ଓଡ଼ିଶାର ରାଜନୀତି ପୂର୍ବରୁ ଅନେକ ତୁମ୍ଭିତୋଫାନ ଦେଖିଛି- କିନ୍ତୁ ବର୍ତ୍ତମାନ ବିଜେଡି ଭିତରେ ଯାହା ଚାଲୁଛି, ସେ ଏକ ନୂଆ ପରିବର୍ତ୍ତନର ଭୂମିକା , ଏକ ନିରବ ଜ୍ୱାଳା ଏବଂ ଦଳର ପରିଚୟକୁ ନେଇ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ସଂକଟର ପରିଚୟ। ନିଲମ୍ବିତ ବିଜେଡି ନେତ୍ରୀ ଶ୍ରୀମୟୀ ମିଶ୍ର ପୁଣିଥରେ ବିଜେଡି ଉପରେ ସୋସିଆଲ ମିଡିଆ ମାଧ୍ୟମରେ ପରୋକ୍ଷ କିନ୍ତୁ ତୀବ୍ର ପ୍ରହାର କରିଛନ୍ତି। କେବଳ ସମାଲୋଚନା ନୁହେଁ- ସେ ଦଳର ଆତ୍ମାକୁ, ତାର ଇତିହାସକୁ, ବିଜୁ ପଟ୍ଟନାୟକଙ୍କ ଆଦର୍ଶକୁ ଏବଂ ବର୍ତ୍ତମାନର ନେତୃତ୍ୱ ପଦ୍ଧତିକୁ ସଂକେତମୟ କବିତାରେ ଗୋଟିଏ ଗଭୀର ଅଭିଯୋଗ–ଚିତ୍ର ଭାବେ ପ୍ରକାଶ କରିଛନ୍ତି। ସେ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠାଇଛନ୍ତି ତାହା ମାତ୍ର ଜଣେ ନେତାଙ୍କ ଅସନ୍ତୋଷ ନୁହେଁ—ଏହା ବିଜେଡିର ଭିତରେ ଅବସ୍ଥାପିତ ସ୍ୱଚ୍ଛତା, ନେତୃତ୍ୱ ଉତ୍ତରାଧିକାର ନିଷ୍ଠା ଓ ଅନୁଗତତାର ଜଟିଳ ସଂକଟ ଉପରେ ଏକ ସଡ଼କ ଆଇନା ରଖିଦେଇଛି।
‘ତାମିଲ-ଶୈଳୀ’ ଖେଳ: ବିଜେଡିରେ କିଏ ଖେଳୁଛି, କିଏ ଖେଳାଉଛି?
ତାଙ୍କ ପୋଷ୍ଟରେ ଶ୍ରୀମୟୀ ଦଳର ଆଭ୍ୟନ୍ତରୀଣ ପ୍ରକ୍ରିୟାକୁ
“ତାମିଲ ଖେଳ” (Tamil style politics) ଭାବରେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଛନ୍ତି।
ରାଜନୀତିକ ପର୍ଯ୍ୟ
ବେକ୍ଷକମାନେ ଏହାକୁ ଦୁଇ ଭାବରେ ବୁଝୁଛନ୍ତି-
୧. ଏକ ଅଦୃଶ୍ୟ ମାଷ୍ଟରମାଇଣ୍ଡ, ଯିଏ ନିଜେ ମଞ୍ଚକୁ ଆସୁନାହାନ୍ତି କିନ୍ତୁ ‘ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ କହିବା, ସମାଲୋଚନା କରିବା, ଆକ୍ରମଣ କରିବା’ ପାଇଁ ପଠାଉଛନ୍ତି।
୨. ବିଜେଡିର କାର୍ଯ୍ୟପ୍ରଣାଳୀ ଏବେ ଆଦର୍ଶ–ଆଧାରିତ ଏବଂ ନୀତି–ନିର୍ଭର ରାଜନୀତିରୁ ଛଳ–କୌଶଳ–ପ୍ରଧାନ ଦିଗରେ ହେଉଛି।
ତାଙ୍କ କବିତାର ଏକ ରୂପକ ଧାଡ଼ି- “ଜଣେ ବାବୁ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ନିଜ ପକ୍ଷରୁ କହିବାକୁ ବାଧ୍ୟ କରୁଛନ୍ତି।”
-ଏକବାରେ ସରଳ ନୁହେଁ କିନ୍ତୁ ଏତେ ସ୍ପଷ୍ଟ ଯେ ଏହା ବିଜେଡି ଭିତରେ “କେଉଁଠି ନେତୃତ୍ୱ ରହିଛି” ତାହାକୁ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ପ୍ରଶ୍ନ କରେ।
ଓଡ଼ିଶାର ପାରମ୍ପରିକ ରାଜନୀତି- ଯେଉଁଠି ବିଜୁ ପଟ୍ଟନାୟକଙ୍କ ନାମ, ସାହସ, ଭାବ–ବ୍ୟବହାରରେ ଦଳ ଗଢ଼ିଯାଇଥିଲା- ସେଠାରୁ ନେତାମାନଙ୍କୁ “ନିୟନ୍ତ୍ରିତ ଅଭିନେତା” ଭାବେ ପରିଣତ କରାଯାଉଛି—ଏହି ଅଭିଯୋଗ ସାଧାରଣ ନୁହେଁ।
‘ପାଲତୁ ବାବୁ—କାହାକୁ ଟାର୍ଗେଟ?
