ଆପଣମାନେ ଜାଣନ୍ତି କି, କେବଳ ‘ଓଡ଼ିଶା ମାଇନିଂ କର୍ପୋରେସନ୍’ (OMC)ର ବାର୍ଷିକ ଟର୍ନଓଭର୍ କେତେ? ବ୍ୟାବସାୟିକ ରିପୋର୍ଟ ଅନୁଯାୟୀ, ୨୦୨୨-୨୩ ଆର୍ଥିକ ବର୍ଷରେ କେବଳ ଏହି ଗୋଟିଏ ସଂସ୍ଥା ୧୪,୪୫୦ କୋଟି ଟଙ୍କାର ରାଜସ୍ୱ ସଂଗ୍ରହ କରିଥିଲା! ଆଜି ଓଡ଼ିଶାର ନନ୍-ଟ୍ୟାକ୍ସ (Non-tax) ରାଜସ୍ୱର ପ୍ରାୟ ୭୫ ପ୍ରତିଶତ କେବଳ ଖଣିରୁ ଆସୁଛି। ଆକଳନ କରାଯାଇଛି ଯେ ୨୦୨୬-୨୭ ବେଳକୁ ଏହି ଖଣି ରାଜସ୍ୱ ପ୍ରାୟ ୫୩,୦୦୦ କୋଟି ଟଙ୍କାରେ ପହଞ୍ଚିଯିବ।
ଓଡ଼ିଶାର ଖଣି ଭିତ୍ତିଭୂମି ଓ ଲୌହ ପଥରର ପ୍ରାଚୁର୍ଯ୍ୟ
ବର୍ତ୍ତମାନ ଓଡ଼ିଶାରେ ପ୍ରାୟ ୨୪୩ଟି କାର୍ଯ୍ୟକ୍ଷମ ଖଣି ରହିଛି, ଯାହା ଭିତରୁ କେବଳ ୩୬ଟି ହେଉଛି ଲୌହ ପଥର ଖଣି। ଲୌହ ପଥର ବ୍ୟବସାୟ ଏବଂ ଉତ୍ପାଦନ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଓଡ଼ିଶା ହେଉଛି ଭାରତର ସର୍ବବୃହତ ରାଜ୍ୟ।
ଭାରତର ମୋଟ ଲୌହ ପଥର ସଂରକ୍ଷଣର ପ୍ରାୟ ୩୩ ପ୍ରତିଶତ କେବଳ ଓଡ଼ିଶାରେ ରହିଛି। ଓଡ଼ିଶାର ପ୍ରମୁଖ ଖଣିଗୁଡ଼ିକ ଯେପରିକି ବାର୍ବିଲ୍ (Barbil), ଯୋଡ଼ା (Joda) ଏବଂ ଗୋରୁମହିଷାଣୀ (Gorumahisani) ଆଦି କେନ୍ଦୁଝର ଏବଂ ସୁନ୍ଦରଗଡ଼ ଜିଲ୍ଲାରେ ଅବସ୍ଥିତ। ଏଠାକାର ଲୌହ ପଥରରେ ଲୌହର ମାତ୍ରା ପ୍ରାୟ ୫୮ ରୁ ୬୩ ପ୍ରତିଶତ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରହିଥାଏ, ଯାହାକି ଷ୍ଟିଲ୍ ବା ଇସ୍ପାତ ଉତ୍ପାଦନ ପାଇଁ ବିଶ୍ୱର ସବୁଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବୋଲି ବିବେଚନା କରାଯାଏ। କିନ୍ତୁ ଦେଖନ୍ତୁ ବିଡ଼ମ୍ବନା—ଯେଉଁ ମାଟିରୁ ଏହି ସୁନା ଫଳୁଛି, ସେହି ମାଟିର ମଣିଷମାନଙ୍କର ଜୀବନଧାରା କିପରି ଅଛି?
