ଭାରତୀୟ ରାଜନୀତିରେ ହେଉଥିବା ବଂଶବାଦ ରାଜନୀତି ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କରି କଂଗ୍ରେସର ବରିଷ୍ଠ ସାଂସଦ ଶଶି ଥରୁର ବଜ୍ର ପକାଇଲା ଭଳି ତୀବ୍ର ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠାଇଛନ୍ତି। ଏକ ଅନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ଲେଖାରେ ଥରୁର ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବରେ କହିଛନ୍ତି ଯେ ‘ଭାରତୀୟ ରାଜନୀତି କାହା ପରିବାରର ସମ୍ପତ୍ତି ନୁହେଁ’ ଏବଂ ବଂଶବାଦୀ ରାଜନୀତି ଗଣତନ୍ତ୍ର ପାଇଁ ଗୋଟେ ବଡ଼ ବିପଦ। ଥରୁରଙ୍କ ଏହି ମନ୍ତବ୍ୟ ରାଜନୈତିକ ମହଲରେ ହଇଚଇ ସୃଷ୍ଟି କରିଛି କାରଣ ଏହି ସମାଲୋଚନା ଏପରି ଏକ ସମୟରେ ଆସିଛି ଯେତେବେଳେ ତାଙ୍କ ନିଜସ୍ୱ ଦଳ କଂଗ୍ରେସ ହେଉଛି ନେହରୁ ଏବଂ ଗାନ୍ଧୀ ପରିବାରର ନେତୃତ୍ୱ ଉପରେ କେନ୍ଦ୍ରିତ। ଏପରିକି ସେ ବିଜୁ ଜନତା ଦଳ ସଭାପତି ନବୀନ ପଟ୍ଟନାୟକଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଏହି ପାରିବାରିକ ରାଜନୀତିରେ ଟାଣିଛନ୍ତି।
ବଂଶବାଦ ରାଜନୀତି ହେଉଛି ବଡ଼ ବିପଦ
ଏହି ଲେଖାରେ ଶଶି ଥରୁର କହିଛନ୍ତି ଯେ ବଂଶବାଦ ରାଜନୀତି ଭାରତୀୟ ଗଣତନ୍ତ୍ର ପାଇଁ ଏକ “ବଡ଼ ବିପଦ”। ଏବେ ଭାରତ ପାଇଁ “ବଂଶବାଦ ଉପରେ ଯୋଗ୍ୟତା” ଗ୍ରହଣ କରିବାର ସମୟ ଆସିଛି। ଥରୁର କହିଛନ୍ତି ଯେ ଯେତେବେଳେ ରାଜନୈତିକ କ୍ଷମତା, ଯୋଗ୍ୟତା, ପ୍ରତିବଦ୍ଧତା କିମ୍ବା ତୃଣମୂଳ ସ୍ତରରେ ନିୟୋଜିତ ହେବା ଅପେକ୍ଷା ନେତାଙ୍କ ପଦବୀ ପରିବାର ଦ୍ୱାରା ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରାଯାଏ, ସେତେବେଳେ ଶାସନର ଗୁଣବତ୍ତା ହ୍ରାସ ପାଇଥାଏ।
ଭାରତୀୟ ଜନତା ପାର୍ଟି (ବିଜେପି) ତାଙ୍କ ଲେଖାକୁ ନେଇ କଂଗ୍ରେସ ଏବଂ ରାହୁଲ ଗାନ୍ଧୀଙ୍କୁ ଟାର୍ଗେଟ କରି ବ୍ୟଙ୍ଗାତ୍ମକ ଭାବରେ କହିଛି ଯେ ଥରୁର “ବିପଦର ଖିଲାଡ଼ି” ହୋଇଯାଇଛନ୍ତି ଏବଂ ତାଙ୍କର ଭାଗ୍ୟ କ’ଣ ହେବ ତାହା ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଜଣାନାହିଁ କାରଣ “ଗାନ୍ଧୀ ଓ ନେହରୁ ପରିବାର” ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରତିଶୋଧ ପରାୟଣ।
