ଆପଣ ହୁଏତ କିଡନୀ, ଯକୃତ ଏବଂ ହୃଦୟ ପ୍ରତିରୋପଣ ବିଷୟରେ ଶୁଣିଥିବେ, କିନ୍ତୁ ଆପଣ କ’ଣ ଜାଣନ୍ତି ଯେ, ଏହି ଅଙ୍ଗଗୁଡ଼ିକ ପରି ମୁହଁ ପ୍ରତିରୋପଣ ମଧ୍ୟ ସମ୍ଭବ ? ଡାକ୍ତରୀ ଦୃଷ୍ଟିରୁ ଏହାକୁ ମୁହଁ ପ୍ରତିରୋପଣ କୁହାଯାଏ। ଏଥିରେ ଦୁର୍ଘଟଣାରେ କ୍ଷତିଗ୍ରସ୍ତ ହୋଇଥିବା ମୁହଁର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କିମ୍ବା ଆଂଶିକ ପ୍ରତିସ୍ଥାପନ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ । ଏହି ସୁବିଧା ସାରା ବିଶ୍ୱରେ କିଛି ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ହସ୍ପିଟାଲରେ ଉପଲବ୍ଧ । ଭାରତରେ ମଧ୍ୟ କେବଳ କିଛି ହସ୍ପିଟାଲକୁ ମୁହଁ ପ୍ରତିରୋପଣ ପାଇଁ ସରକାରୀ ଅନୁମତି ପ୍ରଦାନ କରାଯାଇଛି। ଏହାର ମୂଲ୍ୟ କୋଟି କୋଟି ଟଙ୍କା ହୋଇପାରେ। ତଥାପି, ବର୍ତ୍ତମାନ AIIMS ଦିଲ୍ଲୀ ରୋଗୀମାନଙ୍କୁ ଏହା ପ୍ରଦାନ କରୁଛି। ରୋଗୀମାନେ AIIMS ରେ ପ୍ଲାଷ୍ଟିକ୍ ପୁନଃନିର୍ମାଣ ଏବଂ ପୋଡ଼ା ସର୍ଜରୀ ବିଭାଗରେ ଚିକିତ୍ସା ପାଇବେ।
ମୁଖ ପ୍ରତିରୋପଣ ଏକ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଯେଉଁଥିରେ ଜଣେ ଦାତାଙ୍କ ମୁହଁକୁ ଅନ୍ୟ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ମୁହଁ ସହିତ ବଦଳାଯାଇଥାଏ । ଏହା କେବଳ ପ୍ଲାଷ୍ଟିକ୍ ସର୍ଜରୀ ନୁହେଁ । ଏଥିରେ ରୋଗୀଙ୍କ ଚର୍ମ, ମାଂସପେଶୀ, ସ୍ନାୟୁ, ରକ୍ତବାହୀ ନଳୀ , କେତେକ ସମୟରେ ହାଡ଼ ଏବଂ ପାଟିକୁ ମଧ୍ୟ ବଦଳାଯାଇଥାଏ । ଏହି ପ୍ରକ୍ରିୟା ଏତେ ଜଟିଳ ଯେ ଏଥିରେ ୨୦ ଘଣ୍ଟା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସମୟ ଲାଗିପାରେ । ଏହା ମୁହଁର କେତେ ଅଂଶ ପ୍ରତିରୋପଣ କରାଯାଉଛି ତାହା ଉପରେ ନିର୍ଭର କରେ । ମୁହଁ ପ୍ରତିରୋପଣ ମୁଖ୍ୟତଃ ସେହି ଲୋକମାନଙ୍କ ଉପରେ କରାଯାଏ ଯେଉଁମାନଙ୍କର ମୁହଁ ନିଆଁ, ଏସିଡ୍, ବନ୍ଧୁକ ଗୁଳି କିମ୍ବା ସଡ଼କ ଦୁର୍ଘଟଣା ଦ୍ୱାରା ଗୁରୁତର ଭାବରେ କ୍ଷତିଗ୍ରସ୍ତ ହୋଇଛି । ଏହି ପ୍ରକ୍ରିୟାଟି ବହୁତ କଷ୍ଟକର ଏବଂ ନିୟମିତ ପ୍ଲାଷ୍ଟିକ୍ ସର୍ଜରୀଠାରୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭିନ୍ନ।
ମୁହଁ ପ୍ରତିରୋପଣ ଏବଂ ମୁହଁ ପ୍ଲାଷ୍ଟିକ୍ ସର୍ଜରୀ ମଧ୍ୟରେ କ’ଣ ପାର୍ଥକ୍ୟ ଅଛି?
