ଆସନ୍ତା ଏପ୍ରିଲ ୨ ତାରିଖରେ ଖାଲି ହେବାକୁ ଯାଉଥିବା ଓଡ଼ିଶାର ୪ଟି ରାଜ୍ୟସଭା ଆସନ ନେଇ ରାଜ୍ୟ ରାଜନୀତିରେ ଚର୍ଚ୍ଚାର ପାରା ଦିନକୁ ଦିନ ଚଢ଼ୁଛି। ରାଜ୍ୟସଭା ନିର୍ବାଚନ ସାଧାରଣତଃ ଲୋକସଭା କିମ୍ବା ବିଧାନସଭା ନିର୍ବାଚନ ପରି ସର୍ବସାଧାରଣ ଉତ୍ସାହ ସୃଷ୍ଟି କରେନାହିଁ, କାରଣ ଏହା ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ଭୋଟର ଆଧାରିତ ନୁହେଁ। କିନ୍ତୁ ଏଥର ଚତୁର୍ଥ ଆସନକୁ ନେଇ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥିବା ସଂଖ୍ୟା-ଗଣିତ ଓ ରାଜନୈତିକ ସମୀକରଣ ଏହାକୁ ଏକ ରୋମାଞ୍ଚକ ରାଜନୈତିକ ପର୍ବରେ ପରିଣତ କରିଛି।
ସଂଖ୍ୟା ହିସାବରେ ଦେଖିଲେ, ବିଧାନସଭାର ବର୍ତ୍ତମାନ ସ୍ଥିତି ଅନୁଯାୟୀ ୨ଟି ଆସନ ଭାରତୀୟ ଜନତା ପାର୍ଟି (ବିଜେପି) ଖାତାକୁ ଯିବା ନିଶ୍ଚିତ ବୋଲି ଧରାଯାଉଛି। ଗୋଟିଏ ଆସନ ବିଜୁ ଜନତା ଦଳ (ବିଜେଡି) ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଲଭିବ। କିନ୍ତୁ ଚତୁର୍ଥ ଆସନ ପାଇଁ କାହାର ପାଖରେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରୟାପ୍ତ ସଂଖ୍ୟାବଳ ନାହିଁ। ଏହି ଅନିଶ୍ଚିତତା ହିଁ ଚର୍ଚ୍ଚାର ମୂଳ। ଏପରି ପରିସ୍ଥିତିରେ ବିଜେପି ରାଜ୍ୟ ପ୍ରଭାରୀ ବିଜୟ ପାଲ୍ ସିଂ ତୋମାରଙ୍କ ଦୃଢ଼ୋକ୍ତି—ଚତୁର୍ଥ ଆସନ ମଧ୍ୟ ବିଜେପି ଜିତିବ—ରାଜନୈତିକ ମହଳରେ ଅନେକ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠାଇଛି।
ଏହା କ’ଣ କେବଳ ଦଳୀୟ କର୍ମୀଙ୍କ ମନୋବଳ ବଢ଼ାଇବା ପାଇଁ ରାଜନୈତିକ ଘୋଷଣା? ନା ଏହାର ପଛରେ ଗୋଟିଏ ଗୁପ୍ତ ଗଣିତ ଅଛି? ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ପ୍ରଶ୍ନ—ଏହି ଚତୁର୍ଥ ଆସନ ପାଇଁ ଘୋଡ଼ା ବେପାରର ଆଶଙ୍କା କି ସୃଷ୍ଟି ହେବ?
ସଂଖ୍ୟା ଗଣିତ: ଚତୁର୍ଥ ଆସନ କାହିଁକି ରୋଚକ?
