ବିଶ୍ୱ ସୁରକ୍ଷାର ସବୁଠୁ ବଡ଼ ସ୍ତମ୍ଭ କୁହାଯାଉଥିବା ‘ନାଟୋ’ (NATO) ଏବେ ଇତିହାସର ସବୁଠୁ ବଡ଼ ସଙ୍କଟର ସମ୍ମୁଖୀନ। ଆମେରିକା ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଡୋନାଲ୍ଡ ଟ୍ରମ୍ପଙ୍କ ଏକ ବିସ୍ଫୋରକ ବୟାନ ସାରା ବିଶ୍ୱରେ ଚହଳ ସୃଷ୍ଟି କରିଛି। ବ୍ରିଟେନର ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ସମ୍ବାଦପତ୍ର “ଡେଲି ଟେଲିଗ୍ରାଫ”କୁ ଦେଇଥିବା ଏକ ସାକ୍ଷାତକାରରେ ଟ୍ରମ୍ପ ସ୍ପଷ୍ଟ କରିଛନ୍ତି ଯେ, ସେ ଆମେରିକାକୁ ନାଟୋରୁ ଓହରାଇ ନେବା ପାଇଁ ଗମ୍ଭୀରତାର ସହିତ ବିଚାର କରୁଛନ୍ତି। ୭୭ ବର୍ଷ ପୂର୍ବେ ସୋଭିଏତ୍ ସଂଘର ପ୍ରଭାବକୁ ରୋକିବା ପାଇଁ ଗଠିତ ଏହି ସାମରିକ ମେଣ୍ଟକୁ ଟ୍ରମ୍ପ ‘କାଗଜ ବାଘ’ (Paper Tiger) ବୋଲି ସମ୍ବୋଧନ କରିବା ୟୁରୋପୀୟ ଦେଶଗୁଡ଼ିକର ନିଦ ହଜାଇ ଦେଇଛି।
କାହିଁକି କ୍ରୋଧିତ ଟ୍ରମ୍ପ?
ଟ୍ରମ୍ପଙ୍କ ଏହି କଠୋର ଆଭିମୁଖ୍ୟ ପଛରେ ରହିଛି ଇରାନ ସହ ଚାଲିଥିବା ସାମ୍ପ୍ରତିକ ସଂଘର୍ଷ। ଇରାନ ବିରୁଦ୍ଧରେ ଆମେରିକାର ସାମରିକ କାର୍ଯ୍ୟାନୁଷ୍ଠାନ ସମୟରେ ନାଟୋ ସହଯୋଗୀ ଦେଶଗୁଡ଼ିକ ଯେଉଁଭଳି ଭାବେ ନିଷ୍କ୍ରିୟ ରହିଲେ, ତାହା ଟ୍ରମ୍ପଙ୍କୁ କ୍ରୋଧିତ କରିଛି। ଟ୍ରମ୍ପଙ୍କ ମତରେ, ଆମେରିକା ସାରା ବିଶ୍ୱର ସୁରକ୍ଷା ପାଇଁ କୋଟି କୋଟି ଡଲାର ଖର୍ଚ୍ଚ କରୁଥିବା ବେଳେ ସମୟ ପଡ଼ିଲେ ସହଯୋଗୀ ଦେଶମାନେ ପଛକୁ ହଟି ଯାଉଛନ୍ତି।
ସାକ୍ଷାତକାର ସମୟରେ ଯେତେବେଳେ ଟ୍ରମ୍ପଙ୍କୁ ପଚରାଗଲା— “ଆପଣ କଣ ନାଟୋରେ ଆମେରିକାର ସଦସ୍ୟତାକୁ ପୁନର୍ବିଚାର କରିବେ?” ଟ୍ରମ୍ପଙ୍କ ସିଧାସଳଖ ଉତ୍ତର ଥିଲା, “ହଁ, ଏହା ପୁନଃବିଚାର ବାହାରେ (Beyond reconsideration)।”
ନାଟୋ: ଆମେରିକା ବିନା ଏକ ‘ଶୂନ୍ୟ’ ମେଣ୍ଟ
୧୯୪୯ ମସିହାରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ନାଟୋ (North Atlantic Treaty Organization) ର ମେରୁଦଣ୍ଡ ହେଉଛି ଆମେରିକା।
• ଆର୍ଥିକ ଶକ୍ତି: ନାଟୋର ସାମରିକ ବଜେଟର ସିଂହଭାଗ ଆମେରିକା ହିଁ ବହନ କରେ।
• ଧାରା ୫ (Article 5): ନାଟୋର ସବୁଠୁ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ନିୟମ ହେଉଛି ‘ଧାରା ୫’, ଯାହା କହେ— “ଗୋଟିଏ ସଦସ୍ୟ ଦେଶ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ ଅର୍ଥ ସମସ୍ତଙ୍କ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ।” ୟୁରୋପୀୟ ଦେଶମାନେ ଏହି ଧାରା ବଳରେ ହିଁ ଆମେରିକାର ପରମାଣୁ ଓ ସାମରିକ ଛତ୍ରଛାୟା ତଳେ ନିଜକୁ ସୁରକ୍ଷିତ ମଣନ୍ତି। ଯଦି ଆମେରିକା ଏହି ମେଣ୍ଟରୁ ଓହରିଯାଏ, ତେବେ ନାଟୋର ଅସ୍ତିତ୍ୱ ରହିବ ନାହିଁ ଏବଂ ୟୁରୋପ ରୁଷ ଓ ଇରାନ ପରି ଦେଶଙ୍କ ପାଇଁ ଏକ ସହଜ ଲକ୍ଷ୍ୟ ପାଲଟିଯିବ।
