ପଶ୍ଚିମ ଏସିଆର ଆକାଶରୁ ନିଆଁ ବର୍ଷିବାର ଆଜି ଗୋଟିଏ ମାସ ପୂରିଛି। ଗତ ଫେବୃଆରୀ ୨୮ ତାରିଖରେ ଇସ୍ରାଏଲ ଏବଂ ଆମେରିକାର ମିଳିତ ବାୟୁସେନା ଯେତେବେଳେ ଇରାନ ଉପରେ ‘ଅପରେସନ’ ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ, ସେତେବେଳେ ହୁଏତ ହ୍ୱାଇଟ ହାଉସର ଆକଳନ ଥିଲା ଯେ ମାତ୍ର କିଛି ଦିନ ମଧ୍ୟରେ ଇରାନର ଇସଲାମିକ ଶାସନ ଆଣ୍ଠେଇ ପଡ଼ିବ। କିନ୍ତୁ ୩୦ ଦିନର ରକ୍ତାକ୍ତ ସଂଘର୍ଷ ପରେ ପରିସ୍ଥିତି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଓଲଟା ଦେଖାଯାଉଛି। ଇରାନ କେବଳ ଲଢ଼େଇ ଜାରି ରଖିନାହିଁ, ବରଂ ବିଶ୍ୱର ଶକ୍ତି ଯୋଗାଣ ମାର୍ଗ ‘ଷ୍ଟ୍ରେଟ ଅଫ ହର୍ମୁଜ’କୁ ନିଜ ନିୟନ୍ତ୍ରଣକୁ ନେଇ ଆମେରିକା ଓ ଇସ୍ରାଏଲକୁ ଏକ ବଡ଼ ଆର୍ଥିକ ସଙ୍କଟ ମଧ୍ୟକୁ ଠେଲି ଦେଇଛି।
୧. ଆକଳନରେ ତ୍ରୁଟି: ଟ୍ରମ୍ପ-ନେତାନ୍ୟାହୁଙ୍କ ପାଇଁ ‘ଇରାନ’ ସାଜିଛି ଅଜେୟ
ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭର ପ୍ରଥମ ୨୪ ଘଣ୍ଟା ମଧ୍ୟରେ ଆମେରିକା ଓ ଇସ୍ରାଏଲ ପ୍ରାୟ ୧,୫୦୦ରୁ ଅଧିକ ସାମରିକ ଟାର୍ଗେଟ ଉପରେ ବୋମା ବର୍ଷଣ କରିଥିଲେ। ଲକ୍ଷ୍ୟ ଥିଲା—ଇରାନର ଶାସନ ବ୍ୟବସ୍ଥାକୁ ମୂଳପୋଛ କରିବା। ଡୋନାଲ୍ଡ ଟ୍ରମ୍ପ ଘୋଷଣା କରିଥିଲେ ଯେ ଇରାନ ଖୁବଶୀଘ୍ର ଆଣ୍ଠେଇବ। କିନ୍ତୁ ମାସକ ପରେ ଟ୍ରମ୍ପଙ୍କ ସେହି ଦମ୍ଭୋକ୍ତି ଏବେ ଶିଥିଳ ପଡ଼ିଛି। ଇରାନ ତା’ର ସମସ୍ତ ସମ୍ବଳ ବ୍ୟବହାର କରି ପାଲଟା ଆକ୍ରମଣ ଜାରି ରଖିଛି। ଟୋମହକ୍ ମିସାଇଲ ଏବଂ ବଙ୍କର ବଷ୍ଟର ବୋମା ଇରାନର ଭିତ୍ତିଭୂମିକୁ କ୍ଷତି ପହଞ୍ଚାଇଥିଲେ ହେଁ, ଇରାନର ‘ଶାହେଦ’ ଡ୍ରୋନ୍ ଏବଂ ଅଳ୍ପଦାମୀ ମିସାଇଲ ଗଲ୍ଫ ଦେଶଗୁଡ଼ିକରେ ଥିବା ଆମେରିକୀୟ ଘାଟିକୁ ଛାରଖାର କରିଦେଇଛି।
