Manmohan Singh : ଭାରତର ପୂର୍ବତନ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ଓ ଅର୍ଥନୀତିଜ୍ଞ ତଥା ବିଶିଷ୍ଟ ଶିକ୍ଷାବିତ୍ ମନମୋହନ ସିଂହଙ୍କ ନିଧନ ଏକ ଅପୂରଣୀୟ କ୍ଷତି।
୧୯୩୨ ମସିହାରେ ପାକିସ୍ତାନର ପଞ୍ଜାବ ଅଞ୍ଚଳରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିବା ମନମୋହନ ସିଂହ, ତାଙ୍କ ଶିକ୍ଷାର ଆରମ୍ଭ ପଞ୍ଜାବ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟରୁ ହୋଇଥିଲା। ପରେ ସେ ବ୍ରିଟେନର କେମ୍ବ୍ରିଜ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟରୁ ଅର୍ଥଶାସ୍ତ୍ରରେ ସ୍ନାତକ ଡିଗ୍ରୀ ହାସଲ କରିଥିଲେ। ସେ ଭାରତର ବିଭିନ୍ନ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଦାୟିତ୍ୱ ନିର୍ବାହ କରିଥିଲେ।
୧୯୯୧ରେ ଭାରତ ଗଭୀର ଆର୍ଥିକ ସଙ୍କଟ ସମୟରେ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ପିଭି ନରସିଂହ ରାଓଙ୍କ କ୍ୟାବିନେଟରେ ତାଙ୍କୁ ଅର୍ଥମନ୍ତ୍ରୀଭାବେ ନିଯୁକ୍ତ କରାଯାଇଥିଲା। ସେ ଏକ ବୈପ୍ଳବିକ ଅର୍ଥନୀତିକ ସଂସ୍କାର ଆଣି, ଦେଶକୁ ଆର୍ଥିକ କ୍ଷେତ୍ରରେ ମଜବୁତ କରିଥିଲେ। ତାଙ୍କର ଏହି ଉଦ୍ୟମ ଭାରତକୁ ବିଶ୍ୱ ଦରବାରରେ ଅର୍ଥନୀତିର ଦୃଢ଼ ପ୍ଲାଟଫର୍ମ ତିଆରି କରିଦେଇଥିଲା।
୨୦୦୪ରେ, ଯୁପିଏର କ୍ଷମତାରୋହଣ ପରେ ମନମୋହନ ସିଂହ ପ୍ରଥମ ଥର ପାଇଁ ଭାରତର ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ହୋଇଥିଲେ। ସେ ଦଶବର୍ଷ ଧରି (୨୦୦୪-୨୦୧୪) ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ରହି ଦେଶକୁ ଆଗକୁ ବଢ଼ାଇଥିଲେ। ସେ ଦେଶର ଏକମାତ୍ର ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ଥିଲେ ଯିଏ ଲୋକସଭାରେ ନ ଥାଇ ରାଜ୍ୟସଭାକୁ ପ୍ରତିନିଧିତ୍ୱ କରୁଥିଲେ।
ଡ. ମନମୋହନ ସିଂହ ଭାରତର ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ଅର୍ଥନୀତିଜ୍ଞ ଏବଂ ପ୍ରଗତିଶୀଳ ନେତା ଥିଲେ, ଯିଏ ଦେଶର ଅର୍ଥନୈତିକ ଉନ୍ନତି ଏବଂ ପରିବର୍ତ୍ତନରେ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଭୂମିକା ନିବାହ କରିଛନ୍ତି। ସେ ୨୦୦୪ ରୁ ୨୦୧୪ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଭାରତର ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀରୂପେ କାର୍ଯ୍ୟଭାର ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କର ପ୍ରଶାସନିକ ଯୋଗ୍ୟତା ଏବଂ ଅର୍ଥନୀତିକ ଭିଜନ ଦ୍ୱାରା ଦେଶରେ ଅନେକ ସଫଳ ପଦକ୍ଷେପ ଗ୍ରହଣ ହୋଇଛି। ତାଙ୍କର ଦୈର୍ଘ୍ୟପୂର୍ଣ୍ଣ ରାଜନୈତିକ ଏବଂ ଅର୍ଥନୀତିକ ଯାତ୍ରା ଭାରତର ପ୍ରତି ତାଙ୍କର ସ୍ନେହ ଏବଂ ଦୃଢ଼ ସଙ୍କଳ୍ପ ପ୍ରକାଶ କରେ।
