ବର୍ତ୍ତମାନ ବିଶ୍ୱ ରାଜନୀତିର କେନ୍ଦ୍ରବିନ୍ଦୁ ପାଲଟିଛି ମଧ୍ୟପ୍ରାଚ୍ୟ। ଇରାନ, ଆମେରିକା ଏବଂ ଇସ୍ରାଏଲ ମଧ୍ୟରେ ବଢୁଥିବା ସଂଘର୍ଷ କେବଳ ମିସାଇଲ୍ କିମ୍ବା ଡ୍ରୋନ୍ ମାଧ୍ୟମରେ ସୀମିତ ନାହିଁ, ବରଂ ଏହା କୂଟନୈତିକ ଶବ୍ଦାବଳୀର ଏକ ଜଟିଳ ଖେଳ ପାଲଟିଛି। ସମ୍ପ୍ରତି ଗଣମାଧ୍ୟମ ଏବଂ ସୋସିଆଲ ମିଡିଆରେ ‘ରେଡ୍ ଲାଇନ୍’, ‘ବ୍ୟାକ୍ ଚ୍ୟାନେଲ୍ ଟକ୍’ ଏବଂ ‘ଅଫ୍ ରାମ୍ପ’ ଭଳି ଶବ୍ଦଗୁଡ଼ିକ ବହୁଳ ଭାବରେ ବ୍ୟବହୃତ ହେଉଛି। ଜଣେ ସାଧାରଣ ପାଠକ ପାଇଁ ଏହାର ଅର୍ଥ ଜାଣିବା ଯେତିକି ଜରୁରୀ, ବିଶ୍ୱ ଶାନ୍ତି ପାଇଁ ଏହାର ମହତ୍ତ୍ୱ ବୁଝିବା ସେତିକି ଆବଶ୍ୟକ।
୧. ରେଡ୍ ଲାଇନ୍ (Red Line): ଶେଷ ସୀମା
ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ରାଜନୀତିରେ ‘ରେଡ୍ ଲାଇନ୍’ ବା ‘ଲାଲ୍ ଗାର’ର ଅର୍ଥ ହେଉଛି ଏମିତି ଏକ ସୀମା ଯାହାକୁ ଅତିକ୍ରମ କଲେ ସାମରିକ କାର୍ଯ୍ୟାନୁଷ୍ଠାନ ଅନିବାର୍ଯ୍ୟ ହୋଇପଡ଼େ।
• ପ୍ରସଙ୍ଗ: ଯଦି ଇରାନ ପରମାଣୁ ଅସ୍ତ୍ର ନିର୍ମାଣ କରେ, ତେବେ ତାହା ଆମେରିକା ଏବଂ ଇସ୍ରାଏଲ ପାଇଁ ‘ରେଡ୍ ଲାଇନ୍’ ହେବ। ସେହିଭଳି ଇସ୍ରାଏଲ ଯଦି ଇରାନର ତୈଳ ଭଣ୍ଡାର ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କରେ, ତେବେ ତାହା ଇରାନ ପାଇଁ ‘ରେଡ୍ ଲାଇନ୍’ ଅତିକ୍ରମ କରିବା ସହ ସମାନ।
୨. ବ୍ୟାକ୍ ଚ୍ୟାନେଲ୍ ଟକ୍ (Back-Channel Talk): ଗୋପନୀୟ ଆଲୋଚନା
ଯେତେବେଳେ ଦୁଇଟି ଶତ୍ରୁ ଦେଶ ସର୍ବସାଧାରଣରେ ପରସ୍ପରକୁ ଯୁଦ୍ଧର ଧମକ ଦିଅନ୍ତି, ସେତିକିବେଳେ ପରଦା ପଛରେ ତୃତୀୟ ପକ୍ଷ (ଯେମିତିକି ଓମାନ କିମ୍ବା କାତାର) ମାଧ୍ୟମରେ ଗୋପନୀୟ କଥାବାର୍ତ୍ତା ଚାଲିଥାଏ। ଏହାକୁ ‘ବ୍ୟାକ୍ ଚ୍ୟାନେଲ୍ ଟକ୍’ କୁହାଯାଏ।
• ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ: ଯୁଦ୍ଧକୁ ରୋକିବା ଏବଂ ପରସ୍ପରର ପ୍ରକୃତ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ବୁଝିବା। ବର୍ତ୍ତମାନ ଆମେରିକା ଏବଂ ଇରାନ ମଧ୍ୟରେ ଓମାନ ଜରିଆରେ ଏଭଳି ଆଲୋଚନା ଚାଲିଥିବା ଖବର ମଧ୍ୟପ୍ରାଚ୍ୟ ସଙ୍କଟ ସମୟରେ ଟ୍ରେଣ୍ଡ୍ କରୁଛି।
୩. ଅଫ୍ ରାମ୍ପ (Off-Ramp): ଯୁଦ୍ଧରୁ ଓହରିବା ପାଇଁ ରାସ୍ତା
