ଜୀବନର ୬୫ଟି ବସନ୍ତ ଅତିକ୍ରମ କରିବା ପରେ ସାଧାରଣତଃ ଲୋକେ ନିଜ ପରିବାର ଗହଣରେ ବିଶ୍ରାମ ନେବାକୁ ପସନ୍ଦ କରନ୍ତି। ମାତ୍ର ନିୟମଗିରି ପାହାଡ଼ କୋଳରେ ରହୁଥିବା ୬୫ ବର୍ଷୀୟା ସମାଜସେବୀ ଶାନ୍ତନୁ ମହାପାତ୍ର ଏହାର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବ୍ୟତିକ୍ରମ। ନିଜ ସୁଖ, ସ୍ୱାଚ୍ଛନ୍ଦ୍ୟ ଏବଂ ସାଂସାରିକ ମୋହମାୟାକୁ ଜଳାଞ୍ଜଳି ଦେଇ ସେ ବିଗତ ପ୍ରାୟ ୨୮ ବର୍ଷ ଧରି ରାୟଗଡ଼ା ଜିଲ୍ଲାର ଦୁର୍ଗମ ଡଙ୍ଗରିଆ କନ୍ଧ ଜନଜାତିଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶିକ୍ଷାର ଆଲୋକ ବିତରଣ କରିଚାଲିଛନ୍ତି। କୌଣସି ପ୍ରଚାର କିମ୍ବା ପୁରସ୍କାରର ଲାଳସା ନରଖି ଘଞ୍ଚ ଜଙ୍ଗଲ ଓ ମୌଳିକ ସୁବିଧା ବିହୀନ ପାହାଡ଼ିଆ ଅଞ୍ଚଳରେ ରହି ସେ ଛୋଟ ପିଲାମାନଙ୍କୁ ଅକ୍ଷର ଶିଖାଇବା ସହ ସମାଜର ମୁଖ୍ୟସ୍ରୋତରେ ସାମିଲ କରିବା ପାଇଁ ଏକ ନିରବ ସଂଗ୍ରାମ ଜାରି ରଖିଛନ୍ତି।
/odishatv/media/media_files/2026/09/05/odisha-elderly-woman-dedicates-life-to-educate-children-2026-09-05-13-42-44.jpeg)
୧୯୯୮ରୁ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା ଶିକ୍ଷାର ମିଶନ
ଶାନ୍ତନୁ ମହାପାତ୍ରଙ୍କ ଏହି ଅସାଧାରଣ ସେବା ଯାତ୍ରା ୧୯୯୮ ମସିହାରୁ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା। ସେ ‘କସ୍ତୁରବା ଗ୍ରାମ ସେବା ବାଲୱାଡ଼ି କେନ୍ଦ୍ର’ ସହ ଯୋଡ଼ି ହୋଇ ରାୟଗଡ଼ା ଜିଲ୍ଲାର ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ଗମ ଖମ୍ବେଶୀ ଗ୍ରାମକୁ ବାଲ୍ ସେବିକା ଭାବେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବାକୁ ଆସିଥିଲେ।
ସେତେବେଳେ ନିୟମଗିରିର ଡଙ୍ଗରିଆ କନ୍ଧ ସମ୍ପ୍ରଦାୟ ମଧ୍ୟରେ ପାଠପଢ଼ାକୁ ନେଇ କୌଣସି ସଚେତନତା ନଥିଲା। ପିଲାମାନଙ୍କୁ ସ୍କୁଲ୍ ପଠାଇବା ପରିବର୍ତ୍ତେ ଜଙ୍ଗଲ ଜାତ ଦ୍ରବ୍ୟ ସଂଗ୍ରହ ଓ ଚାଷ କାମରେ ଲଗାଯାଉଥିଲା।