ରାଜ୍ୟସଭା ନିର୍ବାଚନ ଏକକ ଭୋଟ୍ ପ୍ରଣାଳୀ ଆଧାରିତ। ବିଧାୟକମାନେ ପ୍ରଥମ ପସନ୍ଦ ଓ ପରବର୍ତ୍ତୀ ପସନ୍ଦ ଆଧାରରେ ଭୋଟ୍ ଦିଅନ୍ତି। ଏକ ନିର୍ଦ୍ଧିଷ୍ଟ କୋଟା ପୂରଣ କରିବାକୁ ପଡ଼େ। ଯେଉଁ ଦଳର ପାଖରେ ସଂଖ୍ୟା ଅଧିକ, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଗୋଟିଏ କିମ୍ବା ଦୁଇଟି ଆସନ ସହଜ। କିନ୍ତୁ ଯେଉଁଠାରେ କୋଟା ପୂରଣ ନ ହୁଏ, ସେଠାରେ ଅନ୍ୟ ଦଳର ସମର୍ଥନ କିମ୍ବା କ୍ରସ୍-ଭୋଟିଂର ଭୂମିକା ମହତ୍ତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ।
ବର୍ତ୍ତମାନ ସ୍ଥିତିରେ ଚତୁର୍ଥ ଆସନ ପାଇଁ କୌଣସି ଏକକ ଦଳ ପାଖରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ସଂଖ୍ୟା ନାହିଁ। ଏହା ରାଜନୈତିକ ଗୋଟିଚାଳନା ପାଇଁ ଏକ ଖୋଲା ମଞ୍ଚ ସୃଷ୍ଟି କରୁଛି।
ପିସିସି ସଭାପତିଙ୍କ ସଙ୍କେତ: ନୂଆ ସମୀକରଣ?
ପିସିସି ସଭାପତି ଭକ୍ତଚରଣ ଦାସ ଚତୁର୍ଥ ଆସନ ପାଇଁ ଜଣେ ଖ୍ୟାତିସମ୍ପନ୍ନ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କୁ ପ୍ରାର୍ଥୀ କରାଗଲେ ସମର୍ଥନ ଦେବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ଥିବା ମତ ପ୍ରକାଶ କରିଛନ୍ତି। ଏହି ମତ ଚର୍ଚ୍ଚାକୁ ଆହୁରି ଗଭୀର କରିଛି। ଏହା କ’ଣ ବିଜେଡି-କଂଗ୍ରେସ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ସମ୍ଭାବ୍ୟ ସମୀକରଣର ସଙ୍କେତ? ନା ସରକାରୀ ଦଳ ଓ ବିରୋଧୀ ଦଳ ଉପରେ ଚାପ ସୃଷ୍ଟିର ଚେଷ୍ଟା?
ଏଠାରେ ରାଜନୀତିର ପ୍ରକୃତ ସ୍ୱଭାବ ଦେଖାଯାଏ—ସ୍ଥାୟୀ ମିତ୍ର ନାହିଁ, ସ୍ଥାୟୀ ଶତ୍ରୁ ନାହିଁ; ଅଛି କେବଳ ସ୍ଥାୟୀ ସ୍ୱାର୍ଥ।
ବିଜେପିର ଦୃଢ଼ୋକ୍ତି: କୌଶଳ ନା ସଂକେତ?
ବିଜୟ ପାଲ୍ ସିଂ ତୋମାରଙ୍କ ଦୃଢ଼ୋକ୍ତି—ଚତୁର୍ଥ ଆସନ ମଧ୍ୟ ବିଜେପି ଜିତିବ—ରାଜନୈତିକ ମହଳରେ ଅନେକ ଅନୁମାନ ଜନ୍ମ ଦେଇଛି। ଯଦି ସଂଖ୍ୟା ନାହିଁ, ତେବେ ଏହି ଆତ୍ମବିଶ୍ୱାସ କାହାର ଆଧାରରେ?
କେହି କହୁଛନ୍ତି—ଏହା କେବଳ ଦଳୀୟ କର୍ମୀଙ୍କୁ ଉତ୍ସାହିତ କରିବାର ଚେଷ୍ଟା। କେହି ମନେ କରୁଛନ୍ତି—ଏହା ରାଜନୈତିକ ଚାପ ସୃଷ୍ଟି କରିବାର ଏକ ପ୍ରୟାସ। ତଥାପି କିଛି ମହଳରେ ଏହାକୁ ଘୋଡ଼ା ବେପାରର ସଙ୍କେତ ଭାବେ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରାଯାଉଛି।
ଘୋଡ଼ା ବେପାର: ଭୟ କି ରାଜନୈତିକ ଆଶଙ୍କା?
