ଓଡ଼ିଶା ରାଜନୀତି ଏବେ ଏକ ଅଭୂତପୂର୍ବ ସଂକଟ ଦେଇ ଗତି କରୁଛି। ଯେଉଁଠି ଦିନେ ‘ଦଳୀୟ ଶୃଙ୍ଖଳା’ ଓ ‘ନବୀନଙ୍କ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ’ ଶେଷ କଥା ବୋଲି ଧରାଯାଉଥିଲା, ଆଜି ସେହି ଭିତ୍ତିଭୂମି ଦୋହଲିବାରେ ଲାଗିଛି। ୨୦୨୬ ରାଜ୍ୟସଭା ନିର୍ବାଚନ କେବଳ ଉପର ସଦନକୁ ପ୍ରତିନିଧି ପଠାଇବାର ଏକ ପ୍ରକ୍ରିୟା ହୋଇ ରହିନାହିଁ, ବରଂ ଏହା ରାଜ୍ୟର ତିନି ପ୍ରମୁଖ ରାଜନୈତିକ ଦଳ— ବିଜେଡି, ବିଜେପି ଓ କଂଗ୍ରେସର ଦଳୀୟ କନ୍ଦଳକୁ ପଦାରେ ପକାଇ ଦେଇଛି। ବିଧାୟକମାନେ ଆଉ ଦଳର ସଭାପତିମାନଙ୍କ ‘ନିଜସ୍ୱ ସମ୍ପତ୍ତି’ ହୋଇ ରହିବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ନୁହନ୍ତି, ବରଂ ସେମାନେ ନିଜର ସ୍ୱାଧୀନ ଅସ୍ତିତ୍ୱ ଓ ଅସନ୍ତୋଷର ବାର୍ତ୍ତା ଦେବା ପାଇଁ ରଣନୀତି ପ୍ରସ୍ତୁତ କରୁଛନ୍ତି। ରାଜ୍ୟ ଇତିହାସରେ ‘ରିସୋର୍ଟ ପଲିଟିକ୍ସ’ ଏବଂ ‘ଶପଥ ପାଠ’ ଭଳି ଘଟଣା ଏବେ ଗଣତାନ୍ତ୍ରିକ ମୂଲ୍ୟବୋଧ ପ୍ରତି ପ୍ରଶ୍ନବାଚୀ ସୃଷ୍ଟି କରିଛି।
ବିଜେଡିର ‘ପାଠଶାଳା’ ଓ ଫୁସୁରୁଫାସର: ଗଡ଼ ରକ୍ଷା ନା ଗଡ଼ ଭୁଶୁଡ଼ିବା?
ଆଞ୍ଚଳିକ ଦଳ ବିଜେଡି ପାଇଁ ଏହି ନିର୍ବାଚନ ଏକ ବଡ଼ ପରୀକ୍ଷା। ଦୀର୍ଘ ଅଢ଼େଇ ଦଶନ୍ଧି ଧରି ଅପ୍ରତିଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱୀ ରହିଥିବା ଏହି ଦଳରେ ବିଦ୍ରୋହର ସ୍ୱର ଏବେ ସ୍ପଷ୍ଟ ଶୁଣାଯାଉଛି।
୬ ବିଧାୟକଙ୍କ ଅନୁପସ୍ଥିତି: ଏକ ଯୋଜନାବଦ୍ଧ ରଣନୀତି
ନବୀନ ନିବାସରେ ଆୟୋଜିତ ‘ପାଠଶାଳା’ରେ ୪୮ରୁ ୪୨ଜଣ ବିଧାୟକ ଉପସ୍ଥିତ ରହିବା ଏବଂ ୬ଜଣ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ବିଧାୟକ ଅନୁପସ୍ଥିତ ରହିବା କୌଣସି ସଂଯୋଗ ନୁହେଁ। ନବକିଶୋର ମଲ୍ଲିକ, ସୌଭିକ ବିଶ୍ୱାଳ, ଚକ୍ରମଣି କହଁର, ମନୋହର ରନ୍ଧାରୀ, ଶାରଦା ନାୟକ ଓ ସୁଦର୍ଶନ ହରିପାଲଙ୍କ ଅନୁପସ୍ଥିତି ପଛରେ ଦର୍ଶାଯାଇଥିବା ବାହାନାଗୁଡ଼ିକ (ଯଥା: ଜ୍ୱର, ପାରିବାରିକ ଦୁର୍ଘଟଣା) ଏକ ବଡ଼ ବିଦ୍ରୋହର ପରଦା ଆଢୁଆଳର କାହାଣୀ ବୋଲି ରାଜନୈତିକ ସମୀକ୍ଷକମାନେ ମତ ଦେଉଛନ୍ତି। ବିଶେଷକରି ବିଧାନସଭା ଅଧିବେଶନ ଚାଲିଥିବା ସମୟରେ ଏବଂ ସଭାପତିଙ୍କ ନିଜସ୍ୱ ଚିଠି ସତ୍ତ୍ୱେ ଏଭଳି ଅମାନ୍ୟ ସୂଚାଉଛି ଯେ, ବିଧାୟକମାନଙ୍କ ମନରେ ଦଳୀୟ ନେତୃତ୍ୱ ପ୍ରତି ଆଉ ସେଭଳି ଭୟ ବା ସମ୍ମାନ ନାହିଁ।