ଦଳର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟକୁ ନେଇ ପ୍ରଶ୍ନ
ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ଗଣମାଧ୍ୟମ ସଂଗଠନ ପ୍ରୋଜେକ୍ଟ ସିଣ୍ଡିକେଟ୍ ପାଇଁ ଲେଖା ହୋଇଥିବା ଏକ ଲେଖାରେ, ତିରୁବନନ୍ତପୁରମ ସାଂସଦ ଥରୁର ଦର୍ଶାଇଛନ୍ତି ଯେ ନେହେରୁ-ଗାନ୍ଧୀ ପରିବାର କଂଗ୍ରେସ ସହିତ ଜଡ଼ିତ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ରାଜନୈତିକ ଦୃଶ୍ୟପଟରେ ବଂଶବାଦ ରାଜନୀତି ପ୍ରଚଳିତ ରହିଛି। ପହଲଗାମ ଆକ୍ରମଣ ପରେ ଭାରତ-ପାକିସ୍ତାନ ବିବାଦ ଏବଂ କୂଟନୈତିକ ପ୍ରୟାସ ଉପରେ ଥରୁରଙ୍କ ମନ୍ତବ୍ୟକୁ ନେଇ ବିବାଦ ଦେଖାଦେବାର ସପ୍ତାହ ପରେ ଥରୁରଙ୍କ ଏହି ବୟାନ ଆସିଛି। ସେତେବେଳେ, ତାଙ୍କର ମନ୍ତବ୍ୟ କଂଗ୍ରେସର ଦୃଷ୍ଟିକୋଣଠାରୁ ଭିନ୍ନ ଥିଲା ଏବଂ ଅନେକ ଦଳୀୟ ନେତା ତାଙ୍କୁ ଟାର୍ଗେଟ କରିଥିଲେ, ଏବଂ ତାଙ୍କ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ କ’ଣ ରହିଛି ବୋଲି ପ୍ରଶ୍ନ କରିଥିଲେ।
ଦଶନ୍ଧି ଧରି ରାଜବଂଶକୁ ଦିଆଯାଉଛି ପ୍ରାଧାନ୍ୟ
‘ଭାରତୀୟ ରାଜନୀତି ଏକ ପାରିବାରିକ ବ୍ୟବସାୟ’ ଶୀର୍ଷକ ଏକ ପ୍ରବନ୍ଧରେ ଥରୁର କହିଛନ୍ତି ଯେ ଗୋଟିଏ ପରିବାର ଦଶନ୍ଧି ଧରି ଭାରତୀୟ ରାଜନୀତିରେ ପ୍ରାଧାନ୍ୟ ବିସ୍ତାର କରିଆସିଛି ଏବଂ ନେହେରୁ ଓ ଗାନ୍ଧୀଙ୍କ ପରିବାରର ପ୍ରଭାବ ଭାରତର ସ୍ୱାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମର ଇତିହାସ ସହିତ ଜଡ଼ିତ ରହିଛି। ସେ କହିଥିଲେ, “କିନ୍ତୁ ରାଜନୈତିକ ନେତୃତ୍ୱ ଏକ ଜନ୍ମଗତ ଅଧିକାର ହୋଇପାରେ ବୋଲି ମୋ ଧାରଣା ଏବେ ଦୃଢ଼ ହୋଇଛି। ଏହି ଧାରଣା ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦଳ, ପ୍ରତ୍ୟେକ ଅଞ୍ଚଳ ଏବଂ ଭାରତୀୟ ରାଜନୀତିର ପ୍ରତ୍ୟେକ ସ୍ତରରେ ବ୍ୟାପି ରହିଛି।” ଥରୁର କହିଛନ୍ତି ଯେ ବିଜୁ ପଟ୍ଟନାୟକଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ତାଙ୍କ ପୁଅ ନବୀନ ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କ ଖାଲି ଲୋକସଭା ଆସନରେ ବିଜୟୀ ହୋଇଥିଲେ। ସେ ଆହୁରି ମଧ୍ୟ କହିଛନ୍ତି ଯେ ମହାରାଷ୍ଟ୍ରରେ ଶିବସେନା ପ୍ରତିଷ୍ଠାତା ବାଲ୍ ଠାକରେ ତାଙ୍କ ପୁଅ ଉଦ୍ଧବ ଠାକରେଙ୍କୁ ଏହି ପଦବୀ ହସ୍ତାନ୍ତର କରିଥିଲେ, ଏବଂ ଏବେ ଉଦ୍ଧବଙ୍କ ପୁଅ ଆଦିତ୍ୟ ମଧ୍ୟ ପଦବୀକୁ ଅପେକ୍ଷା କରିଛନ୍ତି।