ତାଙ୍କ ସଦ୍ୟତମ ପୋଷ୍ଟରେ ସବୁଠାରୁ ତୀବ୍ର ଧାଡ଼ି- “ପାଲତୁ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଧମକ ଦେଉଛନ୍ତି।”
ଏହା ରାଜନୀତିକ ସମୀକ୍ଷକମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସୂଚକ। କାରଣ ବିଜେଡିର ଏବେର ଆଭ୍ୟନ୍ତରୀଣ ରାଜନୀତିରେ ଭି କେ ପାଣ୍ଡିଆନ କେନ୍ଦ୍ରବିନ୍ଦୁରେ ରହିଛନ୍ତି।
ସେକାରଣରୁ ଶ୍ରୀମୟୀଙ୍କ ଏହି ଧାଡ଼ି ଭି କେ ପାଣ୍ଡିଆନଙ୍କ ପ୍ରତିକୂଳରେ ଏକ ସ୍ପଷ୍ଟ ସଙ୍କେତ ମନେ କରାଯାଉଛି।
ଏହି ମଧ୍ୟରେ ବରିଷ୍ଠ ବିଜେଡି ନେତା ଦେବାଶିଷ ସାମନ୍ତରାୟଙ୍କ ଇସ୍ତଫା- ଯେଉଁଠି ସେ ଲେଖିଥିଲେ ଯେ ସେ “ଅପମାନିତ” ଅନୁଭବ କରିଛନ୍ତି- ଏହି ବାକ୍ୟକୁ ଆଉ ଅଧିକ ଭାର ଦେଇଛି।
ବିଜୁ ନାଁରେ ଦଳ, ବିଜୁ ଆଦର୍ଶରେ କାହିଁକି ନୀରବତା?
ଶ୍ରୀମୟୀଙ୍କ ସମାଲୋଚନାର ମୂଳ କେନ୍ଦ୍ର– ବିଜେଡିର ନେତାମାନେ ବିଜୁ ପଟ୍ଟନାୟକଙ୍କୁ ନାଁ–ପତାକା, ପ୍ରତୀକ, ନୀତିକଥା ଭାବେ ବ୍ୟବହାର କରିଛନ୍ତି- କିନ୍ତୁ ବିଜୁଙ୍କ ମୂଲ୍ୟବୋଧର ସଙ୍କଟ ସମୟରେ ନୀରବ।
ସେ ଚାଲେଞ୍ଜ କଲେ- ଯେଉଁମାନେ ବିଜୁଙ୍କ ପାଖରେ ନୀତି ଶିଖିଥିଲେ, ସେମାନେ “ଏବେ କାହିଁକି ଚୁପ?”
ଏହା ସାଧାରଣ ରାଜନେତାଙ୍କ ପ୍ରତି ପ୍ରଶ୍ନ ନୁହେଁ- ଏହା ଗୋଟିଏ ଦଳର ନୈତିକ ଚିତ୍ତକୁ ଅନୁସନ୍ଧାନ କରିବାର ଆହ୍ୱାନ।
ବିଜୁଙ୍କ ନାମରେ ‘ନକଲି ଅନୁଗାମୀ’ର ଉତ୍ଥାନ?