ଡ. ସିଂହଙ୍କ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅବଦାନ ହେଉଛି ୧୯୯୧ ମସିହାରେ ଭାରତର ଅର୍ଥନୀତିକ ଲିବରାଲାଇଜେସନ୍। ସେ ସେହି ସମୟରେ ଅର୍ଥମନ୍ତ୍ରୀ ଥିଲେ ଏବଂ ଯେଉଁ ସମୟରେ ଭାରତ ଅର୍ଥନୈତିକ ସଙ୍କଟ ଲାଗି ରହିଥିଲା। ଏହି ସମୟରେ ସେ ନେଇଥିବା ପ୍ରଗତିଶୀଳ ଅର୍ଥନୈତିକ ପଦକ୍ଷେପ ଭାରତକୁ ବିଶ୍ୱ ଅର୍ଥନୀତିରେ ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ସ୍ଥାନ ଦେଇଥିଲା। ବୈଶ୍ୱିକରଣଦ୍ୱାରା ଭାରତର ଅର୍ଥନୀତିକ ସଂସ୍ଥାଗୁଡ଼ିକୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ତଥା ଯୁଗୋପଯୋଗୀ କରାଯାଇଥିଲା।
ରାଜନୀତିକ ଆଦର୍ଶ ନିର୍ବିଶେଷରେ ସେ ସମସ୍ତଙ୍କ ପ୍ରିୟଭାଜନ ହୋଇପାରିଥିଲେ। ଅଟଳ ବିହାରୀ ବାଜପେୟୀଙ୍କ ସହ ତାଙ୍କର ଭଲ ସମ୍ପର୍କ ଥିଲା। ମନମୋହନ ସିଂହଙ୍କ ସରକାରବେଳେ ବହୁ ସ୍କାମ ସାମ୍ନାକୁ ଆସିଥିଲା ଏବଂ ନିରନ୍ତର ସେ ଚାପ ଭିତରେ ରହୁଥିଲେ। ନିଜ ଦଳର ନେତା ଯଥା ସୋନିଆ ଗାନ୍ଧୀ ଓ ରାହୁଳ ଗାନ୍ଧୀଙ୍କଠାରୁ ସେ ସମାଲୋଚିତ ହେବାର ବହୁ ଦୃଷ୍ଟାନ୍ତ ରହିଛି।
ସିଂହଙ୍କ ଗୋଟିଏ ବଡ଼ ଅବଦାନ ଥିଲା ମନରେଗା। ଗରିବ ପରିବାରକୁ ବର୍ଷକ ଭିତରେ ନିହାତି ପକ୍ଷେ ଶହେ ଦିନର ରୋଜଗାର ବ୍ୟବସ୍ଥା ପାଇଁ ଉଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଏହି କାର୍ଯକ୍ରମ ଦାରିଦ୍ର୍ୟ ବିରୁଦ୍ଧରେ ଏକ ବଡ଼ ଅବଦାନ ଥିଲା। ଖାଲି ସେତିକି ନୁହେଁ, ତାଙ୍କ ସରକାର ଦେଶର ଭିତ୍ତିଭୂମି ଯଥା ରେଳବାଇ, ରାସ୍ତା ଓ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଶକ୍ତି ଆଦି କ୍ଷେତ୍ରରେ ଖୁବ୍ ଆକର୍ଷଣୀୟ ଯୋଜନା ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିଥିଲେ। ଭାରତର ଆର୍ଥିକ ଅବସ୍ଥାକୁ ସୁଧାରିବା ପାଇଁ ସେ ଓ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ନରସିଂହ ରାଓ ନେଇଥିବା ନିଷ୍ପତ୍ତି ଯୋଗୁଁ ଦେଶର ଅର୍ଥନୈତିକ ଚିତ୍ର ବଦଳି ଯାଇଥିଲା। ୧୯୯୧ରେ ସେ ଯେଉଁ ଉଦାରୀକରଣ ଓ ଜଗତୀକରଣର ବାଟ ବାଛି ନେଇଥିଲେ ତାହାର ସୁପରିଣାମ ଆଜି ଆମେ ଭୋଗୁଥାଇଁ।
ବୌଦ୍ଧିକ, କର୍ମଠ ଓ ଦୂରଦର୍ଶୀ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀଭାବେ ମନମୋହନ ସିଂହଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟକାଳ ସ୍ଵର୍ଣ୍ଣ ଅକ୍ଷରରେ ଲିପିବଦ୍ଧ ହୋଇ ରହିବ।
ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କୁ ନ ହଟାଇଛନ୍ତି ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଜୋତା-ଚପଲ ପିନ୍ଧିବେ ନାହିଁ କେ ଅନ୍ନାମାଲାଇ
