ଭାରତୀୟ ରାଜନୀତି ଏବେ ଏକ ଅଜବ ସମୟ ଦେଇ ଗତି କରୁଛି। ଏହାକୁ ‘ରାଜନୈତିକ ସ୍ଥିରତା’ ବା ‘Political Stagnation’ କୁହାଯାଇପାରେ। ସମୁଦ୍ରର ଜୁଆର ଭଟ୍ଟା ଭଳି ରାଜନୀତିରେ ମଧ୍ୟ ଏକ ପ୍ରକାର ନିଶ୍ଚଳତା ଦେଖାଦେଇଛି। ଶାସକ ଦଳ ଭାରତୀୟ ଜନତା ପାର୍ଟି ପାଇଁ ବିଜୟର ସେହି ପୂର୍ବ ଉନ୍ମାଦନା ଏବେ ଏକ ଶାନ୍ତ ଗୁଞ୍ଜରଣରେ ପରିଣତ ହୋଇଛି। ଅନ୍ୟପଟେ, ଭୋଟରଙ୍କ ମନରେ ଏକ ପ୍ରକାର ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱାତ୍ମକ ସ୍ଥିତି। ସେମାନେ ଶାସକଙ୍କ ଉପରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରସନ୍ନ ନୁହନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ବିରୋଧୀଙ୍କୁ ଆଦରିବା ପାଇଁ ସେମାନଙ୍କ ପାଖରେ ଯଥେଷ୍ଟ କାରଣ ନାହିଁ। ଏହି ‘ବିକଳ୍ପହୀନତା’ର ସମୟ ବିଜେପି ପାଇଁ ଯେତିକି ଆଶ୍ୱାସନାଜନକ, ତା’ଠାରୁ ଅଧିକ ଭୟଙ୍କର। କାରଣ ଏହି ସ୍ଥାଣୁତା ଯେକୌଣସି ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ଏକ ବଡ଼ ରାଜନୈତିକ ଝଡ଼ର ପୂର୍ବ ସଂକେତ ହୋଇପାରେ।
ହିନ୍ଦୁ ଏକତା: କାଳ୍ପନିକ ସୌଧ ନା କଠୋର ବାସ୍ତବତା?
ବିଜେପିର ରାଜନୈତିକ ସଫଳତାର ମୂଳ ମନ୍ତ୍ର ହେଉଛି ‘ବୃହତ ହିନ୍ଦୁ ପରିଚୟ’। ଗତ ଦଶନ୍ଧି ମଧ୍ୟରେ ଦଳ ଏକ ଶକ୍ତ ଧାରଣା ସୃଷ୍ଟି କରିବାରେ ସଫଳ ହୋଇଥିଲା ଯେ, ଜାତିର ସୀମା ବାହାରେ ହିନ୍ଦୁମାନେ ଏକ ଏକଜୁଟ ଭୋଟ୍ ବ୍ୟାଙ୍କ। କିନ୍ତୁ ୨୦୨୪ ସାଧାରଣ ନିର୍ବାଚନର ଫଳାଫଳ ଏହି ଧାରଣା ଉପରେ ଏକ ବଡ଼ ପ୍ରଶ୍ନବାଚୀ ଲଗାଇଛି।
ରାମ ମନ୍ଦିର ନିର୍ମାଣ, କାଶୀ-ବିଶ୍ୱନାଥ କରିଡର ଏବଂ ଧାରା ୩୭୦ ଉଚ୍ଛେଦ ଭଳି ହିନ୍ଦୁତ୍ୱର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଏଜେଣ୍ଡାଗୁଡ଼ିକ ପୂରଣ ହେବା ପରେ ମଧ୍ୟ ଭୋଟରମାନେ ପୁଣି ଥରେ ଜାତି ଭିତ୍ତିରେ ବିଭାଜିତ ହେବାର ଦେଖାଗଲା। ଇତିହାସକୁ ଦେଖିଲେ ଜଣାଯାଏ, ଯେତେବେଳେ ବି ଧର୍ମର ଆବେଗ ମନ୍ଦ ହୋଇଛି, ସେତେବେଳେ ଜାତିର ଚେତନା ଜାଗ୍ରତ ହୋଇଛି। ୧୯୯୨ ମସିହାରେ ବାବ୍ରୀ ଢାଞ୍ଚା ପତନ ପରେ ମଧ୍ୟ ବିଜେପିକୁ ଉତ୍ତର ପ୍ରଦେଶ, ମଧ୍ୟ ପ୍ରଦେଶ ଏବଂ ହିମାଚଳ ପ୍ରଦେଶରେ କ୍ଷମତା ହରାଇବାକୁ ପଡ଼ିଥିଲା। ଏଥିରୁ ସ୍ପଷ୍ଟ ଜଣାପଡୁଛି ଯେ ହିନ୍ଦୁତ୍ୱ ନାମରେ ନିର୍ବାଚନ ଜିତିବାର କୌଣସି ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ‘ଗ୍ୟାରେଣ୍ଟି କାର୍ଡ’ ନାହିଁ। ହିନ୍ଦୁ ଏକତା ଏକ ସ୍ୱଳ୍ପକାଳୀନ ଆବେଗ ହୋଇପାରେ, କିନ୍ତୁ ସାମାଜିକ ସ୍ତରରେ ଜାତିର ଜେର ଏବେ ମଧ୍ୟ ବହୁତ ଗଭୀର।