ତାଙ୍କ ଶବ୍ଦ ସବୁଠାରୁ ଆକ୍ରାମକ- ‘‘ନକଲି ବିଜୁ ଅନୁଗତ।”
ଏହା କେବଳ ଜଣେ–ଦୁଇଜଣ ନେତା ଉପରେ ଅଭିଯୋଗ ନୁହେଁ। ଏହା ସାରା ବିଜେଡିରେ ଥିବା ସଂସ୍କୃତି, ସୁଦୀର୍ଘ ୨୦ ଦଶକର ଅନୁଗତତା, ଆଦର୍ଶ ଓ ବରିଷ୍ଠତାର ସ୍ଥିତି ଉପରେ ବଡ଼ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠାଏ।
କେବଳ ନବୀନ ପଟ୍ଟନାୟକଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ପାଞ୍ଚଥର ଶକ୍ତି ଦଖଲ କରିବାର ଗର୍ବ ଅଛି- କିନ୍ତୁ ଆଜି ଦଳର ଭିତରେ ସେହି ବିଜୁ ଆଦର୍ଶର ପବିତ୍ର ପୋଥି ଉପରେ କାହିଁକି ଧୂଳି ପଡ଼ିଛି?
ଏହି ପ୍ରଶ୍ନ ଶ୍ରୀମୟୀ ମିଶ୍ରଙ୍କ ମାତ୍ର ନୁହେଁ- ଏହା ବର୍ତ୍ତମାନ ବିଜେଡିର ଅନେକ ନିରବ ଆବାଜ। ତାଙ୍କର ଅନକଥିତ ଯନ୍ତ୍ରଣା।
ବିଜେଡି କାହିଁକି ଚୁପ?
ଅତି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟକର କଥା- ଶ୍ରୀମୟୀଙ୍କ ପୋଷ୍ଟ ହେଉ ବା ଲକ୍ଷ ଲୋକଙ୍କର ଟୀକା–ଟିପ୍ପଣୀ, ବିଜେଡି ପକ୍ଷରୁ କୌଣସି ପ୍ରତିକ୍ରିୟା ନାହିଁ।
କାହାରି ମତ—
• ବିଜେଡି ଏହାକୁ “ଅବହେଳା ନୀତି” ଭାବରେ ନେଉଛି।
• ଆଉ କେହି କହୁଛନ୍ତି—ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଶିଖରରୁ ଆଦେଶ ଆସୁନାହିଁ, କେହି କିଛି କହିବେ ନାହିଁ।
• କିଛି ପର୍ଯ୍ୟବେକ୍ଷକଙ୍କ ମତ-“ଚୁପ ଥିବା ମାନେ ଅନ୍ତର୍ନିହିତ ସ୍ୱୀକାର।”
ଯାହା ହେଉ-
ବିଜେଡିର ଏହି ନୀରବତା
ଅନଲାଇନ ଏବଂ ଜନମତରେ
ଶ୍ରୀମୟୀଙ୍କ କଥାକୁ ଆଉ ଓଜନ ଦେଉଛି।
ଦଳ ଭିତରେ ଅସନ୍ତୋଷର ପ୍ରବଲତା: ଶ୍ରୀମୟୀ କାହାକୁ ପ୍ରତିନିଧିତ୍ୱ କରୁଛନ୍ତି?
ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରଶ୍ନ- ଶ୍ରୀମୟୀ ମିଶ୍ର କେବଳ ନିଜ ଅସନ୍ତୋଷ ରଖୁଛନ୍ତି କି ନା ଦଳର ଅନେକ ନିରାଶ ନେତା–କର୍ମୀଙ୍କର ଆବାଜ ହେଉଛନ୍ତି?
