଳେ ଚପି ଯାଉଛନ୍ତି କି?
ପ୍ରଶାସନିକ ଓ ସାମାଜିକ ପରିବେଶ: ‘ମଙ୍କି’, ‘ଜେଲ’ ଏବଂ ଅତ୍ୟଧିକ ଭିଡ଼
କିଟ୍ର ଅନ୍ୟତମ ସଂସ୍ଥା କିସରେ ପଢ଼ୁଥିବା ଅନେକ ଛାତ୍ର–ଛାତ୍ରୀ ଦି ପ୍ରିଣ୍ଟ ଭଳି ଜାତୀୟ ଗଣମାଧ୍ୟମକୁ କହିଥିଲେ:
• “ଆମକୁ ମାଙ୍କଡ଼ ଭଳି ବ୍ୟବହାର କରାଯାଉଛି।”
• “ଏହି ଅନୁଷ୍ଠାନର ହଷ୍ଟେଲ ଜେଲଠାରୁ କମ୍ ନୁହେଁ।”
ଏହା କେବଳ ଏକ ଉପମା ନୁହେଁ—ଏହା ଅନୁଭୂତ ଚାପର ମାପ।
୨୦୧୭ରେ ଶିଶୁ କଲ୍ୟାଣ କମିଟି
୨୦୨୫ରେ ଜାତୀୟ ମାନବାଧିକାର ଆୟୋଗ ସଂସ୍ଥା ହଷ୍ଟେଲରେ ଅତ୍ୟଧିକ ଭିଡ଼, ଖରାପ ରହିବା ବ୍ୟବସ୍ଥା, ଭେଣ୍ଟିଲେସନ୍ ଅଭାବ ଭଳି ଅଭିଯୋଗକୁ ଗୁରୁତ୍ୱ ସହ ସୂଚିତ କରିଥିଲେ।
ଜାତୀୟ ମାନବାଧିକାର ଆୟୋଗ ଟିମ୍ ଖୋଜିଥିଲା:
• ଅତ୍ୟଧିକ ଭିଡ଼
• ଶୌଚାଳୟର ଅଭାବ
• ଅପେକ୍ଷାକୃତ ଭେଣ୍ଟିଲେସନର ଅଭାବ
• ଜୀବନଶୈଳୀ ପାଇଁ ମୂଳ ମାନକର ଅଭାବ
ଏହା ଅଭିଯୋଗ ନୁହେଁ, ରାଷ୍ଟ୍ରୀୟ ସଂସ୍ଥାଗୁଡ଼ିକର ମୂଲ୍ୟାଙ୍କନ।
କିନ୍ତୁ, ଏହି ଜାତୀୟ ମାନବାଧିକାର ଆୟୋଗ ପଦକ୍ଷେପ ଉପରେ କିସ୍ ହାଇକୋର୍ଟରୁ ଷ୍ଟେ ନେଇଥିଲା- ଏହା ମଧ୍ୟରେ ନୂତନ ସମସ୍ୟାର ଚିହ୍ନ ପଦାକୁ ଆସିଛି।
ରାଜନୈତିକ ଅତିଥି ଓ ଅନୁଷ୍ଠାନର “ଇମେଜ୍ ପରିଚାଳନା”
ସମ୍ପ୍ରତି ରାଜ୍ୟର ଉଚ୍ଚଶିକ୍ଷା ମନ୍ତ୍ରୀ, ଆଇନ ମନ୍ତ୍ରୀ, ରାଜସ୍ୱ ମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କ ସମେତ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ବହୁ ମନ୍ତ୍ରୀ ଏବଂ ରାଜ୍ୟପାଳ ବାରମ୍ବାର କିଟ୍ ଯାଉଥିବାର ଚିତ୍ର ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ସ୍ପଷ୍ଟ ବାର୍ତ୍ତା ଦେଉଛି-ସଂସ୍ଥାର ରାଜନୈତିକ ପ୍ରଭାବ ବହୁତ ଉଚ୍ଚରେ।
ଏହି ନିର୍ବିଚାର ସାନିଧ୍ୟ ଯେତେବେଳେ ବୃଦ୍ଧି ପାଏ, ଲୋକଙ୍କ ମନରେ ଏକ ନୂଆ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠିବା ସ୍ୱାଭାବିକ-
👉 ପ୍ରଶାସନ କ’ଣ ଛାତ୍ର ସୁରକ୍ଷାରେ ବେଶୀ ଧ୍ୟାନ ଦେଉଛି, କିମ୍ବା ନେତାମାନଙ୍କ ‘ଗସ୍ତ ତାଲିକା’ ପାଳନ କରୁଛି?
👉 ତିନିଟି ମୃତ୍ୟୁ ପରେ କି ସଂସ୍ଥା ଇମେଜ୍ ପରିଚାଳନା ମୋଡ଼ରେ ଯାଇନାହାନ୍ତି?