୨. ମାନବୀୟ ସଙ୍କଟ ଏବଂ ସ୍କୁଲ ଝିଅଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁରେ ବିଶ୍ୱ ସ୍ତବ୍ଧ
ଯୁଦ୍ଧର ସବୁଠାରୁ କରୁଣ ଚିତ୍ର ଦେଖିବାକୁ ମିଳିଥିଲା ଇରାନର ମିନାବ୍ ସହରରେ। ଏକ ପ୍ରାଥମିକ ବିଦ୍ୟାଳୟ ଉପରେ ହୋଇଥିବା ମିସାଇଲ ମାଡ଼ରେ ୧୭୫ ଜଣ ସ୍କୁଲ ଝିଅଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ବିଶ୍ୱ ଜନମତକୁ ଆମେରିକା ଓ ଇସ୍ରାଏଲ ବିରୋଧରେ କରିଦେଇଛି। ଏହି ଘଟଣା ପରେ ଇରାନୀୟ ଜନତା ଯୁଦ୍ଧରେ ନିଜ ସରକାର ସହ ଏକଜୁଟ ହୋଇ ଛିଡ଼ା ହୋଇଛନ୍ତି। ଯୁଦ୍ଧର ପ୍ରଥମ ୧୦୦ ଘଣ୍ଟାରେ ଇରାନ ପ୍ରାୟ ୫୦୦ ମିସାଇଲ ଓ ୨୦୦୦ରୁ ଅଧିକ ଡ୍ରୋନ ମାଡ଼ କରି ନିଜର ପ୍ରତିଶୋଧ ପରାୟଣ ଆଭିମୁଖ୍ୟ ସ୍ପଷ୍ଟ କରିଥିଲା।
୩. ଶକ୍ତି ଯୋଗାଣ ଉପରେ ପ୍ରହାର: ‘ତୈଳ ଯୁଦ୍ଧ’ର ବିଭୀଷିକା
ଯୁଦ୍ଧର ତୃତୀୟ ସପ୍ତାହ ବେଳକୁ ଏହା ଏକ ପୂର୍ଣ୍ଣାଙ୍ଗ ‘ତୈଳ ଯୁଦ୍ଧ’ରେ ପରିଣତ ହୋଇଛି। ଇସ୍ରାଏଲ ବିଶ୍ୱର ସର୍ବବୃହତ୍ତମ ‘ସାଉଥ ପାର୍ସ୍ ଗ୍ୟାସ ଫିଲ୍ଡ’କୁ ଧ୍ୱଂସ କରିବା ପରେ ବିଶ୍ୱ ବଜାରରେ ଏଲ୍ଏନ୍ଜି (LNG) ଯୋଗାଣ ଗୁରୁତର ଭାବେ ବ୍ୟାହତ ହୋଇଛି। ଇରାନ ଏହାର ଜବାବରେ କାତାରର ରାସ୍ ଲାଫାନ୍ ଏବଂ ସାଉଦି ଆରବର ଆରାମ୍କୋ ରିଫାଇନାରୀ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କରିଛି।
ଫଳସ୍ୱରୂପ, ବିଶ୍ୱ ବଜାରରେ ତୈଳ ଦର ୪୦% ରୁ ଅଧିକ ବଢ଼ିଯାଇଛି, ଯାହା ଆମେରିକୀୟ ଅର୍ଥନୀତି ପାଇଁ ଏକ ବଡ଼ ଝଟକା। ଏହି କାରଣରୁ ଟ୍ରମ୍ପ ଏବେ ଯୁଦ୍ଧ ବନ୍ଦ କରିବାକୁ ‘ବିକଳ’ ହେଉଛନ୍ତି ଏବଂ ଏପ୍ରିଲ ୬ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବାୟୁସେନା ଆକ୍ରମଣକୁ ସ୍ଥଗିତ ରଖିଛନ୍ତି।