ରାଜନୈତିକ ବଂଶବାଦର ଆହୁରି ଉଦାହରଣ ଦେଇ ଥରୁର କହିଛନ୍ତି, ‘ସମାଜବାଦୀ ପାର୍ଟିର ପ୍ରତିଷ୍ଠାତା ମୁଲାୟମ ସିଂହ ଯାଦବ, ଉତ୍ତର ପ୍ରଦେଶର ପୂର୍ବତନ ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ, ଏବଂ ତାଙ୍କ ପୁଅ ଅଖିଳେଶ ଯାଦବ ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ ସମାନ ପଦବୀରେ ରହିଥିଲେ, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ସମାନ କଥା ଲାଗୁ ହେଉଛି।’ ଅଖିଳେଶ ବର୍ତ୍ତମାନ ଜଣେ ସଂସଦ ସଦସ୍ୟ ଏବଂ ଦଳର ସଭାପତି। ବିହାରରେ ଲୋକ ଜନଶକ୍ତି ପାର୍ଟିର ନେତା ରାମବିଳାସ ପାସୱାନଙ୍କ ପରେ ତାଙ୍କ ପୁଅ ଚିରାଗ ପାସୱାନ ଦାୟିତ୍ୱ ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ। ‘ସେ ଜମ୍ମୁ ଏବଂ କାଶ୍ମୀର, ତେଲେଙ୍ଗାନା, ପଞ୍ଜାବ ଏବଂ ତାମିଲନାଡୁରେ ବଂଶବାଦ ରାଜନୀତିର ଉଦାହରଣ ମଧ୍ୟ ଦେଇଥିଲେ।’
ପାକିସ୍ତାନ, ବାଂଲାଦେଶ ଏବଂ ଶ୍ରୀଲଙ୍କାର ଉଦାହରଣ
ଥରୁର ଏହା ମଧ୍ୟ ଯୁକ୍ତି ଦେଇଥିଲେ ଯେ ବଂଶବାଦୀ ରାଜନୀତି କେବଳ କିଛି ପ୍ରମୁଖ ପରିବାର ମଧ୍ୟରେ ସୀମିତ ନୁହେଁ, ବରଂ ଏହା ଭାରତୀୟ ଶାସନର ଗଠନରେ ଗଭୀର ଭାବରେ ସ୍ଥାପିତ, ଗ୍ରାମ ପରିଷଦଠାରୁ ସଂସଦ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ। ପାକିସ୍ତାନର ଭୁଟ୍ଟୋ ଏବଂ ସରିଫ ପରିବାର, ବାଂଲାଦେଶର ଶେଖ ଏବଂ ଜିଆ ପରିବାର ଏବଂ ଶ୍ରୀଲଙ୍କାର ବନ୍ଦରାନାଏକ ଏବଂ ରାଜପକ୍ଷେ ପରିବାରର ଉଦାହରଣ ଦେଇ ସେ କହିଛନ୍ତି, “ସତ କହିବାକୁ ଗଲେ, ଏହି ପ୍ରକାରର ବଂଶବାଦୀ ରାଜନୀତି ସମଗ୍ର ଭାରତୀୟ ଉପମହାଦେଶରେ ପ୍ରଚଳିତ।”