ଶାନ୍ତନୁ ଅପା ଗାଁର ଘରକୁ ଘର ବୁଲି ବାପାମା’ଙ୍କ ସହ ଆଲୋଚନା କରି ପିଲାମାନଙ୍କୁ, ବିଶେଷ କରି ଝିଅମାନଙ୍କୁ ପଢ଼ାଇବା ପାଇଁ ବୁଝାଇଥିଲେ। ତାଙ୍କରି ଅକ୍ଳାନ୍ତ ଉଦ୍ୟମ ଯୋଗୁଁ ଘରେ ଘରେ ଶିକ୍ଷାର ପ୍ରବେଶ ଘଟିଥିଲା।
ଭଙ୍ଗା ଚାଳିଆ ଘରେ ଚାଲିଛି ବିଦ୍ୟାଦାନ
କୌଣସି ଚାକଚକ୍ୟ କୋଠା ନୁହେଁ, ବରଂ ଏକ ପୁରୁଣା ମାଟି କାନ୍ଥ ଓ ନଡ଼ା ଛପର ଘରେ ଶାନ୍ତନୁ ଅପା ପିଲାଙ୍କୁ ଶିକ୍ଷାଦାନ କରୁଛନ୍ତି ଏବଂ ସେହି ଘରର ଏକ କୋଣରେ ନିଜେ ମଧ୍ୟ ବସବାସ କରୁଛନ୍ତି।
1. ଜରାଜୀର୍ଣ୍ଣ ଅବସ୍ଥା : ବର୍ଷା ଦିନରେ ଚାଳ ଫାଙ୍କ ଦେଇ ପାଣି ଗଳିବା ସହ ଉପରକୁ ଆକାଶ ଦେଖାଯାଏ। ତଥାପି ବିପର୍ଯ୍ୟସ୍ତ ପରିସ୍ଥିତି ତାଙ୍କ ମନୋବଳକୁ ଦୋହଲାଇ ପାରିନାହିଁ।
2. ସହଯୋଗୀଙ୍କ ସାଥ୍ : ତାଙ୍କ କେନ୍ଦ୍ରରେ ପଢ଼ିଥିବା ପ୍ରମିଳା ୱାଡ୍କା ନାମକ ଜଣେ ସ୍ଥାନୀୟ ଯୁବତୀ ବର୍ତ୍ତମାନ ସେଠାରେ ସେବିକା ଭାବେ ତାଙ୍କ ସହ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଛନ୍ତି। ପ୍ରମିଳା ପିଲାମାନଙ୍କ ଖାଇବା, ରୋଷେଇ ଓ ଯତ୍ନ ନେବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରୁଛନ୍ତି।
3. ସ୍ୱଳ୍ପ ରୋଜଗାର ପିଲାଙ୍କ ପାଇଁ ସମର୍ପିତ : ଶାନ୍ତନୁ ଅପାଙ୍କୁ ଯାହା କିଛି ପାରିଶ୍ରମିକ ବା ସାହାଯ୍ୟ ମିଳେ, ତାହା ସେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଏହି ପିଲାମାନଙ୍କ ଖାଦ୍ୟପେୟ ଓ ବହିଖାତା ପାଇଁ ଖର୍ଚ୍ଚ କରିଦିଅନ୍ତି।
କେବଳ ପାଠ ନୁହେଁ, କୁସଂସ୍କାର ବିରୋଧରେ ଆନ୍ଦୋଳନ
ଶାନ୍ତନୁ ମହାପାତ୍ର କେବଳ ପ୍ରାଥମିକ ଶିକ୍ଷା ମଧ୍ୟରେ ନିଜକୁ ସୀମିତ ରଖିନାହାନ୍ତି, ବରଂ ଆଦିବାସୀ ସମାଜରେ ବ୍ୟାପିଥିବା ଅନ୍ଧବିଶ୍ୱାସ ଓ କୁପ୍ରଥା ବିରୋଧରେ ଏକ ଜନଜାଗରଣ ସୃଷ୍ଟି କରିଛନ୍ତି:
