ଭାରତୀୟ ଗଣତନ୍ତ୍ରର ମନ୍ଦିର କୁହାଯାଉଥିବା ସଂସଦରେ ନିକଟରେ ଏଭଳି କିଛି ଘଟଣା ଘଟିଛି, ଯାହା ଆମ ସଂସଦୀୟ ଇତିହାସରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ବିରଳ। ବିରୋଧୀ ଦଳ, ବିଶେଷକରି କଂଗ୍ରେସ ନେତୃତ୍ୱରେ ଲୋକସଭା ବାଚସ୍ପତି ଓମ୍ ବିର୍ଲାଙ୍କ ବିରୋଧରେ ଏକ ଅବିଶ୍ୱାସ ପ୍ରସ୍ତାବ କିମ୍ବା ତାଙ୍କୁ ପଦରୁ ହଟାଇବା ପାଇଁ ଏକ ସଂକଳ୍ପ ଆଗତ କରିଥିଲେ।
କିନ୍ତୁ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠୁଛି, ହଠାତ୍ ଏପରି କାହିଁକି ହେଲା? ସ୍ୱାଧୀନତା ପରଠାରୁ ଆଜି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏଭଳି ଘଟଣା ଆଙ୍ଗୁଠିରେ ଗଣିଲା ଭଳି ମାତ୍ର କେଇଥର ଘଟିଛି। କ’ଣ ସତରେ ବାଚସ୍ପତି ପକ୍ଷପାତିତା କରୁଛନ୍ତି? ନା ଏହା ପଛରେ କୌଣସି ବ୍ୟକ୍ତିବିଶେଷଙ୍କ ରାଜନୈତିକ ଅହଂକାର ଲୁଚି ରହିଛି?
ବାଚସ୍ପତିଙ୍କ ପଦବୀ ଏବଂ ବିରୋଧୀଙ୍କ ଅଭିଯୋଗ
୧୯୫୧-୫୨ର ପ୍ରଥମ ସଂସଦ ଗଠନ ପରଠାରୁ ଗୋଟିଏ କଥା ସବୁବେଳେ ଶୁଣିବାକୁ ମିଳେ- ବିରୋଧୀ ଦଳ ସବୁବେଳେ ଅଭିଯୋଗ କରନ୍ତି ଯେ ବାଚସ୍ପତି ସରକାରୀ ପକ୍ଷର ସମର୍ଥନ କରୁଛନ୍ତି। ବାସ୍ତବରେ, ବାଚସ୍ପତି ପଦ ଏକ କଣ୍ଟା ସଦୃଶ। ଜଣେ ବାଚସ୍ପତି ସବୁବେଳେ ବିରୋଧୀଙ୍କୁ କିଛିଟା ଅଧିକ ସୁଯୋଗ ଦେବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରନ୍ତି, ଯେପରି ଗଣତନ୍ତ୍ରର ସନ୍ତୁଳନ ବଜାୟ ରହିବ।
କିନ୍ତୁ ଯଦି ବିରୋଧୀ ଦଳ ଭାବନ୍ତି ଯେ ବାଚସ୍ପତି ସରକାରଙ୍କୁ ଅସୁବିଧାରେ ପକାଇବା ପାଇଁ ସେମାନଙ୍କୁ ସାହାଯ୍ୟ କରିବେ, ତେବେ ଏହା ଏକ ଭୁଲ ଧାରଣା। ଓମ୍ ବିର୍ଲାଙ୍କ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଯେଉଁ ପ୍ରସ୍ତାବ ଆସିଛି, ତାହାର ମୂଳ କାରଣ ବାଚସ୍ପତିଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟଶୈଳୀ ନୁହେଁ, ବରଂ ଏକ ପ୍ରକାର “ଏଣ୍ଟାଇଟେଲମେଣ୍ଟ” ବା “ରାଜକୀୟ ଅଧିକାର” ବୋଲି ବରିଷ୍ଠ ବିଜେପି ନେତା ରବିଶଙ୍କର ପ୍ରସାଦ ଯୁକ୍ତି ବାଢ଼ିଛନ୍ତି।
ବିରୋଧୀ ଦଳ ନେତା (LoP) – ଇତିହାସ ଓ ସତ୍ୟତା
ରାହୁଲ ଗାନ୍ଧୀ ବାରମ୍ବାର ଗୋଟିଏ କଥା କହୁଛନ୍ତି ଯେ, “ଭାରତ ଇତିହାସରେ ପ୍ରଥମ କରି ଜଣେ ବିରୋଧୀ ଦଳ ନେତାଙ୍କ ମାଇକ୍ ବନ୍ଦ କରାଯାଉଛି କିମ୍ବା ତାଙ୍କୁ କହିବାକୁ ଦିଆଯାଉ ନାହିଁ।” ଏହି କଥାର ସତ୍ୟତା ଜାଣିବା ପାଇଁ ଆମକୁ ଇତିହାସର ପୃଷ୍ଠା ଓଲଟାଇବାକୁ ପଡ଼ିବ।
• ୧୯୬୯: ପ୍ରଥମ କରି କଂଗ୍ରେସ ବିଭାଜନ ପରେ ରାମ ସୁଭାଗ ସିଂଙ୍କୁ ବିରୋଧୀ ଦଳ ନେତା ମାନ୍ୟତା ମିଳିଥିଲା।