‘କାଗଜ ବାଘ’ ଏବଂ ବ୍ରିଟେନକୁ କଟାକ୍ଷ
ଟ୍ରମ୍ପ ନାଟୋର ଶକ୍ତିକୁ ପରିହାସ କରି କହିଛନ୍ତି, “ନାଟୋ କେବଳ ଦେଖେଇ ହେବା ପାଇଁ, ବାସ୍ତବରେ ଏହା ଏକ କାଗଜ ବାଘ। ଏକଥା ପୁଟିନ ମଧ୍ୟ ଭଲ ଭାବେ ଜାଣନ୍ତି।” କେବଳ ସେତିକି ନୁହେଁ, ସେ ଆମେରିକାର ପୁରାତନ ବନ୍ଧୁ ବ୍ରିଟେନକୁ ମଧ୍ୟ ଛାଡ଼ି ନାହାଁନ୍ତି। ବ୍ରିଟେନର ନୌସେନା ଏବଂ ସେମାନଙ୍କର ବିମାନ ବାହକ ଜାହାଜ (Aircraft Carriers) ଗୁଡ଼ିକ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ଷମ ନଥିବା ଦର୍ଶାଇ ସେ ବ୍ରିଟେନକୁ ‘ବୃଦ୍ଧ ଓ ଦୁର୍ବଳ’ ବୋଲି କଟାକ୍ଷ କରିଛନ୍ତି।
ୟୁରୋପ ଉପରେ ଏହାର ପ୍ରଭାବ
ଟ୍ରମ୍ପଙ୍କ ଏହି ଚେତାବନୀ ପରେ ୟୁରୋପୀୟ ରାଜଧାନୀଗୁଡ଼ିକରେ ହଇଚଇ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଛି। ଜର୍ମାନୀ, ଫ୍ରାନ୍ସ ଏବଂ ବ୍ରିଟେନ ପରି ଦେଶମାନେ ଏବେ ନିଜର ସୁରକ୍ଷା ନୀତିକୁ ନେଇ ଚିନ୍ତାରେ। ଯଦି ଆମେରିକା ସତରେ ଓହରିଯାଏ:
1. ରୁଷର ପ୍ରଭାବ ବୃଦ୍ଧି: ପୂର୍ବ ୟୁରୋପୀୟ ଦେଶମାନେ ରୁଷର ସାମରିକ ଶକ୍ତି ଆଗରେ ଆଣ୍ଠୁ ମାଡ଼ିବାକୁ ବାଧ୍ୟ ହେବେ।
2. ୟୁରୋପୀୟ ସେନା: ୟୁରୋପକୁ ନିଜର ଏକ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ସାମରିକ ବାହିନୀ ଗଠନ କରିବାକୁ ପଡ଼ିବ, ଯାହା ପାଇଁ ବହୁତ ସମୟ ଏବଂ ଅଜସ୍ର ଅର୍ଥର ଆବଶ୍ୟକତା ରହିଛି।
3. ବିଶ୍ୱ ଶକ୍ତି ସନ୍ତୁଳନ: ବିଶ୍ୱ ରାଜନୀତିରେ ଆମେରିକାର ପ୍ରଭାବ ହ୍ରାସ ପାଇବା ସହ ଚୀନ୍ ଏବଂ ରୁଷର ମେଣ୍ଟ ଅଧିକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହେବ।
ଡୋନାଲ୍ଡ ଟ୍ରମ୍ପଙ୍କ ଏହି ଆଭିମୁଖ୍ୟ କେବଳ ଏକ ‘ଧମକ’ ନା ବାସ୍ତବତା, ତାହା ସମୟ କହିବ। କିନ୍ତୁ ଏହା ସ୍ପଷ୍ଟ ଯେ, ଆମେରିକା ଏବେ ” ଆମେରିକା ପ୍ରଥମ” ନୀତିରେ ଅଧିକ କଠୋର ହେଉଛି। ଇରାନ ଯୁଦ୍ଧରେ ସହଯୋଗୀଙ୍କ ନୀରବତା ଆମେରିକାକୁ ଏକାକୀ କରିଦେଇଛି, ଯାହାର ପରିଣାମ ସ୍ୱରୂପ ଟ୍ରମ୍ପ ନାଟୋ ପରି ଏକ ଐତିହାସିକ ସମ୍ପର୍କକୁ ଶେଷ କରିବାକୁ ପଛାଉ ନାହାଁନ୍ତି। ଯଦି ନାଟୋ ଭାଙ୍ଗିଯାଏ, ତେବେ ଦ୍ୱିତୀୟ ବିଶ୍ୱଯୁଦ୍ଧ ପରଠାରୁ ଚାଲିଆସିଥିବା ବିଶ୍ୱ ଶାନ୍ତି ଏବଂ ଶୃଙ୍ଖଳା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବିପର୍ଯ୍ୟସ୍ତ ହୋଇପଡ଼ିବ।
also read : https://purvapaksa.com/donald-trumps-escape-from-the-battlefield-or-strategic-victory/