ଆଦିବାସୀ ସମାଜ ଓ PVTG (ବିଶେଷ ଭଙ୍ଗୁର ଜନଜାତି) ର ବାସ୍ତବ ଚିତ୍ର
ଓଡ଼ିଶାର ମୋଟ ଜନସଂଖ୍ୟାର ପ୍ରାୟ ୨୨ ପ୍ରତିଶତ ହେଉଛନ୍ତି ଆଦିବାସୀ ସମ୍ପ୍ରଦାୟର ଲୋକ। ଏହି ୨୨ ପ୍ରତିଶତ ଭିତରୁ ପ୍ରାୟ ୨,୯୪,୦୦୦ ଆଦିବାସୀ ହେଉଛନ୍ତି PVTG (Particularly Vulnerable Tribal Groups) ଅର୍ଥାତ୍ ବିଶେଷ ଭଙ୍ଗୁର କିମ୍ବା ଅତି ପଛୁଆ ଜନଜାତି ଗୋଷ୍ଠୀ।
ଏହି ଗୋଷ୍ଠୀଗୁଡ଼ିକର ଅଧୀନରେ ରହୁଥିବା ଆଦିବାସୀ ଭାଇଭଉଣୀମାନଙ୍କ ପାଖରେ ମୌଳିକ ସୁବିଧା କହିଲେ କିଛି ନାହିଁ। ନା ପିଇବାକୁ ବିଶୁଦ୍ଧ ପାଣି ଅଛି, ନା ବିଜୁଳି ଆଲୋକ, ନା ଭଲ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟସେବା। ଯଦି ଆମେ ଏମାନଙ୍କର ମାସିକ ଆୟ ବା ପର କାପିଟା (Per Capita) ଆୟର ହିସାବ କରିବା, ତେବେ ତାହା ମାତ୍ର ୨,୧୦୦ ଟଙ୍କା ଆଖପାଖରେ ରହିଥାଏ। ଭାବି ଦେଖନ୍ତୁ, ମାସକୁ ମାତ୍ର ୨୧୦୦ ଟଙ୍କାରେ ଆଜିର ମହଙ୍ଗା ଯୁଗରେ ଏକ ପରିବାର କିପରି ଚଳୁଥିବ?
ଖଣି ଅଞ୍ଚଳର ଜିଲ୍ଲାଗୁଡ଼ିକର ବିକାଶ ସୂଚନIଙ୍କ
ଏକ ସରକାରୀ ଓ ଅଡିଟ୍ ତଥ୍ୟ ଉପରେ ନଜର ପକାଇବା। ଓଡ଼ିଶାର ଯେଉଁ ଜିଲ୍ଲାଗୁଡ଼ିକରେ ସବୁଠାରୁ ଅଧିକ ଖଣି କାର୍ଯ୍ୟ ଚାଲେ, ସେହି ଜିଲ୍ଲାମାନଙ୍କର ସାମାଜିକ ଓ ଆର୍ଥିକ ଅବସ୍ଥା କିପରି ଅଛି, ତାହା ଏହି ଟେବୁଲ୍ରୁ ସ୍ପଷ୍ଟ ଜାଣିହେବ:
• କୋରାପୁଟ (ମାଇନିଂ + ଟ୍ରାଇବାଲ୍): ଏଠାରେ ସାକ୍ଷରତା ହାର (Literacy Rate) ପ୍ରାୟ ୪୯.୨%, ଦାରିଦ୍ର୍ୟ ହାର (Poverty) ପ୍ରାୟ ୩୩.୫%, ଏବଂ ଏହାକୁ ‘Least Developed’ (ସବୁଠାରୁ କମ ବିକଶିତ) ତାଲିକାରେ ରଖାଯାଇଛି।
• ମାଲକାନଗିରି (ଟ୍ରାଇବାଲ୍): ସାକ୍ଷରତା ହାର ପ୍ରାୟ ୫୦%, ଦାରିଦ୍ର୍ୟ ହାର ପ୍ରାୟ ୪୫%, ଏବଂ ଏହା ମଧ୍ୟ ସବୁଠାରୁ ପଛୁଆ ଜିଲ୍ଲା।
• କେନ୍ଦୁଝର (ମାଇନିଂ + ଟ୍ରାଇବାଲ୍): ଯେଉଁଠାରୁ ସବୁଠାରୁ ଅଧିକ ଲୌହ ପଥର ବାହାରେ, ସେଠାରେ ସାକ୍ଷରତା ହାର ପ୍ରାୟ ୬୫% ଏବଂ ଦାରିଦ୍ର୍ୟ ହାର ପ୍ରାୟ ୨୬.୫%।
• ମୟୂରଭଞ୍ଜ (ଟ୍ରାଇବାଲ୍): ସାକ୍ଷରତା ହାର ପ୍ରାୟ ୬୩% ଏବଂ ଦାରିଦ୍ର୍ୟ ହାର ପ୍ରାୟ ୩୦.୫%।
ଏହି ଜିଲ୍ଲାଗୁଡ଼ିକରୁ କୋଟି କୋଟି ଟଙ୍କାର ରାଜସ୍ୱ ସରକାରୀ ତହବିଲକୁ ଯାଉଛି, କିନ୍ତୁ ସ୍ଥାନୀୟ ଅଞ୍ଚଳରେ ବିକାଶର ଚିତ୍ର ଅତ୍ୟନ୍ତ ମଳିନ।
ସିଏଜି (CAG) ରିପୋର୍ଟ ୨୦୨୬: ପିଭିଟିଜି (PVTG) ଗ୍ରାମଗୁଡ଼ିକର ଦୟନୀୟ ଚିତ୍ର
ସମ୍ପ୍ରତି ସାମ୍ନାକୁ ଆସିଥିବା CAG (Comptroller and Auditor General) ରିପୋର୍ଟ (୨୦୨୬) ରେ ଓଡ଼ିଶାର PVTG ଗ୍ରାମଗୁଡ଼ିକର ବିକାଶକୁ ନେଇ ଏକାଧିକ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଜନକ ତଥ୍ୟ ପ୍ରକାଶ ପାଇଛି।
ସରକାର ଯେତେବେଳେ ଘୋଷଣା କରୁଛନ୍ତି ଯେ ୨୦୨୬ ସୁଦ୍ଧା ପ୍ରତ୍ୟେକ ଗାଁକୁ ପାଣି ଏବଂ ପକା ରାସ୍ତା ଯୋଗାଇଦିଆଯିବ, ସେତେବେଳେ ସିଏଜି ରିପୋର୍ଟ କହୁଛି:
• ଓଡ଼ିଶାର ଏଭଳି ୨୮୮ଟି ଗାଁ ଅଛି, ଯେଉଁଠାକୁ ଯିବା ପାଇଁ ଆଜି ମଧ୍ୟ କୌଣସି ଭଲ ମୋଟରେବଲ୍ ରାସ୍ତା ନାହିଁ!