ମୁହଁ ପ୍ରତିରୋପଣ ଏକ ଅଙ୍ଗ ପ୍ରତିରୋପଣ ସହିତ ସମାନ । ଜଣେ ଦାତା ଆବଶ୍ୟକ । ଅସ୍ତ୍ରୋପଚାରରେ ରୋଗୀର କ୍ଷତିଗ୍ରସ୍ତ ମୁହଁର ସ୍ନାୟୁଗୁଡ଼ିକୁ ପୁନଃ ସଂଯୋଗ କରାଯାଇଥାଏ । ଅନ୍ୟପକ୍ଷରେ ପ୍ଲାଷ୍ଟିକ୍ ସର୍ଜରୀରେ ମୁହଁର ବୈଶିଷ୍ଟ୍ୟଗୁଡ଼ିକୁ ଉନ୍ନତ କରିବା ପାଇଁ କୃତ୍ରିମ ସାମଗ୍ରୀ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଏ, ଯେପରିକି ବିକୃତ ନାକକୁ ସଂଶୋଧନ କରିବା କିମ୍ବା ଜଣେ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ଓଠର ଆକୃତି ସଂଶୋଧନ କରିବା । ମୁହଁ ପରିବର୍ତ୍ତନ ହୁଏ ନାହିଁ।
ପ୍ଲାଷ୍ଟିକ୍ ସର୍ଜରୀ କେବେବି ମୁହଁର ହାଡ଼ କିମ୍ବା ଟିସୁକୁ ବଦଳାଏ ନାହିଁ । ମୁହଁ ପ୍ରତିରୋପଣରେ ଏକ କ୍ଷତିଗ୍ରସ୍ତ ମୁହଁକୁ ଏକ ନୂତନ ମୁହଁ ସହିତ ବଦଳାଯାଏ ଯେତେବେଳେ ପ୍ଲାଷ୍ଟିକ୍ ସର୍ଜରୀରେ ମୂଳ ଦୃଶ୍ୟରେ ସାମାନ୍ୟ ଉନ୍ନତି ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ। ମୁହଁ ପ୍ରତିରୋପଣ ଅପେକ୍ଷା ପ୍ଲାଷ୍ଟିକ୍ ସର୍ଜରୀ ବହୁତ ସହଜ।
ବିଶ୍ୱରେ ପ୍ରଥମ ମୁହଁ ପ୍ରତିରୋପଣ କେବେ କରାଯାଇଥିଲା?