ଅରୁଣ ସାହୁଙ୍କ ପ୍ରଶିକ୍ଷଣ ଓ ଭି.କେ. ପାଣ୍ଡିଆନ ଫ୍ୟାକ୍ଟର
ଏଠାରେ ଆଉ ଏକ ରୋଚକ ଦିଗ ହେଉଛି ବରିଷ୍ଠ ନେତା ଅରୁଣ ସାହୁଙ୍କ ଭୂମିକା। ଯେଉଁ ପାଣ୍ଡିଆନଙ୍କ ପ୍ରଭାବ ଯୋଗୁଁ ଦିନେ ଅନେକ ବରିଷ୍ଠ ନେତା କୋଣଠେସା ହୋଇଥିଲେ, ସେହି ଶିବିରରେ ଅରୁଣ ସାହୁଙ୍କୁ ପ୍ରଶିକ୍ଷକ ଦାୟିତ୍ୱ ମିଳିବା ଏକ ନୂଆ ସମୀକରଣ ଆଡ଼କୁ ଅଙ୍ଗୁଳି ନିର୍ଦ୍ଦେଶ କରୁଛି। ଏହା କ’ଣ ଅସନ୍ତୁଷ୍ଟ ଗୋଷ୍ଠୀକୁ ଶାନ୍ତ କରିବାର ଏକ ପ୍ରୟାସ ନା ଦଳ ଭିତରେ କ୍ଷମତା ହସ୍ତାନ୍ତରର ଏକ ନୂଆ ରୂପ?
ବିଶ୍ୱାସର ସଂକଟ: ଶପଥ ପାଠ ଓ ଭୟର ବାତାବରଣ
ବିଜେଡି ଶିବିରରେ ଗତକାଲି ଯେଉଁ ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖିବାକୁ ମିଳିଛି, ତାହା ଦଳର ଆତ୍ମବିଶ୍ୱାସକୁ ପଦାରେ ପକାଇ ଦେଇଛି। ବରିଷ୍ଠ ବିଧାୟକ ରଣେନ୍ଦ୍ର ପ୍ରତାପ ସ୍ୱାଇଁ (ରାଜା)ଙ୍କ ଉଦବେଗ ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରସଙ୍ଗ।
• ସୁଜିତ୍ କୁମାର, ଅମର ପଟ୍ଟନାୟକ ଓ ମମତା ମହାନ୍ତଙ୍କ ଭଳି ନେତାମାନେ ରାଜ୍ୟସଭାକୁ ଯାଇ ଦଳ ସହ ଯେଭଳି ବ୍ୟବହାର କରିଛନ୍ତି, ତାହା ବିଜେଡି ପାଇଁ ଏକ ଶିକ୍ଷା ହୋଇଛି।
• ପ୍ରାର୍ଥୀ ସନ୍ତୃପ୍ତ ମିଶ୍ର ଓ ଡାକ୍ତର ଦତ୍ତେଶ୍ୱର ହୋତାଙ୍କୁ ସମସ୍ତ ବିଧାୟକଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ “ଦଳ ଛାଡ଼ିବୁ ନାହିଁ” ବୋଲି ଶପଥ କରାଇବା ଏକ ଅଗଣତାନ୍ତ୍ରିକ ତଥା ଅସହାୟତାର ପ୍ରତିଫଳନ। ଯଦି ଜଣେ ପ୍ରାର୍ଥୀଙ୍କ ଉପରେ ଦଳର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ନେତୃତ୍ୱର ଭରସା ନାହିଁ, ତେବେ ତାଙ୍କୁ ଟିକେଟ ଦିଆଗଲା କାହିଁକି? ଏହି ପ୍ରଶ୍ନ ଏବେ ପ୍ରତ୍ୟେକ କର୍ମୀଙ୍କ ମନରେ ଉଠୁଛି।
କଂଗ୍ରେସର ‘ରିସୋର୍ଟ ପଲିଟିକ୍ସ’ ଓ ବିଭାଜିତ ନେତୃତ୍ୱ