ସନ୍ତୃପ୍ତି ବିନ୍ଦୁ (Saturation Point) ଓ ବିଜେପିର ରଣନୀତି
ଅର୍ଥଶାସ୍ତ୍ରରେ ‘Law of Diminishing Returns’ ବା କ୍ରମକ୍ଷୟମାଣ ଉପଯୋଗିତା ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ, ଗୋଟିଏ ସୀମା ପରେ କୌଣସି ଜିନିଷର ପ୍ରଭାବ ହ୍ରାସ ପାଇଥାଏ। ଠିକ୍ ସେହିପରି ବିଜେପିର ହିନ୍ଦୁତ୍ୱ ଏଜେଣ୍ଡା ଏବେ ତା’ର ସନ୍ତୃପ୍ତି ବିନ୍ଦୁ ବା ‘Saturation Point’ରେ ପହଞ୍ଚିଛି। ଗ୍ଲାସେ ମିଠା ପାଣିରେ ଅଧିକ ଚିନି ପକାଇଲେ ତାହା ଯେପରି ଅଧିକ ମିଠା ଲାଗେ ନାହିଁ, ବରଂ ପିଇବା ପାଇଁ ଅଯୋଗ୍ୟ ହୋଇଯାଏ, ବିଜେପିର ସ୍ଥିତି ଏବେ ସେହିପରି।
୨୦୨୪ରେ ‘୪୦୦ ପାର୍’ର ନାରା ଭୋଟରଙ୍କୁ ଏକ ଭିନ୍ନ ସନ୍ଦେଶ ଦେଲା। ଏହାକୁ ସାଧାରଣ ଜନତା ଦଳର ଆତ୍ମବିଶ୍ୱାସ ବଦଳରେ ‘ଅହଂକାର’ ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କଲେ। ଯେତେବେଳେ ଏକ ରାଜନୈତିକ ଦଳ ଜନତାଙ୍କ ନିଷ୍ପତ୍ତିକୁ ପୂର୍ବାନୁମାନ କରି ପୂର୍ବରୁ ଫଳାଫଳ ଘୋଷଣା କରିଦିଏ, ସେତେବେଳେ ଭୋଟର ଅପମାନିତ ବୋଧ କରନ୍ତି। ଏହା ଗଣତନ୍ତ୍ରର ମୌଳିକ ନିୟମ – ‘ଭୋଟର ହିଁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ’ – ଏହି ବିଶ୍ୱାସକୁ କ୍ଷୁର୍ଣ୍ଣ କଲା।
୨୦୨୭: ଉତ୍ତର ପ୍ରଦେଶର ଅଗ୍ନି ପରୀକ୍ଷା
ବିଜେପି ପାଇଁ ୨୦୨୭ର ୟୁପି ବିଧାନସଭା ନିର୍ବାଚନ ହେବ ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ପ୍ରୟୋଗଶାଳା। ବିଜେପି ଏବେ ଏକ ବଡ଼ ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱରେ। ଦଳ ହିନ୍ଦୁତ୍ୱର ପୁରୁଣା ପୋଥି ପଢ଼ିବ ନା ଜାତିର ସମୀକରଣ ବସାଇବ? ଇତିହାସ ସାକ୍ଷୀ ଅଛି, ଯେତେବେଳେ ବି ବିଜେପି ଜାତିର ରାଜନୀତି ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କରିଛି, ସେତେବେଳେ ସେ ତା’ର ମୂଳ ପରିଚୟ ହରାଇଛି। ଜାତିର ରାଜନୀତି କେବେ ବି ବିଜେପିର ‘Home Turf’ ନଥିଲା।
ସଫଳତା ପାଇଁ ବିଜେପିକୁ ପୁଣିଥରେ ୨୦୧୭ର ରଣନୀତି ଆପଣେଇବାକୁ ହେବ। ୨୦୧୭ରେ ବିଜେପି ପାଖରେ ହିନ୍ଦୁତ୍ୱର ଏକ ଶକ୍ତ ଆବରଣ ଥିଲା ଏବଂ ତା’ ସହିତ ସବୁ ଜାତିକୁ ସାଙ୍ଗରେ ନେଇ ଚାଲିବାର ଏକ ‘ସାମାଜିକ ସନ୍ତୁଳନ’ ଥିଲା। କିନ୍ତୁ ଗତ କିଛି ବର୍ଷ ହେବ ଦଳ ଭିତରେ ଥିବା ଆଭ୍ୟନ୍ତରୀଣ କନ୍ଦଳ ଏବଂ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଜାତିର ପ୍ରାଧାନ୍ୟ ଯୋଗୁଁ ଅନ୍ୟ ସମୁଦାୟ ଗୁଡ଼ିକ ଦୂରେଇ ଯାଇଛନ୍ତି। ଯଦି ବିଜେପି ୨୦୨୭ରେ ଏହି ସନ୍ତୁଳନ ଫେରାଇ ଆଣିପାରିବ ନାହିଁ, ତେବେ ପରିଣାମ ଭୟଙ୍କର ହୋଇପାରେ।
