ଦେଶର କୃଷି ଅର୍ଥନୀତି ତଥା ଖରିଫ୍ ଫସଲ ପାଇଁ ଏକ ଚିନ୍ତାଜନକ ପୂର୍ବାନୁମାନ ସାମ୍ନାକୁ ଆସିଛି। ଦେଶର ଅଗ୍ରଣୀ ବେସରକାରୀ ପାଣିପାଗ ପୂର୍ବାନୁମାନକାରୀ ସଂସ୍ଥା ‘ସ୍କାଇମେଟ୍’ ଚଳିତ ବର୍ଷର ଦକ୍ଷିଣ-ପଶ୍ଚିମ ମୌସୁମୀ ବର୍ଷା ଆକଳନରେ ବଡ଼ ଧରଣର ସଂଶୋଧନ କରିଛି। ପ୍ରଶାନ୍ତ ମହାସାଗରରେ ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ସକ୍ରିୟ ହେଉଥିବା ‘ଅଲ୍ ନିନୋ’ ର ପ୍ରଭାବ ଯୋଗୁଁ ଚଳିତ ବର୍ଷ ମୌସୁମୀ ବର୍ଷା ସ୍ୱାଭାବିକଠାରୁ ବହୁତ କମ୍ ରହିବା ସହ ଦେଶରେ ମରୁଡ଼ି ପଡ଼ିବାର ସମ୍ଭାବନା ପ୍ରାୟ “୭୦ ପ୍ରତିଶତ” ରହିଛି ବୋଲି ସ୍କାଇମେଟ୍ ସତର୍କ କରାଇଛି। ସଂସ୍ଥା ପକ୍ଷରୁ ସମୁଦାୟ ମୌସୁମୀ ବର୍ଷାକୁ ଦୀର୍ଘକାଳୀନ ହାରାହାରି ର ମାତ୍ର “୮୫ ପ୍ରତିଶତ” କୁ ଖସାଇ ଦିଆଯାଇଛି।
ପୂର୍ବ ଆକଳନଠାରୁ ବହୁତ କମ୍: କାହିଁକି ବଦଳିଲା ପୂର୍ବାନୁମାନ?
ପୂର୍ବରୁ ଏପ୍ରିଲ ମାସରେ ସ୍କାଇମେଟ୍ ଆକଳନ କରିଥିଲା ଯେ ଚଳିତ ବର୍ଷ ମୌସୁମୀ ସ୍ୱାଭାବିକଠାରୁ ୬ ପ୍ରତିଶତ କମ୍ ଅର୍ଥାତ୍ ଏଲ୍ପିଏ ର ପ୍ରାୟ ୯୪ ପ୍ରତିଶତ ରହିବ। ମାତ୍ର ବାସ୍ତବରେ ମୌସୁମୀର ଆରମ୍ଭ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ବଳ ରହିଥିଲା:
- ଜୁନ୍ ଓ ଜୁଲାଇରେ ନିଅଣ୍ଟିଆ ବର୍ଷା : ଜୁନ୍ ୧ ରୁ ଜୁଲାଇ ୩୧ ମଧ୍ୟରେ ସମଗ୍ର ଦେଶରେ ସ୍ୱାଭାବିକଠାରୁ ପ୍ରାୟ ୧୩ ପ୍ରତିଶତ କମ୍ ବର୍ଷା ରେକର୍ଡ କରାଯାଇଛି। ବିଶେଷ କରି ଜୁନ୍ ମାସରେ ମୌସୁମୀ ଅଟକି ରହିବାରୁ ମାତ୍ର ୬୫ ପ୍ରତିଶତ ବର୍ଷା ହୋଇଥିଲା।
- ଅଗଷ୍ଟ ଓ ସେପ୍ଟେମ୍ବର ଆକଳନ : ସ୍କାଇମେଟ୍ର ସଦ୍ୟତମ ଆକଳନ ଅନୁସାରେ, ଅଗଷ୍ଟ ମାସରେ ଏଲ୍ପିଏର ମାତ୍ର ୮୪ ପ୍ରତିଶତ ଏବଂ ସେପ୍ଟେମ୍ବର ମାସରେ ମାତ୍ର ୮୦ ପ୍ରତିଶତ ବର୍ଷା ହେବାର ସମ୍ଭାବନା ରହିଛି। ଏହାର ଅର୍ଥ ହେଉଛି ମୌସୁମୀର ଦ୍ୱିତୀୟାର୍ଦ୍ଧରେ ମଧ୍ୟ ବର୍ଷାର ପରିମାଣରେ କୌଣସି ବଡ଼ ଧରଣର ସୁଧାର ଆସିବାର ସମ୍ଭାବନା କମ୍।
‘ଅଲ୍ ନିନୋ’ ହେବ ଆହୁରି ଶକ୍ତିଶାଳୀ: ବଢ଼ୁଛି ବିପଦ
ସ୍କାଇମେଟ୍ର ପରିଚାଳନା ନିର୍ଦ୍ଦେଶକ (MD) ଜତିନ୍ ସିଂହ ପ୍ରକାଶ କରିଛନ୍ତି ଯେ, ବିଷୁବରେଖୀୟ ପ୍ରଶାନ୍ତ ମହାସାଗରରେ ବାୟୁମଣ୍ଡଳୀୟ ଓ ସାମୁଦ୍ରିକ ସଞ୍ଚାଳନ ମଧ୍ୟରେ ମଜଭୁତ୍ ସମ୍ପର୍କ ସ୍ଥାପିତ ହୋଇସାରିଛି।
