ଓଡ଼ିଶାର ପ୍ରଶାସନିକ ଗଠନକୁ ଆଉ ଗୋଟିଏ ପରିବର୍ତ୍ତନ ମୁହାଁ ଦେଖାଯାଉଛି। ରାଜ୍ୟ ସରକାର ୬୬ଟି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ନୂତନ ଉପବିଭାଗ (Sub-Division) ଗଠନ କରିବାକୁ ପ୍ରସ୍ତାବ ବିଚାରାଧୀନ ରଖିଛନ୍ତି ବୋଲି ରାଜସ୍ୱ ମନ୍ତ୍ରୀ ସୁରେଶ ପୂଜାରୀ ବିଧାନସଭାରେ ସୂଚନା ଦେଇଛନ୍ତି। ଏହି ଘୋଷଣା ସହିତ ରାଜ୍ୟରେ ଡିସେନ୍ଟ୍ରାଲାଇଜେସନ୍ (ବିକେନ୍ଦ୍ରୀକରଣ) ପ୍ରକ୍ରିୟାକୁ ନେଇ ନୂଆ ଚର୍ଚ୍ଚା ଆରମ୍ଭ ହୋଇଛି।
ପ୍ରଶ୍ନ ହେଉଛି— ଏହା କି ପ୍ରଶାସନିକ କ୍ଷମତା ବୃଦ୍ଧିର ପଦକ୍ଷେପ, ନା କି ରାଜନୀତିକ ଚାପର ପରିଣାମ? ଏହା କି ସେବା ପ୍ରଦାନକୁ ଲୋକଙ୍କ ଦୁଆରକୁ ନେଇଯିବ, ନା କି ଅତିରିକ୍ତ ଖର୍ଚ୍ଚ ଓ ଗଠନାତ୍ମକ ଜଟିଳତା ସୃଷ୍ଟି କରିବ? ଏହି ପ୍ରସଙ୍ଗକୁ ଗଭୀରତାରେ ବୁଝିବା ଆବଶ୍ୟକ।
ପୃଷ୍ଠଭୂମି: ଜିଲ୍ଲା ପରେ ଉପବିଭାଗ ଦାବି
ଓଡ଼ିଶାରେ ନୂତନ ଜିଲ୍ଲା ଗଠନ ପାଇଁ ଗତ କିଛି ବର୍ଷ ଧରି ଦାବି ବଢ଼ିଛି। ମେମୋରାଣ୍ଡମ୍ ଦାଖଲ, ଆନ୍ଦୋଳନ, ସ୍ଥାନୀୟ ନେତାଙ୍କ ଦାବି— ଏହା ସବୁ ଏକ ଲମ୍ବା ପ୍ରକ୍ରିୟାର ଅଂଶ। ଏବେ ଜିଲ୍ଲା ଗଠନ ସହିତ ଉପବିଭାଗ ବୃଦ୍ଧି ମଧ୍ୟ ଚର୍ଚ୍ଚାରେ।
ରାଜ୍ୟର କିଛି ବଡ଼ ଜିଲ୍ଲା— ଯଥା ବରଗଡ଼, ଗଞ୍ଜାମ, କୋରାପୁଟ— ଭୌଗୋଳିକ ଭାବରେ ବିସ୍ତୃତ। ଏଠାରେ ପ୍ରଶାସନିକ କାମକାଜ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ଭାବେ କରିବା ପାଇଁ ଅଧିକ ଉପବିଭାଗ ଦରକାର ବୋଲି ଦାବି ହେଉଛି।