ଆରଏସଏସ ଓ ବିଜେପି: ସମନ୍ୱୟର ଆବଶ୍ୟକତା
ଏହି ପରିସ୍ଥିତିରେ ରାଷ୍ଟ୍ରୀୟ ସ୍ୱୟଂସେବକ ସଂଘ (RSS)ର ଭୂମିକା ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ। ସଂଘ ଏବଂ ବିଜେପି ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ତାଳମେଳର ଅଭାବ ୨୦୨୪ ନିର୍ବାଚନରେ ସ୍ପଷ୍ଟ ବାରି ହୋଇ ପଡ଼ୁଥିଲା। ସମ୍ପାଦକୀୟ ଦୃଷ୍ଟିରୁ ଦେଖିଲେ, ଏକ ବୈଚାରିକ ଅନୁଷ୍ଠାନ ଯେତେବେଳେ ନିଜର ରାଜନୈତିକ ଶାଖା ଉପରେ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ହରାଏ ବା ଦୂରତା ରଖେ, ସେତେବେଳେ ଦଳର ଶୃଙ୍ଖଳା ଓ କ୍ୟାଡର-ଭିତ୍ତିକ ସଂରଚନା ଦୁର୍ବଳ ହୋଇଯାଏ। ବିଜେପିକୁ ବର୍ତ୍ତମାନ ଏହି ‘ଆଭ୍ୟନ୍ତରୀଣ ରିପ୍ୟାରିଂ’ କରିବାକୁ ପଡ଼ିବ।
ପରିବର୍ତ୍ତନ ହିଁ ଏକମାତ୍ର ବାଟ
ଭାରତୀୟ ରାଜନୀତିର ଏହି ମଡ଼ରେ ଭୋଟର ଚୁପ୍ ରହିଛନ୍ତି ସତ, କିନ୍ତୁ ସେମାନେ ନିଷ୍କ୍ରିୟ ନୁହନ୍ତି। ସେମାନେ ଶାସନରେ ସ୍ୱଚ୍ଛତା, ଅର୍ଥନୈତିକ ପ୍ରଗତି ଏବଂ ସାମାଜିକ ସମ୍ମାନ ଚାହୁଁଛନ୍ତି। କେବଳ ଭାବପ୍ରବଣତା ଦେଇ ବେଶୀ ଦିନ ରାଜନୀତି କରାଯାଇପାରିବ ନାହିଁ।
ବିଜେପିକୁ ଯଦି ତା’ର ପରାକ୍ରମ ଫେରାଇ ଆଣିବାକୁ ହେବ, ତେବେ ତାକୁ: ୧. ଜାତିର ସମୀକରଣକୁ ହିନ୍ଦୁତ୍ୱର ଏକ ଅଂଶ ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କରିବାକୁ ହେବ, ବିରୋଧୀ ଭାବେ ନୁହେଁ। ୨. ‘୪୦୦ ପାର୍’ ଭଳି ଅତି-ଆତ୍ମବିଶ୍ୱାସରୁ ଦୂରେଇ ରହି ଜନତାଙ୍କ ମୌଳିକ ସମସ୍ୟା ଉପରେ ଧ୍ୟାନ ଦେବାକୁ ହେବ। ୩. ବିରୋଧୀଙ୍କ ଦୁର୍ବଳତା ଉପରେ ନିର୍ଭର ନକରି ନିଜର ଶକ୍ତି ବୃଦ୍ଧି କରିବାକୁ ହେବ।
ଶେଷରେ, ରାଜନୀତିରେ କେହି ସବୁଦିନ ପାଇଁ ଅପରାଜେୟ ନୁହନ୍ତି। ବିଜେପି ଏହି ସ୍ଥିରତା ମଧ୍ୟରୁ ଯଦି ନୂଆ ଦିଗ ଖୋଜି ନପାଏ, ତେବେ ଭୋଟର ନିଜେ ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏକ ନୂଆ ବିକଳ୍ପ ସୃଷ୍ଟି କରିଦେବେ। ଗଣତନ୍ତ୍ରରେ ଜନତାଙ୍କ ଚୁପ୍ ରହିବା ହିଁ ଶାସକଙ୍କ ପାଇଁ ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ଚେତାବନୀ।
AlsoRead; https://purvapaksa.com/was-it-the-end-of-the-partys-discipline/
ଦଳୀୟ ଅନୁଶାସନର ହେଲା କି ଶେଷକୃତ୍ୟ? || Was it the end of the party’s discipline?