ବାଲ୍ୟବିବାହ ଓ ନିଶା ନିବାରଣ : ଡଙ୍ଗରିଆ କନ୍ଧ ସମାଜରେ ବାଲ୍ୟବିବାହ ଏବଂ ମଦ୍ୟପାନ ବିରୋଧରେ ସେ ନିରନ୍ତର ସଚେତନତା ବାର୍ତ୍ତା ବାଣ୍ଟି ଆସୁଛନ୍ତି।
ପ୍ରୌଢ଼ ଓ ନାରୀ ଶିକ୍ଷା : ବୟସ୍କ ମହିଳାମାନଙ୍କୁ ସାକ୍ଷର କରିବା ଏବଂ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ସଚେତନତା ବୃଦ୍ଧି କରିବାରେ ତାଙ୍କର ଅବଦାନ ଅତୁଳନୀୟ।
ସରକାରୀ ସହାୟତା ଶୂନ୍ୟ, ସାହାରା ସାଜିଛନ୍ତି ଗ୍ରାମବାସୀ
କୌଣସି ନିୟମିତ ସରକାରୀ କିମ୍ବା ବଡ଼ ଆର୍ଥିକ ଅନୁଦାନ ବିନା ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ଚାଲିଛି। କୁର୍ଲୀ ଗ୍ରାମ ପଞ୍ଚାୟତର ସରପଞ୍ଚ ସୁବାସିନୀ ୱାଡ୍କା କହିଛନ୍ତି ଯେ, ଏହି କେନ୍ଦ୍ର ପାଇଁ କୌଣସି ସ୍ଥାୟୀ ପାଣ୍ଠି ନାହିଁ। ସ୍ଥାନୀୟ ଗ୍ରାମବାସୀମାନେ ନିଜ ବିଲ ଓ ବଗିଚାରୁ ଅମଳ ହେଉଥିବା ଚାଉଳ, ମାଣ୍ଡିଆ ଏବଂ ପନିପରିବା ଦେଇ ଏହି କେନ୍ଦ୍ରକୁ ବଞ୍ଚାଇ ରଖିଛନ୍ତି। ଗରିବ ପରିବାରମାନେ ସାମର୍ଥ୍ୟ ଅନୁସାରେ ୧୦୦ ରୁ ୨୦୦ ଟଙ୍କା ସାହାଯ୍ୟ କରି ନିଜ ପିଲାମାନଙ୍କୁ ଶାନ୍ତନୁ ଅପାଙ୍କ ପାଖକୁ ପଠାଉଛନ୍ତି, ଯାହାଦ୍ୱାରା ପିଲାଙ୍କ ଭବିଷ୍ୟତ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୋଇପାରିବ।
ଶାନ୍ତନୁ ମହାପାତ୍ରଙ୍କ ଏହି ଅଦମ୍ୟ ନିଷ୍ଠା ଓ ସେବା ମନୋଭାବ ଆଜିର ସମାଜରେ ପ୍ରକୃତ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ମୂଲ୍ୟବୋଧକୁ ଉଜ୍ଜୀବିତ କରିଛି। ତାଙ୍କ ଭଳି ନିଃସ୍ୱାର୍ଥପର କର୍ମୀଙ୍କ ପାଇଁ ସରକାରୀ ସ୍ତରରୁ ଭିତ୍ତିଭୂମି ସହାୟତା ଏବଂ ପ୍ରୋତ୍ସାହନ ଯୋଗାଇ ଦେବାକୁ ବୁଦ୍ଧିଜୀବୀ ମହଲରେ ଦାବି ହୋଇଛି।
Also read : https://purvapaksa.com/minister-krishna-chandra-patra-bjd-or-bjp/
ମନ୍ତ୍ରୀ କୃଷ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ପାତ୍ର; ବିଜେଡିର ନା ବିଜେପିର? || Minister Krishna Chandra Patra; BJD or BJP?