ଥରୁର କହିଛନ୍ତି, “କିନ୍ତୁ ଏଗୁଡ଼ିକ ବିଶେଷ ଭାବରେ ଭାରତର ସ୍ପନ୍ଦନଶୀଳ ଗଣତନ୍ତ୍ର ସହିତ ସମନ୍ୱୟ ବିହୀନ ମନେହୁଏ। ତେବେ ଭାରତ କାହିଁକି ରାଜବଂଶ ମଡେଲକୁ ଏତେ ଗୁରୁତ୍ୱରେ ଗ୍ରହଣ କରିଛି? ଏହାର ଗୋଟିଏ କାରଣ ଥାଇପାରେ ଯେ ଗୋଟିଏ ପରିବାର ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ବ୍ରାଣ୍ଡ ଭାବରେ କାମ କରିପାରିବ; ଯଦି ଭୋଟରମାନେ ପ୍ରାର୍ଥୀଙ୍କ ବାପା, ମାଉସୀ କିମ୍ବା ଭାଇଭଉଣୀଙ୍କୁ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି, ତେବେ ସେମାନେ ସମ୍ଭବତଃ ପ୍ରାର୍ଥୀଙ୍କୁ ଗ୍ରହଣ କରିବେ, ବିଶ୍ୱସନୀୟତା ନିର୍ମାଣ କରିବାର କୌଣସି ଆବଶ୍ୟକତା ନାହିଁ।’ ଥରୁର ଜୋର ଦେଇ କହିଛନ୍ତି ଯେ ବଂଶବାଦୀ ରାଜନୀତି ଭାରତୀୟ ଗଣତନ୍ତ୍ର ପାଇଁ ଏକ ବଡ଼ ବିପଦ। “ଯେତେବେଳେ ରାଜନୈତିକ କ୍ଷମତା ଯୋଗ୍ୟତା, ପ୍ରତିବଦ୍ଧତା କିମ୍ବା ତୃଣମୂଳ ସ୍ତରରେ ନିୟୋଜିତ ହେବା ବଦଳରେ ପଦବୀ ବଂଶ ଦ୍ୱାରା ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରାଯାଏ, ସେତେବେଳେ ଶାସନର ଗୁଣବତ୍ତା କ୍ଷତିଗ୍ରସ୍ତ ହୁଏ,” ବୋଲି ସେ କହିଥିଲେ।
ବିପଦ ସହ ଖେଳୁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ଥରୁର
ବିଜେପି ମୁଖପାତ୍ର ଶହଜାଦ ପୁନାୱାଲା ତାଙ୍କ ଲେଖା ବିଷୟରେ ସୋସିଆଲ ମିଡିଆ ଆକାଉଣ୍ଟ Xରେ ପୋଷ୍ଟ କରିଛନ୍ତି। ପୁନାୱାଲା ଲେଖିଛନ୍ତି, “ଭାରତୀୟ ରାଜନୀତି କିପରି ଏକ ପାରିବାରିକ ବ୍ୟବସାୟ ପାଲଟିଛି ସେ ବିଷୟରେ ଡକ୍ଟର ଶଶି ଥରୁରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଏକ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସୂଚନାପ୍ରଦ ଲେଖ ଟି ଲେଖାଯାଇଛି। ସେ ଭାରତର ‘ନେପୋ କିଡ୍’ ରାହୁଲ ଏବଂ ସାନ ‘ନେପୋ କିଡ୍’ ତେଜସ୍ୱୀ ଯାଦବଙ୍କୁ ସିଧାସଳଖ ଆକ୍ରମଣ କରିଛନ୍ତି। ସେ ଦାବି କରିଛନ୍ତି ଯେ ଏହି କାରଣରୁ କଂଗ୍ରେସର ‘ନାମଦାର’ ଓ ‘କାମଦାର ଚା’ୱାଲା ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ମୋଦିଙ୍କୁ ଘୃଣା କରନ୍ତି। ପୁନାୱାଲା କହିଛନ୍ତି, “ଏତେ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବରେ କହିବା ପାଇଁ ଡକ୍ଟର ଥରୁରଙ୍କର ଅବସ୍ଥା କଣ ହେବ ତା’ ଦେଖି ମୁଁ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେଉଛି।”
SP leader: Dynasts have talent and merit!
