ଭାରତୀୟ ରେଳବାଇର ଆଧୁନିକୀକରଣ ଏବଂ ଦେଶର ଭିତ୍ତିଭୂମି ବିକାଶ କ୍ଷେତ୍ରରେ ମୁମ୍ବାଇ-ଅହମ୍ମଦାବାଦ ହାଇ-ସ୍ପିଡ୍ ରେଳ କରିଡର ବା ‘ବୁଲେଟ୍ ଟ୍ରେନ୍’ ପ୍ରକଳ୍ପ ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ସ୍ୱପ୍ନ ଅଟେ। ଜାପାନର ସହଯୋଗରେ ନିର୍ମିତ ହେଉଥିବା ଏହି ଅତି ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ମେଗା ପ୍ରକଳ୍ପ ଦେଶର ଯାତ୍ରୀ ପରିବହନ ବ୍ୟବସ୍ଥାରେ ଏକ ବୈପ୍ଳବିକ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଆଣିବାକୁ ଯାଉଛି। ମାତ୍ର ବାସ୍ତବ ସ୍ଥିତି ହେଉଛି, ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ସମୟସୀମାଠାରୁ ଏହି ପ୍ରକଳ୍ପ ବର୍ତ୍ତମାନ ବହୁତ ପଛରେ ଚାଲିଛି। ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ଯୋଜନା ଅନୁଯାୟୀ ଏହା ବହୁ ପୂର୍ବରୁ ଶେଷ ହେବା କଥା, କିନ୍ତୁ ବିଭିନ୍ନ ବୈଷୟିକ ଏବଂ ପ୍ରଶାସନିକ ପ୍ରତିବନ୍ଧକ ଯୋଗୁଁ କାର୍ଯ୍ୟ ଅତି ମନ୍ଥର ଗତିରେ ଚାଲିଛି। ଏହି ପ୍ରକଳ୍ପରେ ହେଉଥିବା ବିଳମ୍ବ ପଛରେ ଥିବା ପ୍ରକୃତ କାରଣ ଏବଂ ଏହାର ତ୍ୱରିତ ସମାଧାନ ପାଇଁ ଉଦ୍ଦିଷ୍ଟ ରଣନୀତି ଉପରେ ଏବେ ସାରା ଦେଶର ପ୍ରତିରକ୍ଷା ଓ ଭିତ୍ତିଭୂମି ବିଶେଷଜ୍ଞମାନେ ବ୍ୟାପକ ସମୀକ୍ଷା ଆରମ୍ଭ କରିଛନ୍ତି।
ବୁଲେଟ୍ ଟ୍ରେନ୍ ପ୍ରକଳ୍ପ ମନ୍ଥର ହେବା ପଛର ମୁଖ୍ୟ କାରଣ
ନ୍ୟାସନାଲ ହାଇ ସ୍ପିଡ୍ ରେଳ କର୍ପୋରେସନ ଲିମିଟେଡ୍ (NHSRCL) ଏବଂ ରେଳ ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟର ସୂତ୍ର ଅନୁଯାୟୀ, ପ୍ରକଳ୍ପ ବିଳମ୍ବ ହେବା ପଛରେ କେତେକ ଜଟିଳ ସମସ୍ୟା ରହିଛି:
- ଜମି ଅଧିଗ୍ରହଣ ଜଟିଳତା : ବୁଲେଟ୍ ଟ୍ରେନ୍ ପାଇଁ ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ଆହ୍ୱାନ ଥିଲା ଗୁଜରାଟ ଏବଂ ମହାରାଷ୍ଟ୍ରରେ ଜମି ଅଧିଗ୍ରହଣ। ବିଶେଷ କରି ମହାରାଷ୍ଟ୍ରର ପାଲଘର ଏବଂ ମୁମ୍ବାଇ ଉପକଣ୍ଠ ଅଞ୍ଚଳରେ ସ୍ଥାନୀୟ ଚାଷୀ ଓ ଆଦିବାସୀଙ୍କ ବିରୋଧ ଏବଂ ପୂର୍ବତନ ରାଜନୈତିକ ଅସ୍ଥିରତା ଯୋଗୁଁ ବର୍ଷ ବର୍ଷ ଧରି ଜମି ମିଳିବାରେ ବଡ଼ ବାଧା ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥିଲା।
- ପରିବେଶ ମଞ୍ଜୁରୀ ଓ ଜଙ୍ଗଲ ଜମି ସମସ୍ୟା : ଟ୍ରେନ୍ ଲାଇନ୍ ଯାଇଥିବା ଅଞ୍ଚଳ ମଧ୍ୟରେ ଅନେକ ସଂରକ୍ଷିତ ଜଙ୍ଗଲ ଏବଂ ହେନ୍ତାଳବନ ରହିଛି। ଏହି ସମ୍ବେଦନଶୀଳ ପରିବେଶ ଅଞ୍ଚଳ ଦେଇ ପ୍ରକଳ୍ପ ନିର୍ମାଣ କରିବା ପାଇଁ ଆବଶ୍ୟକୀୟ ପରିବେଶ ମଞ୍ଜୁରୀ ମିଳିବାରେ ଅତ୍ୟଧିକ ପ୍ରଶାସନିକ ବିଳମ୍ବ ଘଟିଥିଲା।
- ଭୂତଳ କାମ ଓ ବୈଷୟିକ ଜଟିଳତା : ସମୁଦ୍ର ଭିତର ଦେଇ ୭ କିଲୋମିଟର ଲମ୍ବର ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଅଣ୍ଡରୱାଟର ଟନେଲ୍ ସମେତ ବିଶାଳ ଭୂତଳ ଷ୍ଟେସନ ନିର୍ମାଣ କରିବା ଭାରତ ପାଇଁ ଏକ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ନୂତନ ଅଭିଜ୍ଞତା। ଜାପାନର ଶିନକାନସେନ ପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟା ଅତ୍ୟନ୍ତ ସୂକ୍ଷ୍ମ ହୋଇଥିବାରୁ ଏହାର ଡିଜାଇନ ଏବଂ ସୁରକ୍ଷା ଯାଞ୍ଚ ପାଇଁ ଅଧିକ ସମୟ ଲାଗୁଛି।
