ରାଜ୍ୟସଭା ରଣକ୍ଷେତ୍ରରେ ‘ବାଲାଟ୍’ ବିବାଦ: ଉପାସନାଙ୍କୁ ଦ୍ୱିତୀୟ ସୁଯୋଗ, ନବୀନଙ୍କ ସଙ୍ଗୀନ ଅଭିଯୋଗ ଓ ନିୟମର ଜାଲ
ଓଡ଼ିଶାର ୪ଟି ରାଜ୍ୟସଭା ଆସନ ପାଇଁ ଚାଲିଥିବା ମତଦାନ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଆଜି ଏକ ଭିନ୍ନ ମୋଡ଼ ନେଇଛି। ବିଧାନସଭା ପରିସରରେ ମତଦାନ ଚାଲିଥିବା ବେଳେ ବ୍ରହ୍ମଗିରି ବିଜେପି ବିଧାୟିକା ଉପାସନା ମହାପାତ୍ରଙ୍କ ଭୋଟ୍କୁ ନେଇ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଛି ତୀବ୍ର ରାଜନୈତିକ ଝଡ଼। ବିରୋଧୀ ଦଳ ନେତା ନବୀନ ପଟ୍ଟନାୟକ ଏହାକୁ ‘ଅଗଣତାନ୍ତ୍ରିକ’ ବୋଲି କହିବା ସହ ନିର୍ବାଚନ ପ୍ରକ୍ରିୟାକୁ ଧ୍ୱଂସ କରାଯାଉଥିବା ଅଭିଯୋଗ ଆଣିଛନ୍ତି। ଅନ୍ୟପଟେ, ନିର୍ବାଚନୀ ନିୟମର ରୁଲ୍-୪୨ (Rule-42) ଏବେ ଚର୍ଚ୍ଚାର କେନ୍ଦ୍ରବିନ୍ଦୁ ପାଲଟିଛି।
କ’ଣ ଥିଲା ସେହି ‘ହାଇଡ୍ରାମା’?
ସୂଚନା ଅନୁସାରେ, ଉପାସନା ମହାପାତ୍ର ଭୋଟ୍ ଦେବା ସମୟରେ ନିଜ ବାଲାଟ୍ ପେପରରେ ‘ଓଭର ରାଇଟିଂ’ ବା କଟାକଟି କରିଦେଇଥିଲେ। ଏହି ଭୁଲ୍ ଅନୁଭବ କରିବା ପରେ ସେ ପୁଲିଂ ଅଫିସରଙ୍କୁ ଆଉ ଏକ ନୂଆ ବାଲାଟ୍ ପେପର ମାଗିଥିଲେ। ପୁଲିଂ ଅଫିସର ତାଙ୍କୁ ଦ୍ୱିତୀୟ ବାଲାଟ୍ ପ୍ରଦାନ କରିବା ମାତ୍ରେ ମତଦାନ କେନ୍ଦ୍ର ଭିତରେ ଥିବା ବିଜେଡି ଓ କଂଗ୍ରେସ ଏଜେଣ୍ଟମାନେ ପ୍ରବଳ ବିରୋଧ କରିଥିଲେ। ସ୍ଥିତି ଏପରି ହୋଇଥିଲା ଯେ, ଉଭୟ ପକ୍ଷର ଯୁକ୍ତିତର୍କ ଯୋଗୁଁ କିଛି ସମୟ ପାଇଁ ମତଦାନ ପ୍ରକ୍ରିୟା ସ୍ଥଗିତ ରଖିବାକୁ ପଡ଼ିଥିଲା।
ନବୀନଙ୍କ ଆକ୍ରମଣ: “ଗଣତନ୍ତ୍ରକୁ ହତ୍ୟା କରାଯାଉଛି”
ବିଜେଡି ସୁପ୍ରିମୋ ନବୀନ ପଟ୍ଟନାୟକ ବିଧାନସଭା ପରିସରରେ ଗଣମାଧ୍ୟମକୁ ପ୍ରତିକ୍ରିୟା ଦେଇ କହିଛନ୍ତି ଯେ, ପୁଲିଂ ଅଫିସର ବେଆଇନ ଭାବେ ଉପାସନାଙ୍କୁ ଦ୍ୱିତୀୟ ବାଲାଟ୍ ଦେଇଛନ୍ତି। ସେ କହିଛନ୍ତି, “ବିଧାୟିକା ଭୋଟ୍ ଦେବା ବେଳେ ଭୁଲ୍ କରିଥିଲେ, ତେଣୁ ତାଙ୍କ ଭୋଟ୍କୁ ନାକଚ କରାଯିବା କଥା। କିନ୍ତୁ ତାଙ୍କୁ ପୁନର୍ବାର ସୁଯୋଗ ଦେଇ ନିର୍ବାଚନ ପ୍ରକ୍ରିୟାକୁ କଳୁଷିତ କରାଯାଇଛି।” ବିଜେଡି ବିଧାୟକ ରଣେନ୍ଦ୍ର ପ୍ରତାପ ସ୍ୱାଇଁ ଏବଂ ପ୍ରମିଳା ମଲ୍ଲିକ ମଧ୍ୟ ଏହି ପ୍ରକ୍ରିୟାକୁ ନେଇ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠାଇଛନ୍ତି। ପ୍ରମିଳାଙ୍କ ପ୍ରଶ୍ନ ଥିଲା— “ଯଦି ଇଭିଏମ୍ରେ ଭୋଟିଂ ହୋଇଥାନ୍ତା, ତେବେ କ’ଣ ଏଭଳି ପରିବର୍ତ୍ତନ ସମ୍ଭବ ହୋଇଥାନ୍ତା?”