ନିଜ ସନ୍ତାନଙ୍କ ଜୀବନ ପାଇଁ ଚିନ୍ତାରେ ଥିବା ଲୋକମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏହି ପ୍ରଶ୍ନଗୁଡ଼ିକ ସଠିକ୍ ଓ ନ୍ୟାୟୋଚିତ।
ମୂଳ ସମସ୍ୟା- ଛାତ୍ର ସୁରକ୍ଷା ଓ ମାନସିକ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ
ଭାରତର ବଡ଼ ବେସରକାରୀ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟମାନଙ୍କ ନିତି “ବଡ଼ ଅଘଟଣ, ବଡ଼ ଆଡମିସନ୍, ବଡ଼ ପ୍ରଚାର” ଚାଲିଛି।
କିନ୍ତୁ ସେମାନଙ୍କର ଛାତ୍ରକେନ୍ଦ୍ରିକ ସୁରକ୍ଷା ଅବଧାରଣ କେତେ ଶକ୍ତ?
କିଟ୍/କିସରେ—
• ପ୍ରତି ରୁମରେ ୬–୮ ଜଣ ଛାତ୍ର ରହୁଛନ୍ତି।
• ହଷ୍ଟେଲରେ ଅତ୍ୟଧିକ ଭିଡ଼।
• ଆପତ୍ତିକାଳୀନ ମନୋଚିକିତ୍ସକ ଉପଲବ୍ଧତାର ଅଭାବ
• ହଷ୍ଟେଲରେ ପରାମର୍ଶ ଯନ୍ତ୍ର ଅପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତ।
• ଅଭିଯୋଗ ପରିଚାଳନା ସିଷ୍ଟମର ଦୁର୍ବଳତା।
ଏହାମାନେ କେବଳ ଅଭିଯୋଗ ନୁହେଁ- ୟୁଜିସି, ସିଡବ୍ଲ୍ୟୁସି, ଏନଏଚଆରସି ରିପୋର୍ଟମାନଙ୍କ ସ୍ୱୀକୃତ ତଥ୍ୟ।
ଏକ ସଂସ୍ଥାର ପ୍ରଥମ କାର୍ଯ୍ୟ ହେଉଛି- “ଛାତ୍ର ସୁରକ୍ଷିତ କି?”
କିନ୍ତୁ କିଟରେ ପ୍ରଶ୍ନ ହେଉଛି-
“ଛାତ୍ର ସୁରକ୍ଷାର ଭାବନା ଅଛି କି?”
ସତ୍ୟ, ସନ୍ଦେହ ଓ ସ୍ପଷ୍ଟତାର ଅଭାବ
ସମସ୍ତ ତିନିଟି ମୃତ୍ୟୁ-
• ପୋଲିସ ତଦନ୍ତ ଚାଲିଛି
• ସଂସ୍ଥା ବିବୃତ୍ତି ଅପେକ୍ଷାକୃତ କମ୍
• ରିପୋର୍ଟ ଘୋଷଣାରେ ଡେରି
• ଛାତ୍ର ଓ ଅଭିଭାବକଙ୍କ ସନ୍ଦେହ ବୃଦ୍ଧି
ପ୍ରଶ୍ନ—
👉 କେଉଁ ଅନ୍ତର୍ନିହିତ ଚାପ ଛାତ୍ରମାନଙ୍କୁ ମେଣ୍ଟାଲ୍ ଭାବରେ କମଜୋର କରୁଛି?
👉 ହଷ୍ଟେଲ ପରିବେଶ କି ସ୍ୱସ୍ଥ ଓ ମାନସିକଭାବେ ସହଜ?
👉 ସଂସ୍ଥା ମୃତ୍ୟୁ ପରେ କ’ଣ ଶିଖିଲା? କ’ଣ ପରିବର୍ତ୍ତନ କଲା?
ଏହି ପ୍ରଶ୍ନଗୁଡ଼ିକର ସଠିକ୍ ଉତ୍ତର ସେହି ପରିବାରମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଜରୁରୀ, ଯେଉଁମାନେ ତାଙ୍କ ସନ୍ତାନକୁ ଅନ୍ୟ ରାଜ୍ୟ, ଅନ୍ୟ ଦେଶରୁ କିଟରେ ପଢ଼ିବାକୁ ପଠାନ୍ତି।
କେଉଁଠି ଦାୟିତ୍ୱ? ସଂସ୍ଥା, ସରକାର, ନିୟାମକ କିମ୍ବା ସମାଜ?
(କ) କିଟ୍ ପ୍ରଶାସନ
• ନିୟମିତ ହଷ୍ଟେଲ ଅଡିଟ୍ କରୁଛି କି?
• ମାନସିକ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ସେବା ଯଥେଷ୍ଟ କି?
• ଅଭିଯୋଗ ପରିଚାଳନା କ’ଣ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଓ ପାରଦର୍ଶୀ?
(ଖ) ରାଜ୍ୟ ସରକାର
• ଶିକ୍ଷା ବିଭାଗ କ’ଣ ସଂସ୍ଥା ଉପରେ ନିୟମିତ ନଜର ରଖୁଛି?
• ଏନଏଚଆରସି ରିପୋର୍ଟ ପରେ କି ପଦକ୍ଷେପ ନିଆଯାଇଛି?