ଡିସେଣ୍ଟ୍ରାଲାଇଜେସନ୍: ଧାରଣା ଓ ପ୍ରୟୋଗ
ଡିସେଣ୍ଟ୍ରାଲାଇଜେସନ୍ର ମୂଳ ଧାରଣା ହେଉଛି— ଶାସନକୁ ଲୋକଙ୍କ ନିକଟକୁ ନେବା। ବଡ଼ ପ୍ରଶାସନିକ ଏକକକୁ ଛୋଟ କରି ଦାୟିତ୍ୱ ବଣ୍ଟନ କରିବା ଫଳରେ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେବା ଓ କାର୍ଯ୍ୟନ୍ୱୟନ ଦ୍ରୁତ ହୋଇପାରେ।
ଉଦାହରଣସ୍ୱରୂପ—
• ରାସନ କାର୍ଡ ଯାଞ୍ଚ
• ଜମି ରେକର୍ଡ ସଂଶୋଧନ
• ସମାଜିକ ସୁରକ୍ଷା ଯୋଜନା
• ବିକାଶ ପ୍ରକଳ୍ପ ନିରୀକ୍ଷଣ
ଏହା ସବୁ ନିକଟସ୍ଥ ଉପବିଭାଗ ଥିଲେ ସହଜ ହୋଇପାରେ।
ରାଜନୀତିକ ପରିପ୍ରେକ୍ଷ୍ୟ
ଓଡ଼ିଶାର ରାଜନୀତିରେ ପ୍ରଶାସନିକ ପୁନର୍ଗଠନ ସବୁବେଳେ ରାଜନୀତିକ ସନ୍ଦେଶ ବହନ କରିଛି। ନୂତନ ଜିଲ୍ଲା କିମ୍ବା ଉପବିଭାଗ ଗଠନ ସ୍ଥାନୀୟ ଆତ୍ମସମ୍ମାନ ସହ ଜଡ଼ିତ। ଯେଉଁଠାରେ ଉପବିଭାଗ ହୁଏ, ସେଠାରେ ଅର୍ଥନୈତିକ କ୍ରିୟାକଳାପ ବୃଦ୍ଧି ପାଏ— ବ୍ୟବସାୟ, ଅଫିସ, ରହଣୀ ଅଞ୍ଚଳ ବିକାଶ ହୋଇଥାଏ।
ସେହିପରି ନୂତନ ଉପବିଭାଗ ଗଠନ ଆଗାମୀ ନିର୍ବାଚନ ପାଇଁ ରାଜନୀତିକ ଚାଲ ହେବ କି ନାହିଁ— ଏହା ନେଇ ମଧ୍ୟ ଆଲୋଚନା ଚାଲିଛି।
ପ୍ରଶାସନିକ ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜ
୬୬ଟି ନୂତନ ଉପବିଭାଗ ଗଠନ କେବଳ ଘୋଷଣାରେ ସୀମିତ ନୁହେଁ। ଏହା ପାଇଁ ଦରକାର—
• ନୂତନ ଅଫିସ ଭବନ
• ଅଧିକାରୀ ନିଯୁକ୍ତି
• ପୋଲିସ ଓ ରେଭେନ୍ୟୁ ଗଠନ
• ବଜେଟ ବ୍ୟବସ୍ଥା
ରାଜ୍ୟର ଆର୍ଥିକ ସ୍ଥିତି ଏହି ଭାର ବୋହିପାରିବ କି? ନା କି ପ୍ରଥମେ ପାଇଲଟ୍ ପ୍ରକଳ୍ପ ଆବଶ୍ୟକ?