ଓଡ଼ିଶାରେ କଂଗ୍ରେସ ଦଳ ପାଇଁ ରାଜ୍ୟସଭା ନିର୍ବାଚନ ସବୁବେଳେ ଏକ ଆହ୍ୱାନ। ଏଥର କିନ୍ତୁ କଂଗ୍ରେସ ନିଜର ଶୃଙ୍ଖଳାକୁ ନେଇ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହାସ୍ୟାସ୍ପଦ ହୋଇପଡ଼ିଛି।
• ପିସିସି ସଭାପତି ଭକ୍ତ ଚରଣ ଦାସ ୯ଜଣ ବିଧାୟକଙ୍କୁ ନେଇ ବେଙ୍ଗାଲୁରୁ ଯିବା ଏବଂ ଓଡ଼ିଶାରେ ବାକି ୫ଜଣ ରହିବା ସ୍ପଷ୍ଟ କରୁଛି ଯେ, ଦଳୀୟ ବିଧାୟକଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏକତା ନାହିଁ।
• ବିଧାୟକ ଦାଶରଥି ଗମାଙ୍ଗଙ୍କ ସହ ଯୋଗାଯୋଗ ହୋଇନପାରିବା ଏବଂ ଅନ୍ୟ ଦୁଇ ବରିଷ୍ଠ ବିଧାୟକ (ତାରା ବାହିନୀପତି ଓ ରାମଚନ୍ଦ୍ର କାଡାମ) ଅଜ୍ଞତା ପ୍ରକାଶ କରିବା ଏକ ସୁଚିନ୍ତିତ ସ୍କ୍ରିପ୍ଟ ଭଳି ମନେହେଉଛି।
• ହ୍ୱିରାମଚନ୍ଦ୍ର କାଡାମଙ୍କ ହ୍ୱିପ୍କୁ ନିଜେ ସଭାପତି ଭାଙ୍ଗି ବିଧାୟକଙ୍କୁ ବାହାରକୁ ନେଇଯିବା କଂଗ୍ରେସର ଆଭ୍ୟନ୍ତରୀଣ ସମନ୍ୱୟର ଅଭାବକୁ ଦର୍ଶାଉଛି।
ବିଜେପିର ଗୋଟି ଚାଳନା ଓ ‘କ୍ରସ୍ ଭୋଟିଂ’ର ଆଶଙ୍କା
ବିଜେପି ଏହି ସମୟରେ ‘ୱେଟ୍ ଆଣ୍ଡ ସ୍ଥିତିରେ ରହିଛି। ବିଜେପିକୁ ସମର୍ଥନ କରୁଥିବା ଜଣେ ସ୍ୱାଧୀନ ବିଧାୟକ ଓ ଦଳର ଦୁଇଜଣ ଅସ୍ତୁଷ୍ଟ ବିଧାୟକ ଦଳ ବିରୋଧରେ ଯାଇପାରନ୍ତି ବୋଲି ଦଳକୁ ଇଣ୍ଟେଲିଜେନ୍ସି ରିପୋର୍ଟ ମିଳିଛି। ଏହି ରିପୋର୍ଟ ମିଳିବା ପରେ ଶାସକ ଦଳ ମୁଖିଆଙ୍କ ଆଖିରୁ ନିଦ ହଜିଯାଇଛି ବୋଲି ଆଲୋଚନା ହେଉଛି।
ଇଣ୍ଟେଲିଜେନ୍ସ ରିପୋର୍ଟ ମୁତାବକ, ଯଦି କ୍ରସ୍ ଭୋଟିଂ ହୁଏ, ତେବେ ଏହାର ଦୋଷ କାହା ମୁଣ୍ଡରେ ଲଦାଯିବ? କଂଗ୍ରେସର ଜଣେ ନେତାଙ୍କ ଆଶଙ୍କା ଯେ, ପାଣ୍ଡିଆନଙ୍କ ଘନିଷ୍ଠ ଏଜେଣ୍ଟଙ୍କ ଜରିଆରେ ବିଜେଡି ନିଜର ବିଦ୍ରୋହକୁ କଂଗ୍ରେସ ଉପରେ ଲଦିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିପାରେ। ଏହା ଓଡ଼ିଶା ରାଜନୀତିରେ ଏକ ନୂଆ ଧରଣର ‘ମ୍ୟାନିପୁଲେସନ’ ବୋଲି କୁହାଯାଇପାରେ।
ଗଡ଼ଫାଦର ସଂସ୍କୃତି ଓ ସାଂଗଠନିକ ବିଫଳତା
