ଏମିତି ଏକ ପ୍ରସଙ୍ଗ, ଯାହା ଓଡ଼ିଶାର ରାଜନୀତି, ଆଇନ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଏବଂ ସାମାଜିକ ଚର୍ଚ୍ଚାକୁ ପୁଣି ଥରେ କେନ୍ଦ୍ରବିନ୍ଦୁକୁ ଆଣିଛି। ପ୍ରଶ୍ନ ହେଉଛି—ଗ୍ରାହାମ ଷ୍ଟେନ୍ସ ହତ୍ୟା ମାମଲାର ମୁଖ୍ୟ ଦୋଷୀ ଦାରା ସିଂହ କି ଖୁବ୍ ଶୀଘ୍ର ଜେଲରୁ ମୁକ୍ତ ହେବେ? ଆଉ ଯଦି ହୁଅନ୍ତି, ତେବେ ଏହା କେବଳ ଜଣେ ବନ୍ଦୀଙ୍କ ମୁକ୍ତି ହେବ, ନା କି ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ମୋହନ ମାଝୀଙ୍କ ପାଇଁ ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ରାଜନୈତିକ ଓ ନୈତିକ ପରୀକ୍ଷା?
୧୯୯୯ ଜାନୁଆରୀ ୨୨ ତାରିଖର ସେହି ଘଟଣା ଆଜି ମଧ୍ୟ ଦେଶର ଇତିହାସର ଏକ କଳା ଅଧ୍ୟାୟ ଭାବେ ସ୍ମରଣୀୟ। କେନ୍ଦୁଝର ଜିଲ୍ଲାର ମନୋହରପୁରରେ ଅଷ୍ଟ୍ରେଲିଆନ୍ ମିଶନାରୀ ଗ୍ରାହାମ ଷ୍ଟେନ୍ସ ଓ ତାଙ୍କର ଦୁଇ ନାବାଳକ ପୁଅ ଫିଲିପ୍ ଏବଂ ଟିମୋଥିଙ୍କୁ ଜୀବନ୍ତ ଜାଳି ହତ୍ୟା କରାଯାଇଥିଲା। ସେହି ମାମଲାରେ ଦାରା ସିଂହଙ୍କୁ ଗିରଫ କରାଯାଇଥିଲା। ପରେ CBI ତଦନ୍ତ କରିଥିଲା। ୨୦୦୩ରେ ଟ୍ରାଏଲ କୋର୍ଟ ତାଙ୍କୁ ଫାଶୀଦଣ୍ଡ ଦେଇଥିଲେ। କିନ୍ତୁ ୨୦୦୫ରେ ଓଡ଼ିଶା ହାଇକୋର୍ଟ ସେହି ଦଣ୍ଡକୁ ଆଜୀବନ କାରାଦଣ୍ଡରେ ପରିବର୍ତ୍ତନ କରିଥିଲେ। ୨୦୧୧ରେ ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟ ମଧ୍ୟ ଆଜୀବନ କାରାଦଣ୍ଡକୁ ବଜାୟ ରଖିଥିଲେ।
ଏବେ ପ୍ରାୟ ୨୬ ବର୍ଷରୁ ଅଧିକ ସମୟ ଜେଲରେ କାଟିବା ପରେ ଦାରା ସିଂହଙ୍କ ଅକାଳ ମୁକ୍ତି ପ୍ରସଙ୍ଗ ପୁଣି ସାମ୍ନାକୁ ଆସିଛି। ଓଡ଼ିଶାର State Sentence Review Board ବା SSRB ତାଙ୍କ ମୁକ୍ତି ପାଇଁ ସୁପାରିଶ କରିଛି। ଏଠାରୁ ହିଁ ଆରମ୍ଭ ହେଉଛି ସମସ୍ତ ବିବାଦ।
ଅନେକ ଲୋକ ଭାବୁଛନ୍ତି ଯେ SSRB ସୁପାରିଶ କରିଦେଇଛି ମାନେ ଦାରା ସିଂହ ଆଜି କିମ୍ବା କାଲି ଜେଲରୁ ବାହାରିଯିବେ। କିନ୍ତୁ ପ୍ରକୃତ ସ୍ଥିତି ସେମିତି ନୁହେଁ। SSRB କେବଳ ସୁପାରିଶ କରିଥାଏ। ଶେଷ ନିଷ୍ପତ୍ତି ରାଜ୍ୟ ସରକାରଙ୍କର। ଅର୍ଥାତ୍ ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ମୋହନ ମାଝୀଙ୍କ ସରକାରଙ୍କୁ ଏହି ଫାଇଲ୍ ଉପରେ ଚୂଡ଼ାନ୍ତ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେବାକୁ ପଡ଼ିବ।
ଏଠାରେ ଆଉ ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ କଥା ହେଉଛି, ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟ ମଧ୍ୟ ରାଜ୍ୟ ସରକାରକୁ ଏହି ପ୍ରସଙ୍ଗରେ ଶୀଘ୍ର ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେବାକୁ କହିଛନ୍ତି। ପରବର୍ତ୍ତୀ ଶୁଣାଣି ଅଗଷ୍ଟ ୧୯ ତାରିଖରେ ରହିଛି। ସେଥିପୂର୍ବରୁ ରାଜ୍ୟ ସରକାର ନିଜର ଅବସ୍ଥାନ ସ୍ପଷ୍ଟ କରିବେ ବୋଲି ଆଶା କରାଯାଉଛି।
ମୋହନ ମାଝୀଙ୍କ ପାଇଁ ଏହି ନିଷ୍ପତ୍ତି କାହିଁକି ଏତେ କଷ୍ଟକର?