(ଗ) ନିୟାମକ ସଂସ୍ଥା – ୟୁଜିସି, ଏଆଇସିଟିଇ, ଏନଏଚଆରସି
• ଦୁଇ ନେପାଳୀ ଛାତ୍ରୀଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ କି କଠୋର ନିରୀକ୍ଷଣ କରିବା ସହିତ ପଦକ୍ଷେପ ନେଇଥିଲେ?
• ରୂମରେ କେତେ ଛାତ୍ର ରହିବା ଉପରେ କି ନୀତି ଲାଗୁ?
ଆଗାମୀ ପଥ – କଣ କରିବା ଜରୁରୀ?
(୧) ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ନ୍ୟାୟିକ ତଦନ୍ତ; କୌଣସି ଏକ ସଂସ୍ଥାର ତଦନ୍ତ ନୁହେଁ। ବାହାରର ନ୍ୟାୟିକ ତଦନ୍ତ ମାତ୍ର ସତ୍ୟ ଦେଖାଇପାରିବ।
(୨) ହଷ୍ଟେଲ ଅଡିଟ୍ – ଅତ୍ୟଧିକ ଭିଡ଼ ଓ ଜୀବନଶୈଳୀ ମାନକର ପୁନଃପରୀକ୍ଷା
(୩) ମାନସିକ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ – ୨୪×୭ ପ୍ରୋଫେସନାଲ୍ କାଉନସେଲର
(୪) ପାରଦର୍ଶୀ ଅଭିଯୋଗ ପରିଚାଳନା- ବେନାମୀ ଡିଜିଟାଲ୍ ଅଭିଯୋଗ ପ୍ରଣାଳୀ (୫) ଅଭିଭାବକ–ସଂସ୍ଥା ସଂଯୋଗକୁ ଶକ୍ତ କରିବା
(୬) ରାଜନୀତିକ ନିରପେକ୍ଷତା —ସଂସ୍ଥାର ଇମେଜ ସୁଧାରିବା ପ୍ରକ୍ରିୟା ବନ୍ଦ ହେଉ
କିଟ୍ ଏକ ମହାନ ସଂସ୍ଥା—କିନ୍ତୁ ସ୍ୱୀକାର, ପରିବର୍ତ୍ତନ ଓ ପାରଦର୍ଶିତା ବିନା ଭବିଷ୍ୟତ ଅନ୍ଧକାର।
କିଟ୍ ଓ କିସ୍ ଏକ ବିଶାଳ ସଂସ୍ଥା-
ହଜାର ହଜାର ଛାତ୍ର ଏଠାରେ ଶିକ୍ଷା ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି।
ସଫଳତା ଅଧିକ ଥିବାରୁ ଏହାର ପ୍ରତିଷ୍ଠା ବହୁତ ଉଚ୍ଚ।
କିନ୍ତୁ- ଯେଉଁ ସଂସ୍ଥା ଛାତ୍ରଙ୍କ ସୁରକ୍ଷାକୁ ନିଶ୍ଚିତ କରିପାରୁନାହିଁ, ସେହି ସଂସ୍ଥା ଏକାଡେମିକ୍ ସଫଳତା କେବଳ ଏକ ମାୟା।
ତିନିଟି ମୃତ୍ୟୁ-ଏକ ଗଭୀର ଘଣ୍ଟି।
ଏହା:
• କ୍ୟାମ୍ପସର ସୁରକ୍ଷା ବ୍ୟବସ୍ଥାକୁ,
• ପ୍ରଶାସନର ପାରଦର୍ଶିତାକୁ,
• ମାନସିକ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଉପକରଣକୁ
• ଓ ଛାତ୍ର–ପ୍ରଶାସନ ସମ୍ପର୍କକୁ ନୂଆ ଭାବରେ ଅନୁପ୍ରବେଶ କରିବାର ସମୟ ଆସିଛି।
ଯଦି ସଂସ୍ଥା ପରିବର୍ତ୍ତନ କରେ-
କିଟ୍ ଏକ ଆଦର୍ଶ ମଡେଲ୍ ହୋଇପାରେ।
ଯଦି ପରିବର୍ତ୍ତନକୁ ଅବହେଳା କରେ-
ଏହି ମୃତ୍ୟୁଗୁଡ଼ିକ ତଥାକଥିତ “ସତର୍କ ଘଣ୍ଟି” ନୁହେଁ ବରଂ ଏହା ହେବ ଏକ ସିଷ୍ଟମିକ୍ ବିଫଳତାର ଗଭୀର ପ୍ରମାଣ।
ଛାତ୍ରମାନେ କେବଳ ମେସିନ୍ କୋଡ୍ ଲେଖିବାକୁ ଆସୁ ନାହାନ୍ତି – ସେମାନେ ଜୀବନ, ଆଶା ଓ ସ୍ୱପ୍ନ ନେଇ କ୍ୟାମ୍ପସକୁ ଆସନ୍ତି।
also read https://purvapaksa.com/minor-girl-allegedly-raped-in-odishas-rairakhol/