• ୨୩୧ଟି ଗାଁରେ ଆଜି ବି ବିଜୁଳି ପହଞ୍ଚି ପାରି ନାହିଁ।
• ୨୯୭ଟି ଗାଁରେ ପିଇବା ପାଣିର କୌଣସି ସୁବିଧା ନାହିଁ।
• ଏବଂ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟର କଥା, ପ୍ରାୟ ୭୭୩ଟି ଗାଁରେ ଆଜି ମଧ୍ୟ ଟେଲିକମୁନିକେସନ୍ ବା ମୋବାଇଲ୍ ନେଟୱାର୍କର କୌଣସି ବ୍ୟବସ୍ଥା ନାହିଁ।
ଉତ୍ତରଦାୟୀ କିଏ? ବିଜେଡି ଏବଂ ବିଜେପି ସରକାରଙ୍କ ଭୂମିକା
ଏଠାରେ ପ୍ରଶ୍ନ କେବଳ ଗୋଟିଏ ଦଳର ନୁହେଁ। ଓଡ଼ିଶାରେ ଦୀର୍ଘ ୨୪ ବର୍ଷ ଧରି ଶାସନ କରିଥିବା ବିଜୁ ଜନତା ଦଳ (BJD) ହେଉ କିମ୍ବା ବର୍ତ୍ତମାନର ଭାରତୀୟ ଜନତା ପାର୍ଟି (BJP) ସରକାର—ଉଭୟ ସରକାର ଏଥିପାଇଁ ସମାନ ଭାବରେ ଦାୟୀ।
ଯେତେବେଳେ ୧୪,୪୫୦ କୋଟି ବା ତାହାଠାରୁ ଅଧିକ ଟଙ୍କାର ରାଜସ୍ୱ କେବଳ ଖଣିରୁ ଆସୁଛି, ସେତେବେଳେ ସେହି ଟଙ୍କା କେଉଁଆଡ଼େ ଯାଉଛି? ବିକାଶ କାହିଁକି କେବଳ କଟକ, ଭୁବନେଶ୍ୱର, ପୁରୀ, ରାଉରକେଲା ଭଳି ସହରମାନଙ୍କରେ ସୀମିତ ରହୁଛି? ଯେଉଁ ମାଟି ନିଜର ବୁକୁ ଚିରି ରାଜ୍ୟକୁ କୋଟି କୋଟି ଟଙ୍କା ଦେଉଛି, ସେହି ମାଟିର ପିଲାମାନେ ଆଜି ବି ମୌଳିକ ସୁବିଧା ପାଇଁ ସଂଘର୍ଷ କରିବା କ’ଣ ଗ୍ରହଣୀୟ?
ବିକାଶର ଅର୍ଥ କେବଳ ବଡ଼ ବଡ଼ ସହରରେ ଉଚ୍ଚା ଅଟ୍ଟାଳିକା କିମ୍ବା ମଲ୍ ତିଆରି କରିବା ନୁହେଁ। ପ୍ରକୃତ ବିକାଶ ସେତେବେଳେ ହେବ, ଯେତେବେଳେ ଖଣି ଅଞ୍ଚଳର ଶେଷ କୋଣରେ ଥିବା ଆଦିବାସୀ ପରିବାରଟିର ମୁହଁରେ ହସ ଫୁଟିବ, ତା’ ପିଲାଟି ଭଲ ଶିକ୍ଷା ପାଇବ ଏବଂ ତା’ ପରିବାରକୁ ବିଶୁଦ୍ଧ ପାଣି ଓ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟସେବା ମିଳିବ।
also read
https://purvapaksa.com/a-new-turn-in-national-politics-and-the-possibility-of-a-cabinet-expansion/