କୂଟନୀତିରେ ‘ଅଫ୍ ରାମ୍ପ’ର ଅର୍ଥ ହେଉଛି ଜଣେ ନେତାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନର ସହ ଯୁଦ୍ଧ କିମ୍ବା ସଂଘର୍ଷରୁ ଓହରିଯିବା ପାଇଁ ଏକ ସୁଯୋଗ ଦେବା। ଯୁଦ୍ଧର ମଇଦାନରେ କେହି ବି ନିଜକୁ ଦୁର୍ବଳ ବୋଲାଇବାକୁ ଚାହାନ୍ତି ନାହିଁ। ତେଣୁ ଏକ ‘ଅଫ୍ ରାମ୍ପ’ ତିଆରି କରାଯାଏ ଯେଉଁଥିରେ ଆକ୍ରମଣକାରୀ ଦେଶ ନିଜର ଆତ୍ମସମ୍ମାନ ରକ୍ଷା କରି ଯୁଦ୍ଧ ବନ୍ଦ କରିପାରେ।
୪. ପ୍ରକ୍ସି ୱାର (Proxy War): ଛାୟା ଯୁଦ୍ଧ
ଇରାନ ନିଜେ ସିଧାସଳଖ ଇସ୍ରାଏଲ ସହ ଯୁଦ୍ଧ ନକରି ହିଜବୁଲ୍ଲା, ହାମାସ ଏବଂ ହୁତି ବିଦ୍ରୋହୀଙ୍କ ମାଧ୍ୟମରେ ଆକ୍ରମଣ କରୁଛି। ଏହାକୁ ‘ପ୍ରକ୍ସି ୱାର’ କୁହାଯାଏ। ଏହାଫଳରେ ମୂଳ ଦେଶ ଉପରେ ସିଧାସଳଖ ଯୁଦ୍ଧର ଦାୟିତ୍ୱ ପଡ଼େ ନାହିଁ।
୫. ଡି-ଏସ୍କାଲେସନ୍ (De-escalation): ଉତ୍ତେଜନା ହ୍ରାସ
ବର୍ତ୍ତମାନ ବିଶ୍ୱର ବଡ଼ ବଡ଼ ଶକ୍ତିମାନେ ମଧ୍ୟପ୍ରାଚ୍ୟରେ ‘ଡି-ଏସ୍କାଲେସନ୍’ ପାଇଁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଛନ୍ତି। ଏହାର ଅର୍ଥ ହେଉଛି ପରିସ୍ଥିତିକୁ ଧୀରେ ଧୀରେ ଶାନ୍ତ କରିବା ଏବଂ ସାମରିକ ଗତିବିଧିକୁ କମ୍ କରିବା।
ବର୍ତ୍ତମାନର ସ୍ଥିତି ଏବଂ ଭାରତ ଉପରେ ପ୍ରଭାବ
ମଧ୍ୟପ୍ରାଚ୍ୟରେ ଯଦି ଯୁଦ୍ଧ ବ୍ୟାପେ, ତେବେ ଏହାର ସିଧାସଳଖ ପ୍ରଭାବ ଭାରତର ଅର୍ଥନୀତି ଉପରେ ପଡ଼ିବ। ତୈଳ ଦର ବୃଦ୍ଧି ସହ ରପ୍ତାନି ବ୍ୟାହତ ହେବାର ସମ୍ଭାବନା ରହିଛି। ତେଣୁ ଭାରତ ମଧ୍ୟ ବିଭିନ୍ନ ‘ବ୍ୟାକ୍ ଚ୍ୟାନେଲ୍’ ମାଧ୍ୟମରେ ଶାନ୍ତି ପ୍ରତିଷ୍ଠା ପାଇଁ ଆହ୍ୱାନ ଦେଉଛି।
ଯୁଦ୍ଧ କେବଳ ଅସ୍ତ୍ରଶସ୍ତ୍ରରେ ଜିତାଯାଏ ନାହିଁ, ବରଂ କୂଟନୀତିର ଏହି ଜଟିଳ ଶବ୍ଦାବଳୀରେ ମଧ୍ୟ ହାର୍-ଜିତ୍ ସ୍ଥିର ହୋଇଥାଏ। ‘ରେଡ୍ ଲାଇନ୍’ ଅତିକ୍ରମ ନକରି କିପରି ଏକ ‘ଅଫ୍ ରାମ୍ପ’ ଖୋଜାଯିବ, ତାହା ହିଁ ବର୍ତ୍ତମାନ ବିଶ୍ୱ କୂଟନୀତିଜ୍ଞଙ୍କ ପାଇଁ ସବୁଠୁ ବଡ଼ ପରୀକ୍ଷା।
AlsoRead; https://purvapaksa.com/there-is-also-a-tax-on-cow-dung-in-pakistan/
ପାକିସ୍ତାନରେ ଗୋବର ଉପରେ ବି ଟ୍ୟାକ୍ସ! || There is also a tax on cow dung in Pakistan!