• ୧୯୭୭: ମୋରାରଜୀ ଦେଶାଇଙ୍କ ସରକାର ପ୍ରଥମ ଥର ପାଇଁ ଆଇନଗତ ବ୍ୟବସ୍ଥା କଲେ ଯେ, ବିରୋଧୀ ଦଳ ନେତାଙ୍କୁ କ୍ୟାବିନେଟ୍ ମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କ ସମ୍ମାନ ଓ ସୁବିଧା ମିଳିବ।
• କଂଗ୍ରେସର ପୁରୁଣା ଆଭିମୁଖ୍ୟ ନେହେରୁଙ୍କଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ଇନ୍ଦିରା ଗାନ୍ଧୀଙ୍କ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କେହି ବି ବିରୋଧୀଙ୍କୁ ଏହି ମର୍ଯ୍ୟାଦା ଦେବା କଥା ଚିନ୍ତା କରିନଥିଲେ।
ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟର କଥା ହେଉଛି, ୨୦୧୪ ଏବଂ ୨୦୧୯ରେ ଯେତେବେଳେ କଂଗ୍ରେସ ପାଖରେ ୧୦% ସିଟ୍ (୫୪ଟି ସିଟ୍) ନ ଥିଲା, ସେତେବେଳେ ସେମାନେ “ଗଣତନ୍ତ୍ର ରକ୍ଷା” ସ୍ଲୋଗାନ ଦେଇ ଏହି ପଦବୀ ପାଇଁ ଦାବି କରୁଥିଲେ। କିନ୍ତୁ ନରେନ୍ଦ୍ର ମୋଦୀଙ୍କ ଶାସନ କାଳରେ ୨୦୨୪ରେ ଯେତେବେଳେ କଂଗ୍ରେସ ୯୯ଟି ସିଟ୍ ଜିତିଲା, ରାହୁଲ ଗାନ୍ଧୀ ପ୍ରକୃତ ଅର୍ଥରେ ‘ଲିଡର ଅଫ୍ ଅପୋଜିସନ’ ହେଲେ। କିନ୍ତୁ ପଦବୀ ପାଇବା ମାତ୍ରେ ତାଙ୍କ ଭିତରେ ଥିବା “ରାଜକୁମାର” ମନୋଭାବ ପୁଣିଥରେ ଜାଗ୍ରତ ହୋଇଛି କି?
କୌଲ୍ ଏବଂ ଶକଧରଙ୍କ ସଂସଦୀୟ ନିୟମାବଳୀ
ସଂସଦରେ ବାଚସ୍ପତିଙ୍କ ପରେ ଯଦି କାହାର ନିୟମକୁ ଅନ୍ତିମ ମାନିବା କଥା, ସେ ହେଉଛନ୍ତି କୌଲ୍ ଏବଂ ଶକଧର (Kaul & Shakdher)। ସେମାନଙ୍କ ଲିଖିତ ପୁସ୍ତକ ସଂସଦୀୟ କାର୍ଯ୍ୟବିଧିର ବାଇବେଲ୍ ଭଳି। ରବିଶଙ୍କର ପ୍ରସାଦ ସଂସଦରେ ଏହି ପୁସ୍ତକକୁ ଉଦ୍ଧାର କରି କହିଥିଲେ ଯେ, ବିରୋଧୀ ଦଳ ନେତାଙ୍କୁ “ଛାୟା ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ” (Shadow Prime Minister) କୁହାଯାଏ।
ଏହାର ଅର୍ଥ କ’ଣ? ଜଣେ ଛାୟା ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀଠାରୁ ଆଶା କରାଯାଏ ଯେ ସେ ଯାହା ବି କହିବେ, ତାହା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଗମ୍ଭୀର ଏବଂ ମର୍ଯ୍ୟାଦାପୂର୍ଣ୍ଣ ହେବ। ସେ କେବଳ ସରକାରଙ୍କ ସମାଲୋଚନା କରିବେ ନାହିଁ, ବରଂ ନିଜର ଆଚରଣରେ ଜଣେ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କ ଭଳି ପରିପକ୍ୱତା ଦେଖାଇବେ। କିନ୍ତୁ ରାହୁଲ ଗାନ୍ଧୀଙ୍କ କ୍ଷେତ୍ରରେ କ’ଣ ଦେଖାଯାଉଛି? ଦେଶ ବାହାରକୁ ଯାଇ ସାମ୍ବିଧାନିକ ଅନୁଷ୍ଠାନକୁ ଗାଳି ଦେବା କିମ୍ବା ସଂସଦ ଭିତରେ ବିନା ଆଧାରରେ ଅଭିଯୋଗ ଆଣିବା କ’ଣ ଜଣେ ‘ଛାୟା ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ’ଙ୍କ ଲକ୍ଷଣ?