ଏହାର ପ୍ରଥମ କାରଣ ହେଉଛି ତାଙ୍କର ପୂର୍ବ ରାଜନୈତିକ ଅବସ୍ଥାନ। ୨୦୨୨ରେ ସେ ବିଜେପି ବିଧାୟକ ଥିବାବେଳେ ଦାରା ସିଂହଙ୍କ ମୁକ୍ତି ଦାବିକୁ ସାର୍ବଜନିକ ଭାବେ ସମର୍ଥନ କରିଥିଲେ। କେନ୍ଦୁଝର ଜେଲ୍ ସାମ୍ନାରେ ହୋଇଥିବା ଧାରଣାରେ ସେ ଯୋଗ ଦେଇଥିଲେ। ସେତେବେଳେ ତାଙ୍କର ଯୁକ୍ତି ଥିଲା—ଦାରା ସିଂହ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଜେଲରେ ରହିଛନ୍ତି, ତେଣୁ remission policy ଅନୁସାରେ ତାଙ୍କ ଆବେଦନକୁ ବିଚାର କରାଯିବା ଉଚିତ।
ସେତେବେଳେ ସେ ବିରୋଧୀ ଦଳର ନେତା ଥିଲେ। କିନ୍ତୁ ଆଜି ସେ ଓଡ଼ିଶାର ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ। ବର୍ତ୍ତମାନ ସେ କେବଳ ଜଣେ ରାଜନେତା ନୁହେଁ, ସେ ରାଜ୍ୟର ପ୍ରଶାସନିକ ମୁଖ୍ୟ। ତେଣୁ ତାଙ୍କ ପ୍ରତ୍ୟେକ ନିଷ୍ପତ୍ତି ଉପରେ ଆଇନ, ରାଜନୀତି ଓ ଜନମତ—ତିନୋଟିର ସମାନ ନଜର ରହିବ।
ଏହା ମଧ୍ୟ ସତ୍ୟ ଯେ ମୋହନ ମାଝୀ ଓ ଦାରା ସିଂହଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କୌଣସି ବ୍ୟକ୍ତିଗତ କିମ୍ବା ପାରିବାରିକ ସମ୍ପର୍କ ଥିବାର ପ୍ରମାଣ ନାହିଁ। ସାର୍ବଜନିକ ତଥ୍ୟରେ ଏଭଳି କିଛି ମିଳେନାହିଁ। କିନ୍ତୁ ଦାରା ସିଂହଙ୍କ ମୁକ୍ତି ପ୍ରସଙ୍ଗରେ ତାଙ୍କର ପୂର୍ବ ସମର୍ଥନ ବର୍ତ୍ତମାନ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ରାଜନୈତିକ ଚର୍ଚ୍ଚାର ବିଷୟ ହୋଇପାରେ।
ତେବେ ଦାରା ସିଂହଙ୍କ ମୁକ୍ତିରେ ଆଉ କେଉଁ ସମସ୍ୟା ରହିଛି?