Shehzad:
Akhilesh Yadav
Dimple Yadav
Shivpal Singh Yadav
Ram Gopal Yadav
Dharmendra Yadav
Tej Pratap Singh Yadav
Akshay Yadav
Aditya Yadav
And many moreSab “talent” Bhagwan ne ek hi parivar me diya hai kya? Aap kya Dari… pic.twitter.com/yhHfIOITq7
— Shehzad Jai Hind (Modi Ka Parivar) (@Shehzad_Ind) November 4, 2025
ଆଉ ଏକ ପୋଷ୍ଟରେ ସେ କହିଛନ୍ତି, “ଡକ୍ଟର ଥରୁର ଏବେ ସାହସୀ ହୋଇଯାଇଛନ୍ତି। ସେ ‘ନେପୋ କିଡ୍ସ’ କିମ୍ବା ‘ନେପୋଟିଜିମର ନବାବ’ଙ୍କୁ ସିଧାସଳଖ ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜ କରିଛନ୍ତି। ଥରୁର ସାହେବ, ଆପଣ ଜାଣିଛନ୍ତି ଯେ ୨୦୧୭ରେ ମୁଁ ‘ନେପୋ କିଡ଼’ ରାହୁଲ ଗାନ୍ଧୀଙ୍କୁ ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜ କରିବା ପରେ ମୋ ଅବସ୍ଥା କ’ଣ ହୋଇଥିଲା।” ଆପଣଙ୍କ ପାଇଁ ମୁଁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରୁଛି ମହାଶୟ… ଗାନ୍ଧୀ ଓ ନେହେରୁଙ୍କ ପରିବାର ବହୁତ ପ୍ରତିଶୋଧ ପରାୟଣ।
ପ୍ରତ୍ୟେକ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଏକ ବଂଶବାଦୀ ମାନସିକତା
କଂଗ୍ରେସ ଦଳର ନେତା ଉଦିତ ରାଜ, ସାଂସଦଙ୍କ ଲେଖା ଉପରେ ଏକ ବିବୃତ୍ତି ଜାରି କରିଛନ୍ତି। ସେ କହିଛନ୍ତି, “ଭାରତର ପ୍ରାୟ ପ୍ରତ୍ୟେକ କ୍ଷେତ୍ରରେ ବଂଶବାଦୀ ମାନସିକତା ରହିଛି। “ଜଣେ ଡାକ୍ତରଙ୍କ ପୁଅ ଡାକ୍ତର ହୁଏ, ବ୍ୟବସାୟୀଙ୍କ ପିଲା ବ୍ୟବସାୟ ଜାରି ରଖେ, ଏବଂ ରାଜନୀତି ମଧ୍ୟ କୌଣସି ଅଲଗା ନୁହେ। ଏହା ବ୍ୟତୀତ, ଯଦି ଜଣେ ରାଜନେତାର ଅପରାଧିକ ପୃଷ୍ଠଭୂମି ଥାଏ, ତେବେ ତାହା ଆମ ସମାଜର ବାସ୍ତବତାକୁ ପ୍ରତିଫଳିତ କରେ।”
ସେ ଆହୁରି କହିଛନ୍ତି, “ପ୍ରାୟତଃ ଜାତି ଏବଂ ପରିବାର ଆଧାରରେ ନିର୍ବାଚନ ଟିକେଟ୍ ବଣ୍ଟନ କରାଯାଏ। ନେହେରୁଙ୍କଠାରୁ ପାୱାର, ଡି.ଏମ.କେରୁ ମମତା, ମାୟାବତୀଠାରୁ ଅମିତ ଶାହଙ୍କ ପୁଅ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ଏପରି ଅନେକ ଉଦାହରଣ ରହିଛି…” ଏହାର ଖରାପ ଦିଗ ହେଉଛି ସୁଯୋଗ କେବଳ ପରିବାର ଭିତରେ ସୀମିତ ରହିଯାଉଛି। ପାରିବାରିକ ପ୍ରଭାବ କେବଳ ରାଜନୀତି ପାଇଁ ସୀମିତ ନୁହେଁ; ଏହା ଅମଲାତନ୍ତ୍ର, ନ୍ୟାୟପାଳିକା ଏବଂ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ଶିଳ୍ପ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବିସ୍ତାରିତ ରହିବା ଉଚିତ।
Also Readhttps://purvapaksa.com/odishas-higher-education-is-in-uncertainty/