ବିଜେଡିର-
• ପ୍ରବୀଣ ନେତାଙ୍କ ଅସନ୍ତୋଷ
• ଦେବାଶିଷ ସାମନ୍ତରାୟଙ୍କ ଇସ୍ତଫା
• ଧୀରେ–ଧୀରେ ଟାର୍ଗେଟ ହେଉଥିବା ଅନୁଷ୍ଠାନିକ କର୍ମୀ
• ‘ନୂତନ ରାଜନୀତିକ ପ୍ରୟୋଗ’ର ମଡ଼େଲ
—ଏହା ସବୁକୁ ମିଶାଇ ଦେଖିଲେ ଶ୍ରୀମୟୀ ମିଶ୍ରଙ୍କ କଥା ଏକ ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ଅସନ୍ତୋଷ ନୁହେଁ, ଏହା ଏକ ବ୍ୟାପକ ମନୋଦଶାର ସୂଚକ।
ବିଜୁ ପରମ୍ପରା ଓ ବର୍ତ୍ତମାନ ବିଜେଡି ମଡ଼େଲ: ସଂଘର୍ଷ ନିର୍ବାର୍ଯ୍ୟ?
ବିଜୁ ପଟ୍ଟନାୟକଙ୍କ ରାଜନୀତି ଥିଲା-
• ଅପରିମିତ ସାହସ
• ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ନେତୃତ୍ୱ
• ଆଦର୍ଶରେ ଦୃଢ଼ତା
• ଜନତା ସମ୍ମୁଖରେ ସିଧାସଳଖ ଉପସ୍ଥିତି।
ବର୍ତ୍ତମାନର ବିଜେଡି ମଡ଼େଲ—
• କେନ୍ଦ୍ରୀକୃତ ନିଷ୍ପତ୍ତି
• ଅଦୃଶ୍ୟ ଯୁକ୍ତି–ପରିଚାଳନା
• ଚଳ–କୌଶଳ–ପ୍ରଧାନ ବ୍ୟବସ୍ଥା
• ନିରବ ଶୀର୍ଷନେତୃତ୍ୱ
• “ପ୍ରତୀକାତ୍ମକ ଅଭିନୟ”ର ରାଜନୀତି।
ଏହି ଦୁଇ ଦିଗରେ ସଂଘର୍ଷ ସ୍ୱାଭାବିକ। ତାହାକୁ ହିଁ ଘଟଣାଗୁଡ଼ିକ ସ୍ପଷ୍ଟ କରୁଛି।
ବିଜେଡିର ଭବିଷ୍ୟତ ପାଇଁ ଏହାର ଅର୍ଥ କ’ଣ?
“ଶ୍ରୀମୟୀ ଆକ୍ରମଣ” କେବଳ ଏକ ଖବର ନୁହେଁ-
ଏହା ଦଳର ଆଭ୍ୟନ୍ତରୀଣ ଉତ୍ତରାଧିକାର ସଂକଟର ସୂଚନା।
ଆଗାମୀ ଦିନରେ ବିଜେଡି ପାଇଁ ତିନିଟି ପଥ-
ପ୍ରଥମ: ନୀରବ ଦମନ ଓ ପଦକ୍ଷେପ
ଦଳ ଶ୍ରୀମୟୀଙ୍କ ମାନ୍ୟ ସ୍ୱରକୁ “ଅନୁଚିତ ଅସନ୍ତୋଷ” ଭାବେ ଚିହ୍ନିତ କରି ସଙ୍କେତମୟ ଚେତାବନୀ ଦେଇପାରେ ଦଳ।
ଦ୍ୱିତୀୟ: ଦଳରେ ଅଧିକ ବିଦ୍ରୋହ
ଯେଉଁ ଦିଗକୁ ଦେବାଶିଷ ସାମନ୍ତରାୟଙ୍କ ବିବୃତ୍ତି, କିଛି ଅତୀତ ନେତାଙ୍କ ଅଭିଯୋଗ ଏବଂ ଜିଲ୍ଲା ସ୍ତରର ଅସନ୍ତୋଷ ଇଙ୍ଗିତ କରୁଛି।
ତୃତୀୟ: ଆଦର୍ଶମୂଳକ ଅନ୍ତର୍ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱର ନବୀକରଣ