ନିୟମ କ’ଣ କହୁଛି? (Conduct of Election Rules, 1961)
ଏହି ସମଗ୍ର ବିବାଦ ଭିତରେ ନିର୍ବାଚନ ପରିଚାଳନା ଦାୟିତ୍ୱରେ ଥିବା ଅଫିସରମାନେ ‘କଣ୍ଡକ୍ଟ ଅଫ୍ ଇଲେକ୍ସନ୍ ରୁଲ୍ସ-୧୯୬୧’ର ରୁଲ୍-୪୨ (Spoilt ballot papers) ର ଆଧାର ଦେଇଛନ୍ତି।
ରୁଲ୍-୪୨ ଅନୁସାରେ: ଯଦି ଜଣେ ମତଦାତା ଅଜାଣତରେ ବାଲାଟ୍ ପେପରକୁ ଏପରି କିଛି ନଷ୍ଟ କରନ୍ତି କିମ୍ବା ସେଥିରେ ଭୁଲ୍ କରନ୍ତି ଯାହାଦ୍ୱାରା ଏହାକୁ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଇପାରିବ ନାହିଁ, ତେବେ ସେ ପୁଲିଂ ଅଫିସରଙ୍କୁ ଏହା ଫେରସ୍ତ କରିପାରିବେ। ଯଦି ଅଫିସର ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୁଅନ୍ତି ଯେ ଭୁଲ୍ଟି ଅଜାଣତରେ ହୋଇଛି, ତେବେ ସେ ପୁରୁଣା ବାଲାଟ୍ ପେପରକୁ ରଖି ଏକ ନୂଆ ବାଲାଟ୍ ପେପର ପ୍ରଦାନ କରିପାରିବେ। ଫେରସ୍ତ କରାଯାଇଥିବା ବାଲାଟ୍ ଉପରେ ‘CANCELLED’ ଲେଖାଯିବ।
ଏହି ନିୟମକୁ ଆଧାର କରି ଉପାସନାଙ୍କୁ ଦ୍ୱିତୀୟ ବାଲାଟ୍ ଦିଆଯାଇଛି, ଯାହା ବିଜେପି ଶିବିରକୁ କିଛିଟା ଆଶ୍ୱସ୍ତି ଦେଇଛି।
ବିଜେପିର ପାଲଟା ଜବାବ: “ନବୀନ ବାବୁ ଆଇନ ଜାଣନ୍ତି ନାହିଁ”
ବିଜେପି ବିଧାୟକ ସରୋଜ ପାଢ଼ୀ ଏହି ଅଭିଯୋଗକୁ ତୀବ୍ର କଟାକ୍ଷ କରିଛନ୍ତି। ସେ କହିଛନ୍ତି ଯେ, ନବୀନ ପଟ୍ଟନାୟକ ଆଇନର ଗ୍ରାଉଣ୍ଡ୍ ଜାଣି ନାହାନ୍ତି। ରାଜ୍ୟସଭା ନିର୍ବାଚନର ଫଳାଫଳ ଆସିଲେ ବିଜେଡିରେ ଭାଙ୍ଗନ ସୃଷ୍ଟି ହେବ, ସେହି ଭୟରେ ସେ ବିବ୍ରତ ହୋଇ ଏଭଳି ବୟାନ ଦେଉଛନ୍ତି। ବିଜେପି ଏହି ଅଭିଯୋଗକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭିତ୍ତିହୀନ ବୋଲି ଅଭିହିତ କରିଛି।
ଆଗକୁ କ’ଣ?
ବିଜେଡି ଓ କଂଗ୍ରେସ ଏହି ଘଟଣାକୁ ନେଇ ଲିଖିତ ଭାବେ ନିର୍ବାଚନ ଆୟୋଗଙ୍କ ହସ୍ତକ୍ଷେପ ଦାବି କରିବେ। ଦିନ ୧ଟା ସୁଦ୍ଧା ୮୯ ଜଣ ବିଧାୟକ ଭୋଟ୍ ଦେଇ ସାରିଥିବା ବେଳେ, ବିଦ୍ରୋହୀ କୁହାଯାଉଥିବା ଦାଶରଥୀ ଗମାଙ୍ଗ ମଧ୍ୟ ନିଜର ମତାଧିକାର ସାବ୍ୟସ୍ତ କରିଛନ୍ତି। ଏବେ ସମସ୍ତଙ୍କ ନଜର ଫଳାଫଳ ଉପରେ, କିନ୍ତୁ ଉପାସନାଙ୍କ ଏହି ଭୋଟ୍ ଆଗାମୀ ଦିନରେ ଏକ ବଡ଼ ଆଇନଗତ ଲଢ଼େଇର ରୂପ ନେଇପାରେ।
ନିଷ୍କର୍ଷ: ଗଣତନ୍ତ୍ରରେ ଗୋଟିଏ ଗୋଟିଏ ଭୋଟ୍ର ମୂଲ୍ୟ ଅନେକ। ଏଭଳି ସ୍ଥିତିରେ ନିୟମର ସୂକ୍ଷ୍ମ ବ୍ୟାଖ୍ୟା ହିଁ ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କରିବ ଯେ ଉପାସନାଙ୍କ ଭୋଟ୍ ବୈଧ କି ବେଆଇନ। କିନ୍ତୁ ଏହି ଘଟଣା ପ୍ରମାଣିତ କରିଛି ଯେ, ଓଡ଼ିଶା ରାଜନୀତିରେ ଏବେ ଉଭୟ ଶାସକ ଓ ବିରୋଧୀ ପରସ୍ପରର ପ୍ରତିଟି ପଦକ୍ଷେପକୁ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ନଜରରେ ରଖିଛନ୍ତି।
AlsoRead; https://purvapaksa.com/is-the-bjp-trapped-in-the-politics-of-hindutva-vs-caste/