ବିଜେଡିର ବାଲିପାଟଣା ନବକିଶୋର ମଲ୍ଲିକଙ୍କ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଯେଉଁ ‘ଗଡ଼ଫାଦର’ ଚନ୍ଦନ ପାତ୍ରଙ୍କ ପ୍ରସଙ୍ଗ ଆସିଛି, ତାହା ଦର୍ଶାଉଛି ଯେ ଦଳ ଭିତରେ ଏବେ ‘ସମାନ୍ତରାଳ କ୍ଷମତା କେନ୍ଦ୍ର’ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଛି। ବିଧାୟକମାନେ ନବୀନଙ୍କ ଅପେକ୍ଷା ନିଜର ଆଞ୍ଚଳିକ ଗଡ଼ଫାଦରମାନଙ୍କ କଥାକୁ ଅଧିକ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦେବା ଦଳୀୟ ସଂଗଠନର ଦୁର୍ବଳତାକୁ ପ୍ରମାଣିତ କରୁଛି।
କଟକ-ଚୌଦ୍ୱାର ବିଧାୟକ ସୌଭିକ ବିଶ୍ୱାଳଙ୍କୁ ବୁଝାଇବାକୁ ଯାଇଥିବା ୧୪ ଜଣିଆ ଟିମ୍ ଫେଲ୍ ମାରିବା ଏବଂ ବିଧାୟକ ବିଶ୍ୱ ରଞ୍ଜନ ମଲିକଙ୍କ ଘରେ ହୋଇଥିବା ଭୋଜି ଏକ ‘ସିକ୍ରେଟ୍ ପ୍ଲଟ୍’ ଭଳି ମନେହେଉଛି। ଏହି ସବୁ ଘଟଣାକୁ ଯଦି ଆମେ ଏକାଠି ଦେଖିବା, ତେବେ ଜଣାପଡ଼ୁଛି ଯେ ରାଜ୍ୟସଭା ନିର୍ବାଚନ ପୂର୍ବରୁ ଓଡ଼ିଶାରେ ଏକ ବଡ଼ ‘ପଲିଟିକାଲ୍ ସର୍ଜରୀ’ର ଆବଶ୍ୟକତା ରହିଛି।
ଅନିଶ୍ଚିତତା ଆଡ଼କୁ ଓଡ଼ିଶା ରାଜନୀତି
୨୦୨୬ ରାଜ୍ୟସଭା ନିର୍ବାଚନ କେବଳ ଭୋଟ୍ ଦେବାର ଦିନ ନୁହେଁ, ବରଂ ଏହା ଓଡ଼ିଶାର ତିନି ପ୍ରମୁଖ ଦଳ ପାଇଁ ଆତ୍ମସମୀକ୍ଷାର ଦିନ।
1. ବିଜେଡି: ନବୀନଙ୍କ ପ୍ରଭାବ କମୁଛି କି? ନା ପାଣ୍ଡିଆନଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟଶୈଳୀକୁ ନେଇ ବିଦ୍ରୋହ ଦାନା ବାନ୍ଧୁଛି?
2. କଂଗ୍ରେସ: ଦଳ କିପରି ନିଜର ୧୪ ବିଧାୟକଙ୍କୁ ଏକାଠି ରଖିପାରୁ ନାହିଁ, ତାହା ଏକ ବଡ଼ ପ୍ରଶ୍ନ।
3. ବିଜେପି: ଅସନ୍ତୋଷର ଫାଇଦା ଉଠାଇବାରେ ବିଜେପି କେତେ ସଫଳ ହେବ, ତାହା ସମୟ କହିବ।
ଓଡ଼ିଶାର ଭୋଟର ଏବେ ଏହି ‘ହାଇଭୋଲଟେଜ୍ ଡ୍ରାମା’କୁ ଅପେକ୍ଷା କରିଛନ୍ତି। ଯଦି ବିଦ୍ରୋହୀମାନେ ସେମାନଙ୍କ ଲକ୍ଷ୍ୟରେ ସଫଳ ହୁଅନ୍ତି, ତେବେ ଆଗାମୀ ଦିନରେ ଓଡ଼ିଶାର ଶାସନ ଗାଦି ଏବଂ ରାଜନୈତିକ ମାନଚିତ୍ରରେ ଏକ ବଡ଼ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଆସିବା ନିଶ୍ଚିତ। ‘ରିସୋର୍ଟ ପଲିଟିକ୍ସ’ର କଳଙ୍କ ଏବେ ଶାନ୍ତ ଓଡ଼ିଶାର ରାଜନୈତିକ ସ୍ଥିରତା ଉପରେ ଏକ ବଡ଼ ଆଘାତ।
AlsoRead; https://purvapaksa.com/not-missiles-but-economic-warfare/
ମିସାଇଲ୍ ନୁହେଁ, ଅର୍ଥନୀତିର ଲଢ଼େଇ! || Not missiles, but economic warfare!