ଦଳ ବିଜୁ ପଟ୍ଟନାୟକଙ୍କ ନାମକୁ ମାତ୍ର ମନ୍ତ୍ର ଭାବରେ ନୁହେଁ- ତାଙ୍କ ଆଦର୍ଶକୁ ବାସ୍ତବରେ ପୁନଃସ୍ଥାପନ କରିବାକୁ ବିକଳ୍ପ ନେଇପାରେ। କିନ୍ତୁ ଏହି ତୃତୀୟ ପଥ ବର୍ତ୍ତମାନର ସମୟର ସବୁଠାରୁ କଠିନ।
ଭବିଷ୍ୟତ ସନ୍ଦେଶ: ଶ୍ରୀମୟୀ ଏକ ଆରମ୍ଭ ମାତ୍ର ହୋଇପାରନ୍ତି
ବିଜେଡି ପାଇଁ ଚିନ୍ତାଜନକ ନୁହେଁ ଯେ—
• ଜଣେ ନିଲମ୍ବିତ ନେତ୍ରୀ ଆକ୍ରମଣ କରିଛନ୍ତି, ବରଂ
• ତାଙ୍କ କଥା ଜନତାର ଆବାଜକୁ ଛୁଇଁଉଛି।
• ଦଳର କୌଣସି ମଧ୍ୟବର୍ଗ ନେତା ତାଙ୍କୁ ପ୍ରତିଖଣ୍ଡିତ କରିପାରୁନାହାନ୍ତି।
• ବିଜୁ ପଟ୍ଟନାୟକଙ୍କ ସମ୍ପଦକୁ ନେଇ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠୁଛି।
ଏହି ସମୟରେ ଶ୍ରୀମୟୀଙ୍କ ପ୍ରହାର କେବଳ ଗୋଟିଏ ଦଳୀୟ ଘଟଣା ନୁହେଁ, ଏହା ଓଡ଼ିଶାର ସାମାଜିକ–ରାଜନୀତିକ ପରିବେଶରେ ଏକ ବଡ଼ ଚର୍ଚ୍ଚାର ଜନ୍ମ।
ଶେଷକଥା: ବିଜେଡି ଅନ୍ତର୍ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱର ରାସ୍ତାରେ, ଶ୍ରୀମୟୀଙ୍କ ପ୍ରହାର ମାତ୍ର ଏକ ସଙ୍କେତ
୨୦ ବର୍ଷରୁ ଅଧିକ ସମୟ ଓଡ଼ିଶାରେ ଅବିରତ ଶକ୍ତିରେ ଥିବା ବିଜେଡି ସର୍ଦାର ମତେ ଏକ ପ୍ରଶ୍ନ ଆସୁଥିଲା- “ଏହି ଦଳକୁ କେଉଁ ଆଘାତ ଭାଞ୍ଚିପାରିବ?”
ଏବେ ଉତ୍ତର ସମ୍ଭବତଃ ବାହାରୁ ନୁହେଁ, ଦଳ ଭିତରୁ ନିସ୍ତରିତ ହେଉଥିବା ଅସନ୍ତୋଷ, ଅନୁଗତତାର ଶୂନ୍ୟତା,ଏବଂ ‘ବିଜୁ ଆଦର୍ଶ’ର ଛାୟା–ସଂକଟ।
ଶ୍ରୀମୟୀ ମିଶ୍ରଙ୍କ ପୋଷ୍ଟ ସେହି ଅସନ୍ତୋଷର ଏକ ସୂଚନା ଏକ ପ୍ରାରମ୍ଭ, ଏବଂ ଏକ ସତର୍କ ସଙ୍କେତ।
ବିଜେଡି ଯଦି ଏହି ସ୍ୱରକୁ “ଅସନ୍ତୋଷ” ଭାବେ ଅବହେଳା କରିବ ତେବେ ଏହି ଛୋଟ ଅଙ୍ଗାର ଆଗାମୀ ଦିନରେ ବଡ଼ ଅଗ୍ନିକାଣ୍ଡର ରୂପ ନେବାର ଆଶଙ୍କାକୁ କେହି ଅସ୍ୱୀକାର କରିପାରିବ ନାହିଁ।
also read https://purvapaksa.com/dr-moinuddin/
Dr Moinuddin ।। ମାରାତ୍ମକ ରାସାୟନିକ ‘ରିସିନ୍’ ତିଆରି କରି ଧନୀ ହେବାକୁ ଚାହୁଁଥିଲେ ଡକ୍ଟର ମୋଇନୁଦ୍ଦିନ୍