୪. ହର୍ମୁଜ ପ୍ରଣାଳୀ: ଇରାନର ମୁଖ୍ୟ ଅସ୍ତ୍ର
ଇରାନ ଷ୍ଟ୍ରେଟ ଅଫ ହର୍ମୁଜକୁ ଏକ ସାମରିକ ଦୁର୍ଗରେ ପରିଣତ କରିଛି। ସାମୁଦ୍ରିକ ଡ୍ରୋନ୍ ଜରିଆରେ ଏହି ଜଳପଥକୁ ଅବରୋଧ କରାଯାଇଛି। ଇରାନ କେବଳ ଭାରତ ସମେତ ୫ଟି ବନ୍ଧୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ରାଷ୍ଟ୍ରର ଜାହାଜକୁ ଯାତାୟାତ ପାଇଁ ଅନୁମତି ଦେଉଛି, କିନ୍ତୁ ସେଥିପାଇଁ ମଧ୍ୟ ବିପୁଳ ପରିମାଣର ‘ଟ୍ୟାକ୍ସ’ ଆଦାୟ କରାଯାଉଥିବା ଚର୍ଚ୍ଚା ହେଉଛି। ପ୍ରାୟ ୨୦ରୁ ଅଧିକ ଭାରତୀୟ ଜାହାଜ ଏବେ ମଧ୍ୟ ସେହି ଅଞ୍ଚଳରେ ଅଟକି ରହିଛନ୍ତି।
୫. ନେତୃତ୍ୱ ପରିବର୍ତ୍ତନ: ମୋଜତବା ଖାମେନେଇଙ୍କ ଅଭ୍ୟୁଦୟ
ସୁପ୍ରିମ ଲିଡର ଆୟାତୋଲ୍ଲା ଅଲୀ ଖାମେନେଇଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ତାଙ୍କ ପୁତ୍ର ମୋଜତବା ଖାମେନେଇ ଇରାନର ଦାୟିତ୍ୱ ନେଇଛନ୍ତି। ସେ ସାମ୍ନାକୁ ଆସୁ ନଥିଲେ ହେଁ ତାଙ୍କର ଲିଖିତ ବାର୍ତ୍ତା ଏବଂ ଆଇଆର୍ଜିସି (IRGC) ର କଠୋର ଆଭିମୁଖ୍ୟ ଯୁଦ୍ଧକୁ ଏକ ନିର୍ଣ୍ଣାୟକ ମୋଡ଼କୁ ନେଇଛି। ଇରାନ ସଫା ଶୁଣାଇ ଦେଇଛି ଯେ, ଯୁଦ୍ଧ ତା’ ନିଜ ସର୍ତ୍ତରେ ହିଁ ଶେଷ ହେବ।
ନିଷ୍କର୍ଷ: ଗୋଟିଏ ମାସ ପରେ ମଧ୍ୟ ପଶ୍ଚିମ ଏସିଆର ସ୍ଥିତି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଅସ୍ଥିର। ଆମେରିକା ହଜାର ହଜାର ‘ମାରିନ’ ସୈନ୍ୟ ପଠାଉଥିବାରୁ ଏକ ବଡ଼ ଧରଣର ସ୍ଥଳଭାଗ ଯୁଦ୍ଧର ଆଶଙ୍କାକୁ ଏଡ଼ାଇ ଦିଆଯାଇ ନପାରେ। ଭାରତ ଭଳି ଦେଶ ପାଇଁ ଶକ୍ତି ସୁରକ୍ଷା ଏବଂ ନିଜର ଜାହାଜଗୁଡ଼ିକୁ ଉଦ୍ଧାର କରିବା ଏବେ ପ୍ରାଥମିକତା ପାଲଟିଛି।
ମୋଦୀ ବନାମ କଂଗ୍ରେସ ବିଦେଶ ନୀତି || Modi vs Congress foreign policy