ପ୍ରଥମେ ପ୍ରଶାସନିକ ପ୍ରକ୍ରିୟା। ସରକାରଙ୍କ କହିବା ଅନୁସାରେ କିଛି ଦସ୍ତାବେଜ ଯାଞ୍ଚ ବାକି ରହିଛି। ବିଶେଷ କରି ଦାରା ସିଂହଙ୍କ ସ୍ଥାୟୀ ଠିକଣା ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ରିପୋର୍ଟ ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ରେକର୍ଡ ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ କରିବାକୁ ପଡ଼ିବ। ଏହି ପ୍ରକ୍ରିୟା ଶେଷ ନହେଲେ ମୁକ୍ତି ଆଦେଶ ଜାରି ହୋଇପାରିବ ନାହିଁ।
ଦ୍ୱିତୀୟ ହେଉଛି ଆଇନଗତ ସତର୍କତା। ଯଦିଓ ଏବେ କୌଣସି ସ୍ଥଗିତାଦେଶ ନାହିଁ, ତଥାପି ସରକାରଙ୍କୁ ସମସ୍ତ ନିୟମ ପାଳନ କରିବାକୁ ହେବ। ନଚେତ୍ ପରେ ଆଇନଗତ ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜ ଆସିପାରେ।
ତୃତୀୟ ହେଉଛି ରାଜନୈତିକ ଚାପ। ଏହି ମାମଲା କେବଳ ଓଡ଼ିଶାର ନୁହେଁ। ସମଗ୍ର ଦେଶ ଓ ବିଦେଶରେ ଏହାକୁ ନେଇ ସମ୍ବେଦନଶୀଳତା ରହିଛି। ତେଣୁ ଯେକୌଣସି ନିଷ୍ପତ୍ତି ଉପରେ ବିରୋଧୀ ଦଳ, ମାନବାଧିକାର ସଂଗଠନ, ଖ୍ରୀଷ୍ଟିୟାନ ସଂଗଠନ ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ସାମାଜିକ ଗୋଷ୍ଠୀ ପ୍ରତିକ୍ରିୟା ଦେଇପାରନ୍ତି।
କିନ୍ତୁ ଅନ୍ୟପଟେ ଏକ ଆଇନଗତ ଯୁକ୍ତି ମଧ୍ୟ ରହିଛି। ଭାରତର ଆଇନରେ remission ବା ଅକାଳ ମୁକ୍ତିର ବ୍ୟବସ୍ଥା ଅଛି। ଜଣେ ଦୋଷୀ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଜେଲରେ ରହିବା ପରେ, ଭଲ ବ୍ୟବହାର ଥିଲେ ଏବଂ ସରକାରଙ୍କ ନୀତି ଅନୁସାରେ ଯୋଗ୍ୟ ବୋଲି ବିଚାର କରାଗଲେ, ତାଙ୍କ ମାମଲା ବିଚାର କରାଯାଇପାରେ। ଦାରା ସିଂହଙ୍କ ମାମଲାରେ SSRB ଏହି ଯୁକ୍ତିକୁ ଆଧାର କରି ସୁପାରିଶ କରିଛି।
ତେଣୁ ଏହି ବିବାଦର ଦୁଇଟି ପକ୍ଷ ରହିଛି। ଗୋଟିଏ ପକ୍ଷ କହୁଛି—ଆଇନ ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ସମାନ। ଯଦି ନୀତି ଅନୁସାରେ କେହି ଯୋଗ୍ୟ, ତେବେ ତାଙ୍କ ମାମଲାକୁ ବିଚାର କରାଯିବା ଉଚିତ। ଅନ୍ୟ ପକ୍ଷ କହୁଛି—ଗ୍ରାହାମ ଷ୍ଟେନ୍ସ ହତ୍ୟା ଭଳି ଏକ ଜଘନ୍ୟ ଅପରାଧରେ ଦୋଷୀ ସାବ୍ୟସ୍ତ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ମୁକ୍ତି ସମାଜକୁ ଭୁଲ ସନ୍ଦେଶ ଦେଇପାରେ।
ଏହି ଦୁଇ ଯୁକ୍ତି ମଧ୍ୟରେ ସନ୍ତୁଳନ ରକ୍ଷା କରିବା ହିଁ ମୋହନ ମାଝୀ ସରକାରଙ୍କ ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜ।
ଏବେ ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ପ୍ରଶ୍ନ—ଦାରା ସିଂହ କେବେ ମୁକ୍ତ ହେବେ?
ଏହାର ଉତ୍ତର ହେଉଛି, ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କୌଣସି ସରକାରୀ ମୁକ୍ତି ତାରିଖ ଘୋଷଣା ହୋଇନାହିଁ। SSRB ସୁପାରିଶ କରିଛି, କିନ୍ତୁ ପ୍ରଶାସନିକ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଏବଂ ସରକାରଙ୍କ ଚୂଡ଼ାନ୍ତ ଅନୁମୋଦନ ବାକି ରହିଛି। ତେଣୁ ଦାରା ସିଂହ କେବେ ଜେଲରୁ ବାହାରିବେ, ତାହା ସରକାରଙ୍କ ଆଗାମୀ ନିଷ୍ପତ୍ତି ଉପରେ ନିର୍ଭର କରୁଛି।
ଏହି ଘଟଣା କେବଳ ଜଣେ ବନ୍ଦୀଙ୍କ ମୁକ୍ତିର ପ୍ରସଙ୍ଗ ନୁହେଁ। ଏହା ଆମ ନ୍ୟାୟ ବ୍ୟବସ୍ଥା, ରାଜନୀତି ଏବଂ ଶାସନ ବ୍ୟବସ୍ଥାର ଏକ ବଡ଼ ପରୀକ୍ଷା। ସରକାର ଆଇନର ଅକ୍ଷରକୁ ପାଳନ କରିବେ ନା ସାମାଜିକ ଭାବନାକୁ ଅଧିକ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦେବେ—ଏହି ପ୍ରଶ୍ନର ଉତ୍ତର ଆଗାମୀ କିଛି ଦିନ ମଧ୍ୟରେ ମିଳିଯିବ।
AlsoRead; https://purvapaksa.com/rourkela-airport-ready-for-expansion-plans-for-night-landing-facilities/