ବିଶ୍ୱର ପ୍ରଥମ ଆଂଶିକ ମୁହଁ ପ୍ରତିରୋପଣ ନଭେମ୍ବର ୨୦୦୫ରେ ଫ୍ରାନ୍ସର ଆମିୟନ୍ସ-ପିକାର୍ଡି ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ ହସ୍ପିଟାଲରେ ଇସାବେଲ ଡିନୋଇରରେ କରାଯାଇଥିଲା। ମୃତ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ନାକ, ଓଠ ଏବଂ ଚିନକୁ ୧୫ ଘଣ୍ଟାର ଅସ୍ତ୍ରୋପଚାର ଅପରେସନରେ ରୋଗୀଙ୍କ ଶରୀରରେ ପ୍ରତିରୋପଣ କରାଯାଇଥିଲା। ବିଶ୍ୱର ପ୍ରଥମ ପୂର୍ଣ୍ଣ ମୁହଁ ପ୍ରତିରୋପଣ ୨୦୧୦ ମସିହାରେ ସ୍ପେନର ବାର୍ସିଲୋନାରେ ଥିବା ଭାଲ୍ ଡି’ହେବ୍ରନ୍ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ ହସ୍ପିଟାଲର ଏକ ଦଳ ଦ୍ୱାରା କରାଯାଇଥିଲା। ଭାରତରେ ଦେଶର ପ୍ରଥମ ପୂର୍ଣ୍ଣ ମୁହଁ ପ୍ରତିରୋପଣ ୨୦୧୭ ମସିହାରେ କୋଚିର ଅମୃତା ଇନଷ୍ଟିଚ୍ୟୁଟ୍ ଅଫ୍ ମେଡିକାଲ୍ ସାଇନ୍ସେସ୍ରେ ହୋଇଥିଲା।
ମୁଖ ପ୍ରତିରୋପଣ କିପରି କରାଯାଏ?
ମୁହଁ ପ୍ରତିରୋପଣ ଏକ ଅସ୍ତ୍ରୋପଚାର ଯାହା ବିଭିନ୍ନ ବିଭାଗର ବିଶେଷଜ୍ଞମାନଙ୍କୁ ନେଇ ଗଠିତ, ଯେପରିକି ଆନାସ୍ଥେସିଓଲୋଜି, ଯନ୍ତ୍ରଣା ଔଷଧ ଏବଂ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଯତ୍ନ, ଶରୀର ଗଠନ, ମୁଖ ଏବଂ ମ୍ୟାକ୍ସିଲୋଫେସିଆଲ୍ ସର୍ଜରୀ, ଅଙ୍ଗ ପୁନରୁଦ୍ଧାର ବ୍ୟାଙ୍କିଂ ସଂଗଠନ (ORBO), ଓଟୋରହିନୋଲାରିଙ୍ଗୋଲୋଜି, ପାଥୋଲୋଜି, ପ୍ଲାଷ୍ଟିକ୍, ପୁନଃନିର୍ମାଣ ଏବଂ ପୋଡ଼ା ସର୍ଜରୀ, ମନସ୍ତାତ୍ତ୍ୱିକ, ଶଲ୍ୟଚିକିତ୍ସା ଏବଂ ପ୍ରତିରୋପଣ ଇମ୍ୟୁନୋଲୋଜି। ଏହି ଅସ୍ତ୍ରୋପଚାର ୧୦ ରୁ ୩୦ ଘଣ୍ଟା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଚାଲିପାରେ।
ମୁହଁ ପ୍ରତିରୋପଣ ପାଇଁ ଜଣେ ମୃତ ଦାତାଙ୍କ ଆବଶ୍ୟକ ଯାହାଙ୍କ ମୁହଁ ରୋଗୀଙ୍କ ମୁହଁ ସହିତ ଟିକିଏ ସମାନ। ତା’ପରେ ଦାନର ମୁହଁରୁ ଚର୍ମ ଏବଂ ସ୍ନାୟୁଗୁଡ଼ିକୁ ଅପସାରିତ କରାଯାଏ। ତା’ପରେ ଅସ୍ତ୍ରୋପଚାର ଦ୍ୱାରା ରୋଗୀର ମୁହଁର କ୍ଷତିଗ୍ରସ୍ତ ଅଂଶକୁ ବାହାର କରାଯାଏ ଏବଂ ତା’ପରେ ଦାତାଙ୍କ ଅନ୍ୟ ଅଂଶରୁ ଟିସୁକୁ ରୋଗୀର ମୁହଁରେ ପ୍ରତିରୋପଣ କରାଯାଏ। ହସ ଏବଂ କଥାକୁ ପୁନଃସ୍ଥାପିତ କରିବା ପାଇଁ ମାଂସପେଶୀ ପ୍ରତିରୋପଣ ଏବଂ ରକ୍ତବାହୀ ନଳୀ ମାଧ୍ୟମରେ ରକ୍ତ ପ୍ରବାହ ବଜାୟ ରଖିବା ସହିତ ଭାବନା ଏବଂ ମୁହଁର ଭାବପ୍ରବଣତାକୁ ପୁନଃସ୍ଥାପିତ କରିବା ପାଇଁ ସ୍ନାୟୁ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଏ।
ମୁଖ ପ୍ରତିରୋପଣ କାହିଁକି କଷ୍ଟକର ?