ଲୋକମତ
ସ୍ଥାନୀୟ ଲୋକମାନେ ଏହି ପ୍ରସ୍ତାବକୁ ସ୍ୱାଗତ କରୁଛନ୍ତି। ଦୂରସ୍ଥ ଅଞ୍ଚଳରେ ରହୁଥିବା ଲୋକମାନେ କହୁଛନ୍ତି— “ଆମକୁ ୭୦–୮୦ କି.ମି. ଯିବାକୁ ପଡ଼େ ଉପବିଭାଗ କାର୍ଯ୍ୟାଳୟକୁ। ନୂଆ ଉପବିଭାଗ ହେଲେ ସୁବିଧା ହେବ।”
କିନ୍ତୁ କେହି କହୁଛନ୍ତି— “ନୂତନ ଗଠନ ଠାରୁ ଅଧିକ ଦରକାର ହେଉଛି ବର୍ତ୍ତମାନ ଗଠନର କ୍ଷମତା ବୃଦ୍ଧି।”
ଅର୍ଥନୈତିକ ପ୍ରଭାବ
ନୂତନ ଉପବିଭାଗ ହେଲେ—
• ଜମି ଦାମ ବଢ଼ିପାରେ
• ନୂତନ ଚାକିରି ସୃଷ୍ଟି
• ଆଧାରଭୂତ ସଂଢାଞ୍ଚା ବିକାଶ
କିନ୍ତୁ ସେଥିପାଇଁ ରାଜ୍ୟକୁ ଭାରୀ ପୂଞ୍ଜିବିନିଯୋଗ କରିବାକୁ ପଡ଼ିବ।
ଭବିଷ୍ୟତ ପରିଣାମ
ଯଦି ଏହି ପ୍ରସ୍ତାବ ପ୍ରାୟୋଗିକ ହୁଏ, ତେବେ ଓଡ଼ିଶାର ପ୍ରଶାସନିକ ମାନଚିତ୍ରରେ ଏକ ମହତ୍ତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଆସିବ। ଏହା ଡିସେନ୍ଟ୍ରାଲାଇଜେସନ୍ର ନୂଆ ପର୍ବ ହୋଇପାରେ।
ନୂତନ ଉପବିଭାଗ ଗଠନ ଏକ ସ୍ୱାଗତଯୋଗ୍ୟ ପଦକ୍ଷେପ ହୋଇପାରେ— ଯଦି ଏହା ଯଥାର୍ଥ ଆବଶ୍ୟକତା ଓ ଅଧ୍ୟୟନ ଉପରେ ଆଧାରିତ। କେବଳ ରାଜନୀତିକ ଚାପ କିମ୍ବା ଲୋକଲୁଭା ପଦକ୍ଷେପ ହେଲେ, ଏହା ଦୀର୍ଘମିଆଦି ଲାଭ ଦେବ ନାହିଁ।
ପ୍ରଶାସନିକ ସଂରଚନା ବୃଦ୍ଧି ସହିତ ଦାୟିତ୍ୱ ଓ ସ୍ପଷ୍ଟତା ବୃଦ୍ଧି ଆବଶ୍ୟକ।
ଓଡ଼ିଶାରେ ୬୬ଟି ନୂତନ ଉପବିଭାଗ ଗଠନ ଚିନ୍ତାଧୀନ ରହିବା ରାଜ୍ୟ ପ୍ରଶାସନରେ ଏକ ବଡ଼ ପରିବର୍ତ୍ତନର ସଙ୍କେତ। ଏହା ଡିସେନ୍ଟ୍ରାଲାଇଜେସନ୍ର ନୂଆ ଅଧ୍ୟାୟ ହୋଇପାରେ— କିନ୍ତୁ ସଠିକ୍ ଯୋଜନା, ଆର୍ଥିକ ପ୍ରସ୍ତୁତି ଓ ପ୍ରଶାସନିକ କ୍ଷମତା ବିନା ଏହା ସଫଳ ହେବ ନାହିଁ।
ଏବେ ଦୃଷ୍ଟି ସରକାରର ଶେଷ ନିଷ୍ପତ୍ତି ଉପରେ।
ଓଡ଼ିଶାର ମାନଚିତ୍ର କି ବଦଳିବ?
ନା ଏହା କେବଳ ଚର୍ଚ୍ଚାରେ ସୀମିତ ରହିବ?
ଆଗାମୀ ଦିନ ଏହାର ଉତ୍ତର ଦେବ।
AlsoRead; https://purvapaksa.com/supreme-court-is-angry-about-the-free-scheme/
ମାଗଣା ଯୋଜନାକୁ ନେଇ ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟ କ୍ଷୁବ୍ଧ! || Supreme Court is angry about the free scheme!