ପ୍ରାମାଣିକତାର ସଙ୍କଟ
ସଂସଦରେ ଆଉ ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ବିଷୟ ହେଉଛି ‘ଅଥେଣ୍ଟିକେସନ’। ଏହାର ଅର୍ଥ ହେଉଛି, ଯଦି ଜଣେ ସାଂସଦ କୌଣସି ପତ୍ରିକା, ବହି କିମ୍ବା ରିପୋର୍ଟ ବିଷୟରେ କହୁଛନ୍ତି, ତେବେ ତାଙ୍କୁ ସେହି ତଥ୍ୟର ସତ୍ୟତା ପାଇଁ ନିଜେ ଦାୟୀ ରହିବାକୁ ପଡ଼ିବ।
ରାହୁଲ ଗାନ୍ଧୀ ଏକ ପୁସ୍ତକର କିଛି ଅଂଶ ଉଦ୍ଧାର କରୁଥିଲେ, ଯାହା ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବଜାରକୁ ଆସିନାହିଁ କିମ୍ବା ଛପା ହୋଇନାହିଁ। ପୁସ୍ତକର ପ୍ରକାଶକ ମଧ୍ୟ ଏହାକୁ ନେଇ ଆଇନଗତ କାର୍ଯ୍ୟାନୁଷ୍ଠାନ ପାଇଁ ଚେତାବନୀ ଦେଇଛନ୍ତି। ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠୁଛି, ଯେଉଁ ବହି ଛପା ହୋଇନି, ରାହୁଲ ଗାନ୍ଧୀଙ୍କ ପାଖକୁ ତାହା ଆସିଲା କେଉଁଠୁ? ଏବଂ ସେ ସଂସଦ ଭିତରେ ଏହାର ଉତ୍ତର ଦେବା ବଦଳରେ “ଆପଣ ବୁଝିଯାଆନ୍ତୁ” କହି ଏହାକୁ ଏଡ଼ାଇ ଯାଉଛନ୍ତି। ଏହା କୌଣସି ଦାୟିତ୍ୱବାନ ନେତାଙ୍କ ପରିଚୟ ନୁହେଁ।
ମଇଁଷି ଆଗରେ ବୀଣା ବଜାଇବା
ପ୍ରଦୀପ ସିଂ ଏକ ଅତି ଚମତ୍କାର ଉଦାହରଣ ଦେଇଛନ୍ତି – “ମଇଁଷି ଆଗରେ ବୀଣା ବଜାଇବା”। ଏଠାରେ ଏହାର ଅର୍ଥ ହେଉଛି, ଯଦି କେହି ନିଜକୁ ସର୍ବଜ୍ଞାନୀ ମନେକରନ୍ତି ଏବଂ ଅନ୍ୟର କୌଣସି ପରାମର୍ଶ ଶୁଣିବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ନୁହନ୍ତି, ତେବେ ତାଙ୍କୁ ବୁଝାଇବା ବୃଥା।
ରାହୁଲ ଗାନ୍ଧୀଙ୍କ ପରାମର୍ଶଦାତାମାନେ ତାଙ୍କୁ କେଉଁ ଦିଗରେ ନେଉଛନ୍ତି, ତାହା ଏକ ବଡ଼ ପ୍ରଶ୍ନ। ସେ ନିଜକୁ ଦେଶର “ରାଜା” ଭାବେ ଦେଖୁଛନ୍ତି ଏବଂ ତାଙ୍କୁ କେହି ରୋକିଲେ ତାହା ତାଙ୍କୁ ଅପମାନ ଜନକ ମନେହେଉଛି। ତାଙ୍କ ମତରେ ଯଦି କେହି ଅନ୍ୟ ଜଣେ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ହୋଇଛନ୍ତି, ତେବେ ସେ “ଭୋଟ୍ ଚୋରି” କରି କିମ୍ବା ବେଇମାନି କରି ହୋଇଛନ୍ତି। ଏହି ମାନସିକତା ଗଣତନ୍ତ୍ର ପାଇଁ ଶୁଭଙ୍କର ନୁହେଁ।
ବିଷୟବସ୍ତୁ ବନାମ ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ଏଜେଣ୍ଡା