- 1. ‘ସୁପର୍ ଅଲ୍ ନିନୋ’ର ଆଶଙ୍କା : ସେପ୍ଟେମ୍ବର ମାସର ପ୍ରାରମ୍ଭରେ ଏହି ‘ଅଲ୍ ନିନୋ’ ବ୍ୟବସ୍ଥା ‘ଶକ୍ତିଶାଳୀ’ ରୁ ‘ଅତ୍ୟନ୍ତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ’ ଶ୍ରେଣୀକୁ ରୂପାନ୍ତରିତ ହେବାକୁ ଯାଉଛି। ଐତିହାସିକ ଭାବେ ଏଭଳି ସୁପର୍ ଅଲ୍ ନିନୋ ପ୍ରଭାବରେ ଭାରତୀୟ ମୌସୁମୀ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ବଳ ହୋଇପଡ଼ିଥାଏ।
- 2. ଆଇଓଡି (IOD) କୁ ନେଇ ଅନିଶ୍ଚିତତା : ଭାରତ ମହାସାଗରରେ ସୃଷ୍ଟି ହେଉଥିବା ଧନାତ୍ମକ ଇଣ୍ଡିଆନ୍ ଓସେନ୍ ଡାଇପୋଲ୍ ର ସମୟ ଏବଂ ଶକ୍ତିକୁ ନେଇ ଅନିଶ୍ଚିତତା ଲାଗିରହିଛି, ଯାହା ଫଳରେ ଏହା ଅଲ୍ ନିନୋର ନକାରାତ୍ମକ ପ୍ରଭାବକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ରୋକିବାରେ ସକ୍ଷମ ହୋଇନପାରେ।
କୃଷି ଓ ଖାଦ୍ୟ ଉତ୍ପାଦନ ଉପରେ ଗୁରୁତର ପ୍ରଭାବ ଆଶଙ୍କା
ଭାରତରେ ମୋଟ ବାର୍ଷିକ ବର୍ଷାର ପ୍ରାୟ ୭୫ ରୁ ୮୦ ପ୍ରତିଶତ କେବଳ ଚାରି ମାସିଆ ମୌସୁମୀ ଋତୁରୁ ମିଳିଥାଏ, ଯାହା ଦେଶର ୫୦ ପ୍ରତିଶତରୁ ଅଧିକ ଖାଦ୍ୟଶସ୍ୟ ଉତ୍ପାଦନ ପାଇଁ ଦାୟୀ।
- ଖରିଫ୍ ଫସଲ ସଙ୍କଟ : ଧାନ, କପା, ଡାଲିଜାତୀୟ ଫସଲ (ବିଶେଷକରି ହରଡ଼ ଓ ବିରି) ଏବଂ ସୋୟାବିନ୍ ଭଳି ତୈଳବୀଜ ଫସଲ ପାଇଁ ପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତ ବର୍ଷାର ଆବଶ୍ୟକତା ଥାଏ। ବର୍ଷାର ଅନିୟମିତତା ଯୋଗୁଁ ଫସଲର ବୃଦ୍ଧି ଓ ଫୁଲ ଧରିବା ପ୍ରକ୍ରିୟା ଗୁରୁତର ଭାବେ ପ୍ରଭାବିତ ହେବ।
- ପୂର୍ବ ଅଭିଜ୍ଞତା : ୨୦୨୩ ମସିହାରେ ଅଲ୍ ନିନୋ କାରଣରୁ ମୌସୁମୀ ଅନିୟମିତ ହେବା ଫଳରେ ଦେଶରେ ଖାଦ୍ୟଶସ୍ୟ ଉତ୍ପାଦନରେ ପ୍ରାୟ ୬.୧ ପ୍ରତିଶତ ହ୍ରାସ ଘଟିଥିଲା। ଚଳିତ ବର୍ଷ ମଧ୍ୟ ସମାନ ସ୍ଥିତି ଉପୁଜିଲେ ଖାଦ୍ୟ ମୁଦ୍ରାସ୍ଫୀତି ବୃଦ୍ଧି ପାଇବା ସହ ଅତ୍ୟାବଶ୍ୟକ ସାମଗ୍ରୀର ଦରଦାମ୍ ବଢ଼ିପାରେ।
ଆଗୁଆ ପ୍ରସ୍ତୁତି ପାଇଁ ବିଶେଷଜ୍ଞଙ୍କ ପରାମର୍ଶ
ଭାରତୀୟ ପାଣିପାଗ ବିଭାଗ (IMD) ମଧ୍ୟ ପୂର୍ବରୁ ମୌସୁମୀ ବର୍ଷା ଏଲ୍ପିଏର ୯୦ ପ୍ରତିଶତ ରହିବା ନେଇ ଆକଳନ କରିଥିଲା। ତେବେ ସ୍କାଇମେଟ୍ର ଏହି ଚେତାବନୀ ପରେ କେନ୍ଦ୍ର ତଥା ରାଜ୍ୟ ସରକାରଗୁଡ଼ିକ ପାଇଁ ଜଳ ସଂରକ୍ଷଣ, ଜଳସେଚନ ପରିଚାଳନା ଏବଂ ମରୁଡ଼ି ମୁକାବିଲା ରଣନୀତି ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଜରୁରୀ ହୋଇପଡ଼ିଛି। ଚାଷୀମାନଙ୍କୁ କମ୍ ପାଣି ଆବଶ୍ୟକ କରୁଥିବା ବିକଳ୍ପ ଫସଲ ଚାଷ କରିବା ଏବଂ ଭୂତଳ ଜଳର ସୁବିନିଯୋଗ କରିବାକୁ କୃଷି ବିଶେଷଜ୍ଞମାନେ ପରାମର୍ଶ ଦେଇଛନ୍ତି।