ପ୍ରକଳ୍ପକୁ ଗତିଶୀଳ କରିବା ପାଇଁ ଆବଶ୍ୟକ ସ୍ଥାୟୀ ସମାଧାନ
ରେଳବାଇ ବିଶେଷଜ୍ଞ ଓ ସରକାରୀ ପ୍ରଶାସନ ପକ୍ଷରୁ ଏହି ବିଳମ୍ବକୁ ଦୂର କରିବା ପାଇଁ କେତେକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ସମାଧାନର ପନ୍ଥା ପ୍ରସ୍ତୁତ କରାଯାଇଛି:
୧. ଜମି ମାଲିକଙ୍କୁ ଆକର୍ଷଣୀୟ କ୍ଷତିପୂରଣ ଓ ସିଧାସଳଖ ଆଲୋଚନା : ଜମି ବିବାଦକୁ ତୁରନ୍ତ ତୁଟାଇବା ପାଇଁ ସରକାର ବଜାର ମୂଲ୍ୟଠାରୁ ଅଧିକ ଆକର୍ଷଣୀୟ କ୍ଷତିପୂରଣ ଏବଂ ପରିବାରର ଜଣକୁ ନିଯୁକ୍ତି ଦେବା ଭଳି ପ୍ୟାକେଜ୍ ପ୍ରଦାନ କରିଛନ୍ତି। ଏହାସହ ସିଧାସଳଖ ଗ୍ରାମସଭା ମାଧ୍ୟମରେ ଆଲୋଚନା କରି ଜମି ଅଧିଗ୍ରହଣ ପ୍ରକ୍ରିୟାକୁ ଏବେ ପ୍ରାୟ ୧୦୦% ଶେଷ କରାଯାଇଛି।
୨. ସିଙ୍ଗଲ୍ ୱିଣ୍ଡୋ କ୍ଲିୟରାନ୍ସ ବ୍ୟବସ୍ଥା : ପରିବେଶ ଏବଂ ଜଙ୍ଗଲ ବିଭାଗ ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ଆମଲାତାନ୍ତ୍ରିକ ବିଳମ୍ବକୁ ଦୂର କରିବା ପାଇଁ କେନ୍ଦ୍ର ସରକାର ଏକ ‘ସିଙ୍ଗଲ୍ ୱିଣ୍ଡୋ ଡିଜିଟାଲ୍ ବ୍ୟବସ୍ଥା’ ଲାଗୁ କରିଛନ୍ତି। ଏହାଦ୍ୱାରା ଯେକୌଣସି ପରିବେଶ ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ଅନୁମତି ଅତି କମ୍ ସମୟ ମଧ୍ୟରେ ମିଳିପାରୁଛି।
୩. ସ୍ୱଦେଶୀ କମ୍ପାନୀଗୁଡ଼ିକର ସହଭାଗିତା ବୃଦ୍ଧି : ପ୍ରକଳ୍ପର ଅଧିକାଂଶ ବୈଷୟିକ କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ କେବଳ ଜାପାନୀ କମ୍ପାନୀ ଉପରେ ନିର୍ଭର ନକରି, ଭାରତର ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ କମ୍ପାନୀ (ଯେପରିକି L&T) ମାନଙ୍କୁ ବୃହତ ନିର୍ମାଣ ଦାୟିତ୍ୱ ଦିଆଯାଇଛି। ଏହାଦ୍ୱାରା ଦିନରାତି ୨୪ ଘଣ୍ଟା ସିଫ୍ଟରେ କାମ କରି ସମୟ ସୀମାକୁ ସନ୍ତୁଳିତ କରିବା ପାଇଁ ଉଦ୍ୟମ ଚାଲିଛି।
ଭାରତରେ ମେଗା ଇନଫ୍ରାଷ୍ଟ୍ରକ୍ଚର ପ୍ରକଳ୍ପଗୁଡ଼ିକ ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ପର୍ଯ୍ୟାୟରେ ଏଭଳି ଅନେକ ଆହ୍ୱାନର ସାମ୍ନା କରିଥାନ୍ତି। ମାତ୍ର ବର୍ତ୍ତମାନର ଦୃଢ଼ ରାଜନୈତିକ ଇଚ୍ଛାଶକ୍ତି ଏବଂ ମହାରାଷ୍ଟ୍ର ଓ ଗୁଜରାଟ ସରକାରଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ସମନ୍ୱୟ ଯୋଗୁଁ ବୁଲେଟ୍ ଟ୍ରେନ୍ ପ୍ରକଳ୍ପ ପୁଣି ଥରେ ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ଆଗକୁ ବଢ଼ିବା ଆରମ୍ଭ କରିଛି। ଦେଶର ପ୍ରଥମ ସେଗମେଣ୍ଟ ଗୁଜରାଟର ସୁରଟରୁ ବିଲିମୋରା ମଧ୍ୟରେ ଅତି ଶୀଘ୍ର ଟ୍ରାଏଲ୍ ରନ୍ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଉଥିବା ବେଳେ, ଏହି ସମାଧାନର ପନ୍ଥା ଆଗାମୀ ଦିନରେ ଦେଶର ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ବୁଲେଟ୍ ଟ୍ରେନ୍ କରିଡର ପାଇଁ ଏକ ସଫଳ ରୋଡ୍ମ୍ୟାପ୍ ସାଜିବ।