ଏମସର ବର୍ନ ଏବଂ ପ୍ଲାଷ୍ଟିକ୍ ସର୍ଜରୀ ବିଭାଗର ପ୍ରଫେସର ଡାକ୍ତର ମନୀଷ ସିଂଘଲ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରନ୍ତି ଯେ ଶରୀରର ପ୍ରତିରକ୍ଷା ପ୍ରଣାଳୀ ଅନ୍ୟ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ମୁହଁର ଟିସୁକୁ ପ୍ରତ୍ୟାଖ୍ୟାନ କରିପାରେ। ଏହା ଏହି ଅସ୍ତ୍ରୋପଚାରକୁ ବହୁତ ବିପଦପୂର୍ଣ୍ଣ କରିଥାଏ। ଅସ୍ତ୍ରୋପଚାର ପରେ ରୋଗୀମାନଙ୍କୁ ଆଣ୍ଟି-ରିଜେକ୍ସନ ଔଷଧ ଦିଆଯାଏ। ଯଦି ପ୍ରତ୍ୟାଖ୍ୟାନ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରାଯାଏ ନାହିଁ, ତେବେ ଏହା ଘାତକ ହୋଇପାରେ। ଏହି କାରଣରୁ ମୁହଁ ପ୍ରତିରୋପଣ ଏତେ କଷ୍ଟକର, ଏବଂ ଆଜି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସାରା ବିଶ୍ୱରେ କେବଳ ୫୦ ଟି ପ୍ରତିରୋପଣ କରାଯାଇଛି।
କ’ଣ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ମୁହଁ ଦାତାଙ୍କ ସହିତ ସମାନ?
ଏହା ନୁହେଁ ଯେ ଜଣେ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ମୁହଁ ଦାତାଙ୍କ ସହିତ ସମାନ। ଏହା ଏକ ମିଶ୍ରଣ। କିଛି ଅଂଶ ମୂଳ ସହିତ ସମାନ, ଯେତେବେଳେ ଅନ୍ୟ ଅଂଶ ଦାତାଙ୍କ ସହିତ ସମାନ।
ଏମସରେ ଏହି ସୁବିଧା କିପରି ପାଇବେ
ଏମସରେ ମୁହଁ ପ୍ରତିରୋପଣ ପାଇଁ ରୋଗୀମାନଙ୍କୁ ପ୍ରଥମେ ପଞ୍ଜୀକରଣ କରିବାକୁ ପଡିବ। ଏହା ପରେ ଯେତେବେଳେ ଜଣେ ଦାତା ଉପଲବ୍ଧ ହେବେ ସେତେବେଳେ ଅସ୍ତ୍ରୋପଚାର ପାଇଁ ଏକ ତାରିଖ ପ୍ରଦାନ କରାଯିବ। ଏହା ପୂର୍ବରୁ, ଅନେକ ପ୍ରକାରର ପରୀକ୍ଷା କରାଯିବ ଏବଂ ରିପୋର୍ଟ ପଜିଟିଭ୍ ଆସିବା ପରେ ହିଁ ପରବର୍ତ୍ତୀ ପ୍ରକ୍ରିୟା କରାଯିବ।
ALSO READ https://purvapaksa.com/%e0%a5%a4%e0%a5%a4-australia-vs-zimbabwe-highlights/
ଆଧା ରହିଯିବକି ସେମିଫାଇନାଲକୁ ଯିବା ଆଶା ।। Australia vs Zimbabwe Highlights