ସଂସଦର କାମ କରିବାର ଏକ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଶୈଳୀ ଅଛି। ଯଦି କୃଷି ଉପରେ ଆଲୋଚନା ହେଉଛି, ତେବେ ସାଂସଦମାନଙ୍କୁ କୃଷି ଉପରେ କହିବାକୁ ପଡ଼ିବ। କିନ୍ତୁ ରାହୁଲ ଗାନ୍ଧୀଙ୍କ ସମସ୍ୟା ହେଉଛି, ସେ ସବୁ ବିଷୟରେ କେବଳ ଗୋଟିଏ କଥା କହିବାକୁ ଚାହାଁନ୍ତି – “ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ଡରି ଯାଇଛନ୍ତି” କିମ୍ବା “ସରକାର କମ୍ପ୍ରୋମାଇଜ୍ କରିଛନ୍ତି”।
ଏପରିକି ବଜେଟ୍ ଅଧିବେଶନ ସମୟରେ, ଯେତେବେଳେ ବାଚସ୍ପତିଙ୍କୁ ହଟାଇବା ପ୍ରସ୍ତାବ ଉପରେ ଆଲୋଚନା ହେବାର ଥିଲା, ସେତେବେଳେ ସେ ଇସ୍ରାଏଲ୍-ଇରାନ ଯୁଦ୍ଧ ଉପରେ ଆଲୋଚନା ପାଇଁ ଜିଦ୍ ଧରିଥିଲେ। ଯେତେବେଳେ ନିୟମ ଅନୁସାରେ ଏହାକୁ ମନା କରାଗଲା, ସେତେବେଳେ ପୁଣିଥରେ ସେହି ପୁରୁଣା ଅଭିଯୋଗ ଆସିଲା – “ମୋତେ କହିବାକୁ ଦିଆଯାଉ ନାହିଁ।”
ଦେଶର ଭାବମୂର୍ତ୍ତି ଏବଂ “ବବର ଶେର”
ସବୁଠାରୁ ଦୁଃଖଦାୟକ କଥା ହେଉଛି, ଯେତେବେଳେ ଭାରତରେ ଏକ ବଡ଼ ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ AI ସମ୍ମିଳନୀ ହେଉଥିଲା ଏବଂ ଅନେକ ଦେଶର ମୁଖ୍ୟମାନେ ଭାରତ ଆସିଥିଲେ, ସେତେବେଳେ କଂଗ୍ରେସ କର୍ମକର୍ତ୍ତାମାନେ ବାହାରେ ବିଶୃଙ୍ଖଳା କରୁଥିଲେ। ରାହୁଲ ଗାନ୍ଧୀ ସେମାନଙ୍କୁ “ବବର ଶେର” କହି ପ୍ରଶଂସା କରୁଥିଲେ। ଜଣେ ଦାୟିତ୍ୱବାନ ବିରୋଧୀ ଦଳ ନେତା କେବେବି ଦେଶର ପ୍ରତିଷ୍ଠାକୁ ବିଦେଶୀ ଅତିଥିଙ୍କ ଆଗରେ ଖରାପ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରେନାହିଁ।
ଗଣତନ୍ତ୍ରରେ ଆଲୋଚନା ଏବଂ ସମାଲୋଚନା ଦୁଇଟି ଯାକ ଜରୁରୀ। କିନ୍ତୁ ଯଦି ସମାଲୋଚନା କେବଳ ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ଘୃଣା କିମ୍ବା ଅହଂକାର ଉପରେ ଆଧାରିତ ହୁଏ, ତେବେ ସଂସଦୀୟ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଭୁଶୁଡ଼ି ପଡ଼ିବ। ବାଚସ୍ପତି ଓମ୍ ବିର୍ଲାଙ୍କ ବିରୋଧରେ ଆସିଥିବା ଏହି ପ୍ରସ୍ତାବ କେବଳ ଏକ ରାଜନୈତିକ ଷ୍ଟଣ୍ଟ ବ୍ୟତୀତ ଆଉ କିଛି ନୁହେଁ। ରାହୁଲ ଗାନ୍ଧୀଙ୍କୁ ବୋଧହୁଏ ନିଜର ଶିକ୍ଷା ଓ ଶୈଳୀ ଉପରେ ପୁନଃବିଚାର କରିବାକୁ ପଡ଼ିବ।
AlsoRead; https://purvapaksa.com/gen-g-revolution-winners-in-nepal-losers-in-bengal/