ଭାରତୀୟ ରାଜନୀତିରେ ରାଜ୍ୟସଭା ନିର୍ବାଚନ ଅନେକଥର କ୍ରସ୍-ଭୋଟିଂ ଓ ଦଳବିଚ୍ଛେଦ ଘଟଣାର ସାକ୍ଷୀ ହୋଇଛି। ଯେଉଁଠାରେ ସଂଖ୍ୟା ଅପୂର୍ଣ୍ଣ, ସେଠାରେ ବିଧାୟକମାନଙ୍କୁ ମନାଇବା, ଲୋଭ ଦେବା, କିମ୍ବା ଚାପ ସୃଷ୍ଟି କରିବା ଭଳି ଅଭିଯୋଗ ଉଠିଥାଏ। ଏହି ପ୍ରକ୍ରିୟାକୁ ସାଧାରଣ ଭାଷାରେ “ଘୋଡ଼ା ବେପାର” କୁହାଯାଏ।
ଓଡ଼ିଶାରେ ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏପରି ଖୋଲା ଅଭିଯୋଗ ଆସିନଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଚତୁର୍ଥ ଆସନର ଅନିଶ୍ଚିତତା ଏହି ଆଶଙ୍କାକୁ ଜୀବନ୍ତ ରଖିଛି।
ନବୀନଙ୍କ କୋର୍ଟରେ ବଲ୍
ବିଜେଡି ସୁପ୍ରିମୋ ନବୀନ ପଟ୍ଟନାୟକ ରାଜନୀତିରେ ଏକ ପୋଖତ୍ ଖେଳାଳୀ। ସଂଖ୍ୟାର ଗଣିତ ଓ ସମୟର ଗଣିତ—ଦୁଇଟିକୁ ସେ ସଠିକ ଭାବେ ବୁଝନ୍ତି। ଚତୁର୍ଥ ଆସନର ନିଷ୍ପତ୍ତି ତାଙ୍କ ହାତରେ ଥିବା ବୋଲି ମନେ କରାଯାଉଛି। ସେ ଯଦି ନିଷ୍ପକ୍ଷ ଭାବେ ଜଣେ ସର୍ବସ୍ୱୀକୃତ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କୁ ଆଗକୁ ଆଣନ୍ତି, ସମୀକରଣ ବଦଳିଯାଇପାରେ। ଯଦି ଦଳୀୟ ଭାବେ ଲଢ଼ନ୍ତି, ତେବେ ଅନ୍ୟ ଚାଲ ଦେଖିବାକୁ ମିଳିପାରେ।
ରାଜ୍ୟ ରାଜନୀତି ପାଇଁ ପରିଣାମ
ଚତୁର୍ଥ ଆସନର ଫଳାଫଳ କେବଳ ଗୋଟିଏ ସିଟ୍ ନୁହେଁ; ଏହା ଭବିଷ୍ୟତ ରାଜନୈତିକ ସମୀକରଣକୁ ପ୍ରଭାବିତ କରିପାରେ। ଯଦି କ୍ରସ୍-ଭୋଟିଂ ହୁଏ, ତେବେ ଦଳୀୟ ଏକତା ପ୍ରଶ୍ନରେ ପଡ଼ିବ। ଯଦି ସମ୍ମିଳିତ ପ୍ରାର୍ଥୀ ଜିତନ୍ତି, ତେବେ ଏକ ନୂଆ ରାଜନୈତିକ ସମ୍ମିଳନର ସୂଚନା ମିଳିପାରେ।
ରାଜ୍ୟସଭା ନିର୍ବାଚନକୁ ଆହୁରି ୨ ମାସ ବାକି। ଏବେଠାରୁ ନିଷ୍କର୍ଷ ଦେବା ଅତିଶୀଘ୍ର ପଦକ୍ଷେପ ହୋଇଯିବ। କିନ୍ତୁ ଗୋଟିଏ କଥା ସ୍ପଷ୍ଟ—ଚତୁର୍ଥ ଆସନ ଓଡ଼ିଶାର ରାଜନୀତିକୁ ନୂଆ ମୋଡ଼ ଦେବାର କ୍ଷମତା ରଖେ।
ଘୋଡ଼ା ବେପାର ହେବ କି ନାହିଁ—ଏହା ସମୟ କହିବ। କିନ୍ତୁ ଦଳମାନେ ଯଦି ଲୋକତାନ୍ତ୍ରିକ ମୂଲ୍ୟବୋଧକୁ ମାନନ୍ତି, ତେବେ ସଂଖ୍ୟା ଖେଳ ରାଜନୀତିକ ନୈତିକତାକୁ ହାନି କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।
ରାଜନୀତିରେ ସମୀକରଣ ବଦଳେ, କିନ୍ତୁ ଲୋକତନ୍ତ୍ରର ମୂଲ୍ୟବୋଧ ଅବିଚଳ ରହିବା ଦରକାର। ଚତୁର୍ଥ ଆସନର ଗଣିତ ଯେପରି ହେଉ, ଏହା ଓଡ଼ିଶା ପାଇଁ ଏକ ପରୀକ୍ଷା—ସଂଖ୍ୟା ବନାମ ସିଦ୍ଧାନ୍ତ।
